Szesnaste sprawozdanie roczne sporządzone zgodnie z art. 8 ust. 2 wspólnego stanowiska Rady 2008/944/WPZIB określającego wspólne zasady kontroli wywozu technologii wojskowych i sprzętu wojskowego.

Szesnaste sprawozdanie roczne sporządzone zgodnie z art. 8 ust. 2 wspólnego stanowiska Rady 2008/944/WPZIB określającego wspólne zasady kontroli wywozu technologii wojskowych i sprzętu wojskowego

(2015/C 103/01)

(Dz.U.UE C z dnia 27 marca 2015 r.)

WPROWADZENIE

Niniejsze sprawozdanie dotyczy działań podjętych przez UE i jej państwa członkowskie w ramach wdrażania wspólnego stanowiska Rady 2008/944/WPZiB ¹ w latach 2013 i 2014. Jeśli chodzi o dane dotyczące eksportu broni konwencjonalnej, sprawozdanie obejmuje rok kalendarzowy 2013.

W latach 2013 i 2014 UE i jej państwa członkowskie kontynuowały wdrażanie wspólnego stanowiska Rady 2008/944/ WPZiB określającego wspólne zasady kontroli wywozu technologii wojskowych i sprzętu wojskowego, które zastąpiło w 2008 roku Kodeks postępowania w sprawie wywozu uzbrojenia obowiązujący od czerwca 1998 r.

Zgodnie z art. 15 wspólnego stanowiska jest ono poddawane przeglądowi trzy lata po jego przyjęciu. Na tej podstawie Rada, wspomagana przez działającą w ramach Rady Grupę Roboczą ds. Wywozu Broni Konwencjonalnej (COARM), przeprowadziła kompleksową ocenę przepisów i realizacji wspólnego stanowiska. Wstępne wyniki takiej oceny, jak stwierdzono w konkluzjach Rady do Spraw Zagranicznych z dnia 19 listopada 2012 r., potwierdziły znaczenie tekstu wspólnego stanowiska dla dalszego promowania spójności polityk eksportowych państw członkowskich. W trakcie przeglądu wskazano kilka dziedzin, w których można dokonać dalszych usprawnień dotyczących konkretnej realizacji wspólnego stanowiska; dziedziny te odpowiednio rozwijano w latach 2013-2014. Główny nurt prac jest związany z mechanizmem powiadomień o odmowie i konsultacji, który ma zostać zrestrukturyzowany na nowej dedykowanej platformie informatycznej.

Następujące państwa trzecie oficjalnie postanowiły przyjąć i stosować kryteria i zasady określone we wspólnym stanowisku 2008/944/WPZiB: Albania, Bośnia i Hercegowina, była jugosłowiańska republika Macedonii, Czarnogóra, Islandia, Kanada i Norwegia. Specjalny system wymiany informacji między UE a państwami trzecimi wdrażającymi wspólne stanowisko jest gotowy od 2012 r.

W kontekście decyzji Rady 2012/711/WPZiB z dnia 19 listopada 2012 r. w sprawie wspierania działań UE mających na celu propagowanie wśród państw trzecich kontroli wywozu uzbrojenia oraz zasad i kryteriów wspólnego stanowiska 2008/944/WPZiB, w latach 2013 i 2014 przeprowadzono w wybranych państwach trzecich działania służące upowszechnieniu skutecznych krajowych systemów kontroli wywozu uzbrojenia ² .

UE i jej państwa członkowskie nadal odgrywały wiodącą rolę w procesie opracowywania traktatu o handlu bronią, dokładnie przygotowując się do mającej miejsce w marcu 2013 r. końcowej konferencji ONZ w sprawie traktatu o handlu bronią oraz aktywnie w tych posiedzeniach uczestnicząc. W związku z wejściem traktatu w życie 24 grudnia 2014 r. i w celu wsparcia jego skutecznej realizacji, UE przyjęła w grudniu 2013 r. ambitny program wspierający wdrażanie traktatu, w ramach decyzji Rady 2013/768/WPZiB ³ . W ramach tego programu, współfinansowanego przez Republikę Federalną Niemiec, pomoc uzyskają - na swój wniosek - w szczególności pewne państwa trzecie, które pragną wzmocnić swój system transferów broni zgodnie z wymogami traktatu.

I. WYKONANIE WSPÓLNEGO STANOWISKA RADY 2008/944/WPZiB

1. Włączenie wspólnego stanowiska 2008/944/WPZiB do ustawodawstwa krajowego lub przepisów administracyjnych

Wspólne stanowisko jest przekształceniem Kodeksu postępowania UE w sprawie wywozu uzbrojenia, który został przez to stanowisko zastąpiony w grudniu 2008 roku. Obejmuje ono między innymi rozszerzenie zakresu kontroli na pośrednictwo, transakcje tranzytowe oraz na przekazywanie technologii w formie niematerialnej; przewiduje ponadto wzmocnione procedury służące propagowaniu zbieżności polityk eksportowych stosowanych przez państwa członkowskie.

Państwa członkowskie włączają przepisy wspólnego stanowiska do swoich krajowych systemów kontroli eksportu i muszą dopilnować, aby ich ustawodawstwo krajowe lub przepisy administracyjne były zgodne ze wspólnym stanowiskiem. Sytuację w zakresie wdrażania w danym państwie wspólnego stanowiska w zakresie systemów kontroli eksportu uzbrojenia istniejących w państwach członkowskich przedstawiono w załączonej tabeli C.

2. Podręcznik użytkownika

Podręcznik użytkownika jest zasadniczym instrumentem podsumowującym uzgodnione wytyczne w zakresie stosowania przepisów operacyjnych wspólnego stanowiska 2008/944/WPZiB i interpretacji kryteriów w nim zawartych. Mowa o nim w art. 13 wspólnego stanowiska.

Podręcznik został przygotowany przez Grupę Roboczą Rady ds. Wywozu Broni Konwencjonalnej (COARM) i jest aktualizowany, gdy zajdzie taka potrzeba. Jest on przeznaczony przede wszystkim dla urzędników wydających zezwolenia na eksport, a zatem przyczynia się znacznie, w sposób praktyczny, do zapewnienia zbieżności polityk i procedur państw członkowskich w zakresie kontroli eksportu uzbrojenia. Podręcznik jest dokumentem publicznym, który jest dostępny na stronie internetowej Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych ⁴ .

Podręcznik użytkownika zawiera rozdziały poświęcone między innymi następującym zagadnieniom:

a) Powiadomienia o odmowie i konsultacje

Powiadomienia o odmowie i konsultacje dwustronne nadal odbywają się niemal codziennie za pośrednictwem unijnego systemu elektronicznego COREU, co zapewnia przejrzystość polityk w zakresie wywozu uzbrojenia prowadzonych przez państwa członkowskie wobec określonych państw stanowiących miejsce końcowego przeznaczenia i wobec użytkowników końcowych. W najbliższej przyszłości powiadomienia o odmowie i konsultacje będą obsługiwane przez bardziej przystępną i przyjazną dla użytkownika dedykowaną platformę informatyczną.

Powiadomienia o odmowie, jak również wyniki konsultacji dwustronnych, są umieszczane w centralnej elektronicznej bazie decyzji odmownych prowadzonej przez UE. Baza, którą zarządza Europejska Służba Działań Zewnętrznych, jest systemem dynamicznym odzwierciedlającym politykę państw członkowskich w zakresie kontroli wywozu uzbrojenia. Liczba zgłoszonych w 2013 r. powiadomień o odmowie jest podana w wierszu d) tabel znajdujących się w tabeli AI (załączone do niniejszego sprawozdania) w podziale na miejsce przeznaczenia i na kategorie wykazu uzbrojenia; liczba konsultacji wysłanych i otrzymanych przez każde państwo członkowskie oraz liczba konsultacji w podziale na miejsca przeznaczenia znajdują się odpowiednio w tabelach BI oraz BII.

b) Najlepsze praktyki w zakresie interpretacji kryteriów

Najlepsze praktyki w zakresie interpretacji kryteriów wspólnego stanowiska 2008/944/WPZiB zostały opracowane przez grupę roboczą COARM na podstawie najlepszych praktyk krajowych i z uwzględnieniem informacji otrzymanych od zainteresowanych stron.

Najlepsze praktyki mają służyć zapewnieniu większej spójności wśród państw członkowskich pod względem stosowania kryteriów wspólnego stanowiska. W tym celu między innymi określono czynniki, które należy uwzględniać podczas rozpatrywania wniosków o zezwolenie na wywóz. Najlepsze praktyki przeznaczone są dla urzędników wydających zezwolenia i innych urzędników pracujących w departamentach i agencjach rządowych. Proces decyzyjny powinien opierać się na wiedzy tych urzędników o kwestiach regionalnych, prawnych (np. prawo dotyczące praw człowieka, międzynarodowe prawo publiczne), technicznych, dotyczących rozwoju oraz bezpieczeństwa i wojskowości.

3. Przegląd wspólnego stanowiska 2008/944/WPZiB

Zgodnie z art. 15 wspólnego stanowiska jest ono poddawane przeglądowi trzy lata po jego przyjęciu. Na tej podstawie Grupa Robocza ds. Wywozu Broni Konwencjonalnej (COARM) przeprowadziła w 2012 r. kompleksową ocenę przepisów wspólnego stanowiska. Dzięki zwyczajowym spotkaniom zapewniono zaangażowanie w proces właściwych stron, takich jak Parlament Europejski i społeczeństwo obywatelskie. Na podstawie oceny związanej z przeglądem stwierdzono, że wspólne stanowisko i instrumenty, które ono przewiduje, nadal są właściwe do osiągania celów wyznaczonych przez Radę w 2008 r. oraz że w dalszym ciągu stanowią solidną podstawę koordynowania polityk państw członkowskich w zakresie eksportu uzbrojenia.

Jednocześnie z przeglądu wynikało również, że można osiągnąć dalsze postępy w rzeczywistej realizacji wspólnego stanowiska, tak aby jak najlepiej wesprzeć osiąganie zbieżności polityk państw członkowskich w zakresie wywozu uzbrojenia. W tym celu w latach 2013 i 2014 podjęto prace w takich dziedzinach jak treść informacji i nowy system wsparcia informatycznego w przypadku mechanizmu powiadomień o odmowie i konsultacji. Przygotowywane są również konkretne uaktualnienia odpowiednich sekcji podręcznika użytkownika, w szczególności z uwzględnieniem traktatu o handlu bronią.

4. Współpraca zewnętrzna

Artykuł 11 wspólnego stanowiska wzywa państwa członkowskie, aby "dołożyły wszelkich starań w celu zachęcenia innych państw dokonujących wywozu technologii wojskowych lub sprzętu wojskowego do stosowania kryteriów tego wspólnego stanowiska". Skoordynowana współpraca zewnętrzna państw członkowskich i UE kontynuowana była w 2013 i 2014 r. w ramach decyzji Rady 2012/711/WPZiB, na mocy której finansuje się kolejny cykl działań zewnętrznych skierowanych do państw w bliskim sąsiedztwie UE. Tak jak w przypadku poprzedniej decyzji Rady 2009/1012/WPZiB ⁵ , niemieckie Federalne Biuro Gospodarki i Kontroli Wywozu odpowiadało za realizację decyzji Rady 2012/711/WPZiB. Odbyło się kilka warsztatów regionalnych, wizyt studyjnych i indywidualnych warsztatów dotyczących pomocy, co zostało wyszczególnione w załączonej tabeli D.

5. Spotkania w ramach dialogu politycznego

W ramach dialogu politycznego po dwa razy w latach 2013 i 2014 zorganizowano spotkania dotyczące kwestii kontroli eksportu uzbrojenia z Norwegią, Kanadą, Ukrainą, Stanami Zjednoczonymi i Federacją Rosyjską.

Taki dialog polityczny zapewnił forum owocnych dyskusji na temat kwestii leżących we wspólnym interesie, takich jak polityki eksportowe wobec określonych miejsc przeznaczenia, kwestie zgodności i kontroli oraz proces przygotowywania traktatu o handlu bronią.

6. Aktualizacja wspólnego wykazu uzbrojenia Unii Europejskiej

Zgodnie z art. 12 wspólnego stanowiska wspólny wykaz uzbrojenia UE obejmuje minimalny zakres produktów wojskowych, wobec których państwa członkowskie muszą przeprowadzać kontrolę wywozu. Wykaz ten jest identyczny z wykazem produktów związanych z obronnością załączonym do dyrektywy 2009/43/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 6 maja 2009 r. w sprawie uproszczenia handlu produktami związanymi z obronnością wewnątrz UE ⁶ .

W dniu 17 marca 2014 r. Rada przyjęła zaktualizowaną wersję wykazu, w której uwzględniono zmiany w wykazie amunicji przyjętym w ramach porozumienia z Wassenaar uzgodnione na posiedzeniu plenarnym państw porozumienia w 2013 r. Zaktualizowana wersja wspólnego wykazu uzbrojenia została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej C 107 z dnia 9 kwietnia 2014 r., s. 1.

7. Pośrednictwo w handlu bronią

Zgodnie z art. 5 wspólnego stanowiska Rady 2003/468/WPZiB z dnia 23 czerwca 2003 r. w sprawie kontroli pośrednictwa w handlu bronią ⁷ państwa członkowskie dokonują osobnych ustaleń w zakresie wymiany informacji dotyczących przyznanych zezwoleń na prowadzenie pośrednictwa oraz decyzji odmownych. Ponadto te państwa członkowskie, które nakładają na pośredników obowiązek uzyskania pisemnego zezwolenia na prowadzenie pośrednictwa lub prowadzą rejestr pośredników w handlu bronią, dokonują osobnych ustaleń w zakresie wymiany odnośnych informacji dotyczących zarejestrowanych pośredników. Informacje dotyczące zezwoleń oraz decyzji odmownych wydanych w państwach członkowskich UE znajdują się w załączonej tabeli AIII.

Szczegółowe informacje w zakresie wdrażania w danym państwie wspólnego stanowiska 2003/468/WPZiB przedstawiono w załączonej tabeli C.

8. Dialog z Parlamentem Europejskim i organizacjami pozarządowymi

Od czasu ustanowienia Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych dialog z Parlamentem Europejskim w kwestiach związanych z kontrolą eksportu uzbrojenia ma z reguły miejsce corocznie i obejmuje wysłuchanie przewodniczącego COARM. W latach 2013 i 2014 ESDZ kontaktowała się również regularnie z posłami do PE w kwestiach dotyczących traktatu o handlu bronią i odpowiedziała na znaczną liczbę zapytań poselskich na temat wywozu uzbrojenia.

Zgodnie ze stosowaną poprzednio praktyką posiedzenia COARM z organizacjami pozarządowymi były organizowane w okresie 2013-2014 co sześć miesięcy.

II. TRAKTAT O HANDLU BRONIĄ (ATT)

1. Zaangażowanie w ostateczne przyjęcie, podpisanie i ratyfikację traktatu

Uzyskanie prawnie wiążącego i solidnego traktatu o handlu bronią (ATT) jest jednym z najwyższych priorytetów polityki zagranicznej Unii Europejskiej w ostatnich latach. W związku z tym UE i jej państwa członkowskie aktywnie zaangażowały się w efektywne zakończenie procesu negocjacji na posiedzeniu konferencji ONZ w marcu 2013 r. i w osiągniecie zdecydowanie pozytywnego wyniku głosowania nad przyjęciem traktatu w drodze rezolucji Zgromadzenia Ogólnego ONZ nr 67/234 B w dniu 2 kwietnia 2013 r.

Traktat został otwarty do podpisu dnia 3 czerwca 2013 r., a do stycznia 2015 r. ratyfikowało go 26 państw członkowskich UE.

Sama UE nie może być stroną traktatu o handlu bronią, gdyż nie został on otwarty do podpisu przez organizacje integracji regionalnej, a tylko przez państwa członkowskie ONZ; organizacje integracji regionalnej nie mogą zatem przystępować do traktatu. Jeżeli chodzi o kwestie pozostające w zakresie wyłącznych kompetencji UE, państwa członkowskie zostały w związku z tym upoważnione do podpisania i ratyfikowania traktatu w interesie Unii Europejskiej, odpowiednio, decyzją Rady 2013/269/WPZiB i decyzją Rady 2014/165/UE ⁸ .

2. Współpraca zewnętrzna w ramach decyzji Rady 2013/43/WPZiB z dnia 22 stycznia 2013 r. w sprawie działań UE wspierających traktat o handlu bronią

Na podstawie licznych prowadzonych uprzednio działań zewnętrznych UE i państw członkowskich ukierunkowanych na propagowanie traktatu o handlu bronią, działania finansowane na mocy decyzji Rady 2013/43/WPZiB ⁹ dotyczyły dwóch seminariów, które miały miejsce w marcu 2013 r., przed marcowym posiedzeniem konferencji poświęconej traktatowi o handlu bronią w 2013 r. oraz w czerwcu 2013 r. Pierwsze seminarium zgromadziło odpowiednie podmioty podczas fazy przygotowawczej do ostatniej konferencji ONZ poświęconej traktatowi o handlu bronią i ułatwiło wymianę poglądów przed formalną konferencją ONZ. Podczas drugiego seminarium skoncentrowano się na wyzwaniach związanych z realizacją traktatu o handlu bronią i poświęcono specjalną uwagę doświadczeniom zdobytym podczas obecnie prowadzonych programów pomocy na rzecz kontroli wywozu i potrzebom państw beneficjentów.

3. Unijny plan wsparcia realizacji w ramach decyzji Rady 2013/768/WPZiB

Zgodnie ze wstępnie zadeklarowanym poparciem dla traktatu o handlu bronią UE jest teraz zaangażowana głównie w propagowanie jego szybkiego wejścia w życie, skutecznego wdrożenia i uniwersalizacji. Aby przyczynić się do sprostania tym wyzwaniom UE przyjęła w grudniu 2013 r., w ramach decyzji Rady 2013/768/WPZiB, ambitny i wykonalny program na rzecz wsparcia realizacji skierowany do państw trzecich.

Program ten wesprze pewne państwa trzecie, które na własną prośbę uzyskają pomoc we wzmacnianiu swoich systemów transferów broni zgodnie z wymogami traktatu. Podjęte również zostaną konsekwentne działania mające na celu dotarcie do krajów, które nie są jeszcze stronami traktatu.

III. PRIORYTETOWE WYTYCZNE DLA GRUPY ROBOCZEJ COARM NA NAJBLIŻSZĄ PRZYSZŁOŚĆ

Przyjęcie prawnie wiążącego wspólnego stanowiska 2008/944/WPZiB oznacza, że wprowadzone zostały podstawowe elementy wspólnego podejścia państw członkowskich do kontroli eksportu broni konwencjonalnej. Pomimo postępu polegającego na przyjęciu wspólnego stanowiska nadal pozostaje wiele do zrobienia, w szczególności na szczeblu realizacji wspólnego stanowiska, jak wykazał jego przegląd. Na szczeblu COARM finalizowane są obecnie prace - z uwzględnieniem konkluzji Rady z dnia 19 listopada 2012 r. - dotyczące ulepszeń potrzebnych do wykonania wspólnego stanowiska.

Priorytetowe wytyczne na najbliższą przyszłość są następujące:

1) kontynuować wymianę odpowiednich informacji między państwami członkowskimi UE na temat polityk z zakresu wywozu uzbrojenia do określonych miejsc przeznaczenia;

2) zakończyć przygotowywanie zmian ułatwiających wykonanie wspólnego stanowiska 2008/944/WPZiB, określonych podczas przeglądu wspólnego stanowiska i zgodnych z postanowieniami traktatu o handlu bronią;

3) odpowiednio zaktualizować podręcznik użytkownika i wspólny wykaz uzbrojenia UE, przede wszystkim aby oddać zmiany wprowadzone w wyniku przeglądu i zgodnie z postanowieniami traktatu o handlu bronią;

4) dopilnować, by te państwa członkowskie, które jeszcze tego nie zrobiły, przyjęły odpowiednie krajowe przepisy wykonawcze lub administracyjne w celu pełnego wdrożenia:

- wspólnego stanowiska 2003/468/WPZiB w sprawie kontroli pośrednictwa w handlu bronią,

- wspólnego stanowiska 2008/944/WPZiB określającego wspólne zasady regulujące kontrolę wywozu technologii wojskowych i sprzętu wojskowego;

5) wspierać skuteczną realizację i uniwersalizację traktatu o handlu bronią, w szczególności za pomocą specjalnego unijnego programu na rzecz wsparcia realizacji skierowanego do państw trzecich przyjętego w ramach decyzji Rady 2013/768/WPZiB;

6) stworzyć warunki do tego, by pierwsze działania podjęte w ramach zasad traktatu o handlu bronią przyczyniły się do mocnego systemu ustanowionego przez ten traktat;

7) dalej rozwijać wymianę informacji i najlepszych praktyk z państwami trzecimi dostosowującymi się do wspólnego stanowiska 2008/944/WPZiB;

8) nadal zachęcać inne państwa dokonujące wywozu technologii wojskowych lub sprzętu wojskowego, by stosowały kryteria wspólnego stanowiska;

9) kontynuować dialog z Parlamentem Europejskim oraz dalej rozwijać stosunki ze społeczeństwem obywatelskim i z przemysłem;

10) zapewnić szybkie sfinalizowanie i opublikowanie 17. rocznego sprawozdania UE dotyczącego wywozu uzbrojenia.

ANNEX

The attached tables contain the following information:

A.I TABLES SETTING OUT EXPORTS AND LICENCE REFUSALS PER DESTINATION, PER REGION AND WORLD WIDE

A.II TABLE SHOWING EXPORTS TO UNITED NATIONS-MANDATED OR OTHER INTERNATIONAL MISSIONS IN 2013

A.III TABLE PROVIDING INFORMATION ON BROKERING LICENCES GRANTED AND DENIED PER MEMBER STATE

B.I TABLE SHOWING TOTAL NUMBER OF CONSULTATIONS INITIATED AND TOTAL NUMBER OF CONSULTATIONS RECEIVED BY EACH MEMBER STATE IN 2013

B.II TABLE SHOWING TOTAL NUMBER OF CONSULTATIONS FOR EACH DESTINATION CONCERNED IN 2013

C. INFORMATION ON NATIONAL IMPLEMENTATION OF COMMON POSITION 2003/468/CFSP ON THE CONTROL OF ARMS BROKERING AND COMMON POSITION 2008/944/CFSP DEFINING COMMON RULES FOR THE CONTROL OF EXPORTS OF MILITARY TECHNOLOGY AND EQUIPMENT

D. TABLE OF EU OUTREACH ACTIVITIES (JANUARY 2012 TO OCTOBER 2013)

E. TABLE SHOWING INTERNET ADDRESSES FOR NATIONAL REPORTS ON ARMS EXPORTS

grafika

1 Dz.U. L 335 z 13.12.2008, s. 99.

2 Dz.U. L 321 z 20.11.2012, s. 62.

3 Dz.U. L 341 z 18.12.2013, s. 56.

4 http://www.eeas.europa.eu/non-proliferation-and-disarmament/arms-export-control/index_en.htm

5 Dz.U. L 348 z 29.12.2009, s. 16.

6 Dz.U. L 146 z 10.6.2009, s. 1.

7 Dz.U. L 156 z 25.6.2003, s. 79.

8 Dz.U. L 155 z 7.6.2013, s. 9 oraz Dz.U. L 89 z 25.3.2014, s. 44.

9 Dz.U. L 20 z 23.1.2013, s. 53.

• Identyfikator: Dz.U.UE.C.2015.103.1
• Rodzaj: Informacja
• Tytuł: Szesnaste sprawozdanie roczne sporządzone zgodnie z art. 8 ust. 2 wspólnego stanowiska Rady 2008/944/WPZIB określającego wspólne zasady kontroli wywozu technologii wojskowych i sprzętu wojskowego.
• Data aktu: 27/03/2015
• Data ogłoszenia: 27/03/2015