Kodeks postępowania karnego.

KODEKS POSTĘPOWANIA KARNEGO. ^*

z dnia 19 marca 1928 r.

Art.  1-401. ¹

(uchylone).

Art.  402-424. ²

(uchylone).

Art.  425-473. ³

(uchylone).

Art.  474.

Postępowanie w sprawach nieletnich, którzy w chwili rozpoczęcia rozprawy głównej nie ukończyli lat siedemnastu, odbywa się przed sądem dla nieletnich według zasad postępowania przed sądami powiatowymi z następującymi zmianami i uzupełnieniami.

Art.  475.

§ 1. W sprawach przeciwko nieletnim powództwo cywilne jest niedopuszczalne.

§ 2. Sądy dla nieletnich rozpoznają sprawy nieletnich bez względu na ogólne przepisy o właściwości rzeczowej.

§ 3. O wszczęciu postępowania karnego zawiadamia się władze, wymienione w art. 5, tylko wówczas, gdy wymaga tego interes społeczny lub względy bezpieczeństwa publicznego. O ukończeniu postępowania karnego zawiadamia się władze, wymienione w art. 5, jeżeli zawiadomiono je o wszczęciu postępowania oraz wtedy, gdy orzeczono umieszczenie w zakładzie poprawczym.

§ 4. Jeżeli miejsce popełnienia przestępstwa w rozumieniu art. 20 § 3 jest różne od miejsca zamieszkania rodziców lub opiekunów nieletniego bądź miejsca pobytu nieletniego, sędzia dla nieletnich w każdym stadium postępowania może przekazać sprawę sądowi miejsca zamieszkania rodziców lub opiekunów nieletniego.

Art.  476.

§ 1. 4 Sędzia dla nieletnich prowadzi śledztwo lub dochodzenie w sprawach nieletnich z wyjątkiem wypadku, przewidzianego w art. 479 § 2, oraz wykonuje środki wychowawcze i poprawcze. Wykonanie orzeczonej względem nieletniego kary zwykłej zarządza prokurator, w którego okręgu znajduje się siedziba sądu dla nieletnich.

§ 2. Sędzia dla nieletnich jest obowiązany wszcząć postępowanie przeciwko nieletniemu w sprawach o przestępstwo ścigane z urzędu, chyba że postępowanie zostało wszczęte przez oskarżyciela publicznego.

§ 3. 5 W sprawach o przestępstwa ścigane z oskarżenia prywatnego sędzia dla nieletnich może prowadzić sprawę z urzędu, jeżeli uzna, że tego wymaga interes publiczny.

Art.  477.

§ 1. 6 Sędzia dla nieletnich w toku postępowania przygotowawczego może zlecić dokonanie określonych czynności śledczych lub dochodzeniowych Milicji Obywatelskiej, kuratorom nieletnich i wychowawcom schroniska. Zabezpieczenie śladów i dowodów przestępstwa oraz ujawnienie i ujęcie podejrzanego przeprowadza Milicja Obywatelska lub działające na podstawie szczególnego upoważnienia ustawy inne organy administracji państwowej.

§ 2. W sprawie każdego nieletniego należy dokonać poza czynnościami, przewidzianymi w art. 231, ponadto czynności, mających na celu ustalenie dokładnych danych, dotyczących nieletniego, jego rodziny i najbliższego otoczenia. W celu ustalenia wymienionych danych należy zlecić Milicji Obywatelskiej lub kuratorom nieletnich przeprowadzenie wywiadów środowiskowych. W razie potrzeby ustalenia stopnia rozwoju umysłowego, stanu psychicznego czy fizycznego nieletniego, sędzia dla nieletnich zarządza badanie przez biegłych. W stosunku do nieletnich, zatrzymanych w schronisku, należy żądać obserwacji i opinii wychowawców schroniska.

Art.  478. ⁷

§ 1. Po ukończeniu śledztwa lub dochodzenia sędzia dla nieletnich wydaje postanowienie zamykające śledztwo lub dochodzenie, które zawiera:

a) imię i nazwisko nieletniego, jego dokładną datę urodzenia oraz inne szczegóły, niezbędne do ustalenia jego tożsamości,

b) dokładne określenie zarzuconego czynu ze wskazaniem czasu, miejsca i innych okoliczności jego popełnienia,

c) wskazanie przepisu ustawy karnej, pod który zarzucony czyn podpada.

§ 2. Po dokonaniu czynności, wymienionych w § 1, sędzia dla nieletnich wyznacza rozprawę główną lub posiedzenie niejawne albo umarza śledztwo lub dochodzenie.

§ 3. Sędzia dla nieletnich umarza śledztwo lub dochodzenie z przyczyn, wskazanych w art. 49, oraz jeżeli orzeczenie środków wychowawczych lub poprawczych jest niecelowe ze względu na orzeczone już w innej sprawie środki.

§ 4. Na postanowienie o umorzeniu śledztwa lub dochodzenia prokuratorowi służy zażalenie.

Art.  479.

§ 1. Jeżeli przeciwko nieletniemu wszczęto sprawę wespół z dorosłym, prokurator może wyłączyć sprawę nieletniego i przekazać ją sądowi dla nieletnich.

§ 2. Jeżeli ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości wyłączenie sprawy nieletniego jest niepożądane, prokurator prowadzi śledztwo. Po ukończeniu śledztwa prokurator bądź umarza śledztwo, bądź przekazuje sprawę sędziemu dla nieletnich z wnioskiem o zastosowanie środków poprawczych lub wychowawczych, bądź też przekazuje sprawę sądowi zwykłemu według właściwości, który orzeka z zachowaniem przepisów niniejszego rozdziału.

Art.  480.

Środki zapobiegające uchylaniu się od sądu wobec nieletniego stosuje sędzia dla nieletnich lub prokurator.

Art.  481.

§ 1. W stosunku do nieletniego stosuje się następujące środki zapobiegające uchylaniu się od sądu:

a) dozór rodziców lub opiekunów;

b) dozór kuratora nieletnich;

c) zatrzymanie w schronisku dla nieletnich.

§ 2. Środek, wymieniony w § 1 lit. c), stosuje się w wypadkach, wymienionych w art. 152, ponadto w wypadkach, kiedy zachodzi konieczność przeprowadzenia dokładnej obserwacji nieletniego, niezbędnej dla właściwego zastosowania środka wychowawczego lub poprawczego.

§ 3. Zatrzymanie w schronisku dla nieletnich może trwać w toku śledztwa najwyżej trzy miesiące. Termin ten należy uwidocznić w postanowieniu o zatrzymaniu.

§ 4. Jeżeli ze względu na szczególne okoliczności sprawy, śledztwa nie można było ukończyć w wymienionym terminie, sąd wojewódzki na wniosek sędziego dla nieletnich lub prokurator wojewódzki na wniosek prowadzącego śledztwo może przedłużyć okres zatrzymania o dalsze trzy miesiące; art. 158 § 3 stosuje się odpowiednio.

Art.  482.

Na postanowienie w przedmiocie środków zapobiegających uchylaniu się od sądu służy zażalenie.

Art.  483.

Nieletni może przeglądać akta sprawy i robić z nich odpisy tylko za zezwoleniem sędziego dla nieletnich lub prokuratora.

Art.  484.

Z przebiegu posiedzenia niejawnego w sądzie dla nieletnich sporządza się oddzielnie protokół.

Art.  485.

Niestawiennictwo prokuratora nie tamuje rozpoznania sprawy.

Art.  486.

§ 1. Na rozprawę należy wezwać rodziców lub opiekunów nieletniego, jeżeli doręczenie wezwań nie jest połączone ze szczególnymi trudnościami. Osobom tym służy prawo składania wyjaśnień i wniosków.

§ 2. Sąd może zażądać stawiennictwa tych osób. Mają wtedy odpowiednie zastosowanie art. 105-109.

§ 3. Niestawiennictwo wymienionych osób nie wstrzymuje rozpoznania sprawy, jeżeli sąd nie uzna ich obecności za niezbędną.

§ 4. Na rozprawę można wezwać kuratora nieletnich, wychowawcę schroniska lub zakładu, w którym nieletni przebywa, w celu złożenia wyjaśnień.

§ 5. Sędzia może na rozprawę nie wzywać osób, uprzednio przez tego sędziego osobiście przesłuchanych, i poprzestać na odczytaniu ich zeznań, jeżeli wezwania tych osób nie zażąda prokurator, obrońca, nieletni, jego rodzice lub opiekunowie.

Art.  487.

§ 1. 8 Rozprawa odbywa się przy drzwiach zamkniętych, chyba że jawność rozprawy jest uzasadniona ze względów wychowawczych.

§ 2. Podczas rozprawy sąd wysłuchuje wyjaśnień nieletniego, poza tym nieletni pozostaje w sali posiedzeń, jeżeli sąd uzna to za niezbędne.

Art.  488. ⁹

Przewód sądowy rozpoczyna się od odczytania postanowienia o zamknięciu śledztwa lub dochodzenia bądź wniosku prokuratora.

Art.  489.

Oskarżony nieletni może czynić uwagi i składać wyjaśnienia co do każdego dowodu, przeprowadzonego w jego obecności. Wywiady środowiskowe, opinie psychologów, lekarzy i psychiatrów, jak również obserwacje i opinie wychowawców schroniska i kuratorów nieletnich winny być odczytywane w nieobecności nieletniego, chyba że szczególne względy wychowawcze lub społeczne przemawiają za celowością zapoznania nieletniego z ich treścią.

Art.  490.

Przepisy art. 485-487 stosuje się do posiedzeń niejawnych, wyznaczonych w celu wydania postanowienia o zastosowaniu środków wychowawczych.

Art.  491. ¹⁰

Ogłoszenie wyroku odbywa się jawnie w wypadkach, kiedy oskarżonego uniewinniono albo orzeczono kary zwykłe lub środki, ulegające wpisowi do rejestru skazanych. Art. 281 § 2 stosuje się odpowiednio.

Art.  492.

Sędzia dla nieletnich może odroczyć wykonanie środków poprawczych i wychowawczych w razie choroby nieletniego lub z innych ważnych przyczyn.

Art.  493.

§ 1. 11 Kuratorzy nieletnich wykonują swe funkcje w toku postępowania przygotowawczego oraz postępowania wykonawczego według zleceń sędziego dla nieletnich.

§ 2. Tryb powoływania kuratorów, ich prawa i obowiązki określi rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości.

Art.  494.

Schronisko dla nieletnich pozostaje pod nadzorem sędziego dla nieletnich. Organizację schronisk dla nieletnich określi rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości.

Art.  495. ¹²

Sąd dla nieletnich może kosztami postępowania orzeczenia obciążyć rodziców nieletniego, jeżeli ustalone zostały zaniedbania przez nich obowiązków w stosunku do nieletniego.

Art.  496-538. ¹³

(uchylone).

* Tekst jednolity uwzględnia zmiany wynikające z ustawy z dnia 20 lipca 1950 r. o zmianie przepisów postępowania karnego (Dz.U.50.38.348) z dniem 2 października 1950 r. i z dniem 29 listopada 1950 r. oraz z przepisów prawnych ogłoszonych przed dniem ogłoszenia niniejszego jednolitego tekstu, z zastosowaniem nowej, ciągłej numeracji jednostek redakcyjnych.

Wartości pieniężne ustanowione przed dniem 30 października 1950 r. zostały przeliczone zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 28 października 1950 r. o zmianie systemu pieniężnego (Dz.U.50.50.459).

Z dniem 1 stycznia 1970 r., do czasu odrębnego ustawowego uregulowania sprawy zapobiegana i zwalczania demoralizacji przestępczości nieletnich zachowują moc obowiązującą dotychczasowe przepisy dotyczące nieletnich, którzy dopuścili się czynów zabronionych przez ustawę pod groźbą kary: w zakresie postępowania - w szczególności poza utrzymanymi w mocy art. 474-495 - również inne przepisy tego kodeksu dotyczące nieletnich - zob. art. 1 § 1 ustawy z dnia 22 grudnia 1969 r. o utrzymaniu w mocy na okres przejściowy niektórych dotychczasowych przepisów prawa karnego (Dz.U.69.37.311).

1 Art. 1-401 uchylone przez art. III pkt 1 ustawy z dnia 19 kwietnia 1969 r. Przepisy wprowadzające Kodeks postępowania karnego (Dz.U.69.13.97) z dniem 1 stycznia 1970 r.

2 Art. 402-424 uchylone przez art. 216 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 19 kwietnia 1969 r. Kodeks karny wykonawczy (Dz.U.69.13.98) z dniem 1 stycznia 1970 r.

3 Art. 425-473 uchylone przez art. III pkt 1 ustawy z dnia 19 kwietnia 1969 r. Przepisy wprowadzające Kodeks postępowania karnego (Dz.U.69.13.97) z dniem 1 stycznia 1970 r.

4 Art. 476 § 1 zmieniony przez art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 28 marca 1958 r. o zmianie przepisów postępowania karnego (Dz.U.58.18.76) z dniem 27 kwietnia 1958 r.

5 Art. 476 § 3 zmieniony przez art. 1 pkt 7 dekretu z dnia 29 października 1952 r. o zmianie niektórych przepisów postępowania karnego (Dz.U.52.44.302) z dniem 12 listopada 1952 r.

6 Art. 477 § 1:

- zmieniony przez art. 1 pkt 38 dekretu z dnia 21 grudnia 1955 r. o zmianie przepisów postępowania karnego (Dz.U.55.46.309) z dniem 1 marca 1956 r.

- zmieniony przez art. 1 pkt 74 ustawy z dnia 28 marca 1958 r. o zmianie przepisów postępowania karnego (Dz.U.58.18.76) z dniem 27 kwietnia 1958 r.

7 Art. 478 zmieniony przez art. 1 pkt 30 i 39 dekretu z dnia 21 grudnia 1955 r. o zmianie przepisów postępowania karnego (Dz.U.55.46.309) z dniem 1 marca 1956 r.

8 Art. 487 § 1 zmieniony przez art. 1 pkt 8 dekretu z dnia 29 października 1952 r. o zmianie niektórych przepisów postępowania karnego (Dz.U.52.44.302) z dniem 12 listopada 1952 r.

9 Art. 488 zmieniony przez art. 1 pkt 30 dekretu z dnia 21 grudnia 1955 r. o zmianie przepisów postępowania karnego (Dz.U.55.46.309) z dniem 1 marca 1956 r.

10 Art. 491 zmieniony przez art. 1 pkt 9 dekretu z dnia 29 października 1952 r. o zmianie niektórych przepisów postępowania karnego (Dz.U.52.44.302) z dniem 12 listopada 1952 r.

11 Art. 493 § 1 zmieniony przez art. 1 pkt 75 ustawy z dnia 28 marca 1958 r. o zmianie przepisów postępowania karnego (Dz.U.58.18.76) z dniem 27 kwietnia 1958 r.

12 Art. 495:

- zmieniony przez art. 1 pkt 76 ustawy z dnia 28 marca 1958 r. o zmianie przepisów postępowania karnego (Dz.U.58.18.76) z dniem 27 kwietnia 1958 r.

- zmieniony przez art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 16 listopada 1960 r. o zmianie przepisów dotyczących kary grzywny, kosztów i opłat sądowych w sprawach karnych (Dz.U.60.51.299) z dniem 24 listopada 1960 r.

13 Art. 496-538 uchylone przez art. III pkt 1 ustawy z dnia 19 kwietnia 1969 r. Przepisy wprowadzające Kodeks postępowania karnego (Dz.U.69.13.97) z dniem 1 stycznia 1970 r.

• Identyfikator: Dz.U.1950.40.364 t.j.
• Rodzaj: Rozporządzenie z mocą ustawy
• Tytuł: Kodeks postępowania karnego.
• Data aktu: 19/03/1928
• Data ogłoszenia: 13/09/1950
• Data wejścia w życie: 01/07/1929