UOKiK: Ponad 900 milionów kary dla największych hurtowni farmaceutycznych

Jak ustalił Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, największe hurtownie farmaceutyczne w Polsce przez ponad 10 lat miały wymieniać się między sobą wrażliwymi informacjami, m.in. o cenach leków, wielkości sprzedaży i oferowanych warunkach handlowych. Wiedza ta, jak wyjaśniono, pozwalała im ograniczać rywalizację pomiędzy sobą i uniknąć wojny cenowej. Prezes UOKiK nałożył na czterech przedsiębiorców kary w łącznej wysokości ponad 900 mln zł. Decyzja jest nieprawomocna, a część spółek zapowiada już odwołanie.

Jak wyjaśnia UOKiK w komunikacie, chodzi o grupy Neuca, Farmacol oraz Polska Grupa Farmaceutyczna, czyli największych hurtowych sprzedawców produktów farmaceutycznych w Polsce. Ich łączny udział w rynku sprzedaży hurtowej leków w latach 2015-2022 przekraczał 70 proc. Z uwagi na tę skalę, konkurencja i relacje pomiędzy tymi spółkami w praktyce decydują o kształcie rynku aptecznego w Polsce.

UOKiK uważa jednak, że hurtownie farmaceutyczne, zamiast niezależnie rywalizować o klientów, przez ponad 10 lat dzieliły się informacjami o bieżących cenach leków i innych warunkach handlowych oferowanych aptekom, co pozwalało im ograniczać konkurencję na rynku. Za udział w niedozwolonym porozumieniu prezes UOKiK nałożył na jego uczestników łącznie ponad 900 mln zł kar, zaś decyzja została pozytywnie zaopiniowana przez Komisję Europejską, która potwierdziła kwalifikację praktyki i argumentację organu w świetle pozyskanego w przeszukaniach materiału dowodowego. Decyzja jest jednak na razie nieprawomocna, a przedsiębiorcy mogą odwołać się do sądu. 

Czytaj też w LEX: Zmiany w polityce wymierzania kar pieniężnych za praktyki ograniczające konkurencję w świetle wyjaśnień Prezesa UOKiK publikowanych w latach 2008-2024 - zagadnienia wybrane >

UOKiK: Oferty niejawne, ale znane 

Jak wyjaśnia UOKiK, ceny, po których hurtownie sprzedają produkty konkretnym aptekom, nie są publiczne. Przedsiębiorcy zdobywali tę wiedzę dzięki narzędziom informatycznym stosowanym w swoich programach partnerskich dla aptek, dzielili się nią z uczestnikami porozumienia i wykorzystywali ją przy własnych decyzjach handlowych.  W zamian za m.in. rabaty, szkolenia i wsparcie marketingowe hurtownie uzyskiwały dostęp do danych o zakupach aptek. Od października 2015 r. miały korzystać z tego Neuca i Polska Grupa Farmaceutyczna, a od stycznia 2017 r. również spółki z grupy Farmacol.

Czytaj też w LEX: Komunikowanie decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – granice polityki informacyjnej organu regulacyjnego >

Dane z tysięcy aptek miały, zdaniem urzędu, dawać uczestnikom porozumienia szeroki obraz rynku. Hurtownie nie musiały zgadywać, jaką ofertę złożył konkurent. Mogły zobaczyć, co konkretna apteka kupowała od konkurenta, po jakiej cenie i na jakich warunkach. To wpływało na zasady konkurencji. Przedsiębiorcy mogli dostosowywać swoje oferty do znanych im warunków konkurentów, unikając rywalizacji na rynku, w szczególności kosztem marż i osiąganych zysków.

Kiedy zachorujemy, musimy kupić leki. Powinniśmy mieć realny wybór, gdzie kupimy je taniej. Taki naturalny wybór daje uczciwa konkurencja, w ramach której przedsiębiorcy walczą o klientów lepszymi warunkami sprzedaży produktów. Przez ponad 10 lat największe hurtownie farmaceutyczne w Polsce, znając bieżącą ofertę konkurencji i aktualne ceny dla poszczególnych aptek, zamiast rywalizować o odbiorców, „synchronizowały” swoje cenniki. W ten sposób konkurencja na tym rynku została znacznie ograniczona. Na procederze korzystali uczestnicy zmowy, traciły zaś apteki, a ostatecznie pacjenci, którzy płacili więcej za leki - mówi Tomasz Chróstny, prezes UOKiK. 

Jak podkreśla UOKiK, dla aptek oznaczało to gorsze warunki współpracy z podmiotami, które dawały najszerszy dostęp do leków. Z kolei mniej konkurencji na początku łańcucha dostaw oznaczało wyższy rachunek na jego końcu, czyli przy aptecznej kasie.

Czytaj też w LEX: Ustanie zezwolenia na prowadzenie hurtowni farmaceutycznej >

Kary surowe, ale będą odwołania 

Kary za udział w niedozwolonym porozumieniu wyniosły łącznie 904 969 744,47 zł (Neuca - 499 037 763,85 zł, Farmacol-Logistyka - 400 532 440 zł, Farmacol - 3 488 520 zł, Świat Zdrowia - 1 911 020,62 zł). Maksymalna kara za udział w porozumieniu ograniczającym konkurencję może wynieść 10 proc. rocznego obrotu przedsiębiorcy. Sankcji finansowej w całości uniknęła Polska Grupa Farmaceutyczna. Spółka skorzystała z programu łagodzenia kar, przekazała UOKiK dowody i współpracowała w toku postępowania. – Uczestnik niedozwolonego porozumienia, który zdecyduje się na współpracę z UOKiK, może uniknąć kary lub znacząco ją obniżyć. Ta sprawa najlepiej pokazuje, że warto zrobić ten krok odpowiednio wcześnie. Polska Grupa Farmaceutyczna, jako wnioskodawca programu leniency, pomogła nam wykryć i rozbić ten kartel, dzięki czemu uniknęła kary finansowej – zaznacza Prezes UOKiK Tomasz Chróstny.

Czytaj też w LEX: Ograniczenia w reklamie wyrobów medycznych przeznaczonych do używania wyłącznie przez profesjonalistów >

W sprawie oświadczenie wydała już m.in. grupa Neuca. Zapowiada odwołanie do sądu. - Zarząd nie zgadza się z zarzutami przedstawionymi w wystąpieniu prezesa UOKiK, odniesie się do nich szczegółowo w odwołaniu od decyzji, które spółki zamierzają złożyć do sądu. Decyzja nie jest prawomocna. Ewentualne skutki finansowe decyzji, sposób i termin jej wykonania będą wynikać z orzeczenia sądu. Zarząd jest w pełni przekonany o legalności swoich działań i będzie dążyć do całkowitego uchylenia nałożonej sankcji. Działalność operacyjna Grupy NEUCA jest stabilnie kontynuowana. NEUCA od ponad 30 lat buduje swoją pozycję w oparciu o pełną transparentność, etykę biznesową i ścisłe przestrzeganie przepisów prawa. Jesteśmy przekonani, że niezawisły sąd właściwie oceni zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i potwierdzi bezzasadność zarzutów sformułowanych przez urząd - czytamy w opublikowanym oświadczeniu.