Sporządzanie planu obrony cywilnej

Obowiązkiem każdego dyrektora placówki oświatowej jest opracowanie planu obrony cywilnej szkoły. Plany takie, z założeń, opracowuje się w celu ustalenia i przygotowania przedsięwzięć organizacyjnych i rzeczowych obrony cywilnej na okres zewnętrznego zagrożenia państwa i wojny. Nie oznacza to, że w okresie pokoju plan taki jest zbiorem nieprzydatnych procedur. Przeciwnie, procedury te stosowane są także w czasie pokoju w sytuacji wystąpienia sytuacji kryzysowych: pożaru, powodzi, ataku terrorystycznego, zakażeń substancjami niebezpiecznymi, katastrof budowlanych czy komunikacyjnych. Podstawę opracowania planów obrony cywilnej stanowi ocena zagrożenia oraz potrzeby w zakresie realizacji zadań obrony cywilnej. Wytyczne do sporządzania planów zakładowych sporządza i ogłasza krajowy szef obrony cywilnej. Propozycje dotyczące sporządzania planu zamieszczone poniżej są propozycjami przykładowymi. Każdy plan OC szkoły powinien uwzględniać jej specyfikę, np. plan dla szkoły integracyjnej, do której uczęszczają także dzieci niepełnosprawne będzie wymagał opracowania specyficznych zabezpieczeń placówki, szczególnych metod ewakuacji i szczególnej współpracy z jednostkami współpracującymi. Inny będzie plan dla szkoły zlokalizowanej w pobliżu zakładu dużego ryzyka, czy szkoły funkcjonującej w dużej aglomeracji, mimo iż zasady sporządzania planu są takie same dla wszystkich zakładów pracy.

Treść planu obrony cywilnej

Plan obrony cywilnej składa się z części opisowej i graficznej (map). W części opisowej powinny znaleźć się takie tematy jak:

Rozdział I

Ocena zagrożenia i zamiar realizacji działania, a w nim zagadnienia dotyczące

1. Ogólnej charakterystyki zakładu pracy (szkoły)
2. Wniosków z oceny zagrożenia
3. Przewidywane straty wśród pracowników
4. Cel działania i zamiar prowadzenia akcji ratunkowej
5. Zestawienie formacji obrony cywilnej
6. Zestawienie sił współdziałających
7. Podział sił i środków na rejony działania
8. Schemat łączności kierowania i współdziałania
9. Plan alarmowania formacji OC.

Rozdział II

Plan ewakuacji (powinien zawierać m.in.)

1. Cele i zamiar prowadzenia ewakuacji
2. Wykaz osób kierujących procesem ewakuacji
3. Plan alarmowania członków zespołu kierowania ewakuacją
4. Schemat łączności kierowania ewakuacją
5. Sposób powiadamiania pracowników o rozpoczęciu ewakuacji
6. Trasy ewakuacji

Rozdział III

Plan zabezpieczenia logistycznego działań obrony cywilnej

1. Stan zaopatrzenia zespołu kierowania i formacji OC w sprzęt z dostaw centralnych i zakupów własnych oraz plan jego uzupełnienia
2. Stan zaopatrzenia pracowników w środki ochrony przed skażeniami oraz plan jego uzupełnienia
3. Zestawienie potrzeb oraz plan zabezpieczenia w wodę
4. Terminy i sposoby realizacji przedsięwzięć związanych z zaciemnianiem i wygaszaniem oświetlenia
5. Rozdział środków transportowych zespołu kierowania OC

Ogólna charakterystyka szkoły

Ogólna charakterystyka szkoły powinna zawierać dane ogólne dotyczące jej położenia, powierzchni, wyposażenia w sprzęt służący ochronie przebywających na jej terenie osób, liczbę uczniów, maksymalna liczbę osób, jaka może pomieścić szkoła, charakterystykę geograficzną terenu, charakterystyka zagrożeń: od toksycznych środków przemysłowych pochodzących z pobliskich zakładów przemysłowych, przez powodziowe, zagrożenia w infrastrukturze, pożarowe i inne (np. pogodowe, terroryzm zależnie od możliwości wystąpienia i stopnia zagrożenia).

2. Ocena zagrożenia powinna zawierać określenie rodzaju zagrożenia, jego ewentualnych skutków oraz zadań związanych z ich minimalizacją, a także:
a) zestawienie możliwych strat wśród uczniów i pracowników,
b) zestawienie ewentualnych strat w sprzęcie i materiałach.

3. Priorytety działań ratowniczych.
4. Wykaz jednostek organizacyjnych (formacji) obrony cywilnej i ich wyposażenia.
5. Wykaz sił współdziałających.
6. Podział sił i środków na rejony działania.
7. Wykaz elementów Systemu Wykrywania i Alarmowania.
8. Schemat łączności kierowania i współdziałania.
9. Czas osiągnięcia gotowości do działania jednostek organizacyjnych (formacji) obrony cywilnej.
10. Inne dokumenty opracowywane według potrzeb.

Wnioski z oceny zagrożenia - ocena zagrożenia czasu "P"

1. Szkoła znajduje się w pobliżu zakładów chemicznych, w których podczas procesu produkcji używane są toksyczne substancje, których uwolnienie się może spowodować bezpośrednie skażenie terenu, na którym zlokalizowana jest placówka. Do niekontrolowanego uwolnienia się substancji toksycznych może także dojść podczas transportu substancji niebezpiecznych drogą przy której zlokalizowana jest szkoła. A zatem, obszar całej szkoły może znaleźć się w strefie skażenia uwolnionymi niebezpiecznymi substancjami.

2. Skutkiem awarii przemysłowej może być rozprzestrzenienie się pożaru w okolicy. Pożar w szkole integracyjnej jest szczególnie niebezpieczny z uwagi na obecność w niej osób niepełnosprawnych, w tym poruszających się na wózkach inwalidzkich.

3. Każda awaria sieci wodociągowej, ciepłowniczej może spowodować zalanie budynku, uszkodzenie chodnika, jezdni, zatopienie przyległego terenu i uszkodzenie uzbrojonego podziemia.

4. Uszkodzenie odcinków sieci ciepłowniczej spowoduje dodatkowe poparzenie ludzi. Awaria sieci elektrycznej może doprowadzić do porażenia prądem elektrycznym pracowników i uczniów szkoły.

5. Należy liczyć się z możliwością działania grup przestępczych, które mogą zakłócić codzienną działalność szkoły.

6. Mogą również wystąpić utrudnienia w przemieszczaniu się sił ratowniczych w przypadku wystąpienia katastrofalnych zjawisk meteorologicznych (śnieżyce, zawieje, huragany, ulewne deszcze itp.).

W przypadku szkoły zlokalizowanej na terenie bezpośrednio zagrożonym powodzią należy przewidzieć zagrożenia spowodowane wylewem rzeki, awarią urządzeń przeciwpowodziowych, określić liczbę osób, które trzeba będzie ewakuować. W przypadku szkoły - technikum chemicznego należy przewidzieć możliwość przypadkowego uwolnienia się substancji, które mogą spowodować zatrucie wśród uczniów, a także możliwość rozprzestrzenienia się oparów substancji, możliwych, niekontrolowanych reakcji chemicznych, etc.