Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 14 września 2021 r. w kierunku silniejszego partnerstwa z regionami najbardziej oddalonymi UE (2020/2120(INI))

1.

z zadowoleniem przyjmuje sprawozdanie Komisji z marca 2020 r. zawierające wstępny przegląd realizacji wzmocnionego i odnowionego partnerstwa strategicznego z regionami najbardziej oddalonymi zainicjowanego w październiku 2017 r. oraz wysiłki na rzecz wdrożenia tego partnerstwa poczynione zarówno w regionach najbardziej oddalonych, jak i w zainteresowanych państwach członkowskich oraz w instytucjach europejskich; wzywa również do utrwalenia tych postępów w nowej strategii UE na rzecz tych regionów;

2.

podkreśla liczne postępy osiągnięte w odniesieniu do regionów najbardziej oddalonych w nowych WRF na lata 20212027, zarówno na poziomie budżetowym, jak i legislacyjnym poprzez odpowiednie dostosowanie funduszy strukturalnych i programów horyzontalnych, i z zadowoleniem przyjmuje dodatkowe środki na rzecz regionów najbardziej oddalonych w ramach europejskiego planu odbudowy gospodarczej pt. "Next generation EU"; podkreśla, że należy stosować art. 349 TFUE w związku z art. 7, aby umożliwić stosowanie zróżnicowanego podejścia do regionów najbardziej oddalonych w stosowaniu prawa UE, przy pełnym uwzględnieniu specyfiki i ograniczeń strukturalnych tych regionów, zgodnie z wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości z 15 grudnia 2015 r.;

3.

z zadowoleniem odnotowuje przedłużenie i utrzymanie do 2027 r. kilku odstępstw podatkowych dla regionów najbardziej oddalonych (podatek AIEM ("Arbitrio sobre Importaciones y Entregas de Mercancías en las Islas Canarias", mający zastosowanie do Wysp Kanaryjskich), podatek od dokowania, obniżone stawki podatku od likierów, rumu i napojów spirytusowych na Azorach i Maderze oraz od rumu tradycyjnego w departamentach zamorskich (DOM)); przypomina o znaczeniu utrzymania mechanizmów opartych na art. 349 TFUE dla regionów najbardziej oddalonych, które muszą pogodzić podwójną potrzebę ochrony lokalnej produkcji i zwalczania wysokich kosztów życia, przy jednoczesnym zapewnieniu obywatelom regionów najbardziej oddalonych odpowiednich informacji na temat wdrażania tych środków;

4.

zachęca służby Komisji, ale także władze krajowe i regionalne, do znalezienia równowagi między uzasadnioną i niezbędną kontrolą wykorzystania funduszy UE a uproszczeniem i poprawą elastyczności przepisów administracyjnych niezbędnymi do ich modernizacji i optymalizacji, aby zachęcić do podejmowania inicjatyw lokalnych;

5.

pragnie, by w instytucjach europejskich uporządkowania reakcja na problemy regionów najbardziej oddalonych polegała na przyjęciu przekrojowego i zintegrowanego podejścia do realiów i wyzwań w regionach najbardziej oddalonych we wszystkich dziedzinach europejskiej polityki publicznej;

6.

zwraca się do Komisji, aby zgodnie z powierzoną jej rolą strażniczki Traktatów zadbała o to, by Dział ds. Regionów Najbardziej Oddalonych w DG REGIO stał na straży właściwego stosowania art. 349 TFUE, oraz by rozważyła utworzenie pełnoprawnej dyrekcji współpracującej bezpośrednio z referentami ds. regionów najbardziej oddalonych w innych dyrekcjach generalnych;

7.

wzywa Radę do powołania specjalnego komitetu ds. regionów najbardziej oddalonych, wzorowanego na Specjalnym Komitecie ds. Rolnictwa, który czuwałby nad uwzględnianiem priorytetów i realiów regionów najbardziej oddalonych w różnych inicjatywach i prawodawstwie europejskim;

8.

wzywa do powołania stałego sprawozdawcy ds. regionów najbardziej oddalonych, co pozwoli Parlamentowi Europejskiemu czuwać w większej mierze nad właściwym stosowaniem art. 349 TFUE w europejskich strategiach publicznych;

9.

domaga się opracowania prawdziwej strategii komunikacyjnej mającej na celu w szczególności zaangażowanie osób młodych i informowanie ich o możliwościach oferowanych przez Unię, a także podnoszenie ich świadomości na temat użyteczności Europy na co dzień; wzywa do utworzenia biur Komisji w każdym regionie najbardziej oddalonym, zważywszy na to, że wiele z tych regionów to archipelagi, a ich terytoria składają się z licznych wysp, które dzieli duża odległość;

10.

zaleca lepsze wykorzystanie różnych platform wymiany między administracjami, takich jak program TENEX-REGIO PEER 2 PEER dla funduszy spójności, program TENEX-EIR PEER 2 PEER w kwestiach środowiskowych czy europejska platforma zainteresowanych stron gospodarki o obiegu zamkniętym;

11.

proponuje, by stworzyć program Erasmus dla administracji zarządzających funduszami europejskimi w regionach najbardziej oddalonych, aby zapewnić wymianę najlepszych praktyk i przykładów w celu optymalnego wykorzystania funduszy spójności;

12.

podkreśla znaczenie strony internetowej 10 zawierającej dane statystyczne dotyczące regionów najbardziej oddalonych (Eurostat), opracowanej we współpracy ze służbami statystycznymi Portugalii, Hiszpanii i Francji oraz regionów najbardziej oddalonych; wyraża ubolewanie, że brakuje danych dotyczących Saint-Martin, co uniemożliwia przeprowadzenie kompleksowych i porównawczych analiz wszystkich regionów najbardziej oddalonych; wzywa Komisję, a w szczególności Eurostat, do gromadzenia wiarygodnych, zagregowanych i aktualnych danych z wszystkich regionów najbardziej oddalonych, co pozwoli na przeprowadzanie analiz sektorowych, a także do oceny skutków wdrażania polityki europejskiej w regionach najbardziej oddalonych;

13.

wzywa do włączenia regionów najbardziej oddalonych w większej mierze do dyskusji na forum konferencji w sprawie przyszłości Europy, w szczególności za pośrednictwem Konferencji Przewodniczących Regionów Najbardziej Oddalonych, aby wzbogacić konferencję o punkt widzenia regionów najbardziej oddalonych i zapewnić skuteczne stosowanie art. 349 TFUE w różnorodnych przyszłych programach i strategiach politycznych Unii Europejskiej;

14.

podkreśla, że dialog z obywatelami jest podstawowym elementem w budowaniu bliskości i stałych kontaktów między regionami najbardziej oddalonymi a instytucjami unijnymi; wzywa zatem Komisję do pogłębienia tego dialogu, w szczególności w regionach najbardziej oddalonych;

15.

wzywa Komisję do udziału w pracach nad nową strategią na rzecz regionów najbardziej oddalonych, która odpowiadałaby realiom i potrzebom lokalnym i odzwierciedlała zalecenia Parlamentu Europejskiego oraz która opierałaby się na poszanowaniu specyfiki, konsolidacji dorobku prawnego i optymalizacji istniejących rozwiązań, na innowacji i waloryzacji regionów najbardziej oddalonych jako "terytoriów oferujących rozwiązania";

16.

zaleca, by zdefiniować prawdziwy plan działania tego nowego partnerstwa strategicznego, w którym uczestniczyłyby główne zainteresowane strony, w tym krajowe, regionalne i lokalne władze publiczne, podmioty gospodarcze i społeczne, społeczeństwo obywatelskie, społeczność akademicka i organizacje pozarządowe;

17.

wzywa do jak najszybszego wdrożenia nowej strategii i związanego z nią planu działania, aby wspomóc ożywienie gospodarcze i społeczne regionów najbardziej oddalonych;

18.

zdaje sobie sprawę, że regiony najbardziej oddalone oferują Unii możliwości tworzenia projektów pilotażowych w obliczu wyzwań społeczno-gospodarczych i klimatycznych, lecz dynamika ta wymaga, by szybciej nadrobić zaległości związane z utrudnieniami strukturalnymi oraz skonsolidować i chronić narzędzia kompensujące utrudnienia strukturalne związane z oddaleniem i charakterem wyspiarskim, które to narzędzia są niezbędne do pełnej i sprawiedliwej integracji regionów najbardziej oddalonych z obszarem europejskim;

19.

wzywa Komisję, państwa członkowskie i regiony najbardziej oddalone, by uznały walkę z ubóstwem, bezrobociem i wykluczeniem społecznym - w tym osób z niepełnosprawnościami - za priorytety europejskiej solidarności, a jednocześnie by inwestowały w kształcenie i szkolenie oraz w przyszłe projekty koncentrujące się na innowacjach, zwłaszcza społecznych, restrukturyzacji i dywersyfikacji;

20.

uważa, że w ramach polityki spójności należy poświęcić większą uwagę kobietom mieszkającym w regionach najbardziej oddalonych oraz promować równouprawnienie płci i wdrażanie europejskiej strategii na rzecz równouprawnienia płci w regionach najbardziej oddalonych;

21.

podkreśla kluczową rolę gospodarki społecznej i solidarnej w regionach najbardziej oddalonych, która wspiera władze regionalne i lokalne w rozwiązywaniu problemów wynikających z ich oddalenia, ubóstwa i wykluczenia społecznego oraz w tworzeniu miejsc pracy i rozwijaniu inicjatyw w tych regionach, zgodnie z poszczególnymi strategiami europejskimi; opowiada się za uznaniem tych realiów na szczeblu europejskim oraz za bezpośrednim dostępem tego niedochodowego sektora działalności do dotacji europejskich;

22.

podkreśla, że szczególna sytuacja regionów najbardziej oddalonych sprawia, iż są one bardziej narażone na niektóre globalne wydarzenia, takie jak pandemia COVID-19; wzywa zatem do wyciągnięcia wszelkich możliwych wniosków z tego kryzysu oraz do uwzględnienia szczególnych warunków panujących w regionach najbardziej oddalonych w przypadku wystąpienia tego rodzaju wydarzeń w przyszłości;

23.

proponuje, by stworzyć centrum badawcze zajmujące się zakaźnymi chorobami tropikalnymi oraz chorobami szczególnie rozpowszechnionymi w regionach najbardziej oddalonych, takimi jak cukrzyca, otyłość czy niektóre nowotwory, a także by przeznaczyć niezbędne środki finansowe w celu uzupełnienia braków w opiece zdrowotnej w tych regionach;

24.

sugeruje uruchomienie projektu pilotażowego na wzór działania przygotowawczego BEST w celu wsparcia prac nad roślinami leczniczymi w regionach najbardziej oddalonych;

25.

podkreśla, że w regionach najbardziej oddalonych siła młodzieży jest często niedocenianym atutem i że atut ten należy uznać za priorytet w tworzeniu konkretnych rozwiązań przez uruchomienie na dużą skalę europejskich funduszy na rzecz kształcenia, szkolenia i wsparcia oraz godziwych, dobrej jakości mieszkań i zatrudnienia dla młodzieży;

26.

podkreśla w tym względzie konieczność priorytetowego traktowania inwestycji w edukację na wszystkich poziomach i w kształcenie ustawiczne w regionach najbardziej oddalonych, aby przeciwdziałać przedwczesnemu kończeniu nauki; wzywa Komisję, aby uznała edukację za "kluczowy cel" rozwoju regionów najbardziej oddalonych i by udzielała organom regionalnym i lokalnym pomocy w opracowywaniu polityki publicznej, która motywowałaby osoby młode i oferowała im atrakcyjne możliwości kształcenia, szkolenia, podnoszenia i zmiany kwalifikacji na szczeblu lokalnym i regionalnym, w tym umiejętności cyfrowych, zarówno w ramach nauczania bezpośredniego, jak i na odległość, tak by osoby te zdobyły powszechnie uznawane kompetencje;

27.

zachęca do uruchomienia funduszy europejskich w celu stworzenia z jednej strony "kampusów doskonałości" na obszarach geograficznych regionów najbardziej oddalonych dzięki promowaniu wzajemnych powiązań między szkołami, uniwersytetami i ośrodkami szkoleniowymi w tych regionach, a z drugiej - ośrodków badań naukowych w celu prowadzenia szerzej zakrojonych badań nad różnorodnością biologiczną regionów najbardziej oddalonych i jej lepszego poznania;

28.

mając na względzie stopę bezrobocia wśród młodzieży w regionach najbardziej oddalonych, przypomina o konieczności opracowania specjalnych narzędzi, w szczególności w ramach inicjatywy na rzecz zatrudnienia ludzi młodych; z zadowoleniem przyjmuje zatem utworzenie dodatkowego przydziału środków dla regionów najbardziej oddalonych w ramach EFS+ na lata 2021-2027 i wzywa zainteresowane regiony do wykorzystania tego nowego źródła finansowania w celu wspierania umiejętności przystosowania zawodowego, mobilności i szkoleń w regionach najbardziej oddalonych;

29.

wzywa Komisję do wspierania zatrudnienia osób młodych w regionach najbardziej oddalonych przez utworzenie cyfrowego pojedynczego punktu kontaktowego we współpracy z sektorem prywatnym, uniwersytetami i władzami lokalnymi, aby pomagać w poszukiwaniu pierwszej pracy oraz zakładaniu lub przejmowaniu przedsiębiorstw w regionach najbardziej oddalonych;

30.

domaga się, by przy wdrażaniu programu Erasmus+ przyznano maksymalną pomoc studentom z regionów najbardziej oddalonych, w razie konieczności zwiększono środki finansowe w celu pokrycia rzeczywistych kosztów podróży, a także by promowano mobilność w państwach trzecich na obszarze geograficznym, kulturowym i historycznym każdego regionu najbardziej oddalonego oraz wymianę wewnątrz regionów najbardziej oddalonych;

31.

podkreśla również, że kluczowe znaczenie ma zwiększenie udziału regionów najbardziej oddalonych we wszystkich działaniach w ramach programu Erasmus+ oraz promowanie szeroko zakrojonej wymiany w dziedzinie współpracy i mobilności między instytucjami edukacyjnymi, społecznymi i sportowymi;

32.

podkreśla znaczenie zachęcania do podejmowania inicjatyw lokalnych poprzez wspieranie wszystkich przedsiębiorstw produkcyjnych w regionach najbardziej oddalonych, ze szczególnym uwzględnieniem bardzo małych, małych i średnich przedsiębiorstw, a także sektora turystyki, rzemiosła, przemysłu, budownictwa i technologii cyfrowych; podkreśla, że potrzebne są innowacyjne, odporne i zrównoważone inwestycje;

33.

zachęca regiony najbardziej oddalone do przyłączenia się do sieci "Local 2030" i do opracowania tabel wyników dotyczących zrównoważonego rozwoju, aby skuteczniej dzielić się rozwiązaniami;

34.

podkreśla, że należy zwiększyć atrakcyjność zawodów związanych z rolnictwem, hodowlą, rybołówstwem, morzem i ochroną środowiska w regionach najbardziej oddalonych ze względu na ich strukturyzujący charakter na poziomie gospodarczym, społecznym i środowiskowym, przy czym należy szczególnie wspierać najmłodszych;

35.

podkreśla potrzebę uwzględnienia specyfiki i modeli rolnictwa regionów najbardziej oddalonych w planach strategicznych i zarządzaniu programami rozwoju obszarów wiejskich WPR w celu bardziej zregionalizowanego i elastyczniejszego podejścia;

36.

wzywa do utrzymania, a nawet wzmocnienia specjalnych środków i przydziałów finansowych w ramach programu POSEI, aby osiągnąć cele takie jak samowystarczalność żywnościowa, transformacja agroekologiczna, ekologiczny wzrost, dywersyfikacja i zdolność reagowania na kryzysy rynkowe w regionach najbardziej oddalonych; przypomina, że w przeciwieństwie do innych płatności w ramach WPR kwoty w ramach programu POSEI nie zostały zaktualizowane w związku z inflacją;

37.

stwierdza, że program POSEI ma zasadnicze znaczenie dla wspierania spójności gospodarczej i społecznej w Unii, dla zachowania środowiska wiejskiego i przeciwdziałania wyludnianiu się regionów najbardziej oddalonych, i podkreśla w związku z tym, że Komisja pozytywnie oceniła program POSEI;

38.

stwierdza, że zniesienie systemu kwot i cen gwarantowanych zapoczątkowane w ramach reformy wspólnej organizacji rynku cukru z 2005 r. osłabiło pozycję producentów trzciny cukrowej z regionów najbardziej oddalonych; podkreśla, że trzeba utrwalić wszystkie specyficzne środki wprowadzone na mocy art. 349 TFUE, aby zapewnić trwałą konkurencyjność tej branży; domaga się wprowadzenia mechanizmu wsparcia plantatorów trzciny cukrowej na wypadek spadku światowych cen cukru;

39.

wzywa Komisję do zwiększenia środków budżetowych przeznaczonych na kampanie służące promowaniu, popularyzowaniu i docenianiu unijnych systemów jakości, w szczególności dotyczące:

i)

produktów opatrzonych chronioną nazwą pochodzenia (ChNP), chronionym oznaczeniem geograficznym (ChOG), znakiem gwarantowanej tradycyjnej specjalności (GTS), a także oznaczeniami dobrowolnych systemów certyfikacji;

ii)

ekologicznych metod produkcji;

iii)

logo dla charakterystycznych produktów rolnych wysokiej jakości pochodzących z regionów najbardziej oddalonych;

40.

popiera strategię "Od pola do stołu", która dodatkowo ogranicza stosowanie środków ochrony roślin w UE, lecz podkreśla, że trzeba uwzględniać specyfikę upraw tropikalnych i subtropikalnych w regionach najbardziej oddalonych oraz wspomagać transformację;

41.

przypomina ponadto, że ważne jest, by w przypadku regionów najbardziej oddalonych utrzymać współfinansowanie z EFRROW na poziomie 85 %, w szczególności aby przywrócić, chronić i zwiększyć różnorodność biologiczną w rolnictwie i leśnictwie oraz wspierać rozwój obszarów wiejskich w regionach najbardziej oddalonych;

42.

potwierdza fundamentalne znaczenie niebieskiej gospodarki w regionach najbardziej oddalonych i dla nich; wzywa do wprowadzenia rozwiązań opartych na zasobach przyrody i podkreśla, że trzeba respektować równowagę między zasobami oceanicznymi a rozwojem działalności morskiej;

43.

wzywa Komisję, aby opracowała projekty pilotażowe w regionach najbardziej oddalonych, skoncentrowane na niebieskiej gospodarce i szkoleniach w tym zakresie w celu nadania tym regionom wiodącej pozycji w zarządzaniu oceanami, a także aby wspierała innowacje i badania naukowe, w tym w dziedzinie materiałów hydrobiodegradowalnych, z myślą o przejściu na gospodarkę o obiegu zamkniętym, jednak bez uznawania tych materiałów za remedium na zanieczyszczenie mórz;

44.

wzywa do wzmocnienia szczególnych środków w ramach wspólnej polityki rybołówstwa za pośrednictwem Europejskiego Funduszu Morskiego, Rybackiego i Akwakultury (EFMRA) z myślą o osiągnięciu niezależności żywnościowej i wspieraniu niebieskiego wzrostu regionów najbardziej oddalonych, w szczególności dzięki skutecznym i pragmatycznym rozwiązaniom dotyczącym transportu produktów rybołówstwa z regionów najbardziej oddalonych, tak by docierały one na chłonne rynki szybko i z zachowaniem optymalnej jakości;

45.

wyraża zaniepokojenie stanem floty rybackiej - niekiedy zniszczoneji przestarzałej - w regionach najbardziej oddalonych oraz wpływem tego zagrożenia na rybaków i środowisko; przypomina, że w regionach najbardziej oddalonych działalność połowowa opiera się w dużej mierze na praktykach tradycyjnych, w związku z czym ubolewa, że modernizacji floty łodziowej w tych regionach nie można wspierać z EFMRA na lata 2021-2027, gdy istnieje równowaga między zdolnością połowową a uprawnieniami do połowów w regionach najbardziej oddalonych (przestrzeganie maksymalnego podtrzymywalnego połowu);

46.

apeluje do Komisji, by pomogła państwom członkowskim w usprawnieniu gromadzenia danych naukowych niezbędnych do spełnienia warunków kwalifikujących do pomocy państwa na odnowienie flot rybackich w regionach najbardziej oddalonych;

47.

przypomina, że zgodnie z art. 29d rozporządzenia w sprawie EFMR Komisja zobowiązała się do sporządzenia sprawozdania śródokresowego na temat rozdziału dotyczącego regionów najbardziej oddalonych (rozdział V) oraz do przeanalizowania, czy potrzebne jest samodzielne rozporządzenie w sprawie rybołówstwa w tych regionach;

48.

wzywa Komisję i Radę, aby ustanowiły, począwszy od 2027 r., instrument wsparcia podobny do programu POSEI dla sektora morskiego i rybackiego w regionach najbardziej oddalonych, tak by zagwarantować finansowanie szczególnych potrzeb tych regionów;

49.

przypomina o konieczności ochrony regionów najbardziej oddalonych przy zawieraniu umów połowowych z państwami trzecimi;

50.

wzywa Komisję i państwa członkowskie, aby zdecydowanie wspierały sektor turystyki w regionach najbardziej oddalonych w celu promowania ożywienia gospodarczego i zrównoważonego wzrostu oraz skutecznie przeprowadziły niezbędną transformację społeczną, środowiskową i cyfrową tego sektora, w szczególności w odniesieniu do MŚP;

51.

ponownie stwierdza, że trzeba postawić na zrównoważoną turystykę przez wspieranie innowacyjnych projektów pilotażowych promujących bardziej ekologiczne i cyfrowe rozwiązania, skoncentrowanych na wykorzystaniu i respektowaniu naturalnego potencjału regionów za pośrednictwem projektów ekoturystycznych;

52.

apeluje, by ostatecznie stworzono jednolite oznakowanie europejskie dotyczące zrównoważonej turystyki, które uwzględniałoby również aspekty dotyczące jakości, dostępności i włączenia społecznego, ze szczególnym uwzględnieniem regionów najbardziej oddalonych;

53.

z zadowoleniem odnotowuje, że Zielony Ład i unijna strategia na rzecz bioróżnorodności 2030 uwzględniają wyjątkowy potencjał regionów najbardziej oddalonych pod względem bioróżnorodności;

54.

zdecydowanie popiera promowanie celów zrównoważonego rozwoju wyznaczonych przez ONZ oraz zasady "nie czyń poważnych szkód" w rozumieniu art. 17 rozporządzenia (UE) 2020/852 11 w sprawie ustanowienia ram ułatwiających zrównoważone inwestycje;

55.

z zaniepokojeniem odnotowuje, że w regionach najbardziej oddalonych wzrasta częstość i gwałtowność zjawisk pogodowych bezpośrednio związanych ze zmianą klimatu, i ponownie stwierdza, że potrzebne są zdecydowane działania na wszystkich szczeblach w celu koordynacji inwestycji niezbędnych do przystosowania się do tych zwiększonych zagrożeń klimatycznych, zapewnienia odporności na nie oraz zapobiegania im; zaleca większą mobilizację Unijnego Mechanizmu Ochrony Ludności;

56.

przypomina, że szczególne wyzwania dla regionów najbardziej oddalonych - np. podnoszenie się poziomu mórz, podnoszenie się temperatury mórz i coraz częstsze trzęsienia ziemi oraz powodzie - wymagają, by uwzględnić tę specyfikę w unijnych przepisach ramowych, a także, w razie potrzeby, wprowadzać odstępstwa i zachęty finansowe i techniczne;

57.

podkreśla, że wdrażanie strategii na rzecz różnorodności biologicznej w regionach najbardziej oddalonych musi być skoordynowane z wysiłkami na rzecz zrównoważonego rozwoju tamtejszych sektorów rolnictwa, leśnictwa, rybołówstwa i akwakultury;

58.

zachęca do tworzenia nowych zawodów związanych ze środowiskiem oraz do wspierania podmiotów lokalnych zaangażowanych w ochronę różnorodności biologicznej i środowiska, w szczególności stowarzyszeń i organizacji pozarządowych, a w związku z tym zachęca to wzmocnienia zasady partnerstwa;

59.

apeluje, aby nowe centrum wiedzy o różnorodności biologicznej przewidziane w unijnej strategii na rzecz bioróżnorodności 2030 lepiej uwzględniało dane ze wszystkich europejskich podmiotów zamorskich oraz opracowało wersję planu odbudowy zasobów przyrodniczych Unii na potrzeby regionów zamorskich;

60.

wzywa Komisję i odpowiednie państwa członkowskie do promowania i aktywnego wspierania realizacji celów dotyczących ochrony i odbudowy zasobów przyrodniczych w regionach najbardziej oddalonych oraz opowiada się za utworzeniem w regionach najbardziej oddalonych transregionalnej sieci na rzecz ochrony przyrody;

61.

zwraca uwagę, że masowe opuszczanie najbardziej odizolowanych części regionów najbardziej oddalonych przez osoby młode negatywnie wpływa na potencjał w zakresie gospodarki leśnej i zwiększa ryzyko pożarów ze względu na niedostateczne zarządzanie tymi zasobami oraz rozprzestrzenianie się inwazyjnych gatunków roślin; wzywa do opracowania systemów ochrony środowiska, w szczególności przez przeciwdziałanie wyludnieniu, przyciąganie i zatrzymywanie większej liczby osób w takich miejscach oraz wspieranie działalności związanej ze zrównoważonym rolnictwem i przyrodą;

62.

z zadowoleniem odnotowuje, że program LIFE obejmuje inicjatywę BEST; zaleca, aby przyznać co najmniej 8 mln EUR rocznie na inicjatywę BEST, tak by wspomóc regiony we wdrażaniu nowej unijnej strategii na rzecz bioróżnorodności, która to strategia wymaga, by co najmniej 30 % obszarów lądowych i morskich miało status obszarów chronionych; sugeruje przeprowadzenie oceny skutków ewentualnego objęcia francuskich regionów najbardziej oddalonych siecią "Natura 2000" w celu określenia najwłaściwszych narzędzi ochrony różnorodności biologicznej i środowiska w tych regionach;

63.

potwierdza, że celem regionów najbardziej oddalonych jest uzyskanie niezależności energetycznej, oraz zdecydowanie popiera cel zakładający pozyskiwanie 100 % energii ze źródeł odnawialnych w tych regionach dzięki stopniowemu wycofaniu paliw kopalnych i bardziej intensywnemu wykorzystaniu rosnącego potencjału energii z trwałych źródeł odnawialnych, w tym na pełnym morzu, zgodnie z porozumieniem paryskim i z europejskim zobowiązaniem do osiągnięcia neutralności pod względem emisji dwutlenku węgla najpóźniej do 2050 r. i celów klimatycznych do 2030 r.;

64.

domaga się wspierania poprawy efektywności energetycznej budownictwa w regionach najbardziej oddalonych; podkreśla specyfikę dostępu do certyfikowanych materiałów i związane z tym ograniczenia; potwierdza znaczenie Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji i React-EU, z których finansowane są przemiany w regionach najbardziej oddalonych;

65.

podkreśla, że gospodarka o obiegu zamkniętym, cel zakładający całkowitą eliminację zanieczyszczeń, efektywność energetyczna i ochrona różnorodności biologicznej powinny być podstawowymi zasadami tej nowej strategii realizowanej wspólnie z regionami najbardziej oddalonymi i prowadzić do bardziej zrównoważonych praktyk z myślą o ochronie terytoriów, rozwoju gospodarczym, zatrudnieniu i spójności;

66.

domaga się od Komisji, aby zaproponowała silne wspomaganie regionów najbardziej oddalonych, tak by propagować nowy zrównoważony model ekonomiczny, ze strukturyzującymi inicjatywami służącymi rozwijaniu gospodarki o obiegu zamkniętym i promowaniu ekologicznych miejsc pracy i nowych ekologicznych zawodów;

67.

podkreśla, że polityka gospodarowania odpadami w regionach najbardziej oddalonych musi obejmować gospodarkę o obiegu zamkniętym; zaleca opracowywanie innowacyjnych sposobów redukcji i odzysku odpadów w regionach najbardziej oddalonych; zwraca uwagę na złożoność i koszty gospodarowania odpadami w regionach najbardziej oddalonych, które potrzebują wsparcia na rzecz inwestycji infrastrukturalnych w celu, by promować przejście na gospodarkę o obiegu zamkniętym;

68.

wzywa również Komisję, aby utworzyła w regionach najbardziej oddalonych centrum walki z zanieczyszczeniem mórz w celu wspierania budowy infrastruktury służącej zbieraniu i przetwarzaniu odpadów morskich;

69.

wzywa Komisję, aby w ramach programu "Horyzont Europa" ogłosiła zaproszenia do składania wniosków dotyczących projektów badawczych dla regionów najbardziej oddalonych, w ślad za wynikami programu "Horyzont 2020";

70.

przypomina, że regiony najbardziej oddalone mają wielki potencjał i konkretne atuty, które mogą przynieść korzyści całej Unii, i że Europa musi postawić na te regiony i na ich współpracę z krajami położonymi w ich sąsiedztwie, aby promować swoje wartości demokratyczne oraz cele środowiskowe i społeczne;

71.

wzywa Komisję do opracowania i promowania strategii makroregionalnych dla regionów najbardziej oddalonych na ich obszarach geograficznych, przy jednoczesnym zbadaniu wszystkich możliwości lepszej praktycznej koordynacji jednoczesnych interwencji różnych funduszy UE (tj. EFRR, decyzji w sprawie krajów i terytoriów zamorskich oraz instrumentu "Globalny wymiar Europy" (Instrumentu Sąsiedztwa oraz Współpracy Międzynarodowej i Rozwojowej);

72.

wzywa też Komisję do uwzględnienia regionów najbardziej oddalonych w makroregionalnej strategii na rzecz regionu Oceanu Atlantyckiego przez włączenie tematów bardziej dostosowanych do tych regionów;

73.

zachęca do rozwijania nowego komponentu w nowym programie INTERREG poświęconego współpracy z regionami najbardziej oddalonymi;

74.

podkreśla, że trzeba przyspieszyć, stymulować i promować rozwój projektów współpracy między poszczególnymi regionami najbardziej oddalonymi, aby wykorzystać sytuację geostrategiczną i geoekonomiczną tych regionów oraz prowadzić wymianę najlepszych praktyk;

75.

kładzie nacisk na konieczność ochrony gospodarek regionów najbardziej oddalonych przed agresywnymi praktykami handlowymi, takimi jak traktowanie ich rynków jako rynków zbytu dla nadwyżek towarów oraz nadużywanie pozycji monopolistycznych;

76.

wzywa Komisję, aby przy wdrażaniu polityki konkurencji należycie uwzględniała specyfikę regionów najbardziej oddalonych, w szczególności ich oddalenie od kontynentu europejskiego oraz niewielki rozmiar ich rynków, oraz podkreśla przydatność odstępstw dotyczących pomocy państwa dla tych regionów;

77.

przyjmuje z zadowoleniem dostosowanie europejskich przepisów o pomocy państwa do warunków kryzysowych wynikających z pandemii COVID-19; apeluje do Komisji, aby rozważyła możliwość utrzymania na stałe niektórych wyjątkowych środków dla regionów najbardziej oddalonych, równocześnie z kontynuacją środków już przewidzianych dla tych regionów w ogólnym rozporządzeniu w sprawie wyłączeń grupowych 12 i w wytycznych dotyczących pomocy państwa do celów regionalnych;

78.

domaga się utworzenia specjalnego statusu dla przedsiębiorstw z regionów najbardziej oddalonych, aby zwiększyć ich konkurencyjność, zwłaszcza w przestrzeni regionalnej;

79.

utrzymuje, że regiony najbardziej oddalone borykają się z poważnymi ograniczeniami związanymi z oddaleniem, niskim poziomem połączeń, zależnością od portów morskich i lotniczych oraz ukształtowaniem terenu; uważa, że konieczne jest prowadzenie polityki transportowej w pełni dostosowanej do realiów regionów najbardziej oddalonych w ramach EFRR i instrumentu "Łącząc Europę"; wzywa również Komisję, aby zrealizowała program POSEI w dziedzinie transportu jako dodatkowe narzędzie w celu zrekompensowania tych skumulowanych niedogodności i strat;

80.

podkreśla konieczność konsolidacji i rozwoju połączeń morskich i lotniczych między regionami najbardziej oddalonymi, w ich obrębie, a także z kontynentem europejskim i sąsiadującymi państwami trzecimi, aby zwiększać dostępność tych regionów;

81.

podkreśla, że trzeba zachęcać do korzystania w tych regionach z bardziej zrównoważonych i mniej zanieczyszczających środków transportu, promując rozwiązania zastępujące energię ze źródeł kopalnych;

82.

podziela europejską wolę zapewnienia ekologicznego transportu morskiego i innowacyjnej działalności portowej w celu zmniejszenia śladu węglowego i środowiskowego w UE oraz apeluje, aby regiony najbardziej oddalone korzystały z tych rozwiązań;

83.

podkreśla, że trzeba zminimalizować koszty transportu osób i towarów, aby zagwarantować stosowanie zasady ciągłości i spójności terytorialnej, a także równe szanse wszystkich obywateli; apeluje o utrzymanie cen transportu lotniczego (do i z regionów najbardziej oddalonych), lądowego (wewnętrznie, między miastami) i morskiego (między regionami i między wyspami); w związku z tym uważa, że w systemie handlu uprawnieniami do emisji CO₂ należy rozważyć odstępstwa dla regionów najbardziej oddalonych zarówno w odniesieniu do transportu morskiego, jak i lotniczego, a także, w razie potrzeby, zachęty finansowe i techniczne;

84.

apeluje, aby w ramach instrumentu "Łącząc Europę" Komisja opublikowała zaproszenie do składania wniosków skierowane specjalnie do regionów najbardziej oddalonych z dostosowanymi kryteriami kwalifikowalności, tak aby można było zapewnić wsparcie dla alternatywnej i zrównoważonej infrastruktury zaopatrzenia w paliwa w głównych portach tych regionów, a także dla mobilności miejskiej i lotnictwa;

85.

wzywa również Komisję, aby podczas przeglądu rozporządzenia (UE) nr 1315/2013 w sprawie transeuropejskiej sieci transportowej 13 uwzględniła kwestie dotyczące regionów najbardziej oddalonych, zapewniając wzajemne połączenia między siecią bazową a siecią kompleksową oraz łagodząc ramy koncepcyjne dotyczące autostrad morskich;

86.

uważa, że Komisja powinna zapewnić wsparcie techniczne, aby ułatwić regionom najbardziej oddalonym dostęp do finansowania europejskiego, w szczególności w odniesieniu do projektów związanych z Zielonym Ładem i z budową rozległej infrastruktury w ramach Programu InvestEU;

87.

z zadowoleniem przyjmuje wniosek dotyczący programu "Cyfrowa Europa", który ma przyczynić się do zwiększenia łączności i do poprawy umiejętności cyfrowych w regionach najbardziej oddalonych; wzywa Komisję do zapewnienia wsparcia technicznego niezbędnego do utworzenia w regionach najbardziej oddalonych europejskich ośrodków innowacji cyfrowej, jak przewidziano w programie "Cyfrowa Europa";

88.

podkreśla, że koniecznie trzeba zagwarantować łączność cyfrową regionów najbardziej oddalonych zgodnie z Europejską agendą cyfrową, jako narzędzie rozwoju gospodarczego i równości szans w wysoce cyfrowym świecie;

89.

zwraca uwagę, że satelity zapewniają nieprzerwaną łączność i bardzo wysoką przepustowość, co ma zasadnicze znaczenie dla pokonania przepaści cyfrowej, w szczególności w regionach najbardziej oddalonych; zwraca się zatem do Komisji o aktualizację strategii kosmicznej dla Europy, z uwzględnieniem szczególnych środków na rzecz regionów najbardziej oddalonych;

90.

zobowiązuje Komisję, aby zadbała, by regiony najbardziej oddalone w pełni korzystały z umów międzynarodowych (umów o partnerstwie gospodarczym, umów o wolnym handlu itd.) między Unią a państwami trzecimi, powołując grupę zadaniową ds. wpływu polityki handlowej na regiony najbardziej oddalone, która to grupa skutecznie dbałaby o udział tych regionów, w tym przedstawicieli poszczególnych branż z tych regionów;

91.

zwraca się do Komisji o przeprowadzenie badania mierzącego łączny wpływ umów handlowych z państwami trzecimi na rozwój społeczno-gospodarczy regionów najbardziej oddalonych;

92.

wzywa do przestrzegania europejskich norm środowiskowych i społecznych w umowach handlowych z państwami trzecimi oraz apeluje o zagwarantowanie przestrzegania tych umów za pomocą skutecznych środków operacyjnych;

93.

zauważa, że zawieranie licznych umów handlowych z państwami trzecimi, które wytwarzają te same produkty rolne przeznaczone na eksport co regiony najbardziej oddalone, lecz przy innych warunkach społecznych i środowiskowych, może zakłócać konkurencję i zmienić podział rynku, zagrażając konkurencyjności wspólnotowych producentów tych towarów;

94.

apeluje o zróżnicowane traktowanie na korzyść produktów z regionów najbardziej oddalonych we wszystkich ponownych negocjacjach dotyczących umów o partnerstwie gospodarczym i umów o wolnym handlu w celu osiągnięcia właściwej równowagi między ochroną wrażliwych produktów rolnych a obroną ofensywnych interesów Unii, przez ustanowienie klauzul ochronnych, okresów przejściowych i odpowiednich kwot dla produktów z tych regionów, a także, w niektórych przypadkach, wyłączenie produktów najbardziej wrażliwych, takich jak cukry specjalne;

95.

przypomina, że we wspólnym oświadczeniu trzech instytucji, załączonym do rozporządzenia w sprawie mechanizmu stabilizacyjnego po przystąpieniu Ekwadoru do umowy między UE a Peru i Kolumbią, przewidziano, że Komisja przeanalizuje zmiany na rynkach po wygaśnięciu tego mechanizmu, a w przypadku pogorszenia się sytuacji europejskich producentów bananów podejmie działania po konsultacji z zainteresowanymi stronami;

96.

zaleca, aby główny urzędnik ds. egzekwowania przepisów handlowych (Chief Trade Enforcement Officer) przeprowadził specjalną kontrolę w celu zapobieżenia sytuacjom dyskryminującym dla regionów najbardziej oddalonych, oraz wzywa do stosowania zasady zgodności w odniesieniu do przywozu produktów ekologicznych z państw trzecich;

97.

podkreśla, że regiony najbardziej oddalone są ambasadorami rozszerzenia strefy wpływów Unii i stanowią prawdziwą szansę dla polityki zewnętrznej Unii ze względu na swą bliskość i bezpośrednie stosunki z wieloma państwami trzecimi;

98.

podkreśla korzyści płynące z położenia geostrategicznego niektórych regionów najbardziej oddalonych na Atlantyku i z ich więzi historycznych z kontynentem amerykańskim i wyspiarskimi państwami Karaibów; zaleca wykorzystanie uprzywilejowanej pozycji tych terytoriów do ożywienia stosunków międzynarodowych Unii Europejskiej w tym regionie;

99.

przypomina, że kultura jest filarem rozwoju osobowego i wzajemnego wzbogacania; uważa, że należy lepiej wspierać wymianę kulturalną;

100.

apeluje, by w regionach najbardziej oddalonych chroniono i wspierano języki regionalne, które stanowią zarówno bogactwo kulturowe, jak i wektor integracji oraz wymiany makroregionalnej;

101.

z zaniepokojeniem odnotowuje oddziaływanie przepływów migracyjnych w regionach najbardziej oddalonych; wyraża zaniepokojenie sytuacją małoletnich migrantów pozbawionych opieki przebywających w regionach najbardziej oddalonych i wzywa do stosowania najwyższych, odpowiednio dostosowanych norm humanitarnych przyjmowania tych osób małoletnich; podkreśla, że potrzebne jest humanitarne podejście umożliwiające skuteczne zarządzanie przepływami migracyjnymi zgodnie z nowym paktem o migracji i azylu oraz wartościami UE;

102.

apeluje o uruchomienie zasobów Funduszu Azylu, Migracji i Integracji, a także dodatkowych specjalnych funduszy w celu udzielenia większego wsparcia państwom członkowskim, których regiony najbardziej oddalone znajdują się pod silną presją migracyjną;

103.

zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, Europejskiemu Komitetowi Regionów, państwom członkowskim oraz Konferencji Przewodniczących Regionów Najbardziej Oddalonych.

Identyfikator:	Dz.U.UE.C.2022.117.18
Rodzaj:	rezolucja
Tytuł:	Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 14 września 2021 r. w kierunku silniejszego partnerstwa z regionami najbardziej oddalonymi UE (2020/2120(INI))
Data aktu:	2021-09-14
Data ogłoszenia:	2022-03-11

Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 14 września 2021 r. w kierunku silniejszego partnerstwa z regionami najbardziej oddalonymi UE (2020/2120(INI))

W kierunku silniejszego partnerstwa z regionami najbardziej oddalonymi UE

Dz.U.UE.C.2022.117.18