Organizacja statystyki państwowej.

USTAWA
z dnia 15 lutego 1962 r.
o organizacji statystyki państwowej.

Art.  1. 1

1.
Organami administracji państwowej w zakresie statystyki, zwanymi dalej "organami statystyki państwowej", są:
1)
Główny Urząd Statystyczny,
2)
wojewódzkie urzędy statystyczne,
3)
(skreślony).
2.
Prezes Głównego Urzędu Statystycznego w porozumieniu z Ministrem Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska może utworzyć w miastach liczących powyżej 50 tys. mieszkańców miejskie urzędy statystyczne.
3.
Wojewódzkie i miejskie urzędy statystyczne, zwane dalej "terenowymi organami statystyki państwowej", podlegają Głównemu Urzędowi Statystycznemu.
Art.  2.
1.
Główny Urząd Statystyczny jest centralnym organem administracji państwowej w zakresie statystyki.
2.
Główny Urząd Statystyczny działa przy Radzie Ministrów i podlega nadzorowi Prezesa Rady Ministrów.
Art.  3.
1.
Na czele Głównego Urzędu Statystycznego stoi Prezes Urzędu.
2.
Prezesa oraz wiceprezesów Głównego Urzędu Statystycznego powołuje i odwołuje Prezes Rady Ministrów.
Art.  4.
1.
Do zakresu działania Głównego Urzędu Statystycznego należy:
1)
prowadzenie badań statystycznych, dotyczących życia gospodarczego, społecznego i kulturalnego oraz postępu technicznego, ze szczególnym uwzględnieniem wykonania zadań określonych w narodowych planach gospodarczych oraz opracowywanie i ogłaszanie wyników badań statystycznych, z uwzględnieniem ich analizy ekonomicznej,
2)
przeprowadzanie spisów powszechnych,
3)
organizowanie jednolitego systemu sprawozdawczości statystycznej w całej gospodarce narodowej, koordynowanie i sprawowanie nadzoru nad sprawozdawczością statystyczną, prowadzoną przez organy administracji państwowej, instytucje państwowe, organizacje spółdzielcze, związkowe i społeczne (zwane w dalszym ciągu "instytucjami społecznymi") oraz przedsiębiorstwa gospodarki uspołecznionej i przedsiębiorstwa prywatne,
4)
zbieranie, opracowywanie i ogłaszanie wyników badań statystycznych w zakresie statystyki międzynarodowej,
5)
udział w pracach organizacji międzynarodowych w dziedzinie statystyki,
6)
prowadzenie badań naukowych w zakresie metodologii statystyki, metod analizy ekonomicznej wyników badań statystycznych, organizacji i techniki prac statystycznych oraz ogłaszanie wyników tych badań,
7)
opracowywanie projektów państwowych wieloletnich i rocznych planów mechanizacji ewidencji i sprawozdawczości statystycznej, koordynacja zagadnień mechanizacji prac statystycznych i ewidencyjnych na maszynach licząco-analitycznych oraz kontrola wykorzystania tych maszyn przez wszystkich użytkowników,
8)
współpraca w ustalaniu programów nauczania statystyki w szkołach średnich i wyższych,
9)
upowszechnianie wiedzy o statystyce.
2.
Główny Urząd Statystyczny współdziała z zainteresowanymi organami administracji państwowej w zakresie usprawnienia sprawozdawczości, a w szczególności w opracowaniu wzorcowej dokumentacji stosowanej w jednostkach gospodarki uspołecznionej dla celów ewidencji i sprawozdawczości. Zakres i tryb współdziałania określi Prezes Rady Ministrów.
Art.  5.
1.
Przy Prezesie Głównego Urzędu Statystycznego działa Naukowa Rada Statystyczna jako organ doradczy i opiniodawczy w sprawach teorii statystyki oraz organizacji i techniki prac statystycznych.
2.
Organizację, skład i sposób powoływania członków Naukowej Rady Statystycznej oraz jej zakres działania określi statut nadany przez Prezesa Rady Ministrów.
Art.  6.
1.
Dyrektorów wojewódzkich urzędów statystycznych oraz miejskich urzędów statystycznych w miastach wyłączonych z województw powołuje i odwołuje Prezes Głównego Urzędu Statystycznego w porozumieniu z prezydium właściwej wojewódzkiej rady narodowej (rady narodowej miasta wyłączonego z województwa).
2.
Kierowników miejskich urzędów statystycznych w miastach liczących powyżej 100.000 mieszkańców oraz inspektoratów statystycznych powołuje i odwołuje dyrektor wojewódzkiego urzędu statystycznego w porozumieniu z prezydium właściwej powiatowej (miejskiej, dzielnicowej) rady narodowej i za zgodą Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego.
3.
Pozostałych pracowników wojewódzkiego (miejskiego) urzędu statystycznego i inspektoratów statystycznych powołuje i odwołuje dyrektor wojewódzkiego (miejskiego w mieście wyłączonym z województwa) urzędu statystycznego.
Art.  7.

Do terenowych organów statystyki państwowej należą zadania z zakresu spraw wymienionych w art. 4, przekazane do właściwości tych organów w programach badań statystycznych, planach opracowań statystycznych oraz w innych przepisach i instrukcjach wydanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego.

Art.  8.
1.
Ogólny zakres badań statystycznych Głównego Urzędu Statystycznego ustala Rada Ministrów.
2.
Rada Ministrów zatwierdza co roku program badań statystycznych, prowadzonych przez organy statystyki państwowej. Projekt programu opracowuje Prezes Głównego Urzędu Statystycznego, po porozumieniu z zainteresowanymi ministrami i prezydiami wojewódzkich rad narodowych (rad narodowych miast wyłączonych z województw).
3.
W ramach rocznego programu badań statystycznych Prezes Głównego Urzędu Statystycznego ustala co roku szczegółowy plan opracowań statystycznych, prowadzonych przez organy statystyki państwowej.
4.
Prezes Rady Ministrów na wniosek zainteresowanego ministra, zgłoszony po porozumieniu z Prezesem Głównego Urzędu Statystycznego, może wyrazić zgodę na wprowadzenie doraźnej sprawozdawczości statystycznej nie objętej corocznym programem badań i rocznym planem opracowań statystycznych.
Art.  9.

Przeprowadzanie spisów powszechnych następuje na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów.

Art.  10.

Rada Ministrów określa w drodze rozporządzenia zakres obowiązków osób prywatnych, wezwanych do udzielania informacji dla spisów powszechnych i innych badań statystycznych.

Art.  11.
1.
Główny Urząd Statystyczny zapewni zainteresowanym naczelnym organom administracji państwowej uzyskanie we właściwym czasie wyników badań statystycznych objętych planem opracowań statystycznych.
2.
Organy statystyki państwowej zapewnią terenowym organom administracji państwowej uzyskanie we właściwym czasie wyników badań statystycznych, objętych planem opracowań statystycznych, dotyczących zarówno danego terenu, jak i wyników badań ogólnopaństwowych, mających znaczenie dla działalności organów terenowych. Tryb udzielania tych danych statystycznych określi Prezes Rady Ministrów.
Art.  12.
1.
Organy administracji państwowej, instytucje państwowe i społeczne oraz przedsiębiorstwa gospodarki uspołecznionej i przedsiębiorstwa prywatne obowiązane są sporządzać sprawozdania statystyczne według instrukcji wydanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, a w zakresie statystyki finansów instytucji państwowych i społecznych oraz przedsiębiorstw gospodarki uspołecznionej i przedsiębiorstw prywatnych - według instrukcji wydanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w porozumieniu z Ministrem Finansów.
2.
Obowiązki w zakresie statystyki dotyczącej budżetu Państwa oraz instytucji finansowych regulują przepisy wydane przez Ministra Finansów w porozumieniu z Prezesem Głównego Urzędu Statystycznego.
Art.  13.
1.
W zakresie niezbędnym dla potrzeb własnej działalności organy administracji państwowej, instytucje państwowe i społeczne oraz jednostki nadzorujące działalność przedsiębiorstw gospodarki uspołecznionej mogą prowadzić badania statystyczne i związaną z tymi badaniami sprawozdawczość statystyczną jedynie w porozumieniu z Głównym Urzędem Statystycznym.
2.
Badania i sprawozdawczość, o których mowa w ust. 1, mogą być wprowadzone tylko przez organ naczelny administracji państwowej lub organ naczelny instytucji państwowej i społecznej, a w terenowych organach administracji państwowej - przez prezydium. wojewódzkiej rady narodowej (rady narodowej miasta wyłączonego z województwa). Instrukcje i formularze tej sprawozdawczości podlegają zatwierdzeniu przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego.
3.
Prezes Głównego Urzędu Statystycznego może zobowiązać jednostki, o których mowa w ust. 1, do nadsyłania do Głównego Urzędu Statystycznego lub terenowych organów statystyki państwowej odpisów sprawozdań oraz wyników przeprowadzonych badań.
4.
Prezes Rady Ministrów może rozciągnąć postanowienia ust. 1-3 w całości lub w części na przedsiębiorstwa gospodarki uspołecznionej o zasięgu ogólnokrajowym.
Art.  14.

Organy statystyki państwowej obowiązane są przy składaniu sprawozdań lub udzielaniu informacji statystycznych przestrzegać przepisów o zachowaniu tajemnicy państwowej.

Art.  15.

Organy statystyki państwowej kontrolują legalność prowadzenia sprawozdawczości statystycznej, jak również terminowość, rzetelność i prawidłowość sprawozdań statystycznych.

Art.  16.
1.
Przy prowadzeniu badań statystycznych organy statystyki państwowej uprawnione są do korzystania z wszelkich materiałów liczbowych znajdujących się w posiadaniu organów administracji państwowej, instytucji państwowych i społecznych oraz przedsiębiorstw gospodarki uspołecznionej i przedsiębiorstw prywatnych.
2.
Prezes Rady Ministrów może ustalić szczególny tryb korzystania przez organy statystyki państwowej z materiałów odnoszących się do spraw obronności i bezpieczeństwa państwa.
Art.  17.

Wykorzystywanie informacji i zeznań indywidualnych, uzyskanych w wyniku sposób powszechnych i innych badań statystycznych, dla celów innych niż dla zestawień statystycznych jest zabronione.

Art.  18.

Kto wykracza przeciwko zakazowi określonemu w art. 17,

podlega karze aresztu do trzech miesięcy lub grzywny do 4.500 złotych.

Art.  19.

Kto odmawia informacji, do której udzielenia jest obowiązany stosownie do przepisów wydanych na podstawie art. 10, albo kto składa niezgodne z prawdą informacje, dowody lub sprawozdania statystyczne, albo kto udaremnia lub utrudnia wykonanie czynności przy badaniach statystycznych,

podlega karze aresztu do trzech miesięcy lub grzywny do 4.500 złotych,

Art.  20.
1.
Kto wbrew obowiązkowi nie składa sprawozdania statystycznego lub sporządza je nieprawidłowo albo po upływie wyznaczonego terminu,

podlega karze grzywny do 1.000 złotych.

2.
Tej samej karze podlega, kto wprowadza sprawozdawczość statystyczną według instrukcji i na formularzach nie zatwierdzonych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego.
Art.  21.

Orzekanie w sprawach o czyny wymienione w art. 18, 19 i 20 następuje w trybie przepisów o orzecznictwie karno-administracyjnym na podstawie wniosku o ukaranie, złożonego przez Główny Urząd Statystyczny lub wojewódzki (miejski) urząd statystyczny.

Art.  22.

Pracownik organu administracji, instytucji albo przedsiębiorstwa państwowego lub społecznego, który składa sprawozdanie statystyczne zawierające dane nieprawdziwe, wyrządzając przez to szkodę dla interesu społecznego lub gospodarczego,

podlega karze więzienia do lat 3 lub aresztu do lat 3.

Art.  23.
1.
Znosi się wydziały statystyki prezydiów wojewódzkich rad narodowych (rad narodowych zamiast wyłączonych z województw) oraz powiatowych i miejskich (w miastach stanowiących powiaty) rad narodowych.
2.
Terenowe organy statystyki państwowej (art. 1 ust. 3) przejmują zakres działania dotychczasowych organów statystyki prezydiów rad narodowych.
3.
Pracownicy dotychczasowych organów statystyki prezydiów rad narodowych przechodzą do pracy w urzędach i inspektoratach statystycznych z zachowaniem ciągłości pracy.
Art.  24.

Prezydia rad narodowych wykonują w stosunku do terenowych organów statystyki państwowej uprawnienia wynikające z art. 56 ustawy z dnia 25 stycznia 1958 r. o radach narodowych (Dz. U. Nr 5, poz. 16).

Art.  25.

Ilekroć w ustawie jest mowa o ministrach, należy przez to rozumieć również przewodniczących komisji i komitetów, sprawujących funkcje naczelnych organów administracji państwowej, oraz kierowników urzędów centralnych.

Art.  26.
1.
Tracą moc:
1)
dekret z dnia 31 lipca 1946 r. o organizacji statystyki państwowej i o Głównym Urzędzie Statystycznym (Dz. U. Nr 41, poz. 239 z późniejszymi zmianami),
2)
ustawa z dnia 28 marca 1952 r. o zmianie zakresu działania władz naczelnych w dziedzinie statystyki państwowej (Dz. U. Nr 18, poz. 109).
2.
Do czasu wydania przepisów wykonawczych przewidzianych w niniejszej ustawie - pozostają w mocy dotychczasowe przepisy wykonawcze.
Art.  27.

Ustawa wchodzi w życie z upływem 30 dni od daty ogłoszenia.

1 Art. 1 zmieniony przez art. 19 ustawy z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych (Dz.U.75.16.91) z dniem 1 czerwca 1975 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1962.10.47

Rodzaj: Ustawa
Tytuł: Organizacja statystyki państwowej.
Data aktu: 15/02/1962
Data ogłoszenia: 21/02/1962
Data wejścia w życie: 24/03/1962