Zasady uprawiania lotniarstwa.

ZARZĄDZENIE

MINISTRA TRANSPORTU, ŻEGLUGI I ŁĄCZNOŚCI

z dnia 31 stycznia 1989 r.

w sprawie zasad uprawnienia lotniarstwa.

Na podstawie art. 52 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 3 lipca 1984 r. o kulturze fizycznej (Dz. U. Nr 34, poz. 181 oraz z 1988 r. Nr 19, poz. 132 i Nr 41, poz. 324) zarządza się, co następuje:

§ 1. Ustala się zasady uprawiania lotniarstwa (PL-25) w brzmieniu podanym w załączniku do zarządzenia.

§ 2. Zarządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

(Zasady uprawniania lotniarstwa stanowią załącznik do niniejszego numeru)

ZAŁĄCZNIK

ZASADY UPRAWIANIA LOTNIARSTWA

(PL-25)

Rozdział  1

Określenia i przepisy ogólne

Określenia

§ 1. W rozumieniu niniejszych przepisów:

1) eksploatacją lotni jest całość działań organizacyjnych, technicznych i pilotażowych, których celem jest użytkowanie lotni zgodnie z jej przeznaczeniem,

2) informacją meteorologiczną jest meldunek meteorologiczny, analiza, prognoza lub inny komunikat dotyczący istniejących lub przewidywanych warunków meteorologicznych,

3) instrukcją wykonywania lotów na lotniach jest zbiór ustaleń dotyczących zasad, metod, środków, miejsca i terminów działań związanych z wykonywaniem lotów na lotniach,

4) instrukcją eksploatacji lotni jest zbiór ustaleń dotyczących ograniczeń, w których zakresie uznano lotnię za zdatną do lotu, ustaleń i zaleceń niezbędnych dla lotniarza do bezpiecznego użytkowania lotni oraz informacji technicznych o przeznaczeniu, warunkach użytkowania i zasadach obsługi technicznej lotni,

5) kartą lotniarza jest dokument wystawiony przez Aeroklub Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, zwany dalej Aeroklubem PRL, uprawniający określoną osobę do wykonywania lotów na lotniach zgodnie z jej wyszkoleniem potwierdzonym wkładką 3, 2 lub 1 stopnia do karty lotniarza,

6) lotnią bez napędu jest jednomiejscowa, skrzydłowa jednostka latająca bez zespołu napędowego (silnik-śmigło), o masie własnej, bez uprzęży, przyrządów i środków bezpieczeństwa, nie przekraczającej 50 kg, na której start i lądowanie odbywa się przy pomocy nóg lotniarza, a sterowanie w czasie lotu jest dokonywane przez przemieszczanie ciała lotniarza podwieszonego do lotni,

7) lotnią z napędem jest jednomiejscowa lub dwumiejscowa (w wersji szkolnej) skrzydłowa jednostka latająca o masie własnej nie przekraczającej 115 kg i objętości zabieranego paliwa nie większej niż 20 dm, sterowana w locie jak lotnia bez napędu i wyposażona w podwozie do startów i lądowań oraz w zespół napędowy (silnik-śmigło), jednoznacznie rozdzielony konstrukcyjnie od płatu, który musi po takim rozłączeniu pozostawać lotnią bez napędu w rozumieniu jej definicji, charakteryzująca się następującymi właściwościami technicznymi:

a) przy pełnej mocy w locie poziomym niezdolnością do rozwinięcia poprawionej prędkości względem powietrza (CAS) większej od 100 km/godz.,

b) w locie bez napędu prędkością przeciągnięcia nie przekraczającą 45 km/godz. poprawionej prędkości względem powietrza (CAS),

c) w czasie startu z zastosowaniem pełnej mocy zespołu napędowego nieprzekraczaniem w promieniu do 150 m hałasu większego od 60 dBA,

8) lotnią wyprodukowaną amatorsko jest lotnia wyprodukowana w pojedynczym egzemplarzu, w warunkach nieprzemysłowych,

9) lotniarstwem sportowo-wyczynowym są loty na lotniach bez napędu w innych celach niż rekreacyjny, określonych przez Aeroklub PRL i zgodnych z niniejszymi przepisami, oraz wszystkie loty na holu i loty na lotniach z napędem,

10) lotniarstwem rekreacyjnym są loty na lotniach bez napędu, nie na holu, wykonywane przez lotniarza mającego podstawowe umiejętności i uprawnienia, bez elementów wyczynu albo pokazu wyższych właściwości lotni, albo umiejętności lotniarza, przy wietrze o prędkości maksymalnej do 6 m/s, na wysokości do 100 m nad poziomem terenu, dla których to lotów nie jest wymagana zgoda właściwego organu służby ruchu lotniczego,

11) lotniarzem (pilotem lotni) jest osoba latająca na lotni, mająca ważną kartę lotniarza z wkładką określającą jego stopień lotniarski,

12) lotniskiem jest powierzchnia określona na ziemi lub wodzie (ewentualnie z budynkami, instalacjami i wyposażeniem), przeznaczona w całości lub w części do przylotów, odlotów i naziemnego ruchu statków powietrznych,

13) metryką lotni jest dokument wystawiony przez producenta przemysłowego, importera lub Aeroklub PRL, potwierdzający zakwalifikowanie lotni do użytkowania w określonym zakresie i przez czas oznaczony,

14) organem nadzoru lotniczego jest organ państwowy, powołany lub upoważniony przez Ministra Transportu, Żeglugi i Łączności do pełnienia nadzoru nad stosowaniem przepisów ustawy - Prawo lotnicze, przepisów ustawy o kulturze fizycznej, odnoszących się do sportów lotniczych, a także przepisów wydanych na podstawie tych ustaw lub w związku z nimi,

15) organem służby ruchu lotniczego jest organ kontroli ruchu lotniczego, organ nadzoru ruchu lotniczego lub organ koordynacji ruchu lotniczego,

16) przestrzenią powietrzną kontrolowaną jest przestrzeń powietrzna o określonych wymiarach, wydzielona w rejonie informacji powietrznej, w której służba kontroli ruchu lotniczego jest zapewniona w odniesieniu do lotów kontrolowanych; w przestrzeni tej loty na lotniach bez dodatkowego zezwolenia są zabronione,

17) spadochronowym urządzeniem ratowniczym jest urządzenie bez napędu, które przez rozłożenie powierzchni odpowiedniego kształtu pozwala na zmniejszenie prędkości ruchu ciała lotniarza albo ciała lotniarza wraz z lotnią na skutek działania sił aerodynamicznych,

18) strefą niebezpieczną jest przestrzeń o określonych wymiarach, w której odbywają się w podanych okresach działania niebezpieczne dla lotów statków powietrznych i lotni,

19) strefą ograniczoną jest przestrzeń powietrzna o określonych wymiarach nad obszarami lądowymi, wodami wewnętrznymi i wodami terytorialnymi państwa, w której loty statków powietrznych i lotni są ograniczone pod pewnymi określonymi warunkami,

20) strefą zakazaną jest przestrzeń powietrzna o określonych wymiarach nad obszarami lądowymi, wodami wewnętrznymi i wodami terytorialnymi państwa, w której loty statków powietrznych i lotni są zabronione,

21) uprawnieniem instruktora lotniarstwa jest dokument wystawiony przez Zarząd Główny Aeroklubu PRL, stwierdzający kwalifikacje instruktorskie lotniarza i uprawniający go do prowadzenia szkolenia lotniowego oraz do działalności organizacyjnej na rzecz lotniarstwa,

22) użytkowaniem lotni jest zespół działań organizacyjnych i technicznych osób uczestniczących w przygotowaniu lotu, a także działań lotniarza, związanych z bezpośrednim przygotowaniem lotu i samym wykonaniem lotu,

23) użytkownikiem lotni jest osoba, organizacja, przedsiębiorstwo lub instytucja zajmująca się eksploatacją lotni,

24) wysokością bezwzględną jest pionowa odległość punktu albo przedmiotu wyrażonego jako punkt, mierzona od średniego poziomu morza (MSL).

Zastosowanie przepisów

§  2.

1. Przepisy regulują zasady bezpieczeństwa, szczególne wymagania, kwalifikacje, sposoby ich uzyskiwania i związane z nimi uprawnienia oraz ustalają wzory dokumentów stwierdzających posiadane kwalifikacje w lotniarstwie i zakwalifikowanie sprzętu do użytkowania w locie.

2. Wymagania zawarte w niniejszych przepisach dotyczą wszystkich lotni w Polsce należących do osób fizycznych lub prawnych oraz odnoszą się do wszystkich organizacji, przedsiębiorstw, instytucji i osób organizujących lub uprawiających lotniarstwo w Polsce.

3. Skrzydłowa jednostka latająca bez napędu własnego lub z napędem, mająca zagraniczne świadectwo techniczne, może podlegać niniejszym przepisom, jeżeli świadectwo z danego kraju zostanie indywidualnie lub generalnie uznane za równorzędne z analogicznym dokumentem polskim, wymaganym dla lotni bez napędu lub lotni z napędem.

4. Eksploatacja skrzydłowych jednostek latających, których cechy konstrukcyjne lub użytkowe są inne niż lotni bez napędu i lotni z napędem, a także do których mają zastosowanie odrębne przepisy w sprawie sprawdzania zdatności lotniczych konstrukcji amatorskich, budowanych w pojedynczych egzemplarzach, podlega - w zakresie odpowiednim do zakresu użytkowania określonego w świadectwie sprawności technicznej tej konstrukcji - Zasadom eksploatacji statków powietrznych, Statki powietrzne lotnictwa ogólnego (PL-6, cz. II).

5. W szczególnych przypadkach i z uzasadnionych powodów użytkownik może być zwolniony częściowo lub całkowicie przez organ państwowego nadzoru lotniczego od obowiązku spełnienia niektórych wymagań przepisów lotniczych lub lotniowych, mających zastosowanie do eksploatacji jego lotni. Zwolnienie takie nie może powodować zagrożenia ogólnego poziomu bezpieczeństwa wymaganego przez przepisy, jakie mają zastosowanie do eksploatacji lotni.

6. Jeżeli w czasie eksploatacji lotni powstaną okoliczności, których nie przewidują przepisy, użytkownik jest obowiązany do takiego postępowania, jakie powinno zapewnić zachowanie własnego bezpieczeństwa i bezpieczeństwa innych lotni lub statków powietrznych oraz osób trzecich, użytkownik powinien się przy tym kierować zarówno własnym doświadczeniem, jak i poczuciem odpowiedzialności za następstwa eksploatacji jego lotni. Jeżeli do określonego postępowania została zmuszona jednostka zobowiązana do wydania instrukcji wykonywania lotów na lotniskach, to postępowanie to powinno być podstawą wprowadzenia poprzez nią stosownych uzupełnień do tej instrukcji.

§  3.

1. Uprawianie lotniarstwa w Polsce przez osobę nie posiadającą obywatelstwa polskiego, w zakresie wykraczającym poza lotniarstwo rekreacyjne, jest możliwe po uzyskaniu przez nią pisemnego zezwolenia władz naczelnych właściwego stowarzyszenia (związku) sportowego lub organizacji społecznej, których statut upoważnia do działalności w zakresie lotniarstwa.

2. Ogólne warunki, jakie musi spełniać osoba ubiegająca się o takie zezwolenie i jej lotnia, określi Aeroklub PRL, w porozumieniu z organem państwowego nadzoru lotniczego.

Ogólne zasady uprawniania lotniarstwa

§  4.

1. Do prowadzenia wiodącej działalności organizacyjno-technicznej w zakresie lotniarstwa w Polsce jest upoważniony Aeroklub PRL.

2. Działalność w zakresie lotniarstwa w kraju mogą również prowadzić:

1) stowarzyszenia (związki) sportowe i organizacje społeczne, których statut upoważnia do takiej działalności, na wspólnie uzgodnionych z Aeroklubem PRL zasadach współpracy, z wyłączeniem uprawnień przyznanych w niniejszych przepisach wyłącznie Aeroklubowi PRL,

2) kluby, koła i sekcje lotniowe, powstałe poza obrębem organizacyjnym Aeroklubu PRL oraz stowarzyszeń i organizacji wymienionych wyżej, będące filiami Aeroklubu PRL.

3. Aeroklub PRL w szczególności może:

1) zatwierdzać programy szkoleniowe, nadzorować szkolenie lotniowe, przeprowadzać egzaminy i nadawać, wstrzymywać lub cofać uprawnienia lotniarskie lub instruktorskie,

2) pełnić nadzór techniczny nad sprzętem lotniowym przez:

a) kwalifikowanie, w porozumieniu z organem państwowego nadzoru lotniczego, nowych typów sprzętu lotniowego do produkcji przemysłowej w kraju oraz określonej partii lotni produkcji zagranicznej przewidzianych do importu,

b) kwalifikowanie do eksploatacji sprzętu lotniowego produkowanego systemem amatorskim,

c) dopuszczanie sprzętu lotniowego do użytkowania w locie na czas oznaczony oraz wznawianie dopuszczeń po tym czasie.

3) prowadzić ewidencję lotniarzy i sprzętu lotniowego oraz wydawać dokumenty lotniarskie dla lotniarzy i sprzętu lotniowego, włącznie z nadawaniem znaków identyfikacyjnych temu sprzętowi,

4) prowadzić badanie wypadków lotniarskich,

5) inicjować, nadzorować lub prowadzić prace badawcze lub doświadczalne nad sprzętem lotniowym i nad nowymi zastosowaniami lotniarstwa.

4. Każde inne stowarzyszenie (związek) sportowe i organizacja społeczna, prowadzące działalność w zakresie lotniarstwa:

1) może opracowywać programy szkolenia i prowadzić szkolenie lotniowe,

2) prowadzi działalność w zakresie bezpieczeństwa lotów.

§ 5. Uprawianie indywidualne lotniarstwa na lotniach bez napędu, w lotach nie na holu i tylko w zakresie rekreacyjnym jest dozwolone każdej osobie, również nie zrzeszonej, która spełnia wymagania określone w § 13 ust. 1 oraz w ust. 8. Uprawianie indywidualne lotniarstwa jest możliwe na lotni spełniającej wymagania, o których mowa w § 24 ust. 2, w § 25 ust. 1 i w § 27 ust. 1.

§ 6. Uprawianie lotniarstwa na lotniach z napędem, niezależnie od jego zakresu, oraz na lotniach bez napędu w lotach sportowych i wyczynowych oraz w lotach na holu jest dozwolone wyłącznie osobom zrzeszonym w Aeroklubie PRL, w stowarzyszeniu sportowym albo w organizacji społecznej, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 1, lub zrzeszonym w kole, klubie lub sekcji lotniowej, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 2.

§ 7. Każda osoba fizyczna nie zrzeszona oraz członek każdego stowarzyszenia nie mającego filii w Aeroklubie PRL ani w upoważnionych do tego stowarzyszeniach lub organizacjach, zamierzające uprawiać lotniarstwo tylko w zakresie rekreacyjnym, niezależnie od obowiązku przestrzegania niniejszych przepisów jest obowiązane do przestrzegania przepisów i zarządzeń Aeroklubu PRL, do których odsyłają niniejsze przepisy.

§  8.

1. Przed podjęciem działalności lotniarskiej Aeroklub PRL oraz każde stowarzyszenie sportowe lub organizacja społeczna, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 1, są obowiązane do opracowania i wprowadzania w życie regulaminów organizacyjnych, mających na celu zapewnienie maksymalnego bezpieczeństwa lotniarzy, niestwarzanie zagrożenia dla osób trzecich i mienia, a także zachowanie bezpieczeństwa i porządku publicznego. Regulaminy te powinny określać i regulować działalność ich sekcji lotniowych oraz kół, klubów lub zespołów lotniowych, zrzeszonych w nich albo będących ich filią.

2. Aeroklub PRL oraz podejmujące działalność lotniarską stowarzyszenia sportowe lub organizacja społeczna są obowiązane do opracowania i wydania instrukcji wykonywania lotów na lotniach, zawierającej wymagania i informacje dotyczące prowadzonej i planowanej działalności. Wydanie instrukcji powinno nastąpić w ciągu 6 miesięcy, licząc od dnia wejścia w życie niniejszych przepisów. Minimalny zakres informacji i ustaleń, jaki powinna zawierać instrukcja wykonywania lotów na lotniach, jest podany w rozdziale 5.

3. Aeroklub PRL oraz podejmujące działalność lotniarską stowarzyszenia sportowe lub organizacja społeczna są obowiązane zaopatrzyć wszystkie osoby zainteresowane organizowaniem, nadzorowaniem i wykonywaniem u nich lotów w niezbędną liczbę egzemplarzy instrukcji wykonywania lotów.

4. Instrukcja wykonywania lotów na lotniach powinna być w miarę potrzeb uzupełniana i zmieniana, tak aby była zapewniona jej stała aktualność.

5. Instrukcja wykonywania lotów na lotniach podlega uzgodnieniu z organem państwowego nadzoru lotniczego. Jednostka opracowująca instrukcję jest obowiązana dostarczyć temu organowi jej 2 aktualne egzemplarze.

6. Instrukcja wykonywania lotów na lotniach, wydana przez Aeroklub PRL, powinna być ogólnodostępna na zasadach ustalonych przez tę organizację.

7. Każdy lotniarz nie zrzeszony, zamierzający wykonywać indywidualnie loty na lotni, jest obowiązany zaopatrzyć się w instrukcję wykonywania lotów na lotniach, wydaną przez Aeroklub PRL, oraz stosować się do jej wymagań w stosownym zakresie, szczególnie zaś w zakresie dotyczącym bezpieczeństwa lotniarza, bezpieczeństwa innych lotni lub statków powietrznych, niestwarzania zagrożenia dla osób trzecich lub mienia oraz zachowania bezpieczeństwa i porządku publicznego.

Odpowiedzialność

§  9.

1. Właściciel lotni powierzający swoją lotnię innej osobie, która zamierza na niej wykonać lot, jest odpowiedzialny:

1) za powierzenie lotni wyłącznie technicznie sprawnej tylko osobie upoważnionej do wykonywania lotów na lotniach,

2) za poinformowanie tej osoby o charakterze konstrukcji lotni i jej ograniczeniach,

3) za poinformowanie tej osoby o aktualnych ograniczeniach dotyczących rejonu, w którym lot ma być wykonywany.

2. Lotniarz odpowiada za to, aby do lotu była użyta lotnia wyłącznie zdatna do lotu, niezależnie od tego, czy ta lotnia jest jego własnością czy stanowi własność innej osoby.

3. Zasady odpowiedzialności za skutki eksploatacji lotni regulują odrębne przepisy.

Ograniczenia ogólne

§  10.

1. Lotnia może być użytkowana wyłącznie w celach rekreacyjnych lub sportowych. Użytkowanie lotni w innych celach, uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi, wymaga uzyskania zgody organu państwowego nadzoru lotniczego.

2. Zabrania się użytkowania lotni w sposób, który stwarza niebezpieczeństwo dla innych osób lub mienia i innych lotni lub statków powietrznych albo który zakłóca bezpieczeństwo i porządek publiczny.

3. Zabrania się użytkowania lotni oraz pełnienia odpowiedzialnych funkcji związanych z wykonywaniem lotów osobom znajdującym się w stanie nietrzeźwości i po użyciu alkoholu lub podobnie działającego środka.

4. Zabrania się używania lotni w celach zarobkowych.

5. Z lotni będącej w locie jest zabronione:

1) wykonywanie jakichkolwiek zrzutów bez zgody organu państwowego nadzoru lotniczego,

2) dokonywanie zdjęć fotograficznych lub filmowych bez zgody Sztabu Generalnego Wojska Polskiego.

6. Organizowanie i wykonywanie lotów na lotniach bez napędu i lotniach z napędem w przestrzeni powietrznej pasa granicznego 30 km (zajęć szkoleniowych, treningów, zawodów) może się odbywać po uzyskaniu zgody właściwego organu służby ruchu lotniczego oraz po przekazaniu informacji o uzyskanej zgodzie do właściwej terytorialnie brygady Wojsk Ochrony Pogranicza.

7. Organizacja, zrzeszenie osób lub osoba zainteresowana uzyskaniem zgody są obowiązane zgłosić takie loty do właściwego organu służby ruchu lotniczego co najmniej w przeddzień zamierzonych lotów i przekazać informacje o uzyskanej zgodzie niezwłocznie po jej otrzymaniu do właściwej terytorialnie brygady Wojsk Ochrony Pogranicza, a także podać następujące dane:

1) miejsce wykonywania lotów (z określeniem miejsca startu, lądowania oraz trasy i wysokości zamierzonych lotów),

2) datę i czas trwania lotów oraz znaki identyfikacyjne lotni, jakie będą użyte do lotów,

3) liczbę uczestników, imię i nazwisko osoby kierującej lotami oraz nazwę i numer dokumentu stwierdzającego jej tożsamość,

4) nazwę organizatora lotów i jego adres.

8. Loty na lotniach bez napędu i lotniach z napędem podlegają przepisom ruchu lotniczego cywilnych statków powietrznych, podanym w Zasadach ruchu lotniczego (PL-2).

9. Do lotów na lotniach bez napędu i lotniach z napędem nie ma zastosowania wymaganie startów i lądowań tylko na lotniskach.

10. Obywatel polski użytkujący lotnię za granicą jest obowiązany przestrzegać przepisów dotyczących lotniarstwa, jakie obowiązują w danym kraju.

Rozdział  2

Kwalifikacje, egzaminy, obowiązki, uprawnienia i dokumenty lotniarza

Postanowienia ogólne

§  11.

1. Do osoby wykonującej lot na lotni bez napędu lub na lotni z napędem nie mają zastosowania przepisy rozporządzenia Ministra Komunikacji z dnia 10 września 1986 r. w sprawie personelu lotniczego (Dz. U. Nr 41, poz. 199).

2. Lotniarstwo z użyciem lotni bez napędu może uprawiać osoba, która ma stopień lotniarza lub uprawnienia instruktora lotniarstwa.

3. Lotniarstwo z użyciem lotni z napędem może uprawiać osoba, która oprócz posiadanego stopnia lub stopni lotniarza, określonych w § 12 pkt 1 lit. b) i c), lub uprawnień instruktora lotniarstwa, określonych w § 12 pkt 2 lit. a) i b), ma dodatkowe uprawnienie określone jako wpis M do Dziennika lotów lotniarza.

4. Lotniarstwo w lotach na holu może uprawiać osoba, która oprócz posiadanego stopnia lub stopni lotniarza, określonych w § 12 pkt 1 lit. b) i c), lub uprawnień instruktora lotniarstwa, określonych w § 12 pkt 2 lit. a) i b), ma dodatkowe uprawnienie określone jako wpis H do Dziennika lotów lotniarza.

5. Zajęcia praktyczne w lotniarstwie mogą prowadzić wyłącznie osoby mające uprawnienie określone w § 12 pkt 2.

Stopnie lotniarza i klasy uprawnień instruktora lotniarstwa

§ 12. ustala się następujące stopnie lotniarza i klasy uprawnień instruktora lotniarstwa:

1) stopnie lotniarza:

a) lotniarz 3 stopnia,

b) lotniarz 2 stopnia,

c) lotniarz 1 stopnia,

2) klasy uprawnień instruktora lotniarstwa:

a) uprawnienie instruktora lotniarstwa,

b) uprawnienie instruktora lotniarstwa 1 klasy.

Warunki uzyskania uprawnień lotniarza oraz instruktora lotniarstwa

§  13.

1. Lotniarzem 3 stopnia może być osoba, która:

1) ukończyła 18 rok życia lub

2) ukończyła 16 rok życia i ma pisemną zgodę rodziców albo opiekuna prawnego,

3) na podstawie egzaminu wykazała się wiadomościami teoretycznymi i umiejętnościami praktycznymi w zakresie norm egzaminacyjnych dla lotniarzy 3 stopnia,

2. Lotniarzem 2 stopnia może być osoba, która:

1) spełnia warunki określone w ust. 1,

2) jest zrzeszona zgodnie z wymaganiem podanym w § 6,

3) jest lotniarzem 3 stopnia co najmniej od roku i ukończyła kurs szkoleniowy na lotniarza 2 stopnia.

3. Lotniarzem 1 stopnia może być osoba, która:

1) ukończyła 18 rok życia,

2) jest zrzeszona zgodnie z wymaganiem podanym w § 6,

3) jest lotniarzem 2 stopnia co najmniej od roku i ukończyła kurs szkoleniowy na lotniarza 1 stopnia.

4. Uprawnienie instruktora lotniarstwa może mieć osoba, która:

1) ukończyła 19 lat,

2) jest zrzeszona zgodnie z wymaganiem podanym w § 6,

3) jest lotniarzem co najmniej od 3 lat, w tym od roku lotniarzem 2 stopnia,

4) ma wykształcenie co najmniej średnie lub zawodowe techniczne,

5) w okresie stażu przedinstruktorskiego zaliczyła egzamin z obowiązujących norm praktycznych i teoretycznych,

6) została skierowana na kurs instruktorski przez macierzystą jednostkę organizacyjną.

5. Uprawnienie instruktora lotniarstwa 1 klasy może mieć osoba, która:

1) ukończyła 21 lat,

2) jest członkiem Aeroklubu PRL albo stowarzyszenia sportowego lub organizacji społecznej, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 1,

3) jest lotniarzem co najmniej od 5 lat, w tym od 2 lat instruktorem lotniarstwa,

4) ma wykształcenie wyższe lub średnie techniczne,

5) w okresie stażu przedinstruktorskiego zaliczyła egzamin z obowiązujących norm praktycznych i teoretycznych,

6) została skierowana na kurs instruktorski przez Zarząd Główny Aeroklubu PRL.

6. Dodatkowe uprawnienie M albo H do 2 lub 1 stopnia lotniarza może uzyskać osoba, która jest co najmniej lotniarzem 2 stopnia nie krócej niż od 6 miesięcy i która ukończyła kurs szkoleniowy w zakresie lotów na lotniach z napędem lub odpowiednio lotów na holu, lub lotów, w których wykonywane jest holowanie drugiej lotni.

7. Dodatkowe uprawnienie M albo H do uprawnień instruktora lotniarstwa może uzyskać osoba, która:

1) ma uprawnienie M lub H co najmniej do 2 stopnia lotniarza nie krócej niż od roku,

2) w okresie stażu przedinstruktorskiego zaliczyła egzamin z obowiązujących norm praktycznych i teoretycznych z lotów na lotniach z napędem albo z lotów na holu lub z lotów, w których jest wykonywane holowanie drugiej lotni,

3) została skierowana na kurs w zakresie uzyskania dodatkowych uprawnień instruktorskich w zakresie lotów na lotniach z napędem albo lotów na holu lub z lotów, w których jest wykonywane holowanie drugiej lotni.

8. Stopień lotniarza lub klasę uprawnień instruktora lotniarstwa, o których mowa w ust. 1-5, można nadać osobom mającym ponadto:

1) świadectwo badań lekarskich, zezwalające na uprawianie lotniarstwa, zgodnie z odrębnymi przepisami w sprawie badań,

2) ukończony kurs szkoleniowy i złożony egzamin teoretyczny i praktyczny, z wyjątkiem kandydatów na lotniarza 2 stopnia, którzy do egzaminu mogą przystępować w trybie eksternistycznym,

3) zawartą umowę z Państwowym Zakładem Ubezpieczeń (PZU) o ubezpieczeniu od następstw nieszczęśliwych wypadków (NW) i odpowiedzialności cywilnej (OC) na kwotę nie mniejszą niż kwota, na którą są ubezpieczone osoby uprawiające sporty lotnicze, zrzeszone w Aeroklubie PRL i objęte generalną umową ubezpieczeniową członków tej organizacji.

Zasady organizacji szkoleń

§  14.

1. Kursy szkoleniowe organizują i prowadzą szkolenie oraz nadają albo występują z wnioskami o nadanie stopnia lotniarza:

1) Zarząd Główny Aeroklubu PRL w zakresie:

a) szkolenia na lotniarza 1 stopnia oraz w celu uzyskania uprawnienia instruktora lotniarstwa 1 klasy,

b) nadawania 1 stopnia lotniarza, nadawania uprawnień instruktorów lotniarstwa oraz nadawania dodatkowych uprawnień M i H do 1 stopnia lotniarza oraz do uprawnień instruktora lotniarstwa,

2) zarządy aeroklubów regionalnych lub zarządy stowarzyszeń sportowych albo organizacji społecznych, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 1, wyłącznie w zakresie organizacji i prowadzenia szkolenia, a mianowicie:

a) szkolenia wstępnego, szkolenia na 3 i 2 stopień lotniarza oraz szkolenia na dodatkowe uprawnienie M lub H do 1 i 2 stopnia lotniarza,

b) nadawania 3 i 2 stopnia lotniarza oraz nadawania dodatkowych uprawnień M i H do 2 stopnia lotniarza,

c) szkolenia na uprawnienie instruktora lotniarstwa oraz szkolenia na dodatkowe uprawnienia instruktora lotniarstwa,

d) występowania z wnioskami o nadanie klas uprawnień instruktora lotniarstwa oraz o nadanie dodatkowych uprawnień M i H do uprawnień instruktora lotniarstwa,

3) zarządy klubów, kół lub sekcji lotniowych będących filiami Aeroklubu PRL - w zakresie organizacji i szkolenia na 3 stopień lotniarza.

2. Jednostki organizacyjne, określone w ust. 1, są upoważnione do:

1) organizowania i prowadzenia szkolenia w zakresie uprawnień określonych w ust. 1,

2) powoływania komisji egzaminacyjnych,

3) prowadzenia ewidencji nadanych stopni lotniarza, uprawnień instruktora lotniarstwa oraz dodatkowych uprawnień M i H do stopni lotniarza i uprawnień instruktora lotniarstwa,

4) prowadzenia ewidencji dokumentów wydanych w związku z nadanymi stopniami lub uprawnieniami lotniarskimi,

5) potwierdzania co najmniej raz w roku liczby i czasu lotów rocznego i globalnego w dzienniku lotów lotniarza.

§  15.

1. Kandydaci na kurs szkoleniowy na 3 stopień lotniarza, jak również kandydaci do egzaminu na 3 stopień lotniarza w trybie eksternistycznym, są obowiązani przejść szkolenie wstępne albo zaliczyć w trybie eksternistycznym sprawdzian wstępny:

1) z przygotowania naziemnego, obejmującego:

a) montaż i demontaż lotni,

b) rozbieg i dobieg z lotnią,

2) ze wstępnych umiejętności lotniarskich, obejmujących:

a) umiejętność oderwania się od ziemi po rozbiegu z lotnią,

b) umiejętność utrzymania kierunku w czasie ślizgu nad ziemią po tym starcie,

c) umiejętność wykonania przyziemienia po zakończeniu ślizgu nad ziemią.

2. Do szkolenia w powietrzu mogą być dopuszczone osoby po opanowaniu wiadomości teoretycznych z obowiązującego zakresu, po przygotowaniu naziemnym i wykazaniu wstępnych umiejętności lotniarskich, a gdy chodzi o poszczególne stopnie (3, 2 i 1) - po uzupełnieniu wiadomości teoretycznych i opanowaniu zadań pilotażowych z poprzednich etapów szkolenia.

3. warunki terenowe (wzniesienia i zbocza) i atmosferyczne należy wybierać w zależności od stopnia zaawansowania lotniarza w lotach.

4. Loty w ramach szkolenia podstawowego, w tym wstępnego, mogą się odbywać wyłącznie w warunkach wykluczających obecność osób postronnych:

1) na starcie w obrębie miejsca rozbiegu,

2) w pobliżu trasy lotu na terenie przewidzianym do awaryjnych lądowań lub po nieudanych startach,

3) na lądowisku i w jego bezpośrednim obrębie, a szczególnie na podejściach do lądowania.

5. Przed pierwszymi lotami szkolnymi w górach lotniarze powinni być zapoznani ze specyfiką terenu i dopuszczani do lotów tylko przy dobrych warunkach meteorologicznych (bez turbulencji, przy średniej prędkości wiatru i czołowym jego kierunku na starcie).

§ 16. Kontrolę działalności szkoleniowej jednostek organizacyjnych, zajmujących się lotniarstwem, wykonuje Zarząd Główny Aeroklubu PRL, a kontrolę działalności szkoleniowej, prowadzonej przez kluby, koła lub sekcje lotniowe, będące filiami Aeroklubu PRL, mogą wykonywać zarządy aeroklubów regionalnych.

Zasady powoływania komisji egzaminacyjnych

§  17.

1. Komisję egzaminacyjną na stopnie lotniarza oraz klasy uprawnień instruktora lotniarstwa powołuje organizator kursu spośród instruktorów lotniarstwa mających właściwe uprawnienia. Komisji egzaminacyjnej przewodniczy przedstawiciel jednostki organizacyjnej, o której mowa w § 14 ust. 1.

2. W skład komisji egzaminacyjnej na uprawnienie instruktora lotniarstwa 1 klasy powołuje się instruktorów lotniarstwa 1 klasy, upoważnionych do egzaminowania przez Zarząd Główny Aeroklubu PRL.

3. Komisję egzaminacyjną, o której mowa w ust. 1:

1) egzaminującą na 3 stopień lotniarza stanowią:

a) 2 instruktorzy lotniarstwa,

b) przedstawiciel organizatora kursu,

2) egzaminującą na 2 stopień lotniarza stanowią:

a) 3 instruktorzy lotniarstwa,

b) przedstawiciel organizatora kursu,

3) egzaminującą na 1 stopień lotniarza stanowią:

a) instruktor lotniarstwa 1 klasy,

b) 2 instruktorzy lotniarstwa,

c) przedstawiciel organizatora kursu,

4) egzaminującą na uprawnienie instruktora lotniarstwa stanowią:

a) instruktor lotniarstwa 1 klasy,

b) 2 instruktorzy lotniarstwa,

c) przedstawiciel organizatora kursu,

5) egzaminującą na uprawnienie instruktora lotniarstwa 1 klasy stanowią:

a) 3 instruktorzy lotniarstwa 1 klasy,

b) przedstawiciel organizatora kursu,

6) egzaminującą na dodatkowe uprawnienie M lub H do 1 lub 2 stopnia lotniarza albo na uprawnienie instruktora lotniarstwa stanowią:

a) 3 instruktorzy lotniarstwa mający dodatkowe uprawnienia, odpowiednio M lub H,

b) przedstawiciel organizatora kursu.

4. Zarząd Główny Aeroklubu PRL może wprowadzić, stosownie do swoich potrzeb albo na wniosek stowarzyszeń sportowych, albo organizacji społecznych, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 1, dodatkowe egzaminy z zakresu szkoleń specjalistycznych lub uzupełniających na dalsze dodatkowe lub specjalne uprawnienia do stopni lotniarza lub uprawnień instruktora lotniarstwa (np. lotów wysokogórskich).

5. Podstawą zaliczenia egzaminu jest uzyskanie pozytywnych ocen ze wszystkich przedmiotów egzaminacyjnych.

Normy egzaminacyjne

§  18.

1. Egzamin na lotniarza 3 stopnia obejmuje:

1) egzamin teoretyczny z zakresu ogólnych wiadomości z:

a) podstaw aerodynamiki i mechaniki lotu,

b) budowy i eksploatacji lotni,

c) meteorologii,

d) zasad podziału polskiej przestrzeni powietrznej,

e) przepisów lotniowych,

f) historii lotniarstwa,

g) zasad bezpieczeństwa,

h) zasad organizowania lotów treningowych w zakresie programu szkolenia na 3 stopień lotniarza,

2) egzamin praktyczny, na który składają się:

a) praktyczna obsługa lotni typu podstawowego, w tym jej montaż i demontaż,

b) start ze wzniesienia o wysokości do 100 m i lot prostoliniowy z utrzymaniem nakazanego kierunku,

c) wykonanie zakrętów do 360^o,

d) lądowanie na wskazanym przed startem lądowisku położonym u podnóża wzniesienia.

2. Egzamin na lotniarza 2 stopnia obejmuje:

1) egzamin teoretyczny z zakresu:

a) organizacji lotniarstwa w Polsce i ogólnych wiadomości o lotniarstwie światowym,

b) teorii i praktyki budowy i eksploatacji lotni,

c) meteorologii, w tym wiadomości z zakresu prądów zboczowych, termiki, zawirowań orograficznych w górach itp.,

d) ogólnych wiadomości o zasadach ruchu lotniczego, w tym o podziale polskiej przestrzeni powietrznej i o służbach ruchu lotniczego,

e) zasad organizowania lotów, na które musi być uzyskana zgoda organu służby ruchu lotniczego, w tym zasad wykorzystywania Zbioru informacji lotniczej oraz map sytuacji nawigacyjno-ruchowej,

f) zasad organizowania lotów treningowych w zakresie norm egzaminacyjnych przy egzaminie na stopień 3 i 2 lotniarza,

g) zasad wykorzystywania spadochronowych urządzeń ratowniczych w lotniarstwie,

h) zasad udzielania pierwszej pomocy,

2) egzamin praktyczny, na który składają się:

a) praktyczna obsługa różnych typów lotni,

b) lot w czasie 1 minuty i lądowanie w wyznaczonym przed startem miejscu dla sprawdzenia celności lądowania,

c) długotrwałość lotu z wykorzystaniem prądu zboczowego, przez czas nie krótszy niż 15 minut,

d) lot w czasie 10 minut po trasie wyznaczonej punktami kontrolnymi,

e) umiejętność wykonywania lotu w lotach zbiorowych, zgodnie z zasadami ruchu lotniowego.

3. Egzamin na lotniarza 1 stopnia obejmuje:

1) egzamin teoretyczny z zakresu:

a) teorii budowy i eksploatacji lotni typu wyczynowego,

b) meteorologii lotniczej, w zakresie jak dla szybownictwa,

c) podstaw nawigacji lotniczej,

d) przepisów ruchu lotniczego w polskiej przestrzeni informacji powietrznej,

e) zasad organizowania lotów treningowych i szkolnych według programów szkolenia na wszelkie stopnia lotniarza,

f) zasad i metodyki obrotów pierwowzorów lotni,

g) konstrukcji i eksploatacji spadochronowych urządzeń ratowniczych stosowanych w lotniarstwie,

h) przeznaczenia, zasad działania i konstrukcji urządzeń pomiarowych, służących do określania wysokości, prędkości i kierunku lotu, oraz urządzeń tlenowych do lotów na wysokościach powyżej 4.000 m wysokości bezwzględnej,

2) egzamin praktyczny, na który składają się:

a) praktyczna obsługa lotni typu wyczynowego,

b) lot w czasie 5 minut i lądowanie w wyznaczonym przed startem miejscu dla sprawdzenia celności lądowania,

c) lot w czasie 5 minut i lądowanie w przygodnym terenie,

d) lot w czasie nie krótszym niż 20 minut z wykorzystaniem prądu zboczowego,

e) lot termiczny z uzyskaniem przewyższenia ponad 100 m i przelotu na odległość ponad 5 km,

f) lot w czasie nie krótszym niż 20 minut, z zademonstrowaniem opanowania wszystkich dopuszczalnych figur pilotażu lotni.

4. Egzamin na uprawnienie instruktora lotniarstwa obejmuje:

1) egzamin teoretyczny z zakresu:

a) metodyki i dydaktyki szkolenia teoretycznego i praktycznego na 3 i 2 stopień lotniarza oraz szkolenia teoretycznego na 1 stopień lotniarza,

b) kryteriów egzaminacyjnych i zasad nadawania wszystkich stopni lotniarza i uprawnień instruktora lotniarstwa,

c) zasad organizowania i kierowania lotami treningowymi i szkolnymi w zakresie norm egzaminacyjnych wymaganych na 3 i 2 stopień lotniarza, w tym kryteriów kwalifikacyjnych dotyczących terenów do szkolenia lotniowego,

d) zasad organizacji startu lotniowego i kierowania lotami,

e) zasad kwalifikowania lotni różnych typów do eksploatacji, w tym zasad sprawowania technicznego nadzoru nad budową lotni systemem amatorskim oraz zasad i metodyki oblotów pierwowzorów lotni budowanych każdym systemem według uznanej dokumentacji,

f) zasad i kryteriów okresowej i doraźnej oceny stanu technicznego lotni,

g) ogólnych zasad praktycznej działalności sportowej na rzecz lotniarstwa (np. potwierdzania wyników sportowych, sędziowania na zawodach),

2) egzamin z umiejętności lotniarskich powyżej umiejętności lotniarza 2 stopnia, polegających na:

a) locie w czasie 5 minut i lądowaniu w terenie przygodnym,

b) locie w czasie nie krótszym niż 20 minut, z wykorzystaniem prądu zboczowego.

5. Egzamin na uprawnienie instruktora lotniarstwa 1 klasy obejmuje egzamin teoretyczny z zakresu:

1) metodyki i dydaktyki szkolenia teoretycznego i praktycznego na wszystkie stopnie lotniarza oraz na uprawnienia instruktora lotniarstwa,

2) kryteriów egzaminacyjnych i zasad nadawania wszystkich stopni lotniarza i zasad nadawania uprawnień instruktora lotniarstwa,

3) metodyki prowadzenia działalności trenerskiej,

4) zasad kwalifikowania lotni typu wyczynowego do eksploatacji, w tym zasad sprawowania technicznego nadzoru nad budową każdej lotni systemem amatorskim oraz zasad i metodyki oblotów każdego pierwowzoru lotni budowanej każdym systemem według uznanej dokumentacji,

5) problematyki prowadzenia prac doświadczalnych nad sprzętem lotniowym oraz zasad opiniowania nowych konstrukcji lotni.

6. Egzamin na uprawnienie dodatkowe M do 1 lub 2 stopnia lotniarza obejmuje:

1) egzamin teoretyczny z zakresu:

a) mechaniki lotu lotni z wykorzystaniem zespołu śmigło-silnik oraz podwozia,

b) budowy i eksploatacji lotni z napędem,

c) zespołu napędowego, czyli zasad eksploatacji silników i śmigieł oraz instalacji zespołu napędowego,

d) przepisów dotyczących wykonywania lotów na lotniach z napędem,

e) zasad bezpieczeństwa przy rozruchu silników,

f) znaków i sygnałów startowych, stosowanych na starcie lotni z napędem,

2) egzamin praktyczny, na który składają się:

a) praktyczna obsługa lotni z napędem, demontaż i montaż zespołu napędowego i podwozia, przegląd przed lotem i po nim, uzupełnienie ilości paliwa i oleju oraz uruchamianie i próba silnika,

b) kołowanie i wykonywanie zakrętów na ziemi,

c) lot prostoliniowy z utrzymaniem stałego kierunku i lądowanie z pracującym silnikiem,

d) lot na wysokości do 50 m z zakrętami do 90^o i lądowanie w wyznaczonym przed startem miejscu dla sprawdzenia celności lądowania,

e) lot na wysokości do 100 m po kręgu nadlotniskowym, dwu- i czterozakrętowym z zakrętami do 180^o i lądowanie ze zdławioną mocą silnika w wyznaczonym przed startem miejscu dla sprawdzenia celności lądowania,

f) lot w strefie nadlotniskowej na wysokości do 200 m, z zakrętami do 360^o, z przechyleniami w lewo i prawo do 45^o, z fragmentem lotu ślizgowego ze zdławioną mocą silnika, a następnie lotu wznoszącego, po czym wykonanie kręgu dwuzakrętowego z wyłączonym silnikiem i lądowanie w wyznaczonym miejscu.

7. Egzamin na uprawnienie dodatkowe M do uprawnienia instruktora lotniarstwa obejmuje egzamin teoretyczny z zakresu:

1) metodyki i dydaktyki szkolenia teoretycznego i praktycznego na uprawnienie dodatkowe M do 2 i 1 stopnia lotniarza i do uprawnienia instruktora lotniarstwa,

2) kryteriów egzaminacyjnych i zasad nadawania uprawnienia dodatkowego M lotniarzom 2 i 1 stopnia oraz instruktorom lotniarstwa,

3) zasad egzaminowania i kierowania lotami szkolnymi i treningowymi wynikającymi z norm egzaminacyjnych wymaganych na uprawnienie dodatkowe M do 2 lub 1 stopnia lotniarza i do uprawnienia instruktora lotniarstwa,

4) zasad organizowania startu lotniowego i kierowania lotami zbiorowymi z udziałem lotni bez napędu i lotni z napędem,

5) zasad kwalifikowania lotni z napędem do eksploatacji, w tym zasad sprawowania technicznego nadzoru nad budową takich lotni systemem amatorskim oraz zasad i metodyki oblotów pierwowzorów lotni z napędem, budowanych każdym systemem,

6) zasad i kryteriów oceny (doraźnej i okresowej) stanu technicznego lotni z napędem.

8. Egzamin na uprawnienie dodatkowe H do 2 lub 1 stopnia lotniarza obejmuje:

1) egzamin teoretyczny z zakresu:

a) mechaniki lotu lotni na holu z zastosowaniem naziemnych lub nadwodnych, ruchomych lub nieruchomych środków do holowania albo holowanej przez lotnię z napędem,

b) wymagań i charakterystyki technicznej sprzętu dopuszczonego do wykonywania holowania oraz lin stosowanych w tym celu,

c) teorii i praktyki dotyczącej budowy i eksploatacji lotni dopuszczonej do lotów na holu,

d) zasad wykonywania lotów na holu,

2) egzamin praktyczny, na który składają się:

a) praktyczna ocena zgodności środka do holowania i liny z wymaganiami technicznymi,

b) przygotowanie lotni do holowania, w tym zestawienie zespołu "holujący - holowany" i kontrola jego elementów,

c) umiejętność awaryjnego wyczepienia się lotniarza podczas nieudanego rozbiegu do startu,

d) lot z wykorzystaniem naziemnego, nieruchomego środka do holowania:

– rozbieg i wznoszenie się z zachowaniem prawidłowego położenia przestrzennego i kierunku lotu,

– wyczepienie się w ustalonej fazie wznoszenia, prawidłowe wykonywanie samodzielnego lotu i lądowanie,

e) lot z wykorzystaniem naziemnego lub nawodnego ruchomego środka do holowania:

– rozbieg i wznoszenie się z zachowaniem prawidłowego położenia przestrzennego oraz w kierunku zgodnym z prostoliniowym torem środka holującego,

– lot poziomy z zachowaniem prawidłowego położenia przestrzennego oraz w kierunku zgodnym z krzywoliniowym torem ruchu środka holującego, zawierającym zmiany kierunku do 180^o,

– wyczepienie się nad ustalonym miejscem, wykonanie samodzielnego lotu i lądowanie,

f) lot z wykorzystaniem lotni z napędem do holowania:

– rozbieg i wznoszenie się z zachowaniem prawidłowego położenia przestrzennego oraz w kierunku zgodnym z prostoliniowym torem lotu lotni holującej oraz z torem zawierającym zmiany kierunku do 360^o,

– lot o zmiennej wysokości i zmiennym kierunku oraz wyczepienie się na komendę lotniarza holującego i lądowanie w jednym z miejsc wyznaczonych przed startem.

9. Egzamin na upoważnienie dodatkowe H do uprawnienia instruktora lotniarstwa obejmuje egzamin teoretyczny z zakresu:

1) metodyki i dydaktyki szkolenia teoretycznego i praktycznego na dodatkowe uprawnienie H do 2 i 1 stopnia lotniarza i do uprawnienia instruktora lotniarstwa,

2) kryteriów egzaminacyjnych i zasad nadawania uprawnienia dodatkowego H do 2 i 1 stopnia lotniarza oraz do uprawnienia instruktora lotniarstwa,

3) zasad organizowania lotów szkolnych i treningowych oraz kierowania nimi w zakresie norm egzaminacyjnych na uprawnienie dodatkowe H do 2 i 1 stopnia lotniarza i do uprawnienia instruktora lotniarstwa,

4) zasad organizowania startu lotni na holu i kierowania lotami zbiorowymi z udziałem lotni wykonujących loty samodzielne i loty na holu,

5) zasad i kryteriów doraźnej i okresowej oceny stanu technicznego:

a) lotni dopuszczonej do lotów na holu,

b) lotni z napędem dopuszczonej do holowania,

c) urządzeń naziemnych lub nawodnych dopuszczonych do holowania,

d) liny do holowania,

6) zasad kwalifikowania lotni do lotów na holu oraz lotni z napędem do holowania, w tym zasad sprawowania nadzoru technicznego nad budową takich lotni systemem amatorskim oraz zasad i metodyki oblotów pierwowzorów lotni dopuszczonych do holowania i budowanych każdym systemem,

7) prowadzenia prac doświadczalnych nad lotami lotnią na holu.

Uprawnienia lotniarza i instruktora lotniarstwa

§  19.

1. Lotniarz 3 stopnia ma prawo do lotów, na które nie jest wymagane zezwolenie organów służby ruchu lotniczego, w tym do:

1) lotów do wysokości 100 m nad terenem,

2) lotów z zaplanowanym przed startem lądowiskiem w terenie umożliwiającym lądowanie przed zamierzonym miejscem lądowania,

3) lotów w spokojnych warunkach meteorologicznych,

4) lotów przy prędkości wiatru do 6 m/s,

5) samodzielnych lotów treningowych (bez nadzoru instruktora) w zakresie norm egzaminacyjnych do 3 stopnia lotniarza,

6) lotów szkolnych pod nadzorem instruktora w zakresie norm egzaminacyjnych do 2 stopnia lotniarza,

7) uczestnictwa w zorganizowanych imprezach lotniarskich, z wyłączeniem zawodów oraz pokazów,

2. Lotniarz 2 stopnia ma prawo do:

1) lotów w terenie umożliwiającym lądowanie z każdej pozycji lotu,

2) lotów do wysokości 750 m nad terenem,

3) lotów przy prędkości wiatru do 8 m/s,

4) lotów z wykorzystaniem prądów zboczowych,

5) udziału w lotach zbiorowych według zasad ruchu lotniowego,

6) samodzielnych lotów treningowych bez nadzoru instruktora w zakresie norm egzaminacyjnych do 3 i 2 stopnia lotniarza,

7) lotów szkolnych pod nadzorem instruktora w zakresie norm egzaminacyjnych do 1 stopnia lotniarza,

8) kandydowania na uprawnienie instruktora lotniarstwa,

9) uczestnictwa w zawodach, mistrzostwach, pokazach i innych imprezach lotniarskich krajowych oraz zagranicznych na szczeblu klubowym.

3. Lotniarz 1 stopnia ma prawo do:

1) lotów do wysokości bezwzględnej 4.000 m, bez ograniczenia przewyższenia przy starcie lub wzniesienia startu (ograniczenie wysokości nie dotyczy lotów doświadczalnych oraz lotów wysokogórskich związanych z uprawianiem alpinizmu),

2) lotów z wykorzystaniem termiki,

3) lotów przy prędkości wiatru do 12 m/s,

4) organizowania lotów treningowych i szkolnych dla lotniarzy wszystkich stopni,

5) oblotów pierwowzorów lotni i opiniowania ich lotnotechnicznych danych,

6) kandydowania na uprawnienie instruktora lotniarstwa,

7) uczestnictwa w zawodach, mistrzostwach, pokazach i innych imprezach lotniarskich krajowych i zagranicznych.

4. Instruktor lotniarstwa ma prawo do:

1) szkolenia teoretycznego i praktycznego kandydatów do 3 i 2 stopnia lotniarza i kandydatów na instruktora lotniarstwa, do szkolenia teoretycznego na uprawnienie instruktora lotniarstwa 1 klasy, do egzaminowania kandydatów do 3 i 2 stopnia lotniarza, do współudziału w egzaminowaniu kandydatów na uprawnienie instruktora lotniarstwa, a także do kwalifikowania i przedstawiania kandydatów na uprawnienia instruktora lotniarstwa,

2) organizowania i kierowania lotami treningowymi i szkolnymi w zakresie norm egzaminacyjnych do 3 i 2 stopnia lotniarza,

3) kwalifikowania terenów do szkolenia lotniowego oraz organizowania startu lotniowego i kierowania lotami lotni,

4) sprawowania technicznego nadzoru nad budową lotni systemem amatorskim,

5) oblotów pierwowzorów lotni budowanych każdym systemem według uznanej dokumentacji i opiniowania ich lotnotechnicznych danych,

6) kwalifikowania lotni do eksploatacji:

a) po wyprodukowaniu,

b) po okresowym lub doraźnym przeglądzie stanu technicznego,

7) potwierdzania wyników sportowych,

8) sędziowania na zawodach lotniarskich,

9) kandydowania na uprawnienie instruktora lotniarstwa 1 klasy.

5. Instruktor lotniarstwa 1 klasy ma prawo do:

1) szkolenia teoretycznego i praktycznego oraz egzaminowania kandydatów na wszystkie stopnie lotniarza i na uprawnienie instruktora lotniarstwa, kwalifikowania i przedstawiania instruktorów lotniarstwa do uprawnienia instruktora lotniarstwa 1 klasy,

2) organizowania i kierowania lotami treningowymi i szkolnymi w zakresie norm egzaminacyjnych na wszystkie stopnie lotniarza i uprawnienia instruktorskie,

3) prowadzenia działalności trenerskiej,

4) sprawowania nadzoru technicznego nad budową lotni każdym systemem,

5) oblotów pierwowzorów lotni budowanych każdym systemem oraz opiniowania ich charakterystyki lotnotechnicznej,

6) kwalifikowania lotni do eksploatacji:

a) po wyprodukowaniu,

b) po okresowym lub doraźnym przeglądzie stanu technicznego,

7) prowadzenia prac doświadczalnych nad sprzętem lotniowym oraz opiniowania nowych konstrukcji lotni,

8) zatwierdzania rekordowych wyników krajowych.

6. Lotniarz 1 lub 2 stopnia, mający dodatkowe uprawnienie M zezwalające na wykonywanie lotów na lotniach z napędem, ma prawo do:

1) obsługi technicznej, przeglądów, napraw oraz prób zespołu napędowego lotni,

2) lotów do wysokości 750 m ponad poziomem terenu (ograniczenie nie dotyczy lotów doświadczalnych i treningowych, związanych z lotami wysokogórskimi).

7. Instruktor lotniarstwa mający dodatkowe uprawnienie M ma prawo do:

1) szkolenia teoretycznego i praktycznego oraz egzaminowania kandydatów na dodatkowe uprawnienie M do stopni lotniarskich i uprawnień instruktorskich,

2) organizowania i kierowania lotami treningowymi i szkolnymi lotniarzy na lotniach z napędem,

3) organizowania startu lotni z napędem i kierowania lotami,

4) prowadzenia działalności trenerskiej w zakresie lotniarstwa na lotniach z napędem,

5) kwalifikowania terenów do szkolenia na lotniach z napędem,

6) sprawowania nadzoru technicznego nad budową lotni z napędem systemem amatorskim,

7) oblotów pierwowzorów lotni z napędem, budowanych każdym systemem,

8) kwalifikowania lotni z napędem do eksploatacji:

a) po wyprodukowaniu,

b) po okresowym lub doraźnym przeglądzie stanu technicznego.

9) prowadzenia prac doświadczalnych nad lotami z napędem (tylko instruktor 1 klasy) oraz opiniowania nowych konstrukcji takich lotni.

8. Lotniarz 1 lub 2 stopnia, mający dodatkowe uprawnienie H zezwalające na wykonywanie lotów, w których jest dokonywane holowanie, ma prawo - odpowiednio do zakresu przeszkolenia i treści wpisu w Dzienniku lotów lotniarza - do:

1) przygotowania lotni i liny do holowania oraz kwalifikowania terenu do lotów na holu,

2) startów z wykorzystaniem naziemnego, nieruchomego środka do holowania i po wyczerpaniu - do dalszego lotu zgodnie z posiadanymi uprawnieniami lotniarskimi lub

3) startu i lotu z wykorzystaniem naziemnego lub nawodnego ruchomego środka do holowania, lub

4) startu i lotu z wykorzystaniem lotni z napędem,

5) startów i lotów przy prędkości wiatru do 6 m/s w spokojnych warunkach meteorologicznych.

9. Instruktor lotniarstwa mający dodatkowe uprawnienie H, zezwalające na wykonywanie lotów, w których jest dokonywane holowanie, ma prawo, odpowiednio do zakresu przeszkolenia i treści wpisu, do:

1) szkolenia teoretycznego i praktycznego oraz egzaminowania kandydatów na dodatkowe uprawnienie H do stopni lotniarskich oraz uprawnień instruktorskich,

2) organizowania i kierowania szkolnymi i treningowymi lotami na holu,

3) kwalifikowania terenów do szkolenia w lotach na holu,

4) organizowania startu lotni na holu i kierowania lotami,

5) prowadzenia działalności trenerskiej w lotach na holu,

6) sprawowania technicznego nadzoru lub udzielania wiążących opinii, dotyczących wzmocnienia konstrukcji lotni holowanej i holującej,

7) oblotów pierwowzorów lotni dopuszczonych do holowania lub lotów na holu, budowanych każdym systemem,

8) kwalifikowania do eksploatacji lotni dopuszczonych do holowania:

a) po wyprodukowaniu,

b) po okresowym lub doraźnym przeglądzie stanu technicznego,

9) prowadzenia prac doświadczalnych w zakresie lotów lotni na holu (tylko instruktor 1 klasy) oraz opiniowania nowych konstrukcji takich lotni.

Zachowanie, wstrzymywanie lub cofanie uprawnień

§  20.

1. W uzasadnionych wypadkach (§ 39 ust. 1) władze jednostek organizacyjnych, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 1 i w § 14 ust. 1, mogą zatrzymać Kartę lotniarza lub Uprawnienie instruktora lotniarstwa. Dokumenty te muszą być wówczas przesłane do władz naczelnych odpowiedniej organizacji lub stowarzyszenia w celu rozpatrzenia sprawy. Po rozpatrzeniu władze te mają prawo do zastosowania kary dyscyplinarnej, z okresowym zawieszeniem lub obniżeniem stopnia lotniarza albo pozbawieniem uprawnień instruktora lotniarstwa włącznie. Lotniarzowi będącemu członkiem stowarzyszenia lub organizacji wymienionych w § 4 ust. 2 pkt 1 Zarząd Główny Aeroklubu PRL zawiesza, obniża lub cofa uprawnienia wyłącznie na wniosek jego organizacji lub bez takiego wniosku, jeżeli wynika to z badania wypadku lotniowego. Osoba ukarana ma prawo odwołania się do naczelnych władz swojej organizacji lub stowarzyszenia o ponowne rozpatrzenie jej sprawy przez komisję dyscyplinarną w rozszerzonym składzie.

2. Instruktorzy lotniarstwa oraz instruktorzy lotniarstwa 1 klasy, którzy nie prowadzą szkolenia odpowiednio przez okres 2 i 3 lat, dla zachowania uprawnień obowiązani są ponownie zdać egzamin.

3. Dotychczas nadane klasy lotniarza i uprawnienia instruktora lotniarstwa zachowują ważność, z uwzględnieniem zmian wynikających z niniejszych przepisów.

4. Weryfikację stopni lotniarza i uprawnień instruktora lotniarstwa prowadzi Zarząd Główny Aeroklubu PRL.

Potwierdzanie aktualnego stanu zdrowia

§  21.

1. Osoby uprawiające lotniarstwo muszą mieć aktualne świadectwo badań lekarskich.

2. Zasady przeprowadzania badań lekarskich określają odrębne przepisy, z zastrzeżeniem ust. 3.

3. Do wydawania lekarskich orzeczeń wstępnych, okresowych i okolicznościowych są uprawnieni lekarze:

1) wojewódzkich przychodni sportowo-lekarskich - w odniesieniu do osób cywilnych,

2) rejonowych wojskowych komisji lekarskich - w odniesieniu do żołnierzy w czynnej służbie wojskowej.

Dokumenty lotniarza

§  22.

1. Dokumentem stwierdzającym posiadane stopnie lotniarza jest Karta lotniarza z wkładką określającą nadany stopień lotniarza. Dokumenty te wydaje upoważniona jednostka organizacyjna Aeroklubu PRL. Wzór Karty lotniarza oraz wzory wkładek są podane w rozdziale 7.

2. Karta lotniarza jest podstawowym dokumentem uprawniającym do wykonywania lotów na lotniach, zgodnie z wyszkoleniem lotniarza potwierdzonym odpowiednią wkładką.

3. Dokumentem stwierdzającym nadanie uprawnienia instruktora lotniarstwa jest "Uprawnienie instruktora lotniarstwa", wydane przez Zarząd Główny Aeroklubu PRL. Wzór uprawnienia instruktora lotniarstwa jest podany w rozdziale 7.

4. Uprawnienie instruktora lotniarstwa jest podstawowym dokumentem stwierdzającym kwalifikacje instruktorskie lotniarza i uprawniającym go do prowadzenia szkolenia lotniowego oraz do działalności organizacyjnej na rzecz lotniarstwa.

5. Dziennik lotów lotniarza jest podstawowym, wyszkoleniowym osobistym dokumentem lotniarza:

1) charakteryzującym jego doświadczenie wynikające z liczby i czasu lotów, przygotowania i wyszkolenia,

2) potwierdzającym zaliczenie obowiązujących norm teoretycznych i praktycznych oraz osiągnięcie obowiązującego stażu, wymaganych do uzyskania wyższego stopnia lotniarza, uprawnienia instruktora lotniarstwa lub uprawnienia instruktora lotniarstwa 1 klasy,

3) stwierdzającym posiadanie dodatkowych uprawnień:

a) M - upoważniającego do wykonywania lotów na lotniach z napędem,

b) H - upoważniającego do lotów na holu lub do holowania na lotni z napędem, stosownie do treści wpisu o zakresie dodatkowego uprawnienia.

6. Dziennik lotów lotniarza wydaje upoważniona jednostka organizacyjna Aeroklubu PRL. Wzór Dziennika lotów lotniarza jest podany w rozdziale 7.

7. Do bieżącego prowadzenia Dziennika lotów są obowiązani:

1) lotniarz osobiście, w zakresie:

a) prowadzenia rejestru lotów, przedstawionego następnie przez lotniarza do okresowego lub rocznego potwierdzenia danych w nim zawartych przez organizatora lub instruktora,

b) zapisu informacji o udziale w zawodach i imprezach lotniowych, w tym o ustanowionych rekordach, przedstawianych następnie przez lotniarza do potwierdzenia przez kierownika imprezy lub sędziego sportowego,

c) zapisu informacji o przesłankach ewentualnego powstania wypadków lotniowych oraz o wypadkach, według wskazań komisji lub czynników określających przyczyny wypadku (przesłanki),

2) kierownik sekcji lotniowej we właściwej jednostce organizacyjnej Aeroklubu PRL - w zakresie dokonywania wpisów o nadanych uprawnieniach (np. stopniach, odznakach) oraz uprawnieniach dodatkowych, określających zaawansowanie lotniarskie posiadacza dokumentu.

3) osoby kontrolujące i przewodniczący komisji egzaminacyjnych, w zakresie ocen i wyników kontroli lub egzaminów stwierdzających bieżący stan umiejętności i wiadomości lotniarza lub przygotowania lotniarza do wyższych stopni uprawnień.

8. Karta lotniarza z wkładkami określającymi stopień lotniarza, uprawnienie instruktora lotniarstwa oraz Dziennik lotów lotniarza obowiązują tylko na terenie kraju.

Opłaty

§ 23. Zarząd Główny Aeroklubu PRL może ustalić zasady, wysokość, warunki i tryb wnoszenia opłat za:

1) udział w kursie na uprawnienia lotniarskie lub instruktorskie,

2) przeprowadzenie egzaminu na uprawnienia lotniarskie albo instruktorskie,

3) wystawienie Karty lotniarza wraz z wkładkami na poszczególne stopnie oraz na Uprawnienie instruktora lotniarstwa,

4) wystawienie Dziennika lotów lotniarza,

5) przeprowadzenie czynności związanych z kwalifikowaniem lotni produkcji amatorskiej lub indywidualnie sprowadzonej z zagranicy do eksploatacji oraz za czynności związane z dopuszczeniem lotni do użytkowania w locie,

6) zarejestrowanie lotni i wystawienie metryki lotni.

Rozdział  3

Zdatność, warunki kwalifikowania do eksploatacji oraz dokumenty lotni

Przepisy ogólne

§  24.

1. Do lotni bez napędu i do lotni z napędem nie mają zastosowania przepisy:

1) dotyczące sprawdzania zdatności sprzętu lotniczego,

2) dotyczące sprawdzania zdatności lotniczych konstrukcji amatorskich, budowanych w pojedynczych egzemplarzach,

3) w sprawie polskiego rejestru państwowego statków powietrznych oraz znaków i napisów na sprzęcie lotniczym,

4) w sprawie eksploatacji statków powietrznych,

5) w sprawie ubezpieczenia "aerocasco".

2. W lotniarstwie może być używana wyłącznie lotnia:

1) która jest zaopatrzona w ostrzeżenie w języku polskim, łatwo czytelne, trwałe i umieszczone w miejscu widocznym, uprzedzające, że lotnia ta nie podlega wymaganiom przepisów dotyczących sprawdzania zdatności sprzętu lotniczego i że jest użytkowana na własne ryzyko i odpowiedzialność lotniarza,

2) której kolor (kolory) jest kontrastowy w stosunku do otoczenia, w celu ułatwienia jej spostrzegania przez innych użytkowników przestrzeni powietrznej będących w locie oraz przez osoby trzecie na ziemi,

3) która została zakwalifikowana do użytkowania przez właściwą jednostkę organizacyjną Aeroklubu PRL albo przez klub, koło lub sekcję lotniową, będące filią Aeroklubu PRL, zgodnie z § 26 ust. 1,

4) która jest wpisana do rejestru lotni w Aeroklubie PRL, ma metrykę lotni i znaki identyfikacyjne nadane przy rejestracji, trwale i czytelnie naniesione na szkielecie i pokryciu w sposób umożliwiający jej identyfikację,

5) która jest w należytym stanie technicznym.

3. Każda osoba użytkująca lotnię, na żądanie przedstawiciela organu państwowego nadzoru lotniczego, jest obowiązana udostępnić tę lotnię w celu:

1) sprawdzenia zgodności jej charakterystyki technicznej i lotnotechnicznych właściwości z danymi zawartymi w jej metryce i instrukcji eksploatacji,

2) określenia, czy do tej lotni mają zastosowanie jedynie wymagania niniejszych przepisów oraz wymagania techniczne dotyczące sprzętu lotniowego (§ 25 ust. 2), czy także wymagania dotyczące statków powietrznych.

4. Decyzje podjęte w związku ze sprawdzeniem, o którym mowa w ust. 3 pkt 1, przekazane zainteresowanym w trybie ustalonym przez organ nadzoru, ograniczające użytkowanie lotni, zmieniające zasady jej użytkowania albo całkowicie zakazujące jej użytkowania albo użytkowania jako lotni, są dla lotniarza oraz właściciela lotni wiążące.

5. Właściciel lotni na żądanie organu państwowego nadzoru lotniczego jest obowiązany dostarczyć - na warunkach i w trybie ustalonych przez ten organ - należyte dowody, że lotnia ta podlega jedynie wymaganiom niniejszych przepisów oraz wymaganiom technicznym dotyczącym sprzętu lotniowego, o których mowa w § 25 ust. 2.

Warunki kwalifikowania lotni do eksploatacji

§  25.

1. Do eksploatacji może być dopuszczona wyłącznie lotnia:

1) która spełnia wymagania techniczne dotyczące sprzętu lotniowego, a gdy chodzi o lotnie z napędem - również wymagania techniczne dotyczące zespołu napędowego, wraz z instalacją sterowania nim, węzłów mocowania zespołu do lotni, instalacji paliwowej, podwozia i urządzeń kontrolnych silnika; jeżeli zakres użytkowania obejmuje również holowanie przez lotnię z napędem lub loty na holu lotni bez napędu, to do takiej eksploatacji mogą być dopuszczone tylko takie lotnie, które dodatkowo spełniają wymagania techniczne, dotyczące:

a) specjalnego wzmocnienia konstrukcji lotni holującej i na holu,

b) układu zaczepowego, gwarantującego możliwość sterowania względem trzech osi oraz możliwość wyczepienia liny w każdym czasie lotu,

c) liny do holowania,

2) której zasady eksploatacji są zawarte w instrukcji w języku polskim.

2. Aeroklub PRL jest upoważniony do określenia i opublikowania wymagań technicznych dotyczących sprzętu lotniowego oraz wymagań technicznych dotyczących zespołów napędowych, stosowanych w lotniarstwie, a także ich węzłów mocowania do lotni; minimalny zakres wymagań technicznych jest podany w rozdziale 5.

3. Wymagania techniczne dotyczące sprzętu lotniowego oraz zespołów napędowych stosowanych w lotniarstwie powinny być zbiorem podstawowych informacji:

1) dla przedsiębiorstw, zespołów osób i osób zamierzających budować lotnie, niezależnie od sposobu produkcji (przemysłowego, amatorskiego), albo je importować,

2) dla osób uprawnionych do sprawowania nadzoru technicznego nad budową lotni systemem amatorskim,

3) dla osób uprawnionych do wykonywania oblotów pierwowzorów lotni i opiniowania ich danych lotnotechnicznych,

4) dla komisji technicznych Aeroklubu PRL, upoważnionych do orzekania o spełnieniu przez lotnie wymagań technicznych i do kwalifikowania lotni do użytkowania,

5) dla osób uprawnionych do przedłużania okresu kwalifikowania lotni do użytkowania,

6) dla osób uprawnionych do stwierdzenia bieżącej zdatności lotni do użytkowania.

4. Wymagania techniczne, o których mowa w ust. 2, podlegają uzgodnieniu z organem państwowego nadzoru lotniczego.

5. Opublikowanie wymagań powinno nastąpić w ciągu 6 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszych przepisów. Wymagania te powinny być ogólnodostępne na warunkach ustalonych przez Aeroklub PRL.

6. Instrukcja eksploatacji lotni powinna być podstawowym źródłem informacji i danych o lotni, jej właściwościach technicznych i właściwościach lotnych oraz o warunkach użytkowania w ograniczonym i ustalonym zakresie; minimalny zakres informacji, jakie powinny być zawarte w instrukcji eksploatacji lotni, jest podany w rozdziale 5.

7. Instrukcję eksploatacji lotni opracowuje wytwórca lotni.

8. W przypadku lotni produkowanych fabrycznie i seryjnie w Polsce albo partii lotni sprowadzonych z zagranicy, instrukcja podlega uzgodnieniu z Aeroklubem PRL w porozumieniu z organem państwowego nadzoru lotniczego. Producent lub importer zaś obowiązany jest dostarczyć zarówno Aeroklubowi PRL, jak i organowi nadzoru lotniczego egzemplarz aktualnej instrukcji. W przypadku lotni wyprodukowanej amatorsko lub indywidualnie sprowadzonej z zagranicy instrukcja podlega zatwierdzeniu przez Areoklub PRL przed wystawieniem metryki lotni, jej właściciel zaś jest obowiązany dostarczyć Aeroklubowi PRL kopię tej instrukcji.

Zasady kwalifikowania sprzętu lotniowego

§  26.

1. Kwalifikowanie nowego typu lotni albo nowego typu zespołu napędowego do lotni przewidzianych do seryjnej produkcji przemysłowej w kraju lub partii lotni albo partii zespołów napędowych do lotni produkcji zagranicznej, które mają być sprowadzone z zagranicy, przeprowadza komisja techniczna, powołana przez Zarząd Główny Aeroklubu PRL, w składzie:

1) gdy chodzi o lotnie:

a) przewodniczący komisji - przewodniczący zespołu technicznego komisji lotniowej Zarządu Głównego Aeroklubu PRL lub jego zastępca,

b) członkowie komisji - 2 instruktorzy lotniarstwa, 2 instruktorzy lotniarstwa 1 klasy, w tym co najmniej 1 z wyższym lotniczym wykształceniem technicznym,

z udziałem przedstawiciela producenta lub importera;

2) gdy chodzi o zespoły napędowe, które mają być stosowane w lotniarstwie:

a) przewodniczący komisji - przewodniczący zespołu technicznego komisji lotniowej zarządu Głównego Aeroklubu PRL lub jego zastępca,

b) członkowie komisji - 2 instruktorzy lotniarstwa z dodatkowym uprawnieniem M, 2 instruktorzy lotniarstwa 1 klasy z dodatkowym uprawnieniem M, w tym co najmniej jeden z wyższym lotniczym wykształceniem technicznym,

z udziałem przedstawiciela producenta lub importera.

2. Podstawą zakwalifikowania nowego typu lotni lub nowego zespołu napędowego do przemysłowej produkcji seryjnej albo podstawą decyzji o imporcie jest ustalenie przez komisję techniczną zgodności założeń i danych z wymaganiami technicznymi dotyczącymi sprzętu lotniowego lub odpowiednio z wymaganiami technicznymi dotyczącymi zespołów napędowych.

3. Potwierdzeniem zakwalifikowania nowego typu lotni lub zespołu napędowego do lotni do produkcji albo partii lotni lub partii zespołów napędowych do importu jest wystawienie przez Zarząd Główny Aeroklubu PRL, w uzgodnieniu z organem państwowego nadzoru lotniczego, świadectwa technicznego dopuszczenia lotni albo zespołu napędowego do niej - odpowiednio do produkcji albo do importu.

4. Kwalifikowanie do eksploatacji lotni bez napędu, lotni z napędem albo lotni przewidzianych do holowania, budowanych systemem amatorskim albo indywidualnie sprowadzanych z zagranicy, przeprowadzają:

1) gdy chodzi o lotnie bez napędu, zbudowane lub będące własnością osób zrzeszonych - odpowiednio do przynależności organizacyjnej tych osób:

a) komisje techniczne przy zarządach stowarzyszeń (związków) sportowych lub organizacji społecznych, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 1, albo przy zarządach macierzystych klubów, kół lub sekcji lotniowych, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 2, w składzie:

– przewodniczący komisji - przewodniczący albo członek zarządu,

– członkowie komisji - 2 instruktorzy lotniarstwa lub

b) komisje techniczne przy zarządach aeroklubów regionalnych w składzie:

– przewodniczący komisji - członek sekcji lotniowej w zarządzie aeroklubu regionalnego,

– członkowie komisji - 2 instruktorzy lotniarstwa.

2) gdy chodzi o lotnie bez napędu, zbudowane lub będące własnością osób nie zrzeszonych - komisje techniczne przy zarządach aeroklubów regionalnych, w składzie określonym w pkt 1 lit. b),

3) gdy chodzi o lotnie przewidywane do użytkowania jako lotnie z napędem albo jako lotnie bez napędu w lotach na holu, niezależnie od tego, czy właściciel jest osobą zrzeszoną czy nie, komisje techniczne przy zarządach aeroklubów regionalnych, w składzie:

a) przewodniczący komisji - przewodniczący sekcji lotniowej w zarządzie aeroklubu regionalnego lub zastępca przewodniczącego,

b) członkowie komisji - 2 instruktorzy lotniarstwa i 1 instruktor lotniarstwa 1 klasy, mający stosowne dodatkowe uprawnienia odpowiednio M lub H.

5. Podstawą zakwalifikowania do użytkowania nowego egzemplarza lotni wyprodukowanej systemem amatorskim lub indywidualnie sprowadzonej z zagranicy jest ustalenie przez komisję techniczną w wyniku oględzin i prób na ziemi i w locie zgodności danych technicznych oraz charakterystyk lotnych lotni z wymaganiami technicznymi dotyczącymi sprzętu lotniowego.

6. Potwierdzeniem zakwalifikowania do eksploatacji nowej lotni zbudowanej amatorsko albo indywidualnie sprowadzonej z zagranicy jest wystawienie przez jednostkę organizacyjną, o której mowa w § 26 ust. 4, protokołu zdatności lotni do lotu.

7. Podstawą do przeprowadzenia kwalifikowania przez jednostki organizacyjne, o których mowa w § 26 ust. 1 i 4, jest pisemny wniosek złożony przez producenta, importera, właściciela lub użytkownika lotni we właściwej jednostce organizacyjnej Aeroklubu PRL albo w stowarzyszeniu (związku) sportowym lub organizacji społecznej bądź odpowiednio w jednostce będącej filią Aeroklubu PRL.

8. Aeroklub PRL może ustalić wzory świadectwa technicznego dopuszczenia do produkcji (importu) oraz protokołu zdatności do lotu.

Zasady dopuszczania lotni do lotu

§  27.

1. Każda lotnia, niezależnie od sposobu produkcji, pochodzenia i sposobu pozyskania przez właściciela, po zakwalifikowaniu jej zgodnie z § 26 ust. 1 lub ust. 4, a przed rozpoczęciem użytkowania w locie, musi:

1) uzyskać metrykę lotni,

2) zostać zarejestrowana we właściwej jednostce aeroklubu,

3) uzyskać znaki identyfikacyjne,

4) uzyskać określenie dopuszczalnego okresu użytkowania.

2. W przypadku lotni dopuszczonych świadectwem technicznym dopuszczenia do produkcji (importu) metrykę lotni wystawia producent przemysłowy albo importer. Metrykę tę, wraz z instrukcją eksploatacji lotni i wnioskiem o dopuszczenie lotni do użytkowania, właściciel lotni przedstawia we właściwej jednostce aeroklubu w celu zarejestrowania lotni.

3. W przypadku lotni zakwalifikowanej do eksploatacji protokołem zdatności do lotu metrykę lotni wystawia jednostka organizacyjna aeroklubu, która wystawiła protokół.

4. Rejestracji lotni dokonuje jednostka organizacyjna aeroklubu, która wystawiła metrykę lotni albo do której właściciel lotni dostarczył metrykę lotni wystawioną przez producenta przemysłowego albo przez importera.

5. Jednostka organizacyjna aeroklubu, dokonująca rejestracji lotni, nadaje jej znaki rejestracyjne, zgodnie z kluczem ustalonym przez Zarząd Główny Aeroklubu PRL, i wciąga je do ewidencji lotni. Skreślenie lotni z ewidencji i unieważnienie znaków identyfikacyjnych następuje po stwierdzeniu przez komisję techniczną aeroklubu trwałej utraty zdatności lotni do lotu.

6. Dopuszczalny okres użytkowania lotni w locie nie może przekraczać 1 roku. Okres ten ulega zawieszeniu w razie:

1) uszkodzenia lotni, które dla przywrócenia zdatności do lotu wymaga przeprowadzenia naprawy głównej,

2) wprowadzenia modyfikacji lub przeprowadzenia naprawy, w których wyniku uległy zmianie dane techniczne lotni lub jej właściwości lotne.

W obu przypadkach zawieszenia użytkowanie lotni jest zabronione do czasu wznowienia dopuszczalnego okresu użytkowania lub powtórnej kwalifikacji lotni.

7. Wznowienie dopuszczalnego okresu użytkowania lotni w locie następuje po uzyskaniu pozytywnych wyników oględzin lotni na ziemi i po oblocie. Do wznawiania lub przedłużania okresu użytkowania jest upoważniona komisja techniczna aeroklubu w składzie podanym w § 26 ust. 4.

8. Aeroklub PRL ustali i poda do stosowania przez komisje techniczne zakresy oględzin na ziemi i zakresy oblotów lotni dokonywanych po raz pierwszy, w celu określenia okresu użytkowania, oraz dokonywanych przy przedłużaniu określonego okresu lub przy jego wznawianiu.

Dokumenty lotni

§  28.

1. Metryka lotni jest dokumentem stwierdzającym zakwalifikowanie lotni do użytkowania w locie. Jednostki zobowiązane do wystawiania metryk są określone w ust. 2 i 3.

2. Metryka lotni jest podstawowym dokumentem uprawniającym do użytkowania lotni w locie zgodnie z jej przeznaczeniem.

3. Wzór metryki lotni jest podany w rozdziale 7.

4. Do wpisywania danych i informacji do Metryki lotni są upoważnieni producent albo importer oraz przedstawiciele komisji technicznej aeroklubu, rejestrującej lotnię, nadający, przedłużający lub ograniczający dopuszczalny okres użytkowania, stwierdzający stan techniczny i naprawy oraz potwierdzający podsumowanie pracy sprzętu.

Rozdział  4

Warunki wykonywania lotów na lotniach - szczególne wymagania, ograniczenia i zasady bezpieczeństwa

Ogólne warunki organizacyjne, techniczne i ruchowe

§  29.

1. Właściciel lotni albo jego upoważniony przedstawiciel, jeżeli powierza lotnię innej osobie w celu wykonania lotu przed lotem (lotami), udziela zezwolenia lotniarzowi na użycie lotni w danym locie (lotach). W przypadku lotu szkolnego wyznacza osobę mającą odpowiednie uprawnienia do prowadzenia szkolenia.

2. W czasie użytkowania lotni każdy lotniarz jest obowiązany mieć przy sobie dowód tożsamości, Kartę lotniarza, Metrykę lotni i dowód ubezpieczenia (NW, OC), a jeżeli jest członkiem Aeroklubu PRL albo stowarzyszenia sportowego lub organizacji społecznej, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 1 - także dokument potwierdzający to członkostwo. Przy lotach, w których starty i lądowania odbywają się w obrębie ustalonego miejsca (lotniska, lądowiska itp.), dokumenty te mogą znajdować się na ziemi u osoby, o której mowa w § 30 pkt 3, albo u osoby prowadzącej szkolenie lotniowe lub kierującej lotami na lotniach.

3. Lotniarz jest zobowiązany do okazywania dokumentów, o których mowa w ust. 2, na każde żądanie upoważnionych osób lub organów (gospodarza terenu, na którym są wykonywane loty, upoważnionego przedstawiciela Aeroklubu PRL, przedstawiciela organu państwowego nadzoru lotniczego, przedstawiciela organów porządku publicznego itp.).

4. W razie stwierdzenia różnic między stanem faktycznym a danymi zawartymi w okazanych dokumentach, braku tych dokumentów, ich nieważności albo w razie stwierdzenia przekroczenia przez lotniarza zakresu uprawnień określonego tymi dokumentami, polecenia, które mogą być wydane przez osobę sprawdzającą, nakazujące ograniczenie zakresu lotów albo ich zaniechanie, są dla lotniarza wiążące.

§ 30. Lot może być podjęty, jeżeli:

1) przewidywane trudności pilotażu w określonych okolicznościach lub trudności lotu nie wykraczają poza uprawnienia lotniarza oraz możliwości użytkowe lotni; nie dotyczy to lotów szkolnych,

2) aktualny stan psychofizyczny lotniarza nie odbiega od normy, a jego bieżące kwalifikacje nie są w sposób znaczący obniżone brakiem treningu,

3) w zamierzonym rejonie startu lub lądowania jest co najmniej jedna specjalnie wyznaczona, przygotowana i odpowiednio wyposażona osoba (m.in. w apteczkę pierwszej pomocy i środek transportu albo łączności), która może udzielić pomocy w razie wypadku albo wezwać pomoc,

4) w ustalonym miejscu (na lotnisku, lądowisku) oraz w przypadku lotów, w których odbywa się szkolenie - na starcie lotniowym jest wskaźnik kierunku i prędkości wiatru, a na miejscu lądowania - co najmniej wskaźnik kierunku wiatru, natomiast w przypadku lotów na lotniach z napędem dodatkowo jest określone odpowiednimi znakami miejsce startu i lądowania,

5) teren do lotów na lotniach jest odpowiedni do poziomu kwalifikacji lotniarza, w tym szczególnie:

a) miejsce startu umożliwia bezpieczny start i przelot nad przeszkodami terenowymi na bezpiecznej wysokości,

b) w pobliżu miejsca lądowania nie ma zwartych, wysokich przeszkód, a samo miejsce umożliwia bezpieczne lądowanie,

6) podczas planowanych lotów nad zbiornikami wodnymi znajdują się na nich środki pływające wraz z obsługą w gotowości do udzielenia pomocy lotniarzowi wykonującemu wodowanie,

7) gospodarz terenu wyraził zgodę (co najmniej ustnie) na wykorzystanie jego terenu do takiego celu,

8) zostały dopełnione wszystkie wymagania przepisów ruchu lotniczego cywilnych statków powietrznych (PL-2), dotyczące lotów na lotniach

9) lotniarz osobiście i bezpośrednio przed przypięciem uprzęży sprawdził lotnię pod kątem prawidłowości jej montażu, regulacji po transporcie i ogólnego stanu technicznego, a gdy dotyczy to lotni z napędem - również stanu zespołu napędowego i podwozia, w tym szczególnie wnikliwie stanu tych elementów, od których głównie zależy bezpieczeństwo lotu; ocena ogólnego stanu technicznego lotni powinna być powtarzana przez lotniarza przed każdym następnym startem, w zakresie uzasadnionym warunkami i okolicznościami poprzedniego lotu.

§ 31. Loty więcej niż jednej lotni z jednego miejsca startu mogą się odbywać:

1) w odstępach czasu nie mniejszych niż 30 s,

2) zgodnie z porządkiem i sposobem ich wykonywania, ustalonym przez organizatora lub, gdy go brak (w przypadku grupy lotniarzy nie zrzeszonych), przez lotniarza z najwyższym stopniem lotniarskim z grupy zainteresowanych lotniarzy, a w przypadku równych stopni - przez lotniarza o najdłuższym stażu,

3) zgodnie z następującymi regułami ruchu lotni w lotach zbiorowych:

a) pierwszeństwo ma lotnia znajdująca się z prawej strony,

b) lotnie wymijają się prawą stroną,

c) wyprzedzanie w przestrzeni swobodnej następuje prawą stroną,

d) odstępy w pionie i w poziomie między lotniami nie mogą być mniejsze niż 50 m,

e) podczas lotu zboczowego pierwszeństwo ma lotnia mająca zbocze ze swej prawej strony; lotnia ta porusza się bliżej zbocza i wymijanie jej może nastąpić wyłącznie po zewnętrznej stronie toru jej lotu,

f) wyprzedzanie lotni lecącej przy zboczu jest zasadniczo zabronione; w przypadkach koniecznych (przy znacznej różnicy prędkości) wyprzedzanie może nastąpić tylko po zewnętrznej stronie toru lotu,

g) lotnia znajdująca się w powietrzu ma pierwszeństwo przed lotnią startującą, tj. start nie może zakłócać ruchu lotni w powietrzu,

h) podczas lotu w kominie termicznym należy dostosować się do kierunku krążenia lotni znajdujących się tam wcześniej,

i) nie wolno przecinać drogi lotni krążącej,

j) krążenie w kominie termicznym powinno się odbywać po kręgach współśrodkowych, z różnicą wysokości co najmniej 50 m,

k) wejście i wyjście z krążenia może nastąpić tylko po stycznej na zewnątrz kręgu,

l) pierwszeństwo lądowania ma lotnia znajdująca się na podejściu na mniejszej wysokości,

m) lotnia z napędem i z pracującym silnikiem ustępuje pierwszeństwa lotni bez napędu.

Warunki meteorologiczne

§  32.

1. Lot na lotni może być rozpoczęty:

1) wyłącznie między wschodem i zachodem słońca

2) jeżeli widzialność pozioma:

a) w lotach na wysokości do 100 m nad terenem:

– w czasie lotów ślizgowych szkolnych co najmniej trzykrotnie przekracza zasięg zamierzonych lotów,

– w czasie lotów innych jest nie mniejsza niż 1500 m,

b) w lotach na wysokości powyżej 100 m nad terenem jest nie mniejsza niż 3000 m, a w przypadku lotni z napędem - podstawa chmur jest nie niższa niż 300 m,

3) jeżeli widzialność pionowa umożliwia lotniarzowi widoczność ziemi i orientację w terenie podczas całego lotu,

4) jeżeli prędkość wiatru:

a) przy lotach szkolnych oraz lotach rekreacyjnych wykonywanych przez lotniarzy 3 stopnia nie przekracza 6 m/s,

b) przy lotniach z napędem oraz lotniach bez napędu startujących na holu i tylko z terenu płaskiego lub z powierzchni wody nie przekracza 6 m/s, a wiatr jest bez porywów,

c) przy lotach wykonywanych na lotniach bez napędu przez lotniarzy 2 stopnia nie przekracza 8 m/s, a 12 m/s dla lotniarzy 1 stopnia, chyba że instrukcja eksploatacji danej lotni podaje dodatkowe ograniczenia w tym zakresie,

Uwaga: Pomiar prędkości wiatru powinien się odbywać na wysokości 2 m nad ziemią; w przypadku wykonywania lotów w górach lub w terenie pagórkowatym - na szczycie wzniesienia, z którego ma nastąpić start, a gdy jest to niemożliwe - w najbliższym odsłoniętym rejonie tego szczytu,

5) na wysokości co najmniej 100 m poniżej podstawy chmur, a w przypadku lotów nad chmurami - na wysokości nie niższej niż 300 m powyżej chmur, a także nie bliżej niż 600 m w poziomie od chmur,

6) jeżeli w obszarze planowanych lotów nie ma stref zagrożenia wyładowaniami atmosferycznymi ani stref silnej turbulencji (np. frontu atmosferycznego, ośrodków burzowych, zawirowań orograficznych przy silnym wietrze itp.).

2. Zabrania się wykonywania lotów na lotniach, gdy temperatura przy ziemi jest niższa niż -15^oC.

3. Przed wykonaniem lotu wyczynowego lub takiego, na który wymagana jest zgoda właściwego organu służby ruchu lotniczego, lotniarz jest obowiązany zapoznać się z aktualną prognozą meteorologiczną, dotyczącą danego lub najbliższego rejonu, a szczególnie zwrócić uwagę na zjawisko pogodowe mogące być przyczyną zagrożenia.

Warunki lotów na holu

§ 33. Lot na holu może być rozpoczęty, jeżeli:

1) środkiem do holowania jest urządzenie uznane do takiego celu przez Aeroklub PRL w uzgodnieniu z organem państwowego nadzoru lotniczego (np. samochód, motorówka, lotnia z napędem), zapewniające bezpieczne holowanie przez cały czas jego trwania,

2) lotnia jest dopuszczona do takich lotów, a lina do stosowania w celu holowania spełnia wymagania techniczne Aeroklubu PRL,

3) lotnia była oblatana z zastosowaniem innego sposobu startu (nie na holu),

4) lotniarz ma wymagane kwalifikacje i uprawnienia do lotów na holu,

5) holowanie lotni będzie się odbywało zgodnie z instrukcją eksploatacji lotni,

6) przy locie na holu wykonywanym z użyciem naziemnego lub nawodnego środka holującego została zapewniona właściwa sygnalizacja pomiędzy lotniarzem a osobą obsługującą linę i obserwującą przebieg lotu lotni na holu (nie może nią być kierowca ani osoba w jakikolwiek sposób związana z obsługą środka do holowania),

7) przy stracie na holu wykonywanym z użyciem lotni z napędem zostały zapewnione właściwe środki do bieżącego, wzajemnego informowania się lotniarzy holującego i holowanego.

Wyposażenie lotniarza i lotni

§  34.

1. Lotniarz w każdym locie musi być wyposażony w:

1) kask ochronny,

2) obuwie dobrze zabezpieczające stopy oraz zapobiegające poślizgom,

3) ubiór z długimi rękawami i nogawkami,

4) rękawice.

2. W przypadku holu lub lotu nad wodą w odległości od brzegu przekraczającej długość lotu ślizgowego, lotniarz musi być wyposażony w kamizelkę ratunkową oraz musi mieć kartę pływacką.

3. W przypadku zamierzonych wodowań, oprócz obowiązku spełnienia wymagań ust. 2, lotniarz musi być wyposażony w uprzęż szybko wyczepną, a lotnia musi mieć urządzenia chroniące ją przed zatopieniem i umożliwiające lotniarzowi bezpieczne opuszczenie lotni.

4. Aeroklub PRL jest upoważniony do ustalenia i podania w swojej instrukcji wykonywania lotów na lotniach rodzajów lotów i ich okoliczności (np. oblotów pierwowzorów lotni), w których lotniarz powinien być wyposażony w spadochronowe urządzenie ratownicze, a lotnia w niezbędne przyrządy pomiarowe, z tym że we wszystkich lotach przewidzianych do wykonywania powyżej 200 m wysokości ponad terenem lotnia musi być wyposażona w urządzenie do określania wysokości, a lotniarz w spadochronowe urządzenie ratownicze.

5. Wyposażenie lotni z napędem w urządzenia kontrolne silnika musi spełniać wymagania techniczne Aeroklubu PRL, o których mowa w § 25 ust. 2.

6. Jeżeli świadectwo badań lekarskich, zezwalające na uprawianie lotniarstwa, o którym mowa w § 21 ust. 1, jest obwarowane warunkiem używania szkieł korekcyjnych, to lotniarz wykonujący loty dozwolone dla lotniarzy 2 i 1 stopnia musi w czasie takich lotów mieć przy sobie zapasowe szkła korekcyjne umieszczone w łatwo dostępnym miejscu odzieży.

Ograniczenia i wymagania dotyczące lotu

§  35.

1. Lotów na lotniach nie wolno wykonywać:

1) powyżej 4000 m wysokości bezwzględnej, przy czym czas przebywania w zakresie wysokości od 3000 m do 4000 m nie może przekraczać 2 godzin; loty powyżej 4000 m, uzasadnione szczególnymi względami sportowymi lub innymi społecznymi, wymagają każdorazowo pisemnej zgody władz naczelnych stowarzyszenia lub organizacji, której lotniarz jest członkiem, zawierającej warunki wykonania takiego lotu; ograniczenie wysokości bezwzględnej nie dotyczy lotów wysokogórskich, związanych z uprawianiem alpinizmu,

2) bez dopełnienia wszystkich mających zastosowanie wymagań przepisów ruchu lotniczego cywilnych statków powietrznych (PL-2),

3) nad terenem o zwartej zabudowie,

4) bliżej w poziomie niż 50 m od osób, urządzeń komunikacyjnych, terenów zabudowanych, sieci dróg komunikacyjnych i linii energetycznych,

5) niżej niż 50 m w pionie nad osobami, urządzeniami komunikacyjnymi, terenami zabudowanymi, sieciami dróg komunikacyjnych i liniami energetycznymi,

6) nad zgromadzeniami ludzi na otwartej przestrzeni, chyba że uzyskano specjalne zezwolenie od organu państwowego nadzoru lotniczego na odstępstwo od tej zasady,

7) bliżej niż 50 m w pionie i w poziomie od drugiej lotni.

2. Lotniarz jest obowiązany do zachowania czujności w locie, jaka jest niezbędna do spostrzeżenia i uniknięcia każdego obiektu latającego, oraz musi ustąpić pierwszeństwa wszystkim statkom powietrznym, zgodnie z zasadami podanymi w przepisach dotyczących ruchu lotniczego (PL-2).

3. Lotów na lotniach nie wolno wykonywać w sposób stwarzający niebezpieczeństwo kolizji z jakimkolwiek obiektem latającym.

4. Przy zmianie warunków meteorologicznych lub innych w stopniu powodującym zagrożenie bezpieczeństwa lotów kontynuowanie lotów jest zabronione.

5. Zabronione jest wykonywanie ewolucji pilotażowych, z wyjątkiem niezbędnych do wykonania planowanego lotu oraz do lądowania, które:

1) w przypadku lotni produkowanych fabrycznie - nie są określone przez producenta jako dopuszczalne,

2) w przypadku lotni wyprodukowanych amatorsko - nie są poparte sprawdzeniami uprzednio przeprowadzonymi, udokumentowanymi i uznanymi przez komisję techniczną Aeroklubu PRL, wykazującymi, że konstrukcja lotni przeniesie wszystkie występujące siły bez jej uszkodzenia,

3) byłyby wykonywane przez lotniarza nie mającego kwalifikacji i uprawnień nadanych przez Aeroklub PRL do wykonywania takich ewolucji.

6. Niezwłocznie po zakończeniu lotu, a przed wykonaniem następnego, lotniarz jest obowiązany zawiadomić właściciela lotni o wszystkich znanych mu lub przypuszczalnych usterkach lotni.

7. Organizator lotów na lotniach, na które jest wymagana zgoda właściwego organu służby ruchu lotniczego i na które taką zgodę uzyskano, jest obowiązany niezwłocznie przekazywać informacje temu organowi - w trybie ustalonym - o rozpoczęciu i zakończeniu lotów.

Rozdział  5

Minimalny zakres instrukcji i wymagań technicznych dotyczących sprzętu lotniowego

Instrukcja wykonywania lotów na lotniach

§  36.

1. Instrukcja wykonywania lotów na lotniach musi zawierać ustalenia i informacje ogólne, obejmujące co najmniej:

1) zakres działalności lotniarskiej stowarzyszenia sportowego lub organizacji oraz jego strukturę organizacyjną odnoszącą się do organizacji i uprawiania lotniarstwa w planowanym zakresie,

2) wykaz rodzajów wykonywanych lotów, z ich ogólną charakterystyką (loty szkolne wstępne i podstawowe, loty rekreacyjne, loty sportowe i wyczynowe, takie jak zboczowe, na długotrwałość, na celność lądowania, termiczne z przewyższeniem, loty próbne kontrolne i doświadczalne, loty, w których następuje holowanie).

2. Instrukcja musi zawierać w szczególności zasady, ustalenia i informacje, dotyczące organizacji, kierowania i wykonywania lotów, w tym co najmniej:

1) zasady organizacji i kierowania lotami, m.in. zakres i podział obowiązków oraz kwalifikacje osób odpowiedzialnych,

2) zasady i przepisy dotyczące reguł rozkładania startu lotniowego dla lotów na lotniach bez napędu i dla lotni z napędem i wykonywania lotów w różnych warunkach terenowych (również startów i lotów na holu - jeżeli są przewidywane), m.in.:

a) zasady organizacji lotów na lotnisku nadzorowanym, lądowisku stałym, lądowisku tymczasowym, w terenie płaskim, górzystym, nad wodą itp.,

b) zasady organizacji lotów szkolnych i treningowych,

c) zasady organizacji różnego rodzaju startów,

d) obowiązki osób przebywających na starcie,

e) wykaz komend i sygnałów, jakie powinny być stosowane na starcie w czasie lotu oraz w przewidywanym miejscu lądowania lotniarzy,

f) zasady technicznego dopuszczania lotni, a gdy mają napęd - również ich zespołów napędowych, do użycia w locie,

g) zasady zabezpieczenia startu pod względem technicznym, pierwszej pomocy leczniczej, meteorologicznym, transportowym itp.,

h) zasady zapewnienia porządku publicznego na starcie i w przewidywanym miejscu lądowania lotniarzy,

i) zasady wykonywania lotów więcej niż jednej lotni z jednego miejsca startu,

j) przypadki, w których wykonanie lotu jest zabronione albo w których przed wykonaniem lotu należy uzyskać zgodę właściwej władzy lub właściwego organu, w tym zasady współdziałania z organami służby ruchu lotniczego oraz zasady zapoznawania się z aktualną możliwością wykorzystywania określonej przestrzeni powietrznej,

k) minimalne warunki meteorologiczne wymagane do rozpoczęcia i kontynuowania lotów,

l) minimalne kwalifikacje i uprawnienia lotniarzy wymagane do wykonywania określonych rodzajów lotów,

3) reguły postępowania w szczególnych przypadkach lub w sytuacjach niebezpiecznych podczas startu i lotu, m.in. reguły postępowania:

a) lotniarza,

b) osób obsługujących urządzenie do holowania i linę holowniczą, jeżeli lot jest na holu,

c) osoby kierującej przebiegiem lotów,

d) osoby powołanej do udzielania w razie potrzeby pierwszej pomocy lotniarzowi lub zobowiązanej do zorganizowania takiej pomocy.

3. Instrukcja wykonywania lotów na lotniach musi również zawierać ustalenia i wytyczne dotyczące bezpieczeństwa lotów, w tym co najmniej:

1) zasady działania, organizację i regulamin pracy (z określeniem zakresu kompetencji) kolegium lub zespołu bezpieczeństwa lotniowego,

2) organizację i regulamin pracy komisji powołanej przez użytkownika lotni do badania wydarzeń i wypadków lotniowych,

3) wykaz środków pierwszej pomocy leczniczej na starcie,

4) zasady postępowania po powstaniu wypadku lotniowego.

4. Instrukcja wykonywania lotów na lotniach musi ponadto zawierać zasady organizacji i prowadzenia szkolenia lotniowego oraz zasady sprawdzania umiejętności (dotyczy tylko Aeroklubu PRL), w tym co najmniej:

1) określenie komórki organizacyjnej do takiego szkolenia, z podaniem poziomu jej minimalnego przygotowania do szkolenia, zakresu działania, uprawnień itp.,

2) kwalifikacje, uprawnienia, obowiązki i odpowiedzialność instruktora lotniowego w zakresie szkolenia,

3) zasady wykonywania lotów w czasie szkolenia lotniowego,

4) wykaz obowiązującej dokumentacji osobistej lotniarza, metod jej prowadzenia oraz ewidencjonowania,

5) zasady sprawdzania wiadomości i umiejętności w celu określenia kwalifikacji lotniarza,

6) zasady nadawania uprawnień lotniowych odpowiednio do poziomu wyszkolenia i doświadczenia lotniarza, uzyskanego w następstwie ogólnego nalotu.

5. Instrukcja wykonywania lotów na lotniach powinna dodatkowo zawierać:

1) wykaz aktów prawnych i przepisów lotniczych mających zastosowanie do lotów na lotniach,

2) zbiór załączników, który stanowią co najmniej wzory następujących dokumentów oraz schematy startów i wzory sygnałów:

a) dokumentu (dokumentów) stwierdzającego, że dana osoba jest lotniarzem i ma określone uprawnienia,

b) dokumentu określającego przebieg wyszkolenia lotniarza i charakteryzującego stopień jego zaawansowania (wyszkolenia),

c) dokumentu stwierdzającego, że dana lotnia została zakwalifikowana do użytkowania w locie,

d) przykładowego schematu startów z określonymi odpowiednimi znakami miejsc startów i lądowań lotni z napędem,

e) wzory sygnałów do stosowania w czasie użytkowania lotni,

f) wzory meldunków o wydarzeniu i wypadku lotniowym.

Wymagania techniczne dotyczące sprzętu lotniowego

§ 37. Wymagania techniczne dotyczące sprzętu lotniowego oraz zespołów napędowych stosowanych w lotniarstwie, a także ich węzłów mocowania do lotni, powinny zawierać ograniczenia, minimalne wymagania i charakterystyki materiałów konstrukcyjnych, konstrukcji, wytrzymałości i lotnotechnicznych danych, odpowiednio dla każdego rodzaju lotni (bez napędu, z napędem), w tym co najmniej powinny zawierać:

1) odnośnie do materiałów stosowanych do konstrukcji sprzętu lotniowego - określenie dopuszczalnych materiałów, wraz z podaniem ich rodzajów i minimalnej charakterystyki technicznej (rur szkieletowych, tkaniny pokryciowej, lin, taśm, uprzęży, karabinków, zamków wyczepnych itp.),

2) odnośnie do konstrukcji i wytrzymałości:

a) dopuszczalny zakres rozpiętości skrzydła oraz dopuszczalną długość i wysokość lotni,

b) minimalną i maksymalną dopuszczalną powierzchnię skrzydła,

c) maksymalne dopuszczalne obciążenie skrzydła,

d) dopuszczalną masę pustej lotni,

e) dopuszczalny zakres wydłużenia,

f) dopuszczalny zakres kąta rozwarcia wierzchołkowego,

g) minimalne współczynniki obciążenia - do stosowania przy projektowaniu konstrukcji lotni,

h) ogólny minimalny współczynnik bezpieczeństwa konstrukcji lotni,

3) odnośnie do zespołów napędowych i ich węzłów mocowania oraz podwozia:

a) wymagania dotyczące silnika i śmigła, w tym kryteria kwalifikowania silnika do napędu lotni (dopuszczalne rodzaje silników, masę, dopuszczalną moc, obroty, stan jakościowy itp.),

b) minimalną charakterystykę techniczną instalacji silnikowych i urządzeń kontrolnych (jeżeli takie instalacje są konieczne), w tym układu sterowania mocą silnika, zbiornika paliwa z przewodami i armaturą,

c) minimalną charakterystykę techniczną węzłów mocowania zespołu napędowego do lotni,

d) minimalną charakterystykę techniczną podwozia,

4) odnośnie do lotni z napędem dopuszczonej do holowania oraz lotni bez napędu dopuszczonej do lotu na holu:

a) minimalne wymagania dotyczące specyfiki konstrukcji i specjalnego wzmocnienia lotni holującej, a także specjalnego wzmocnienia konstrukcji lotni na holu,

b) minimalne wymagania dotyczące konstrukcji oraz charakterystyki technicznej i niezawodności układu zaczepowego liny,

c) minimalne wymagania i charakterystykę techniczną liny do holowania (wymaganą wytrzymałość statyczną i na zerwanie, elastyczność, masę jednostkową, minimalną i maksymalną długość liny itp.),

5) odnośnie do minimalnych lotnotechnicznych danych lotni oraz ograniczeń zakresu użytkowania:

a) doskonałość lotni,

b) maksymalną dopuszczalną prędkość opadania przy maksymalnej masie lotniarza,

c) ograniczenia prędkości (prędkość minimalną, maksymalnie dopuszczalną prędkość przeciągnięcia i prędkość maksymalną),

d) dopuszczalne ewolucje pilotażowe,

e) dopuszczalne sposoby użytkowania:

– loty tylko samodzielne albo loty samodzielne i loty na holu,

– loty samodzielne i holowanie innych lotni, a także ograniczenia związane z holowaniem.

Instrukcja eksploatacji lotni

§ 38. Instrukcja eksploatacji lotni musi co najmniej zawierać:

1) informacje techniczne dotyczące przeznaczenia, warunków użytkowania i zasad obsługi technicznej lotni, w tym:

a) szczegółowe dane (również zilustrowane) co do prawidłowego demontażu i montażu oraz sprawdzenia przez lotniarza prawidłowości tego montażu i regulacji (w przypadku lotni z napędem dotyczy również zespołu napędowego z instalacjami oraz podwozia),

b) kolejność i sposób przeprowadzania kontroli stanu technicznego lotni, a jeżeli lotnia ma napęd - również silnika, śmigła, instalacji paliwowej i podwozia:

– przed lotem (w przypadku lotni z napędem - zasady uzupełniania paliwa i oleju w silniku),

– po locie,

– w ustalonych okresach po zdemontowaniu lotni - jej elementów składowych,

c) zasady przechowywania i transportu lotni,

d) sposoby napraw uszkodzeń lotni i wymiany uszkodzonych elementów,

2) dane o właściwościach lotnych oraz o zakresie i ograniczeniach warunków użytkowania lotni, a jeżeli ma to zastosowanie - również silnika, śmigła, instalacji paliwowej i podwozia, w tym - co najmniej:

a) minimalną i maksymalną dopuszczalną masę lotniarza wraz z uprzężą oraz, ewentualnie, przyrządami i środkami bezpieczeństwa,

b) prędkość opadania przy maksymalnej dopuszczalnej masie lotniarza wraz z uprzężą oraz, ewentualnie, przyrządami i środkami bezpieczeństwa,

c) ograniczenia prędkości (prędkość przeciągnięcia, prędkość maksymalną lotni z napędem w locie poziomym itp.),

d) dopuszczalne ewolucje pilotażowe,

e) dopuszczalne sposoby startu,

f) sposoby uruchamiania i próby silnika lotni z napędem,

g) informacje o szczególnych lub nienormalnych właściwościach lotni (jeżeli takie istnieją),

3) informacje o sposobach postępowania w sytuacjach niebezpiecznych oraz zasady bezpieczeństwa eksploatacji zespołów napędowych, w tym szczególnie zasady bezpieczeństwa przy rozruchu silników (dotyczy lotni z napędem).

Rozdział  6

Bezpieczeństwo w lotniarstwie - postępowanie w razie wypadku

§  39.

1. W lotach na lotniach organizator jest obowiązany przestrzegać bezwzględnej dyscypliny z natychmiastowym i konsekwentnym egzekwowaniem sankcji dyscyplinarnych, szczególnie za niestosowanie się do przepisów i lekceważenie zasad bezpieczeństwa, od zawieszenia w lotach do wstrzymania lub obniżenia uprawnień lotniarskich lub pozbawienia uprawnień instruktorskich, zgodnie z § 20 ust. 1.

2. Do wypadków, jakie powstaną w czasie wykonywania lotów na lotniach, nie mają zastosowania przepisy dotyczące badania wypadków lotniczych. Wypadki na lotniach połączone z ciężkimi obrażeniami ciała lub o skutkach śmiertelnych dla lotniarza lub osób trzecich należy niezwłocznie zgłaszać:

1) do właściwych terytorialnie organów podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych i prokuratury na ogólnie przyjętych zasadach,

2) w przypadkach lotniarza zrzeszonego - do władz naczelnych zainteresowanego stowarzyszenia sportowego lub organizacji społecznej.

3. Wypadki na lotniach połączone z drobnymi obrażeniami ciała lotniarza albo osoby trzeciej, w przypadku lotniarza zrzeszonego, należy zgłaszać do macierzystego aeroklubu regionalnego lub terenowego oddziału zainteresowanego stowarzyszenia sportowego lub organizacji społecznej.

4. Szkody wyrządzone osobom trzecim przez lotnie należące do lotniarzy zrzeszonych, po potwierdzeniu przez władze terenowe, powinny być zgłaszane do Zarządu Głównego Aeroklubu PRL lub władz naczelnych zainteresowanego stowarzyszenia sportowego lub organizacji społecznej.

5. Wypadki lotniarskie o skutkach śmiertelnych bada komisja powołana przez Zarząd Główny Aeroklubu PRL. Inne wypadki i zdarzenia badają komisje powołane przez aerokluby regionalne lub stowarzyszenia (organizacje), w ramach których działał lotniarz uczestniczący w wypadku (zdarzeniu). Jeżeli wypadkowi o skutkach śmiertelnych ulegnie lotniarz zrzeszony w stowarzyszeniu sportowym lub w organizacji społecznej, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 1, w skład komisji powołanej przez zarząd Główny Aeroklubu PRL wchodzi przedstawiciel stowarzyszenia lub organizacji lotniarza.

6. Celem badania wypadku lotniowego jest ustalenie przebiegu wydarzeń, okoliczności i przyczyny wypadku oraz stwierdzenie ewentualnych niedopatrzeń organizacyjnych lub naruszeń przepisów, jak również ustalenie winnych powstania wypadku, w celu przedsięwzięcia niezbędnych środków zapobiegawczych na przyszłość.

7. Na każde żądanie organu państwowego nadzoru lotniczego Aeroklub PRL lub stowarzyszenie sportowe albo organizacja społeczna, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 1, są obowiązane udzielić wyczerpujących informacji o wszystkich wypadkach, w których wyniku doszło do obrażenia ciała, lub o wypadkach ze skutkiem śmiertelnym, jakie miały miejsce w określonym czasie wśród lotniarzy zrzeszonych, a także o wszystkich niezawinionych przez lotniarzy uszkodzeniach lotni w stopniu powodującym ich niezdatność do użytkowania lub zagrożenie bezpieczeństwa. Decyzje wydane przez organ nadzoru w związku z tymi informacjami, dotyczące bezpieczeństwa w lotniarstwie, są dla Aeroklubu PRL oraz właściwych stowarzyszeń sportowych lub organizacji społecznych obowiązujące.

Rozdział  7

Wzory dokumentów lotniarza i lotni

§ 40. Wzór Karty lotniarza.

(pominięty)

§ 41. Wzór wkładki do Karty lotniarza 3 stopnia.

(pominięty)

§ 42. Wzór wkładki do Karty lotniarza 2 stopnia.

(pominięty)

§ 43. Wzór wkładki do Karty lotniarza 1 stopnia.

(pominięty)

§ 44. Wzór uprawnienia instruktora lotniarstwa.

(pominięty)

§ 45. Wzór dziennika lotów lotniarza.

(pominięty)

• Identyfikator: M.P.1989.4.47
• Rodzaj: Zarządzenie
• Tytuł: Zasady uprawiania lotniarstwa.
• Data aktu: 31/01/1989
• Data ogłoszenia: 24/02/1989
• Data wejścia w życie: 24/02/1989