Studia podyplomowe dla osób z niepełnosprawnością finansowane z dotacji

Osoby z niepełnosprawnościami, uczęszczające na studiach podyplomowe, będą mogły liczyć na wsparcie uczelni finansowane z budżetu państwa. Sejm uchwalił nowelizację ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, która zlikwiduje lukę prawną wykluczającą tę grupę z systemowego wsparcia.

Nowelizacja ustawy to konsekwencja jednego z projektów złożonych w ramach deregulacji -  według wnioskodawców wykluczenie z objęcia pomocą osób niepełnosprawnych, będących uczestnikami studiów podyplomowych, wydaje się sprzeczne z ratio legis ustawy. Do podstawowych zadań uczelni ustawodawca zaliczył bowiem stwarzanie osobom niepełnosprawnym warunków do pełnego udziału w procesie przyjmowania na uczelnię w celu odbywania kształcenia, kształceniu oraz prowadzeniu działalności naukowej. Dotąd finansowanie to obejmowało wyłącznie studentów i doktorantów.

Obecnie uczelnie publiczne i niepubliczne otrzymują z budżetu państwa środki na zadania związane z zapewnieniem osobom z niepełnosprawnościami warunków do pełnego udziału w rekrutacji i kształceniu - na studiach oraz w szkołach doktorskich - lub do prowadzenia działalności naukowej. Ze wspomnianych środków uczelnie tworzą uczelniany fundusz wsparcia osób niepełnosprawnych. Dotychczasowe przepisy pozwalają wspierać studentów i doktorantów, ale pomijają uczestników studiów podyplomowych. Dzięki zmianom ustawa umożliwi wsparcie również tej grupy.

Wsparcie nie będzie wypłacane bezpośrednio w formie stypendium - środki zostaną natomiast przeznaczone na organizację warunków ułatwiających udział w rekrutacji lub kształceniu osób z niepełnosprawnościami. Zapewnią możliwość złożenia dokumentów w alternatywnej formie (np. elektronicznie lub przez pełnomocnika); pomoc asystenta podczas rekrutacji; wsparcie tłumacza języka migowego; dostosowanie materiałów dydaktycznych (np. wersja elektroniczna, nagrania audio, większa czcionka); zmianę formy egzaminu, np. ustny zamiast pisemnego; możliwość korzystania ze specjalistycznego oprogramowania; udział w zajęciach zdalnych lub w trybie hybrydowym.

Posłowie opozycji podczas sejmowej debaty pytali m.in. o to, czy pozostawienie środków na dotychczasowym poziomie nie wpłynie na poziom wsparcia i nie odbije się niekorzystnie na studentach i doktorantach z niepełnosprawnościami, którzy obecnie korzystają z funduszu.

Odpowiadając na te pytania, wiceminister nauki Maria Mrówczyńska wskazała, że obecnie na studiach uczy się 23 tys. studentów z niepełnosprawnościami, 455 doktorantów, a słuchaczy studiów podyplomowych jest około 270. - To 0,26 proc. wszystkich osób z niepełnosprawnościami, jakie na uczelniach w tej chwili funkcjonują - podkreśliła.

W dodatku uczelnie nie wykorzystują w pełni środków z funduszu. - W 2023 roku kwota przeznaczona na fundusz to 56 mln zł, a w 2024 roku powyżej 68 mln zł, czyli o 10 mln zł więcej. W 2024 roku niewydatkowanych było 22 proc. Średnio w ostatnich trzech latach nie jest wykorzystywanych 26 proc. Ta kwota nie wraca do budżetu państwa, ale zasila fundusz wsparcia osób z niepełnosprawnościami w kolejnym roku - zaznaczyła wiceminister Mrówczyńska.

Nowe przepisy mają wejść w życie 1 stycznia 2027 roku.

Teraz nowela trafi do Senatu.