Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego "Wniosek dotyczący rozporządzenia Rady w sprawie programu badawczo-szkoleniowego Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej (2019-2020) uzupełniającego Horyzont 2020" - program ramowy w zakresie badań naukowych i innowacji" [COM(2017) 698 final - 2017/312 (NLE)].

1.

Wnioski i zalecenia

1.1.

Do programu Euratom na lata 2019-2020 przeniesiono działania badawcze z poprzedniej edycji tego programu (2014-2018). Jest on całkowicie spójny z poprzednim programem. Wniosek Komisji zawiera bardzo niewiele zmian. Dotyczą one przeważnie budżetu i mają na celu zapewnienie ciągłości programu.

1.2.

EKES przyjmuje owe zmiany do wiadomości, biorąc pod uwagę swoje wcześniejsze opinie w tej sprawie 1 .

1.3.

Głównym celem finansowanych przez Euratom badań w zakresie rozszczepienia jest zwiększenie bezpieczeństwa technologii jądrowych. EKES uważa, że kwestie dotyczące bezpieczeństwa jądrowego powinny być przedmiotem najwyższej uwagi. Do priorytetów powinny należeć także ograniczenie i składowanie długożyciowych odpadów promieniotwórczych, kontrola materiałów rozszczepialnych oraz ochrona radiologiczna. Wspomnianymi kierunkami badań należy się dzielić w ramach Europejskiego Forum Energii Jądrowej (ENEF), w którym reprezentowane jest społeczeństwo obywatelskie, w tym EKES.

1.4.

EKES zasadniczo ponawia i potwierdza postulat, który w tej sprawie sformułował w poprzednich opiniach: "[...] stan wiedzy na temat technologii jądrowych, ich wykorzystania i ich konsekwencji musi zostać utrzymany i rozwinięty. Ramowy program badań i rozwoju Euratom odgrywa rolę koordynującą oraz umożliwia łączenie zasobów i integrację wspólnych wysiłków, dzięki czemu wnosi w tym kontekście istotną europejską wartość dodaną" 2 .

1.5.

EKES przypomina też o swoim postulacie, by Komisja Europejska w dalszym ciągu zalecała rozwój energii z odnawialnych źródeł niekopalnych oraz by odpowiednio zrównoważyła udział energii jądrowej w koszykach energetycznych poszczególnych państw.

1.6.

Liczne incydenty, które miały miejsce w europejskich elektrowniach jądrowych, wykazały, że podwykonawstwo przyczynia się do braku bezpieczeństwa w zakresie utrzymania elektrowni jądrowych. EKES jest zdania, że podwykonawstwo powinno być ograniczone i ściśle uregulowane.

1.7.

EKES wzywa do zwrócenia szczególnej uwagi na te kwestie w kontekście brexitu i porzucenia de facto Traktatu EURATOM przez Zjednoczone Królestwo.

2.

Istota komunikatu Komisji Europejskiej

2.1.

Celem wniosku Komisji jest przyjęcie nowego rozporządzenia w celu przedłużenia wszystkich działań badawczych realizowanych na podstawie rozporządzenia Rady (Euratom) nr 1314/2013 w sprawie programu badawczo-szkoleniowego Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej (2014-2018) uzupełniającego "Horyzont 2020" - program ramowy w zakresie badań naukowych i innowacji.

2.2.

Wniosek dotyczący programu Euratom na lata 2019-2020 stanowi uzupełnienie programu "Horyzont 2020". Określa on budżet na działania bezpośrednie i pośrednie, wyznacza cele badawczo-rozwojowe oraz określa instrumenty wsparcia w dziedzinie badań i rozwoju.

2.3.

Zgodnie z art. 7 traktatu Euratom aktualny program Euratom (2014-2018) jest ograniczony pięcioletnimi ramami czasowymi. Celem wniosku jest zapewnienie sprawnej kontynuacji programu w latach 2019-2020. Dzięki temu podejściu będzie można zapewnić większą spójność z harmonogramem programu "Horyzont 2020". Jest to szczególnie ważne z uwagi na fakt, iż programy Euratom i "Horyzont 2020" służą realizacji wzajemnie się wzmacniających celów.

3.

Uwagi ogólne

3.1.

EKES przyjmuje do wiadomości konkluzje Komisji dotyczące śródokresowej oceny programu Euratom na lata 2014-2018, a w szczególności to, że przeprowadzone przez Komisję analizy "nie przyniosły rozstrzygających ustaleń, które podawałyby w wątpliwość strategię i format programu na lata 2014-2018 lub wymagałyby złożenia przez Komisję wniosku w sprawie przeglądu zakresu programu, działań w nim przewidzianych lub sposobu jego realizacji, z myślą o latach 2019-2020".

3.2.

EKES odnotowuje również, że konsultacje publiczne, które przeprowadzono w okresie od października 2016 r. do stycznia 2017 r., aby uzyskać informacje na potrzeby śródokresowej oceny programu Euratom na lata 2014-2018 oraz przedstawienia wniosku w sprawie programu Euratom na lata 2019-2020, przyniosły ogólnie pozytywne reakcje: 80 % respondentów zgodziło się lub zdecydowanie się zgodziło, że program jest stosowny do potrzeb. Ponadto respondenci docenili w szczególności wyniki osiągnięte w zakresie edukacji i szkoleń, bezpieczeństwa istniejących reaktorów, badań w dziedzinie gospodarowania odpadami oraz w dziedzinie syntezy jądrowej. Natomiast nie wydaje się, aby program przyniósł efekt mnożnikowy odnośnie do inwestycji prywatnych.

3.3.

Komisja zobowiązuje się zadbać o to, by zalecenia wydane przez różne zainteresowane strony zostały wzięte pod uwagę przy opracowywaniu programu prac Euratom na lata 2019-2020 lub w ramach jej rutynowych działań nadzorczych i zarządczych w zakresie programu Euratom oraz aby zalecenia dotyczące bardziej długoterminowych aspektów zostały uwzględnione w ocenie skutków ex ante kolejnego programu Euratom realizowanego na podstawie nowych wieloletnich ram finansowych (po roku 2020).

3.4.

EKES przyjmuje powyższe do wiadomości i, biorąc pod uwagę swoje wcześniejsze opinie w tej sprawie, wyraża poparcie dla wniosku Komisji.

3.5.

W duchu poprzednich opinii EKES zaznacza, że głównym celem finansowanych przez Euratom badań w zakresie rozszczepienia jest zwiększenie bezpieczeństwa technologii jądrowych. EKES uważa, że kwestie dotyczące bezpieczeństwa jądrowego powinny być przedmiotem najwyższej uwagi. Do priorytetów powinny należeć także ograniczenie i składowanie długożyciowych odpadów promieniotwórczych, kontrola materiałów rozszczepialnych oraz ochrona radiologiczna.

3.6.

EKES ponownie podkreśla: "[...] stan wiedzy na temat technologii jądrowych, ich wykorzystania i ich konsekwencji musi zostać utrzymany i rozwinięty. Ramowy program badań i rozwoju Euratom odgrywa rolę koordynującą oraz umożliwia łączenie zasobów i integrację wspólnych wysiłków, dzięki czemu wnosi w tym kontekście istotną europejską wartość dodaną" 3 .

Identyfikator:	Dz.U.UE.C.2018.237.38
Rodzaj:	opinia
Tytuł:	Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego "Wniosek dotyczący rozporządzenia Rady w sprawie programu badawczo-szkoleniowego Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej (2019-2020) uzupełniającego Horyzont 2020" - program ramowy w zakresie badań naukowych i innowacji" [COM(2017) 698 final - 2017/312 (NLE)].
Data aktu:	2018-03-14
Data ogłoszenia:	2018-07-06

	Georges DASSIS
	Przewodniczący
	Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Dz.U.UE.C.2018.237.38