Stosownie do zapisu § 5 r.o.r.s. dyrektor szkoły lub placówki, po zasięgnięciu opinii rady szkoły lub placówki, a w przypadku szkół lub placówek, w których rada nie została powołana, rady pedagogicznej, rady rodziców i samorządu uczniowskiego, biorąc pod uwagę warunki lokalowe i możliwości organizacyjne szkoły lub placówki może, w danym roku szkolnym ustalić dodatkowe dni wolne od zajęć dydaktyczno-wychowawczych, w określonym dla danego typu szkoły wymiarze. Należy podkreślić, że dni te nie są dniami wolnymi od pracy – lecz dniami wolnymi od zajęć dydaktyczno-wychowawczych. Dlatego też, w tych dniach szkoła ma obowiązek zorganizowania zajęć wychowawczo-opiekuńczych, o czym dyrektor szkoły ma obowiązek poinformowania rodziców (prawnych opiekunów) dzieci. Opieką powinni być objęci wszyscy uczniowie, którzy w danym dniu przyjdą do szkoły. Dla nauczycieli więc dzień wolny od zajęć dydaktyczno-wychowawczych nie jest dniem wolnym od pracy. Nauczyciele otrzymują za ten dzień wynagrodzenie w ramach wypracowywanego pensum.

Więcej wątpliwości rodzi się natomiast na tle przysługującego nauczycielom za ten dzień prawa do wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe. Według opinii przedstawionej przez Ministerstwo Edukacji Narodowej w piśmie z dnia 15 lipca 2011 r. (DKOW-WOKW-MT-5022-4/11), ustalenie przez dyrektora szkoły za jakie godziny ponadwymiarowe nauczycielowi nie przysługuje wynagrodzenie jest przekroczeniem uprawnień ustawowych. Zgodnie z opinią MEN, prawo do wynagrodzenia przysługuje nauczycielowi za każdą przepracowaną godzinę ponadwymiarową. Jeżeli więc w dniu wolnym od zajęć dydaktyczno-wychowawczych, nauczyciel realizuje zajęcia wychowawczo-opiekuńcze ponad ustalony dzienny obowiązkowy wymiar godzin – wówczas wynagrodzenie przysługuje nauczycielowi w oparciu o przepisy ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674 z późn. zm.) - dalej KN. Stosownie bowiem do zapisu art. 35 ust. 2 KN, przez godzinę ponadwymiarową rozumie się przydzieloną nauczycielowi godzinę zajęć dydaktycznych, wychowawczych lub opiekuńczych powyżej tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć dydaktycznych, wychowawczych lub opiekuńczych.

Natomiast jeżeli nauczyciel nie zrealizuje przypadających w tym dniu godzin ponadwymiarowych, wówczas prawo do wynagrodzenia należy oceniać w kontekście zapisów ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (tekst jedn. Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm.) - dalej k.p., a mianowicie przepisów regulujących kwestię gotowości pracownika do pracy. Zdaniem MEN w zakresie wynagrodzenia korzysta z przepisów dotyczących pracowników pozostających w gotowości do pracy. Zasadą jest, że wynagrodzenie za pracę przysługuje za pracę wykonaną. Zgodnie jednak z zapisem art. 81 § 1 k.p. pracownikowi za czas niewykonywania pracy, jeżeli był gotów do jej wykonywania, a doznał przeszkód z przyczyn dotyczących pracodawcy, przysługuje wynagrodzenie wynikające z jego osobistego zaszeregowania, określonego stawką godzinową lub miesięczną, a jeżeli taki składnik wynagrodzenia nie został wyodrębniony przy określaniu warunków wynagradzania - 60% wynagrodzenia. W każdym przypadku wynagrodzenie to nie może być jednak niższe od wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalanego na podstawie odrębnych przepisów. Przeszkoda w niewykonywaniu pracy przez pracownika musi mieć miejsce w czasie pozostawania tego pracownika do dyspozycji pracodawcy. Ponadto pracownik powinien wykazywać gotowość do pracy. Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 2 września 2003 r. (wyrok SN z dnia 2 września 2003 r., I PK 345/02, Lex nr 82635), przez pozostawanie w dyspozycji pracodawcy, jako element gotowości do pracy należy rozumieć stan, w którym może na wezwanie pracodawcy niezwłocznie podjąć pracę. W ocenie gotowości do pracy wykształciły się w orzecznictwie sądowym następujące elementy, świadczące o gotowości pracownika do pracy:
1) zamiar wykonywania pracy,
2) wyraźny przejaw woli świadczenia pracy,
3) psychiczna i fizyczna zdolność do jej świadczenia,
4) pozostawanie w dyspozycji pracodawcy (red. B. Wagner, Kodeks pracy, Komentarz, ODDK, 2009, s. 440).