WSA: Prawo do świadczenia socjalnego zależy od okresu studiowania
Prawo ubiegania się o świadczenia studenckie zostaje ograniczone w sytuacji przekroczenia liczby rozpoczętych semestrów. Łączny okres, przez który przysługują świadczenia wynosi 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta. Do 2021 r. istotny był czas faktycznego pobierania świadczenia, późniejsza nowelizacja zmieniła zasady.
Odmowa przyznania stypendium socjalnego dla studentki Uniwersytetu Jagiellońskiego stała się przedmiotem sprawy rozpatrywanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie. Przyczyną, dla której komisja stypendialna wydała decyzję odmowną, było przekroczenie przez studentkę okresu przysługiwania świadczeń w rozumieniu art. 93 ust. 4-8 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce.
Radykalna zmiana okresu posiadania uprawnień
Na skutek nowelizacji ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce z 2021 r. doszło do zmiany przesłanek przyznawania świadczeń studentowi (stypendium socjalnego, stypendium dla osób niepełnosprawnych, zapomogi, stypendium rektora, stypendium ministra za znaczące osiągnięcia naukowe lub artystyczne), uzależniając prawo do nich dodatkowo od czasookresu studiowania.
Zapraszamy na szkolenie online w LEX: Jak napisać dobrą pracę dyplomową na studiach prawniczych i obronić ją bez stresu >
Student kształcący się równocześnie na kilku kierunkach studiów może otrzymywać świadczenia tylko na jednym, wskazanym przez niego kierunku. Łączny okres, przez który przysługują świadczenia, wynosi 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta, z zastrzeżeniem, że w ramach tego okresu świadczenia przysługują na studiach pierwszego stopnia - nie dłużej niż przez 9 semestrów, a na studiach drugiego stopnia - nie dłużej niż przez 7 semestrów. Co więcej, do okresu tego wlicza się wszystkie rozpoczęte przez studenta semestry na studiach, w tym semestry przypadające w okresie korzystania z urlopów od zajęć (z wyjątkiem semestrów na kolejnych studiach pierwszego stopnia rozpoczętych lub kontynuowanych po uzyskaniu pierwszego tytułu zawodowego licencjata, inżyniera albo równorzędnego). W przypadku kształcenia się na kilku kierunkach studiów semestry odbywane równocześnie traktuje się jako jeden semestr.
Tym samym dokonana przez ustawodawcę nowelizacja jednoznacznie ograniczyła czas do 12 semestrów, wiążąc go z okresem samego studiowania jako podstawowej przesłanki ustawowej.
„Wieczny student”
Studentka starała się otrzymać stypendium socjalne w semestrze zimowym roku akademickiego 2024/2025, natomiast komisja stypendialna dla studentów UJ wskazała, że uprawienia do świadczenia upłynęły w dniu 30 września 2018 r. Po tej dacie studentka nie posiadała prawa do otrzymania ani stypendium socjalnego, ani stypendium rektora, ani stypendium dla osób niepełnosprawnych czy też zapomogi.
Mimo zarzutów ze strony studentki dotyczących naruszenia regulaminu świadczeń dla studentów i doktorantów UJ przez organ I instancji, odwoławcza komisja stypendialna utrzymała w mocy poprzednią decyzję.
Organ II instancji wskazał, że skarżąca posiadała już status studenta Akademii Górniczo-Hutniczej im. Stanisława Staszica w Krakowie, Uniwersytetu Warszawskiego, Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, Uniwersytetu Warszawskiego, Politechniki Śląskiej, Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, Uniwersytetu Wrocławskiego, Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, Politechniki Wrocławskiej, Uniwersytetu Bielsko-Bialskiego, a także Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie. Przeliczając wszystkie semestry nauki organ odwoławczy podał, że aktualny semestr był 23 rozpoczętym semestrem studiów. Skoro łączny okres, przez który przysługują świadczenia, w tym stypendium socjalne wynosi 12 semestrów, to organ odwoławczy zgodził się z poprzednikiem, że w stosunku do studentki okres ten minął wraz z zakończeniem semestru letniego roku akademickiego 2017/2018.
- Zdaniem organu II instancji, skarżąca błędnie przyjmowała, że skoro od semestru zimowego roku akademickiego 2024/2025 rozpoczęła po raz pierwszy studia drugiego stopnia, to przysługuje jej niejako dodatkowo limit przysługiwania świadczeń nie więcej niż przez 7 semestrów. Jeśli na studiach pierwszego stopnia skarżąca studiowała 22 semestry, to oczywistym jest, że limit ten został przekroczony (dwukrotnie) i wówczas bez wpływu na rozstrzygnięcie pozostaje fakt, że wnioskodawczyni jest obecnie studentką na studiach drugiego stopnia - wyjaśniła komisja odwoławcza.
Limit na studiach pierwszego, jak i drugiego stopnia
W skardze wniesionej do sądu studentka podniosła, że posiadanie statusu studenta nie jest warunkiem wystarczającym do ubiegania się o jakiekolwiek stypendium. Wyjaśniła, że przez cały okres studiów pierwszego stopnia nie przysługiwało jej stypendium socjalne. Od daty podjęcia pierwszych studiów do 2024 r. nigdy nie znajdowała się w trudnej sytuacji materialnej. Warunki do pobierania stypendium socjalnego spełnia dopiero od 2024 r. wraz z podjęciem studiów drugiego stopnia. Gdyby celem ustawodawcy było wyłącznie uzależnienie przyznania stypendium socjalnego od posiadania statusu studenta, to zdaniem studentki, w przepisach o stypendium socjalnym ustawodawca nie normowałby warunków dotyczących trudnej sytuacji materialnej. Poza tym, skoro na żadnej uczelni, na której studiowała nigdy nie pobierała, ani też nie składała wniosku o przyznanie stypendium socjalnego, to w jej ocenie okres ubiegania się o świadczenie jeszcze się nie rozpoczął (a nie, jak twierdzą obie komisje – upłynął).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie był jednak innego zdania. Biorąc pod uwagę tok studiowania, potwierdził, że studentka w dacie złożenia wniosku rozpoczęła 23 semestr studiów i nie miało przy tym znaczenia, że na poprzednich etapach studiowania nie starała się o przyznanie stypendium socjalnego, czy też takie stypendium nie przysługiwało jej z innych przyczyn. Sąd podzielił zdanie komisji stypendialnych, że jeżeli łączny okres, przez który przysługują świadczenia, w tym stypendium socjalne wynosi 12 semestrów, to w stosunku do studentki okres ten minął wraz z zakończeniem semestru letniego roku akademickiego 2017/2018 i stypendium jej nie przysługuje.
- Na gruncie poprzedniego stanu prawnego okres otrzymywania świadczeń przez studenta nie był powiązany z czasookresem studiów, a do ustalenia prawa do świadczenia badano czas faktycznego pobierania świadczenia. Limitowanie czasookresu świadczeń następowało przez czas ich pobierania. Powołana nowelizacja Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce doprowadziła jednak do zmiany przesłanek przyznawania świadczeń studentowi, uzależniając prawo do nich dodatkowo od czasookresu studiowania. Prawo do świadczenia zostało połączone z okresem studiowania, a nie jak uprzednio z okresem korzystania przez studenta ze świadczenia - wyjaśnił sąd.
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów LEX jest zależny od posiadanych licencji.
