Przepisy dotyczące obrotu wierzytelnościami SPZOZ wymagają zmian
Zadłużenie polskich szpitali przekroczyło 11 mld zł. Przepisy ograniczające obrót wierzytelnościami SP ZOZ-ów wymagają zmian – uważają eksperci z zespołu doradztwa regulacyjnego DZP, autorzy raportu poświęconego barierom w obrocie wierzytelnościami SPZOZ.
Zasady gospodarowania mieniem samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej reguluje obecnie ustawa o działalności leczniczej, która wprowadza daleko idące ograniczenia w obrocie wierzytelnościami SPZOZ.
Według ekspertów z kancelarii Domański Zakrzewski Palinka (DZP) graniczenia te uniemożliwiają swobodne dysponowanie wierzytelnościami przez dostawców zadłużonych podmiotów leczniczych i negatywnie wpływają na pewność obrotu. Wywołują też wątpliwości co do ich zgodności z Konstytucją RP i prawem Unii Europejskiej i dlatego wymagają zmian.
Art. 54 ust. 5 i 6 ustawy o działalności leczniczej uzależnia możliwość zmiany wierzyciela SPZOZ od zgody jego podmiotu tworzącego. Czynności dokonane bez uprzedniej zgody podmiotu tworzącego są z mocy prawa nieważne.
Dla dostawców SPZOZ, którymi często są małe i średnie polskie przedsiębiorstwa, oznacza to poważne konsekwencje, takie jak ograniczenia w dysponowaniu wierzytelnościami wobec zakładów. Dostawcy zmuszeni są też czekać na zapłatę ze strony szpitala nawet do 230 dni.
- Ograniczenia te wynikają nie tylko z brzmienia przepisów, ale też z przyjmowanego przez Sąd Najwyższy szerokiego rozumienia pojęcia "czynność prawna mająca na celu zmianę wierzyciela SPZOZ". W rezultacie zgody podmiotu tworzącego SPZOZ wymagają wszelkie czynności prawne, które prowadzą lub mogą nawet pośrednio prowadzić do zmiany wierzyciela SPZOZ, a nie tylko takie, których jest to bezpośrednim celem - tłumaczy dr Tomasz Zalasiński, radca prawny, counsel w zespole doradztwa regulacyjnego kancelarii Domański Zakrzewski Palinka.
Za nieważne mogą być więc uznane czynności dokonane bez zgody podmiotu tworzącego, takie jak przelew wierzytelności, przekaz, poręczenie, umowy gwarancyjne, umowy konsorcjum czy faktoringu, a także wszelkie umowy zawierane przez wierzycieli SPZOZ w celu usprawnienia procesu dochodzenia wierzytelności, nawet wówczas, gdy nie powodują żadnych dodatkowych kosztów po stronie podmiotów leczniczych.
W III kwartale 2016 roku na 2 mld wymagalnych wierzytelności SPZOZ, aż 91 procent zobowiązań stanowiły długi szpitali wobec dostawców usług i towarów. Można zaobserwować trend, że szpitale, mające problemy z płynnością finansową, odsuwają na później płatności właśnie wobec swoich kontrahentów. Obecna regulacja art. 54 ust. 5 i 6 UDL uniemożliwia im tymczasem restrukturyzację zadłużenia poprzez sięgnięcie po środki sektora prywatnego.
- Wynikające stąd ograniczenia konstytucyjnej swobody działalności gospodarczej i związanej z nią swobody kontraktowania należy uznać za nieproporcjonalne i nieuzasadnione. Regulacja ta rodzi również wątpliwości co do zgodności z prawem Unii Europejskiej, a na tle regulacji obowiązujących w innych krajach UE wydaje się nadmiernie restrykcyjna – podkreśla dr Marcin Romanowicz, radca prawny, associate w zespole doradztwa regulacyjnego kancelarii Domański Zakrzewski Palinka.
- W naszej ocenie konieczna jest zmiana problematycznych przepisów ustawy o działalności leczniczej. Nowelizacja może iść w dwóch kierunkach - albo w kierunku zobiektywizowania przesłanek wyrażania zgody na zmianę wierzyciela przez podmiot tworzący (poprzez objęcie procesu jej wyrażania reżimem procedury administracyjnej), albo poprzez przyznanie podmiotowi tworzącemu prawa pierwokupu wierzytelności i wprowadzenie zasady, że zbycie wierzytelności na rzecz podmiotu trzeciego może nastąpić wyłącznie wówczas, gdy podmiot tworzący nie skorzysta z przysługującego mu prawa pierwokupu - konkludują autorzy raportu.
Źródło: DZP
