Sprawozdanie półroczne z postępów w realizacji strategii UE przeciw rozprzestrzenianiu broni masowego rażenia (2013/II).

SPRAWOZDANIE PÓŁROCZNE Z POSTĘPÓW W REALIZACJI STRATEGII UE PRZECIW ROZPRZESTRZENIANIU BRONI MASOWEGO RAŻENIA (2013/II)

(2014/C 54/01)

(Dz.U.UE C z dnia 25 lutego 2014 r.)

WPROWADZENIE

Zgodnie ze strategią UE przeciw rozprzestrzenianiu broni masowego rażenia, przyjętą przez Radę Europejską w grudniu 2003 r. (dok. 15708/03), sprawozdania z postępów w realizacji tej strategii mają być sporządzane co sześć miesięcy. Niniejsze sprawozdanie z postępów przedstawia działania prowadzone w drugiej połowie 2013 r.

Zasadami przewodnimi, na których opierają się działania UE w przedmiotowej dziedzinie - zgodnie z celami europejskiej strategii bezpieczeństwa, strategii UE przeciw rozprzestrzenianiu broni masowego rażenia oraz nowych kierunków działań (dok. 17172/08) - pozostają:

(i) skuteczny multilateralizm, obejmujący propagowanie - za pośrednictwem działań dyplomatycznych i pomocy finansowej dla państw trzecich i organizacji międzynarodowych - upowszechniania traktatów, konwencji i innych instrumentów oraz ich wdrażanie na szczeblu krajowym;

(ii) ścisła współpraca z partnerami i innymi państwami trzecimi na rzecz światowego zbliżenia poglądów co do potrzeby wzmocnienia międzynarodowego reżimu nieproliferacyjnego. Kontynuowane są starania, by kwestiami związanymi z nieproliferacją zajmować się w ramach stosunków dwustronnych między UE a wszystkimi właściwymi państwami, w szczególności podczas posiedzeń poświęconych dialogowi politycznemu i w drodze mniej formalnych kontaktów;

(iii) efektywne i komplementarne wykorzystywanie wszystkich dostępnych instrumentów i zasobów finansowych (budżetu WPZiB, Instrumentu na rzecz Stabilności, innych instrumentów), które powinny zapewnić jak największą skuteczność unijnych działań służących realizacji celów polityki zagranicznej UE.

Ściśle koordynowane są zatem także prace, które UE prowadzi w ramach działań w dziedzinie polityki bezpieczeństwa i zapobiegania konfliktom w szerszym ujęciu.

Główny doradca i specjalny wysłannik ESDZ ds. nieproliferacji i rozbrojenia reprezentował UE na szeregu istotnych spotkań międzynarodowych w drugiej połowie 2013 r. (w szczególności na forum Konferencji Ogólnej MAEA, Pierwszego Komitetu Zgromadzenia Ogólnego ONZ, grupy dyrektorów ds. nieproliferacji w ramach G-8, na corocznym posiedzeniu państw-stron Organizacji ds. Zakazu Broni Chemicznej, w czasie otwartych konsultacji w sprawie projektu międzynarodowego kodeksu postępowania dotyczącego działań w przestrzeni kosmicznej, na unijnej konferencji na temat nieproliferacji i rozbrojenia).

W drugim półroczu 2013 r. specjalny wysłannik skoncentrował się na:

– zwiększaniu wysiłków na rzecz wspierania Układu o nierozprzestrzenianiu broni jądrowej (w tym jego artykułu X dotyczącego wystąpienia z układu). Kwestia ta pozostaje dla UE absolutnym priorytetem, także dlatego, że ma bezpośredni związek z poważnymi wyzwaniami regionalnymi w zakresie proliferacji w Iranie i KRLD. Ze względu na negatywny wpływ, jaki na wyniki drugiego posiedzenia komitetu przygotowawczego ds. Układu o nierozprzestrzenianiu broni jądrowej (Genewa, 23 kwietnia - 3 maja 2013 r.) miał fakt, że w 2012 r. nie zwołano konferencji w sprawie utworzenia na Bliskim Wschodzie strefy wolnej od broni jądrowej i wszelkich innych rodzajów broni masowego rażenia, starano się przezwyciężyć wynikające z tego rozczarowanie i osiągnąć postępy w tym procesie. W tym kontekście UE nadal wspierała wysiłki mediatora z Finlandii, między innymi przez organizowanie - z pomocą Konsorcjum UE ds. Nieproliferacji - nieformalnych seminariów służących ułatwieniu dialogu między odpowiednimi stronami.

– wspieraniu inicjatywy odnoszącej się do międzynarodowego kodeksu postępowania dotyczącego działań w przestrzeni kosmicznej. Zaangażowanie specjalnego wysłannika było widoczne w przypadku licznych dwustronnych spotkań z kluczowymi partnerami, w tym Brazylią, Chinami i Rosją. Z myślą o wpłynięciu na kształt analizy prowadzonej przez grupę ekspertów rządowych ONZ ds. środków przejrzystości i budowy zaufania w przestrzeni kosmicznej, specjalny wysłannik przedstawił tej grupie informacje na jej posiedzeniach, które odbyły się w Genewie (2 kwietnia 2013 r.) i w Nowym Jorku (10 lipca 2013 r.), dzięki czemu w przedmiotowym tekście uznanie znalazły prace związane ze wspomnianym kodeksem prowadzone przez UE. W dniach 16-17 maja 2013 r. w Kijowie i w dniach 20-22 listopada 2013 r. w Bangkoku specjalny wysłannik przewodniczył otwartym konsultacjom dotyczącym projektu kodeksu; w obu posiedzeniach uczestniczyło ok. 140 przedstawicieli z przeszło 60 państw.

– intensyfikowaniu/inicjowaniu dialogów na temat nieproliferacji z ważnymi partnerami spoza UE i dalszym uwzględnianiu kwestii nieproliferacji w stosunkach dwustronnych UE z wszystkimi odpowiednimi państwami, w szczególności podczas posiedzeń poświęconych dialogowi politycznemu i w drodze mniej formalnych kontaktów.

Specjalny wysłannik Jacek Bylica przewodniczył delegacji UE na posiedzenie Pierwszego Komitetu Zgromadzenia Ogólnego ONZ i uczestniczył w debacie ogólnej. Wziął także udział w 18. posiedzeniu państw-stron konwencji o zakazie broni chemicznej (w dniach 2-6 grudnia 2013 r. w Hadze), gdzie przedstawił oświadczenie UE.

1. KWESTIE ZWIĄZANE Z BRONIĄ JĄDROWĄ

Działająca w Radzie UE Grupa Robocza ds. Nieproliferacji (CONOP), w ścisłej współpracy z odnośnymi delegaturami UE, aktywnie włączyła się w wypracowanie stanowisk UE na posiedzenia Rady Zarządzających MAEA w wrześniu i listopadzie 2013 r. oraz na Konferencję Ogólną MAEA we wrześniu 2013 r. Grupa ta zapewniła wskazówki strategiczne i przygotowała wkłady UE na inne wydarzenia o charakterze międzynarodowym, takie jak posiedzenie grupy konsultacyjnej Grupy Dostawców Jądrowych (NSG), konferencja dotycząca art. XIV Traktatu o całkowitym zakazie prób jądrowych (CTBT), posiedzenie Komisji Przygotowawczej Organizacji do spraw Traktatu o Całkowitym Zakazie Prób Jądrowych (CTBTO), Reżim Kontrolny Technologii Rakietowych (MTCR), Grupa Australijska i inne istotne spotkania wchodzące w zakres mandatu grupy. Rozpoczęła opracowywanie wkładu UE na trzecie posiedzenie komitetu przygotowawczego Układu o nierozprzestrzenianiu broni jądrowej (NPT) (28 kwietnia - 9 maja 2014 r.). Opracowała konkluzje Rady (przyjęte przez Radę do Spraw Zagranicznych 21 października 2013 r.) w sprawie zapewnienia kontynuacji skutecznej polityki UE w odpowiedzi na nowe wyzwania związane z rozprzestrzenianiem broni masowego rażenia (BMR) i systemów jej przenoszenia.

1.1. Działania podejmowane po konferencji przeglądowej Układu o nierozprzestrzenianiu broni jądrowej (2010)

Na posiedzeniach CONOP 19 lutego 2013 r. i 11 listopada 2013 r. przeprowadzono dyskusje służące przygotowaniu konferencji przeglądowej w 2015 r. odpowiednio: z przewodniczącym drugiego posiedzenia komitetu przygotowawczego NPT i z wyznaczonym przewodniczącym głównego komitetu II konferencji przeglądowej NPT. W tym samym celu ustanowiono trzy nieformalne podgrupy robocze wspierające przewodniczącego, których zadaniem było przygotowanie wkładów UE w proces przeglądu NPT-2015, pod przewodnictwem państw członkowskich UE i z udziałem ESDZ.

Jeśli chodzi o kwestię strefy wolnej od broni masowego rażenia na Bliskim Wschodzie, która jest kwestią kluczową dla procesu przeglądu NPT, wysoka przedstawiciel w oświadczeniu z 1 lipca 2013 r. potwierdziła, że jednym ze strategicznych priorytetów UE pozostaje wspieranie pokoju i stabilności w całym regionie bliskowschodnim, i raz jeszcze wyraziła żal w związku z tym, że konferencja dotycząca ustanowienia takiej strefy, uzgodniona na konferencji przeglądowej NPT w 2010 r. i zaplanowana na 2012 r., została przełożona na inny termin.

UE nadal w pełni wspierała prace przygotowawcze prowadzone w celu zapewnienia sukcesu takiej konferencji, zwłaszcza niestrudzone wysiłki podejmowane przez mediatora (którym jest ambasador Finlandii Jaakko Laajava) i jego zespół służące przygotowaniu odpowiednich podstaw. Podczas oficjalnych posiedzeń z udziałem Ligi Państw Arabskich i kilku państw arabskich UE apelowała do wszystkich stron w regionie o pilną i proaktywną współpracę z mediatorem i pośrednikami, tak by możliwe było jak najszybsze zwołanie konferencji. ESDZ utrzymywała ścisłe kontakty z mediatorem i jego zespołem, na wszystkich szczeblach.

1.2. Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej (MAEA)

UE zwiększyła wsparcie dla działań Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej z siedzibą w Wiedniu. UE pozostaje jednym z najważniejszych darczyńców na rzecz funduszu bezpieczeństwa jądrowego - od 2004 r. przeznaczyła na ten cel niemal 40 mln EUR (co obejmuje ostatnie zobowiązanie do przekazania na rzecz agencji 8,05 mln EUR na podstawie decyzji Rady 2013/517/WPZiB z dnia 21 października 2013 r.). Jeśli chodzi o inne kwestie związane z ochroną fizyczną, UE wnosi wkład w postaci wiedzy technicznej w szkolenia i warsztaty organizowane przez MAEA; te warsztaty i szkolenia są skierowane do państw trzecich i służą zwiększaniu ich zdolności do zwalczania nielegalnego handlu materiałami jądrowymi i innymi materiałami promieniotwórczymi. UE i MAEA nadal koordynują wsparcie, jakiego udzielają państwom trzecim w tej dziedzinie. Rozpoczęto przygotowania do drugiego posiedzenia urzędników wyższego szczebla UE-MAEA, z udziałem przedstawicieli wyższego szczebla z ESDZ, Komisji Europejskiej / Euratomu i MAEA; odbędzie się ono w dniach 20-21 lutego 2014 r. w Wiedniu. Spotkania te służą zacieśnieniu współpracy we wszystkich obszarach działalności MAEA, lepszemu wyeksponowaniu wkładów UE oraz skuteczniejszemu skoordynowaniu działań UE, tak by zapewnić komplementarność i zapobiec nakładaniu się działań podejmowanych w dziedzinie ochrony fizycznej przez unijne centra doskonałości ds. CBRN i przez MAEA (ponadto w tym celu UE, a dokładniej Wspólne Centrum Badawcze, i MAEA zawarły praktyczne uzgodnienia dotyczące współpracy).

W roku 2008 UE zobowiązała się w konkluzjach Rady do wniesienia wkładu w wysokości do 25 mln EUR na rzecz kontrolowanego przez MAEA banku uranu niskowzbogaconego. Za pośrednictwem Instrumentu na rzecz Stabilności UE wniosła wkład w wysokości 20 mln EUR w celu wsparcia tego banku. Kolejny wkład ma pochodzić z budżetu WPZiB, a jego podstawą ma być decyzja Rady. Oczekuje się jej zatwierdzenia przez Radę, co jeszcze nie nastąpiło ze względu na niespodziewanie wolne tempo postępów w finalizacji różnych umów, w tym umowy IAEA z Kazachstanem jako państwem przyjmującym.

W dziedzinie zabezpieczeń jądrowych działająca w Komisji Europejskiej dyrekcja ds. zabezpieczeń jądrowych w dalszym ciągu stosuje zabezpieczenia w odniesieniu do wszystkich cywilnych materiałów jądrowych we wszystkich 28 państwach członkowskich UE, dysponując rocznym budżetem wynoszącym ok. 20 mln EUR. Działania w zakresie weryfikacji zabezpieczeń są koordynowane w ścisłej współpracy z MAEA.

MAEA i Komisja wciąż ulepszają współpracę w przedmiotowej dziedzinie z myślą o optymalnym wykorzystaniu zasobów ludzkich i finansowych przy jednoczesnym zachowaniu jak największej skuteczności samych zabezpieczeń. Ponadto UE nadal udziela MAEA istotnego wsparcia technicznego w dziedzinie zabezpieczeń jądrowych w ramach programu Komisji Europejskiej dotyczącego wsparcia w ramach współpracy, którego celem jest umożliwienie bezpiecznego wdrażania pokojowych zastosowań technologii jądrowej w państwach trzecich.

W dniu 17 września 2013 r. przy okazji Konferencji Ogólnej MAEA w Wiedniu dyrektor generalny MAEA Yukiya Amano i europejski komisarz ds. energii Günther Oettinger podpisali protokół ustaleń dotyczący

bezpieczeństwa jądrowego, w którym ustanowiono ramy współpracy służącej poprawie bezpieczeństwa jądrowego w Europie. Protokół ten jest jednym z istotnych namacalnych rezultatów pierwszego posiedzenia urzędników wyższego szczebla UE-MAEA, które odbyło się w Brukseli w dniu 25 stycznia 2013 r.

UE przeznaczyła również 10 mln EUR na wsparcie międzynarodowego projektu, którego celem jest rozbudowa i modernizacja znajdującego się w Seibersdorfie (Austria) laboratorium zajmującego się zabezpieczeniami (przy czym 9,5 mln EUR już przekazano), natomiast MAEA zwróciła się do międzynarodowych darczyńców, w tym do UE, o to by wnieśli wkład także w modernizację laboratorium zajmującego się zastosowaniami jądrowymi w Seibersdorfie.

Komisja Europejska we współpracy z MAEA rozpoczęła na poziomie ekspertów procedurę oceny i wsparcia bazy danych MAEA dotyczących nielegalnego handlu - pod kątem dostosowania tej bazy danych do potrzeb użytkowników. Opracowano dokument opisujący wzorcowe rozwiązania dotyczące zharmonizowanej kultury zgłaszania incydentów, który zostanie przedłożony MAEA. W październiku 2013 r. rozpoczęto tworzenie web-INF (formularza umożliwiającego zgłaszanie incydentów) z myślą o unowocześnieniu środków raportowania; proces ten zakończy się w 2014 r.

Środki finansowe, które UE przeznaczyła dla MAEA na mocy wspólnych działań I-IV i decyzji Rady V, przyczyniły się do wsparcia działalności agencji służącej poprawie ochrony fizycznej w państwach trzecich, przy czym priorytetowo traktowano te państwa, w których istnieje największa potrzeba lepszej kontroli materiałów promieniotwórczych i jądrowych, co pomogło zmniejszyć zagrożenia. Wysiłki skoncentrowano na poprawie w poszczególnych państwach otoczenia legislacyjnego i regulacyjnego związanego z materiałami jądrowymi i innymi materiałami promieniotwórczymi, środkami ochrony fizycznej stosowanymi podczas użycia, składowania i transportu materiałów jądrowych i innych materiałów promieniotwórczych oraz powiązanymi z nimi obiektami, a także zdolnościom państw do radzenia sobie z materiałami jądrowymi i promieniotwórczymi znajdującymi się poza kontrolą krajowego nadzoru regulacyjnego; umożliwia to państwom korzystającym z takiej pomocy wypełnienie ich krajowych i międzynarodowych zobowiązań. Ostatnia decyzja Rady (IAEA VI, 2013/517/WPZiB) przyjęta w dniu 21 października 2013 r. przyczyni się do dalszej poprawy ochrony fizycznej na całym świecie i do umocnienia bezpieczeństwa europejskiego, gdyż oferuje wsparcie na rzecz działań podejmowanych przez MAEA w ramach Planu Bezpieczeństwa Jądrowego (2014-2017), głównie w opisanych powyżej dziedzinach.

1.3. Traktat o całkowitym zakazie prób jądrowych (CTBT)

UE aktywnie działa na rzecz szybkiego wejścia w życie Traktatu o całkowitym zakazie prób jądrowych (CTBT), opierając się na stosownych decyzjach Rady (2010/461/WPZiB z dnia 26 lipca 2010 r. i 2012/699/WPZiB z dnia 13 listopada 2012 r.) wspierających organizację ds. CTBT oraz prowadząc działania informacyjne skierowane do wszystkich państw, które tego traktatu jeszcze nie podpisały lub nie ratyfikowały, w tym pozostałych państw wymienionych w załączniku 2; gdyż ratyfikowanie przez nie traktatu jest niezbędne, aby mógł on wejść w życie. UE będzie nadal prowadzić w różnych kontekstach działania informacyjne na temat traktatu CTBT, w tym w ramach posiedzeń poświęconych dialogowi politycznemu, tak by proces ratyfikacji traktatu nabrał tempa.

W tym duchu na nieformalnej sesji Zgromadzenia Ogólnego ONZ, zorganizowanej dla uczczenia Międzynarodowego Dnia przeciw Próbom Jądrowym (5 września 2013 r.), i na konferencji dotyczącej art. XIV traktatu CTBT (27 września 2013 r.) UE zaapelowała o dalsze działania na rzecz wejścia w życie tego traktatu. W dniach 30 września i 1 października 2013 r. Sekretarz Wykonawczy CTBTO złożył wizytę w Brukseli i przy tej okazji wziął udział, jako główny prelegent, w unijnej konferencji poświęconej nieproliferacji i rozbrojeniu oraz spotkał się z kilkoma najważniejszymi urzędnikami UE.

W bardziej konkretnym wymiarze - w czerwcu 2013 r. UE, we współpracy z Tymczasowym Sekretariatem Technicznym CTBTO, zorganizowała imprezę informacyjną na temat wsparcia, którego udziela na rzecz działań Komisji Przygotowawczej, oraz ustanowiła unijną nagrodę w ramach konferencji CTBTO zorganizowanej w 2013 r. i poświęconej nauce i technologii.

W dniach 30-31 października 2013 r. UE zorganizowała w Luandzie, wraz z CTBTO i władzami Angoli, wspólne seminarium dotyczące traktatu CTBT mające przyczynić się do ratyfikacji tego traktatu przez Angolę - kluczowy kraj regionu; podczas seminarium kraj ten zobowiązał się do ratyfikowania traktatu w nadchodzących miesiącach. UE będzie nadal działać wraz CTBTO w innych krajach na rzecz realizacji celu, którym jest upowszechnienie traktatu CTBT. UE analizuje również możliwości wsparcia grupy wybitnych osobistości, powołanej ostatnio z inicjatywy Sekretariatu Wykonawczego CTBTO w celu dalszego propagowania wejścia w życie traktatu.

Przeprowadzenie przez KRLD próby jądrowej 12 lutego 2013 r. i ryzyko ewentualnych dalszych testów jasno pokazały, że działająca w ramach CTBTO sieć stacji wykrywających wybuchy jądrowe - jedno z przedsięwzięć wspieranych przez UE na podstawie decyzji Rady - rzeczywiście odgrywa ważną rolę. W stan gotowości postawiono działające w CTBTO zespoły, które korzystając z połączenia alarmowego, przekazały wszystkim państwom-sygnatariuszom CTBT odpowiednie dane do wykorzystania przez decydentów. Wspomniana próba jądrowa z lutego 2013 r. pokazuje również, jak duże znaczenie ma przeprowadzanie ćwiczeń, takich jak zintegrowane ćwiczenie w terenie, które ma zostać zorganizowane w 2014 roku w Jordanii i podczas którego mają zostać przetestowane i poprawione już istniejące systemy wykrywania wybuchów jądrowych. Do niezbędnej trwałości całego systemu przyczynią się wysiłki na rzecz utrzymania 321 pomocniczych stacji sejsmologicznych finansowanych na podstawie wspólnych działań / decyzji Rady I-V oraz wysiłki na rzecz zapewnienia sprawnego działania międzynarodowego centrum danych (mającego siedzibę w CTBTO), które gromadzi, analizuje i udostępnia dane napływające z sieci stacji wykrywających wybuchy jądrowe.

Rozpoczęto prace analityczne dotyczące dalszego wspierania działań komisji przygotowawczej CTBTO za pomocą środków finansowych UE i prace te będą kontynuowane.

1.4. Kwestie regionalne (Iran, KRLD)

UE nadal angażowała się w działania na rzecz wypracowania - w drodze negocjacji - dyplomatycznego rozwiązania kwestii irańskiego programu jądrowego, w oparciu o NPT i pełne wdrożenie wszystkich odnośnych rezolucji Rady Bezpieczeństwa ONZ i Rady Zarządzających MAEA. Po trzech rundach rozmów grupy E3+3 przeprowadzonych w październiku i listopadzie w Genewie z nowym irańskim zespołem negocjacyjnym ds. jądrowych, 24 listopada w Genewie pomyślnie zakończyło się posiedzenie wysokiej przedstawiciel UE z ministrami spraw zagranicznych grupy E3+3 (Chiny, Francja, Niemcy, Rosja, Stany Zjednoczone i Zjednoczone Królestwo), na którym osiągnięto porozumienie z Iranem (zwane wspólnym planem działania) w sprawie pierwszego kroku na drodze do kompleksowego rozwiązania kwestii irańskiego programu jądrowego.

11 listopada 2011 r. Dyrektor Generalny MAEA i wiceprezydent Iranu podpisali w Teheranie "wspólne oświadczenie w sprawie zasad współpracy" w celu pogłębienia współpracy i dialogu między agencją a Iranem. Jako pierwszy krok Iran i MAEA uzgodnili sześć wstępnych środków praktycznych, które mają zostać podjęte przez Iran w terminie trzech miesięcy.

Jeśli chodzi o KRLD, UE nadal domaga się, by państwo to przestrzegało swoich zobowiązań podjętych na mocy odpowiednich rezolucji Rady Bezpieczeństwa ONZ, w tym by zaprzestało prowadzenia wszystkich istniejących programów jądrowych i rakietowych w sposób całkowity, możliwy do zweryfikowania i nieodwracalny. UE zdecydowanie potępiła próbę jądrową przeprowadzoną przez KRLD 12 lutego 2013 r.; próba ta stanowiła wyraźne pogwałcenie zobowiązań międzynarodowych tego państwa wynikających z rezolucji Rady Bezpieczeństwa ONZ nr 1718, 1874 i 2087, a w jej następstwie przyjęto rezolucję RB ONZ nr 2094. UE nadal wzywa KRLD, by powróciła na drogę pełnego przestrzegania zobowiązań - wynikających z NPT i ustanawianych przez MAEA - dotyczących zabezpieczeń i by na wniosek MAEA zapewniła tej organizacji dostęp do osób, dokumentacji, sprzętu i obiektów. UE konsekwentnie opowiada się za wznowieniem rozmów sześciostronnych i wzywa KRLD do ponownego podjęcia rzetelnych i poważnych negocjacji międzynarodowych. UE poza wdrożeniem rezolucji Rady Bezpieczeństwa ONZ wprowadziła również dodatkowe autonomiczne środki ograniczające, które odnoszą się do zaostrzonych kontroli produktów podwójnego zastosowania i do rozprzestrzeniania broni konwencjonalnej. UE ponownie zaapelowała do KRLD o ratyfikowanie traktatu CTBT i powstrzymanie się do wszelkich kolejnych prowokacyjnych działań.

2. KONFERENCJA ROZBROJENIOWA / TRAKTAT O ZAKAZIE PRODUKCJI MATERIAŁÓW ROZSZCZEPIALNYCH DO BRONI JĄDROWEJ LUB INNYCH JĄDROWYCH URZĄDZEŃ WYBUCHOWYCH / ZO ONZ - 68. SESJA ZO ONZ

W rezolucji z 68. sesji Pierwszego Komitetu ZO ONZ dotyczącej Konferencji Rozbrojeniowej, którą to rezolucję przedłożyła przewodnicząca tej konferencji Irlandia, zaapelowano do konferencji o przełamanie impasu poprzez przyjęcie i wdrożenie wyważonego i kompleksowego programu prac. W rezolucji tej z zadowoleniem przyjęto decyzję CD/1956/Rev.1 o ustanowieniu nieformalnej grupy roboczej upoważnionej do sporządzenia programu prac. Na forum Pierwszego Komitetu ZO ONZ UE wyraziła nadzieję, że prace wspomnianej nieformalnej grupy roboczej przyniosą konkretne i namacalne rezultaty. Ponadto UE wyraźnie zaznaczyła, że zgodnie ze swoim stałym zobowiązaniem na rzecz rozszerzenia Konferencji Rozbrojeniowej zdecydowanie opowiada się za mianowaniem specjalnego koordynatora do spraw zwiększenia liczby członków. Działając zgodnie z zaangażowaniem UE na rzecz społeczeństwa obywatelskiego, UE poparła także intensywniejsze kontakty między społeczeństwem obywatelskim a Konferencją Rozbrojeniową i zwiększenie w ten sposób wkładu organizacji pozarządowych i placówek badawczych w prace konferencji.

Wśród priorytetów UE nadal poczesne miejsce zajmuje bezzwłoczne rozpoczęcie i szybkie zakończenie na forum Konferencji Rozbrojeniowej negocjacji dotyczących Traktatu o zakazie produkcji materiałów rozszczepialnych do broni jądrowej lub innych jądrowych urządzeń wybuchowych, na podstawie przygotowanego przez tę konferencję dokumentu CD/1299 i zawartego w nim mandatu. Taki traktat jest pilnie potrzebny w dziedzinie rozbrojenia jądrowego, jako że uzupełniałby on traktat NPT i traktat CTBT. UE z zadowoleniem przyjęła utworzenie grupy ekspertów rządowych ustanowionej na mocy rezolucji 67/53 Zgromadzenia Ogólnego, która to grupa ma się zbierać w 2014 i 2015 r.

Na 68. sesji ZO ONZ delegacja UE przedstawiła podczas sesji plenarnych ogółem sześć oświadczeń UE (oświadczenie ogólne, a także stanowiska UE dotyczące: broni jądrowej, gremiów ds. rozbrojenia, innych rodzajów broni masowego rażenia, broni konwencjonalnej i przestrzeni kosmicznej). UE regularnie uczestniczyła w debatach interaktywnych i dyskusjach panelowych. Odpowiednio do okoliczności ESDZ przedstawiała - na podstawie przygotowanych materiałów - uwagi/pytania, m.in. podczas dyskusji z wysokim przedstawicielem ds. rozbrojenia i innymi urzędnikami wysokiego szczebla, dyskusji z asystentem Sekretarza Generalnego ds. zarządzania zmianami Kim Won Soonem, podczas panelu dotyczącego gremiów ds. rozbrojenia, a także w odniesieniu do przemówienia wprowadzającego wygłoszonego przez przewodniczącego grupy ekspertów rządowych ds. środków przejrzystości i budowy zaufania w przestrzeni kosmicznej.

Jeśli chodzi o działania UE w odniesieniu do rezolucji przedłożonych na forum Pierwszego Komitetu, państwa członkowskie UE głosowały wspólnie 32 razy, z uwzględnieniem głosów oddanych na poszczególne punkty. Wszystkie państwa członkowskie UE były współwnioskodawcami dziewięciu rezolucji. Ogółem w 11 przypadkach państwa członkowskie UE nie były wstanie zagłosować jednomyślnie.

Równolegle do sesji Pierwszego Komitetu delegacja UE wydała oświadczenia UE na forum Czwartego Komitetu ZO ONZ na temat pomocy w rozminowywaniu i pokojowego wykorzystania przestrzeni kosmicznej oraz podczas debaty na sesji plenarnej ZO - w odniesieniu do sprawozdania MAEA. Informacje dotyczące haskiego kodeksu postępowania przeciwko rozprzestrzenianiu rakiet balistycznych (HCOC) znajdują się w pkt 5.

3. BROŃ CHEMICZNA

Od czasu trzeciej konferencji przeglądowej kwestia Syrii zajmowała istotne miejsce w programie prac Organizacji ds. Zakazu Broni Chemicznej (OPCW); stała się ona kwestią dominującą od momentu, gdy w lecie Syria na mocy porozumienia ramowego USA-Rosja podjęła bezprecedensową decyzję o zgłoszeniu posiadanej broni chemicznej do OPCW i o przystąpieniu do konwencji o zakazie broni chemicznej (CWC) (Syria oficjalnie stała się państwem-stroną tej konwencji 14 października 2013 r.). Rygorystyczny plan likwidacji broni chemicznej, o którym zdecydowały RB ONZ i OPCW, uzyskał wsparcie UE polegające na dostarczeniu 10 wozów opancerzonych o wysokich wymaganiach technicznych oraz zdjęć satelitarnych w celu ułatwienia realizacji pierwszej i drugiej fazy planu zniszczenia broni (w odniesieniu do tej drugiej kwestii 9 grudnia 2013 r. została przyjęta decyzja Rady 2013/726/WPZiB przewidująca wkład w wysokości 2,3 mln EUR z budżetu WPZiB). UE zobowiązała się ponadto do wniesienia wkładu finansowego w znacznej wysokości na rzecz nowo utworzonego funduszu powierniczego OPCW wspierającego fazę trzecią.

W następstwie trzeciej konferencji przeglądowej konwencji o zakazie broni chemicznej (CWC) UE nadal koncentrowała się na swoich priorytetach, którymi są w szczególności: (i) całkowite zniszczenie istniejących jeszcze zapasów; (ii) upowszechnianie konwencji o zakazie stosowania broni chemicznej (siedem państw wciąż nie jest stroną tej konwencji); (iii) zwrot w kierunku działań na rzecz nieproliferacji; (iv) propagowanie budowania zdolności w odniesieniu do zapewniania - zgodnie z art. XI - ochrony i bezpieczeństwa w przemyśle chemicznym państw rozwijających się, a także reagowanie - zgodnie z art. X - na przypadki użycia broni chemicznej.

Jeżeli chodzi o wpływ wsparcia UE, wszystkie państwa, które zostały wybrane jako beneficjenci pomocy, korzystały z niej, aby uzupełnić krytyczne braki techniczne, co pozwala tym państwom-stronom na znaczne postępy w zakresie krajowego wdrażania CWC. W konkretnym wymiarze można zauważyć, że decyzje Rady UE pozostają jedynym możliwym środkiem zapewniającym tego rodzaju pomoc pozwalającą zaradzić niedociągnięciom w zakresie wdrażania. Spośród 90 projektów dotyczących krajowego wdrażania, prowadzonych w ostatnich latach przez Sekretariat Techniczny OPCW, około połowa nie mogłaby zostać zrealizowana bez środków w ramach wspólnych działań / decyzji Rady.

Jeśli chodzi o priorytet UE zakładający upowszechnianie konwencji, ogółem 19 państw przystąpiło do konwencji od czasu przyjęcia ostatniego wspólnego działania, a cztery spośród państw, które przystąpiły do konwencji w 2005 r., włączyły się w działania informacyjne finansowane na mocy wspólnych działań / decyzji Rady; było też tak w przypadku wszystkich państw, które przyłączyły się w latach kolejnych.

4. BROŃ BIOLOGICZNA

W następstwie 7. konferencji przeglądowej konwencji o zakazie broni biologicznej i toksycznej (BTWC) (Genewa, grudzień 2011 r.) UE angażuje się konstruktywnie w prace prowadzone między sesjami konferencji, przedstawiając oświadczenia i konkretne dokumenty robocze dotyczące następujących kwestii: 1) współpraca i pomoc na arenie międzynarodowej; 2) wzmocnienie wdrażania na szczeblu krajowym; 3) budowanie zdolności w zakresie bezpieczeństwa biologicznego i ochrony biologicznej. Delegacja UE przedstawiła oświadczenia UE na posiedzeniu ekspertów (12-16 sierpnia 2013 r. w Genewie) i na posiedzeniu państw-stron (9-13 grudnia 2013 r. w Genewie). Przy tej drugiej okazji przedłożono zmienioną i zaktualizowaną wersję dokumentu roboczego UE w sprawie art. X dotyczącego współpracy i pomocy.

Rezultaty działań UE obejmowały promowanie przystępowania do BTWC większej liczby państw we wszystkich regionach geograficznych, większe zrozumienie BTWC przez odnośne organy krajowe lub umocnienie kontaktów regionalnych w celu propagowania przystępowania do BTWC, a także propagowanie dobrowolnego stosowania BTWC przed ratyfikacją/przystąpieniem. W okresie od 2009 do 2013 r. do konwencji przystąpiły cztery państwa. Ustanawia się kanały komunikacji z niektórymi państwami niebędącymi stronami konwencji w Azji, Afryce i Ameryce Łacińskiej, co zapewnia podstawę przyszłych działań.

W ramach wdrażania decyzji Rady 2012/421/WPZiB z dnia 23 lipca 2012 r. genewski oddział Departamentu ONZ ds. Rozbrojenia (UN ODA) (jednostka wspierania wdrażania - ISU) zorganizował regionalne warsztaty propagujące większe zrozumienie BTWC przez odnośne organy krajowe, umocnienie kontaktów regionalnych w celu promowania przystępowania do BTWC i jej wdrażania, identyfikowania potrzeb w zakresie lepszego wdrażania BTWC oraz utworzenia lub wsparcia krajowych i regionalnych stowarzyszeń na rzecz bezpieczeństwa biologicznego; warsztaty te odbyły się w Kuala Lumpur w Malezji (3-4 listopada) - dla Azji Południowej i Azji Południowo-Wschodniej oraz w mieście Meksyk (13-14 listopada) - dla Ameryki Środkowej i Karaibów. Zorganizowano także warsztaty krajowe w Quito w Ekwadorze (14 października), w Burkina Faso (2-3 grudnia) i w Beninie (5-6 grudnia).

UE angażuje się także we wspieranie postępów w zakresie bezpieczeństwa biologicznego i ochrony biologicznej. W tym względzie decyzja Rady 2013/668/WPZiB przyjęta 18 listopada 2013 r. przewiduje przekazanie ponad 1,7 mln EUR na wspieranie - z wykorzystaniem wiedzy technicznej Światowej Organizacji Zdrowia - projektów służących propagowaniu w niektórych wybranych państwach wiedzy o ryzyku biologicznym, zarządzania ryzykiem biologicznym w laboratoriach oraz rozwijania krajowych strategii dotyczących laboratoriów.

5. RAKIETY BALISTYCZNE

UE uznaje Międzynarodowy kodeks postępowania przeciwko rozprzestrzenianiu rakiet balistycznych (HCOC) za ważny instrument wielostronny służący ograniczeniu rozprzestrzeniania systemów rakiet balistycznych i związanych z nimi technologii poprzez zapewnienie środków przejrzystości i budowy zaufania i od początku zdecydowanie go popierała. Wszystkie państwa członkowskie UE podpisały ten kodeks. UE nadal realizuje i wspiera następujące trzy aspekty kodeksu: upowszechnianie kodeksu, jego wdrażanie oraz jego udoskonalone i sprawniejsze funkcjonowanie.

W oparciu o decyzję Rady 2012/423/WPZiB, wspierającą HCOC i - ogólnie - nierozprzestrzenianie rakiet balistycznych, w dniu 15 stycznia 2013 r. UE zorganizowała w Wiedniu - wraz z agencją wdrażającą Fondation pour la Recherche Stratégique (FRS) - konferencję upamiętniającą 10. rocznicę podpisania tego kodeksu. Dnia 31 maja 2013 r. przy okazji corocznych regularnych spotkań dotyczących HCOC, UE zorganizowała w Wiedniu imprezę informacyjną wspierającą HCOC. Inne działania to: impreza informacyjna w Genewie, która odbyła się we wrześniu 2013 r., zorganizowana w Paryżu sesja poświęcona szerzeniu wiedzy o transferze technologii na potrzeby rakiet balistycznych, a także spotkanie informacyjne z udziałem wielu osób przy okazji posiedzenia Pierwszego Komitetu ZO ONZ w dniu 11 października 2013 r. Misje ekspertów udały się we wrześniu 2013 r. do Chin, a na początku grudnia - do Indii. Dnia 27 listopada 2013 r. w Singapurze zorganizowano pierwsze seminarium regionalne.

Zadbano o wyeksponowanie działań UE, m.in. przez uczestnictwo szefa delegatury UE oraz wyraźne odniesienia do finansowania UE obecne w przemówieniach niemal wszystkich prelegentów. Zastosowano innowacyjne rozwiązania: transmitowanie wydarzenia na żywo oraz dyskusje w internecie.

W dniach 16-18 października 2013 r. w Rzymie odbyło się 25. posiedzenie plenarne Reżimu Kontrolnego Technologii Rakietowych (MTCR).W dniach 16-17 października 2013 r. wydane zostały dwa oświadczenia UE. W komunikacie prasowym z posiedzenia wymienia się Iran i Koreę Północną jako regiony, w których mamy obecnie do czynienia z kryzysem związanym z rozprzestrzenianiem rakiet balistycznych.

6. ŁAGODZENIE ZAGROŻENIA CHEMICZNEGO, BIOLOGICZNEGO, RADIOLOGICZNEGO I JĄDROWEGO (CBRN)

UE nadal czyniła postępy we wdrażaniu przyjętego w 2009 r. unijnego planu działania w zakresie broni chemicznej, biologicznej, radiologicznej i jądrowej (CBRN) i do tej pory około 30 projektów uzyskało wsparcie w ramach programu "Zapobieganie i zwalczanie przestępczości" (ISEC).

Ponadto szereg projektów badawczych dotyczących CBRN, finansowanych na mocy programu dotyczącego bezpiecznego społeczeństwa w ramach 7. programu ramowego, zapewnia wsparcie naukowe i techniczne na rzecz planu działania w zakresie CBRN w postaci badań dotyczących całego cyklu zarządzania kryzysowego (od działań prewencyjnych po odbudowę). Prowadzone są także działania służące określeniu potrzeb w zakresie normalizacji w przedmiotowej dziedzinie, które to działania mogą zaowocować "normami europejskimi". W związku z przyszłym programem "Horyzont 2020" (na lata 2014-2020) zintensyfikowane zostaną podejmowane obecnie wysiłki w ramach badań dotyczących CBRN, dzięki ukierunkowanym zagadnieniom; odpowiedni program prac został przyjęty 10 grudnia 2013 r.

W sprawozdaniu z postępów w realizacji planu działania w 2012 r. zwraca się uwagę na główne osiągnięcia, a wśród nich w szczególności na wzmocnioną wymianę informacji i dobrych praktyk, organizowanie wspólnych ćwiczeń oraz wypracowanie porozumienia co do trzech unijnych wykazów substancji wysokiego ryzyka, odpowiednio w dziedzinie chemicznej, biologicznej i radiologiczno-jądrowej.

W celu nakreślenia wizji polityki na nadchodzące lata, w pierwszej połowie 2014 r. Komisja zamierza przedstawić komunikat w sprawie nowego kompleksowego programu UE dotyczącego CBRN-E (materiałów wybuchowych), który będzie się koncentrował na ograniczonej liczbie obszarów priorytetowych o wyraźnej wartości dodanej dla UE.

Aby do 2015 r. zrealizować obecny plan działania i określić program dotyczący CBRN-E, Komisja ściśle współpracuje z władzami państw członkowskich i innymi odpowiednimi podmiotami w ramach grupy doradczej CBRN-E i jej podgrup, które zbierają się na regularnie zwoływanych posiedzeniach.

W maju 2010 roku UE podjęła inicjatywę pod hasłem "unijne centra doskonałości ds. CBRN", finansowaną w ramach Instrumentu na rzecz Stabilności. Unijne centra doskonałości ds. CBRN powstają w odpowiedzi na stwierdzony w niektórych państwach niedobór zdolności instytucjonalnych w zakresie łagodzenia zagrożenia ze strony CBRN: zagrożenia związanego z działaniami przestępczymi (rozprzestrzenianie CBRN lub terroryzm), zagrożenia o charakterze naturalnym (choroby odzwierzęce i epidemie) czy zagrożenia wynikającego z katastrof (awarie przemysłowe). Celem tych centrów jest rozwijanie polityki w zakresie CBRN obejmującej wszystkie rodzaje ryzyka, na szczeblu krajowym i regionalnym, tak by przewidywać te zagrożenia i na nie reagować. Są to, krótko mówiąc, działania strukturalne zmniejszające narażenie państw na incydenty związane z CBRN i służące - na zasadzie wzajemności - interesom regionów i bezpieczeństwu UE.

Aby osiągnąć ten cel, wspiera się tworzenie regionalnych wyspecjalizowanych sieci zajmujących się kwestiami prawnymi, regulacyjnymi, technicznymi, a także związanymi z kontrolą i egzekwowaniem w odniesieniu do łagodzenia zagrożenia ze strony CBRN. Trwa tworzenie sześciu centrów regionalnych: 1) w Afryce Północnej (Algier); 2) na wybrzeżu Atlantyku (Rabat); 3) na Bliskim Wschodzie (Amman); 4) w Europie Południowo-Wschodniej - na Kaukazie Południowym - w Republice Mołdawii - na Ukrainie (Tbilisi); 5) w Azji Południowo-Wschodniej (Manila); oraz 6) w Afryce Subsaharyjskiej (Nairobi); centra te rozpoczęły działanie. Kolejnym krokiem będzie otwarcie regionalnych sekretariatów w Azji Środkowej (Taszkent - do potwierdzenia) i w państwach Zatoki Perskiej (Abu Zabi). Oprócz 33 wcześniej zatwierdzonych projektów o wartości 26 mln EUR, zawierane są umowy w odniesieniu do nowych projektów z różnymi konsorcjami, także z państw członkowskich, o wartości ok. 10 mln EUR.

7. OŚRODKI ANALITYCZNE

Na podstawie decyzji Rady 2010/430/WPZiB z dnia 26 lipca 2010 r. prace podejmowane przez UE w ramach realizacji strategii UE przeciw rozprzestrzenianiu broni masowego rażenia aktywnie wspomaga Konsorcjum UE ds. Nieproliferacji, które rozpoczęło działalność w styczniu 2011 r. W pierwszych trzech latach działalności sieć konsorcjum rozrosła się i skupia obecnie ponad 60 ośrodków analitycznych z całej Europy. Po pomyślnym przeprowadzeniu działań w 2012 r. (pierwszej unijnej konferencji poświęconej nieproliferacji i rozbrojeniu w dniach 3-4 lutego 2012 r. oraz seminarium dotyczącego utworzenia strefy wolnej od broni masowego rażenia na Bliskim Wschodzie w dniach 5-6 listopada 2012 r.) w dniach 30 września - 1 października 2013 r. z sukcesem zorganizowano nową coroczną konferencję międzynarodową poświęconą nieproliferacji i rozbrojeniu, poprzedzoną drugim unijnym spotkaniem konsultacyjnym w dniach 17-18 czerwca 2013 r. Przed tą konferencją konsorcjum - we współpracy z innymi europejskimi ośrodkami analitycznymi zajmującymi się przedmiotową dziedziną - zintensyfikowało działania badawcze i opublikowało dokumenty robocze związane z wdrażaniem strategii przeciw rozprzestrzenianiu broni masowego rażenia; dokumenty te są publicznie dostępne na portalu konsorcjum pod adresem: http:// www.nonproliferation.eu/. Jeśli chodzi o efekty, działania konsorcjum przyczyniły się do zwiększenia wiedzy państw trzecich i społeczeństwa obywatelskiego o wysiłkach podejmowanych przez UE i w istotny sposób wpłynęły na kształtowanie unijnej polityki w dziedzinie nieproliferacji i rozbrojenia. Konsorcjum jest platformą umożliwiającą nieformalne kontakty między praktykami i pomaga promować dialog między różnorodnymi podmiotami. Jego działalność przyczyniła się do zwiększenia świadomości w zakresie wyzwań związanych z bronią jądrową, chemiczną i biologiczną. Przygotowano nową decyzję z myślą o przyjęciu jej przez Radę na początku 2014 r.; celem tej decyzji było umożliwienie konsorcjum kontynuowania działań w latach 2014-2016. Nowa decyzja powierzyłaby konsorcjum zadanie dalszego prowadzenia standardowych działań oraz rozpoczęcia nowych projektów.

8. REZOLUCJA RADY BEZPIECZEŃSTWA ORGANIZACJI NARODÓW ZJEDNOCZONYCH NR 1540 ORAZ KONTROLA EKSPORTU

a) Rezolucja RB ONZ nr 1540

Dnia 22 lipca 2013 r. Rada przyjęła nową decyzję Rady wspierającą rezolucję RB ONZ nr 1540. Decyzja ta jest wdrażana przez oenzetowskie Biuro ds. Rozbrojenia, które organizuje na całym świecie warsztaty regionalne oraz wizyty w poszczególnych krajach służące udzielaniu pomocy. Wdrożenie wspomnianej decyzji Rady, które rozpoczęło się niedawno 24 października 2013 r., pomoże wzmocnić odpowiednie wysiłki podejmowane na szczeblu krajowym i regionalnym, przyczyni się do praktycznej realizacji zaleceń uzgodnionych w ramach przeprowadzonego w 2009 r. wszechstronnego przeglądu wykonania rezolucji RB ONZ nr 1540 oraz spowoduje zainicjowanie i opracowanie, na wniosek poszczególnych państw, krajowych planów działania.

Oenzetowskie Biuro ds. Rozbrojenia podpisało umowę z OBWE, dzięki której możliwe będą synergie wspierające rezolucję RB ONZ nr 1540. Będzie się dążyć także do synergii i koordynacji z unijnymi centrami ds. CBRN, aby zapobiec ewentualnemu powielaniu działań.

b) Kontrola eksportu

Komisja Europejska zakończyła drugi etap przeglądu unijnego systemu kontroli eksportu, przyjmując sprawozdanie Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wykonania rozporządzenia (WE) nr 428/2009 w latach 2010-2012. W sprawozdaniu opisano ostatnie zmiany w zasadach i regulacjach dotyczących kontroli eksportu oraz działania podejmowane, aby zapewnić spójność kontroli eksportu w całej UE. Sprawozdanie zawiera także pierwszą systematyczną i przeprowadzoną w całej UE ocenę danych dotyczących zezwoleń na eksport i przedstawia opinie zainteresowanych podmiotów co do wpływu kontroli eksportu na bezpieczeństwo i wymianę handlową oraz co do potrzeby dostosowania parametrów kontroli do zmieniających się warunków w zakresie bezpieczeństwa, technologii i gospodarki.

Jeśli chodzi o kwestie regulacji, kontynuowano dyskusje na temat proponowanej zmiany unijnego rozporządzenia 428/2009 dotyczącego produktów podwójnego zastosowania z myślą o przyspieszeniu aktualizacji unijnych wykazów kontrolnych produktów podwójnego zastosowania, a we wrześniu i grudniu 2013 r. przeprowadzono rozmowy trójstronne z myślą o zakończeniu pierwszego czytania odnośnego wniosku.

Jako wsparcie wdrażania kontroli eksportu posłużyły dwa posiedzenia Grupy Koordynacyjnej ds. Produktów Podwójnego Zastosowania, w tym wspólne posiedzenie z przedstawicielami organów celnych w listopadzie 2013 r. Grupa Koordynacyjna ds. Produktów Podwójnego Zastosowania przygotowała ponadto wytyczne na potrzeby konsultacji między właściwymi organami.

Zapewniano ścisłą współpracę z partnerami i państwami trzecimi, a w szczególności w październiku 2013 r. przeprowadzono dialog dotyczący kontroli eksportu z Chinami, w kontekście tzw. grupy roboczej ds. zaawansowanych technologii.

Podjęto działania koordynacyjne na szczeblu UE służące propagowaniu uzgodnionych stanowisk UE przedstawianych na właściwych posiedzeniach w ramach systemów kontroli eksportu, które odbyły się w drugiej połowie roku (Grupa Dostawców Jądrowych - grupa konsultacyjna w listopadzie 2013 r.: porozumienie z Wassenaar - posiedzenie ogólnej grupy roboczej w październiku 2013 r. i posiedzenie plenarne w listopadzie 2013 r.; Grupa Australijska - posiedzenie plenarne w czerwcu 2013 r.; Reżim Kontrolny Technologii Rakietowych - posiedzenie plenarne w październiku 2013 r.). Na posiedzeniu ogólnej grupy roboczej porozumienia z Wassenaar w październiku 2013 r. UE (jako część zespołu urzędującej prezydencji UE) zaprezentowała swoje działania informacyjne w dziedzinie kontroli eksportu broni konwencjonalnej i produktów podwójnego zastosowania.

Kontynuowano unijny program informacyjny dotyczący kontroli eksportu służący zwiększeniu zdolności administracji w państwach trzecich (23) w zakresie postępowania z produktami podwójnego zastosowania. Program finansowany jest w ramach Instrumentu na rzecz Stabilności.

9. PRZESTRZEŃ KOSMICZNA

Od 2007 r. UE wspiera proces opracowywania międzynarodowego kodeksu postępowania dotyczącego działań w przestrzeni kosmicznej. Ten zestaw międzynarodowych i dobrowolnych wytycznych zwiększyłby bezpieczeństwo, ochronę i przewidywalność wszelkich działań prowadzonych w przestrzeni kosmicznej. Takie wytyczne powinny m.in. ograniczyć lub zminimalizować szkodliwe zakłócenia, liczbę kolizji lub wypadków w przestrzeni kosmicznej, a także ograniczyć powstawanie kosmicznych odpadów. Kodeks ten ustanawiałby podstawowe zasady obowiązujące państwa prowadzące działalność w przestrzeni kosmicznej, zarówno w odniesieniu do działań cywilnych, jak i wojskowych.

W dniu 5 czerwca 2012 r. UE przedstawiła w Wiedniu społeczności międzynarodowej nowy projekt opracowany w następstwie serii konsultacji z najważniejszymi państwami prowadzącymi działalność w przestrzeni kosmicznej.

Tekst został zmieniony w wyniku otwartych konsultacji dotyczących projektu tekstu, które odbyły się w Kijowie 16-17 maja 2013 r. z udziałem około 140 przedstawicieli z 61 państw. Druga runda konsultacji na temat zmienionego tekstu odbyła się w Bangkoku 20-22 listopada 2013 r., a udział wzięło w niej 133 uczestników reprezentujących 66 państw i organizacji. Posiedzenie w Bangkoku było obiecujące, ponieważ przeprowadzono na nim dogłębną dyskusję samego tekstu, przy czym kwestie proceduralne odgrywały jedynie niewielką rolę. Z myślą o tym, by prace te były bardziej przejrzyste i by objąć nimi więcej stron, specjalny wysłannik przeprowadził na przestrzeni roku konsultacje z dużą liczbą krajów, a przed konsultacjami w Bangkoku odbył wizyty w Pekinie i Moskwie.

W ramach decyzji Rady 2012/281/WPZiB z dnia 29 maja 2012 r. wspierającej propozycję Unii odnoszącą się do międzynarodowego kodeksu postępowania dotyczącego działań w przestrzeni kosmicznej agencja wykonawcza (Instytut Organizacji Narodów Zjednoczonych ds. Badań nad Rozbrojeniem - UNIDIR) zajęła się działaniami podnoszącymi poziom wiedzy na temat kodeksu i wspierającymi ten wielostronny proces. UNIDIR przeprowadziła serię regionalnych seminariów (w Kuala Lumpur, Addis Abebie, Meksyku i Astanie) i zorganizowała trzy większe wielostronne spotkania, które prowadziła UE/ESDZ w Wiedniu, Kijowie i Bangkoku. Koszty podróży do Kijowa i Bangkoku były finansowane, tak aby ułatwić udział w tych spotkaniach urzędnikom i ekspertom z państw trzecich.

Jak wspomniano we wprowadzeniu, specjalny wysłannik włożył wiele wysiłku w prace związane z analizą przejrzystości i środków budowy zaufania w przestrzeni kosmicznej prowadzoną przez oenzetowską grupę ekspertów rządowych. Pozytywny wynik tej analizy, który obejmuje liczne odniesienia do unijnej propozycji dotyczącej kodeksu postępowania, zachęcił wszystkie państwa członkowskie UE, by w ramach Pierwszego Komitetu ZO ONZ zostały współwnioskodawcami rezolucji w sprawie przejrzystości i środków budowy zaufania w przestrzeni kosmicznej; rezolucję tę Komitet przyjął w drodze konsensusu.

10. KLAUZULE DOTYCZĄCE NIEROZPRZESTRZENIANIA BMR

Zgodnie ze strategią przeciw rozprzestrzenianiu BMR, kwestia nierozprzestrzeniania BMR była nadal uwzględniana przez UE w stosunkach umownych z państwami trzecimi.

Odbywały się dalsze negocjacje na temat klauzul dotyczących nierozprzestrzeniania BMR w odnośnych umowach między UE a państwami trzecimi, w szczególności z Brunei, Japonią i Kazachstanem. Negocjacje te przyczyniają się do podnoszenia poziomu wiedzy na temat unijnej polityki nieproliferacji i rozbrojenia oraz zapewniają forum służące zwiększeniu wzajemnego zrozumienia odpowiednich stanowisk, określeniu ewentualnych obszarów przyszłej współpracy i zachęceniu krajów partnerskich do poczynienia postępów w odniesieniu do międzynarodowego systemu nieproliferacji.

11. INNE FORA MIĘDZYNARODOWE

G-8

UE wzięła czynny udział w posiedzeniach z udziałem dyrektorów ds. nieproliferacji i rozbrojenia poświęconych opracowywaniu oświadczenia ze szczytu G-8 w odniesieniu do nieproliferacji; wsparła także prowadzenie - w porozumieniu ze Zjednoczonym Królestwem, które przewodniczy grupie - kilku démarche dotyczących protokołu dodatkowego MAEA i wdrażania rezolucji RB ONZ nr 1540 na szczeblu krajowym.

Od czasu utworzenia w 2002 r. globalne partnerstwo rozszerzyło się poza grupę G-8 i stało się platformą koordynacji i współpracy, obejmującą obecnie siedemnastu dodatkowych partnerów. Na szczycie w Deauville w maju 2011 r. przywódcy postanowili dalej zwiększać bezpieczeństwo biologiczne, skuteczniej wdrażać

rezolucję nr 1540 oraz poprawiać ochronę fizyczną. Stany Zjednoczone w 2012 r. i Zjednoczone Królestwo w 2013 r. poczyniły dalsze postępy w tych pracach, w szczególności poprzez utworzenie w ramach grupy roboczej ds. partnerstwa czterech nowych podgrup roboczych zajmujących się bezpieczeństwem biologicznym, bezpieczeństwem chemicznym, ochroną fizyczną oraz centrami doskonałości. W ostatnich sześciu miesiącach do priorytetów należały kwestie włączenia (innych) organizacji regionalnych oraz zwiększenia odpowiedzialności regionalnej. W ramach globalnego partnerstwa G-8 nadal zyskiwały na znaczeniu unijne centra doskonałości, którymi zajmuje się podgrupa robocza ds. centrów doskonałości, w szczególności jako narzędzie ułatwiające wymianę informacji w wymiarze regionalnym, a także ewentualnie umożliwiające zapobieganie powielaniu działań wśród darczyńców.

12. POSIEDZENIA POŚWIĘCONE DIALOGOWI POLITYCZNEMU

Posiedzenia poświęcone dialogowi politycznemu na temat nieproliferacji i rozbrojenia, prowadzone głównie przez specjalnego wysłannika, były organizowane z Rosją (w Moskwie), Brazylią (w Brukseli) i Chinami (w Pekinie). Wysłannik przeprowadził także wiele nieformalnych konsultacji z różnymi podmiotami, w tym przy okazji ważnych wydarzeń, takich jak Konferencja Ogólna MAEA w Wiedniu (z Republiką Korei), posiedzenie Pierwszego Komitetu ZO ONZ w Nowym Jorku (z udziałem Indii, Stanów Zjednoczonych, Rosji, Sekretariatu ONZ, Republiki Południowej Afryki), grupy dyrektorów ds. nieproliferacji w ramach G-8 w Londynie (z Kanadą), a także z Kazachstanem (w Astanie). UE skoordynowała swoje stanowiska z USA na corocznej sesji dialogu wysokiego szczebla UE28-USA w sprawie nieproliferacji, rozbrojenia, kontroli zbrojeń i łagodzenia zagrożenia CBRN; sesja ta odbyła się w dniu 13 grudnia 2013 r. w Brukseli.

ZAŁĄCZNIKI

ANNEX  I

 

grafika

ANNEX  II

 grafika

• Identyfikator: Dz.U.UE.C.2014.54.1
• Rodzaj: Informacja
• Tytuł: Sprawozdanie półroczne z postępów w realizacji strategii UE przeciw rozprzestrzenianiu broni masowego rażenia (2013/II).
• Data aktu: 25/02/2014
• Data ogłoszenia: 25/02/2014