Według posłów system sprawia, że nie korzystamy z zasobów, jakimi są doświadczeni nauczyciele. -  Po wielu latach pracy w państwowych szkołach poza granicami kraju – często po przejściu tam pełnej, wieloetapowej ścieżki awansu zawodowego – po powrocie do Polski nie mogą oni w żaden sposób wykorzystać swoich dotychczasowych osiągnięć. Mimo iż ich kwalifikacje, kompetencje i doświadczenie pozostają niezmienne i w pełni aktualne, w Polsce zmuszeni są oni rozpoczynać proces awansu zawodowego niemal od początku, jak gdyby ich dorobek nie istniał - wskazują.

 

Każdy kraj decyduje o kwalifikacjach

- Zawód nauczyciela w Polsce jest zawodem regulowanym, dlatego państwo polskie ma prawo do odrębnych regulacji dotyczących aktów nadania awansu zawodowego, będących certyfikatami określającymi m.in. stawki wynagrodzenia nauczycieli - odpowiada resort edukacji. 

Wskazuje, że stosownie do art. 9a ust. 2 i 5 ustawy – Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2024 r. poz. 986, z późn. zm.), nauczyciel nieposiadający stopnia awansu zawodowego, zwany dalej "nauczycielem początkującym", zatrudniony w wymiarze co najmniej 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć zgodnie z wymaganymi kwalifikacjami oraz nauczyciel zatrudniony w wymiarze co najmniej 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć na podstawie art. 10 ust. 3 odbywają przygotowanie do zawodu nauczyciela w wymiarze, o którym mowa w art. 9ca ust. 1, 2 albo 4.

Sprawdź w LEX: Czy nauczyciel bez przygotowania pedagogicznego rozpoczyna awans zawodowy? >

 

Na podstawie art. 9ca ust. 1 – 5 ww. ustawy, nauczyciel początkujący odbywa przygotowanie do zawodu nauczyciela w wymiarze 3 lat i 9 miesięcy. Nauczyciel początkujący, który:

  •     posiada stopień naukowy lub
  •     przed nawiązaniem stosunku pracy w szkole w Rzeczypospolitej Polskiej prowadził zajęcia w szkole za granicą

- może odbyć przygotowanie do zawodu nauczyciela w wymiarze 2 lat i 9 miesięcy. Nauczyciel składa do dyrektora szkoły oświadczenie o wymiarze, w jakim zamierza odbyć przygotowanie do zawodu nauczyciela, nie później niż do zakończenia roku szkolnego w drugim roku odbywania przygotowania do zawodu nauczyciela.

Nauczycielowi początkującemu, który:

  •     przed nawiązaniem stosunku pracy w szkole był nauczycielem akademickim i legitymował się co najmniej 3-letnim okresem pracy w uczelni lub
  •     w dniu nawiązania po raz pierwszy stosunku pracy w szkole posiadał co najmniej 5-letni okres pracy i znaczący dorobek zawodowy

- dyrektor szkoły może wyrazić zgodę na odbywanie przygotowania do zawodu nauczyciela w wymiarze 2 lat i 9 miesięcy. Nauczyciel może złożyć do dyrektora szkoły wniosek o wyrażenie zgody na odbywanie przygotowania do zawodu nauczyciela w wymiarze, 2 lata i 9 miesięcy nie później niż do zakończenia roku szkolnego w drugim roku odbywania przygotowania do zawodu nauczyciela.

Sprawdź w LEX: W jaki sposób należy poprawić błędnie naliczony przez poprzedniego dyrektora okres przygotowania do zawodu nauczyciela przez nauczyciela początkującego? >

Do okresów przygotowania do zawodu wlicza się okresy zatrudnienia w szkole w wymiarze co najmniej 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć zgodnie z wymaganymi kwalifikacjami. Do okresów tych nie wlicza się okresów nieobecności nauczyciela w pracy trwającej nieprzerwanie dłużej niż 30 dni, z wyjątkiem okresów urlopu wypoczynkowego.

Czytaj też w LEX:


"Nasi" nauczyciele z prawem do awansu i dodatku

Resort wyjaśnia, że nauczyciele pracujący w szkołach polskich przy placówkach dyplomatycznych, konsularnych lub wojskowych RP – które realizują programy kształcenia uzupełniającego dla uczniów uczęszczających do szkół zagranicznych – odbywają awans zawodowy na podstawie Rozdziału 3b Karty Nauczyciela dotyczącego awansu nauczycieli szkół za granicą. Po powrocie do Polski zachowują oni stopień awansu uzyskany podczas pracy w tych placówkach. Ministerstwo przypomina również, że zgodnie z art. 33 ust. 1 Karty Nauczyciela, nauczycielom przysługuje dodatek za wysługę lat w wysokości 1 proc. wynagrodzenia zasadniczego za każdy rok pracy (wypłacany od czwartego roku, maksymalnie do 20 proc. wynagrodzenia).

 

Do stażu uprawniającego do tego dodatku – zgodnie z rozporządzeniem MEiS z 2005 r. – wlicza się okresy wcześniejszego zatrudnienia we wszystkich zakładach pracy oraz inne udokumentowane okresy, jeżeli przepisy przewidują ich zaliczenie do uprawnień pracowniczych.

Czytaj więcej na ten temat w LEX: Dodatek za wysługę lat​ >
 

Różne sposoby na udokumentowanie pracy

Zarówno art. 86 ust. 1 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, jak i art. 339 nowej ustawy z 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia (która zastąpiła poprzednią) zawierają tożsame regulacje. Oba przepisy stanowią, że udokumentowane okresy zatrudnienia u zagranicznego pracodawcy zalicza się do stażu pracy w Polsce na potrzeby uprawnień pracowniczych.

- Ustawodawca posłużył się pojęciem "udokumentowania okresów zatrudnienia", a zatem nie ograniczył katalogu dowodów, które mogą stanowić o wykonywaniu pracy zagranicą, z zastrzeżeniem, że dowód taki musi przybierać formę dokumentu - tłumaczy radca prawny Marek Młodecki, specjalizujący się w prawie oświatowym. - Do takich dokumentów należy więc zaliczyć nie tylko zagraniczne świadectwa pracy, lecz także np. umowę o pracę czy zaświadczenie o zatrudnieniu - podkreśla.

Zapraszamy na szkolenie online w LEX: Arkusz organizacyjny na rok szkolny 2026/2027 w świetle zmian prawnych – co musisz wiedzieć? >

 

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów w programie LEX jest zależny od posiadanych licencji.