Długotrwałe nieobecności nauczyciela mogą być podstawą jego zwolnienia
Kwestia kryteriów doboru nauczyciela do zwolnienia nie jest uregulowana obowiązującym prawem. Była ona jednak przedmiotem stosunkowo szerokiej analizy orzeczniczej Sądu Najwyższego, który ocenił, że jedną z przyczyn zakończenia współpracy z nauczycielem mogą być jego długotrwałe zwolnienia.
W wyroku z dnia 22 września 2000 r. (wyrok SN z dnia 22 września 2000 r., I PKN 29/00) Sąd Najwyższy stwierdził, że długotrwałe, dezorganizujące pracę w szkole nieobecności nauczyciela w pracy z powodu choroby, mogą uzasadniać jego wybór do zwolnienia z pracy.
Warto zwrócić uwagę na szczególnie bogate orzecznictwo Sądu Najwyższego w kwestii zwalniania nauczycieli w trybie art. 20 ust. 1 KN.
1) W świetle wyroku Sądu Najwyższego z dnia z dnia 11 stycznia 2005 r. wyrok SN z dnia 11 stycznia 2005 r., I PK 159/04) wybór nauczyciela do zwolnienia z przyczyn określonych w art. 20 ust. 1 KN, powinien być dokonany przy zastosowaniu kryteriów obiektywnych, niedyskryminujących, jasnych, czytelnych dla zainteresowanych. Kryteria te powinny w pierwszej kolejności dotyczyć dorobku zawodowego (staż pracy, ocena pracy, kwalifikacje formalne i faktyczne), ale mogą się one odnosić także do sytuacji osobistej nauczyciela (stan rodzinny, posiadanie innych źródeł dochodu - np. emerytura).
2) Przyjęte przez dyrektora szkoły kryteria wyboru nauczyciela do zwolnienia podlegają kontroli sądowej, w celu dokonania oceny, czy rozwiązanie stosunku pracy było uzasadnione (wyrok SN z dnia 27 listopada 1997 r., I PKN 399/97).
3) W uzasadnieniu do uchwały z dnia 7 grudnia 2006 r. (uchwała SN z dnia 7 grudnia 2006 r., I PZP 4/06) Sąd Najwyższy wskazał, ze wybór nauczyciela do zwolnienia z pracy w razie częściowej likwidacji szkoły albo w razie zmian organizacyjnych powodujących zmniejszenie liczby oddziałów w szkole lub zmian planu nauczania uniemożliwiających dalsze zatrudnianie nauczyciela w pełnym wymiarze zajęć nie może być dowolny oraz nie powinien naruszać zasady równego traktowania pracowników (nauczycieli) - art. 112 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (tekst jedn.: Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm.).
W razie wymuszonej obiektywnie potrzeby redukcji zatrudnienia - zwolnienie konkretnego nauczyciela z pracy powinno opierać się zatem na jednolitych dla wszystkich zatrudnionych kryteriach pozostawienia w zatrudnieniu nauczycieli o wyższych walorach zawodowo-dydaktycznych, co prowadzi do usprawiedliwionego rozwiązywania stosunków pracy z nauczycielami o niższych kwalifikacjach lub obniżonej sprawności czy przydatności zawodowej lub dydaktycznej, a nawet zdrowotnej. @page_break@
4) Z treści wyroku Sądu Najwyższego z dnia 3 października 2006 r. (wyrok SN z dnia 3 października 2006 r., III PK 57/06) wynika natomiast, że niewyrażenie przez nauczyciela zatrudnionego na podstawie mianowania zgody na ograniczenie zatrudnienia w trybie określonym w art. 22 ust. 2 KN nie może stanowić wyłącznego kryterium doboru go do zwolnienia na podstawie art. 20 ust. 1 pkt 2 KN.. Przyjęcie, iż niewyrażenie przez nauczyciela zgody na ograniczenie zatrudnienia stanowi wystarczającą podstawę do wytypowania go do zwolnienia, spowodowałoby, że prawidłowość doboru i zastosowane kryteria typowania nauczycieli do zwolnienia wymykałyby się całkowicie spod kontroli, co przeczyłoby istocie regulacji zawartej w art. 20 ust. 1 pkt 2 KN .
5) W wyroku z dnia 8 grudnia 2005 r. (wyrok SN z dnia 8 grudnia 2005 r., I PK 94/05) Sąd Najwyższy stwierdził, że do trybu rozwiązania stosunku pracy na podstawie art. 20 ust. 1 pkt 2 KN nie należy ani zasięgnięcie przez dyrektora szkoły informacji co do możliwości uzupełniającego zatrudnienia nauczyciela mianowanego, ani złożenie mu propozycji ograniczenia zatrudnienia na podstawie art. 22 ust. 1 KN . Przepisy prawa nie nakładają bowiem na dyrektora szkoły tego rodzaju obowiązków. Powyższe oznacza, że w razie częściowej likwidacji szkoły albo w razie zmian organizacyjnych powodujących zmniejszenie liczby oddziałów w szkole lub zmian planu nauczania uniemożliwiających dalsze zatrudnianie nauczyciela w pełnym wymiarze zajęć ( art. 20 ust. 1 pkt 2 KN ) dyrektor szkoły jest zmuszony do rozwiązania z nauczycielem (nauczycielami) stosunku pracy lub, na wniosek nauczyciela, przeniesienia go w stan nieczynny. Niezbędne jest zatem aby dyrektor szkoły przyjął kryteria wyboru nauczycieli do zwolnienia.
