Jak łączyć naukę z biznesem? Zespół doradczy MNiSW przedstawia rekomendacje

W siedzibie Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego zespół doradczy ds. wzmocnienia wyników badań naukowych przedstawił wypracowany projekt zmian na rzecz współpracy nauki i biznesu. Dokument stanowi gotowy pakiet rekomendacji mających na celu lepsze wykorzystanie potencjału polskiej nauki w rozwoju gospodarki, technologii, usług publicznych i społeczeństwa opartego na wiedzy. Nowy model ewaluacji jakości działalności naukowej ma trafić pod obrady rządu już w czerwcu.

Jak informuje Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, zaprezentowany projekt zmian to efekt prac zespołu ds. wzmocnienia transferu wyników badań naukowych, który skupia przedsiębiorców technologicznych, założycieli i menedżerów firm deep tech, naukowców z doświadczeniem zarządczym, liderów instytucji nauki, ekspertów pośredniczących w procesach transferu technologii oraz specjalistów ds. przedsiębiorczości akademickiej i finansowania innowacji.

Sam dokument łączy wiele środowisk. Współpracują ze sobą przedstawiciele nauki, biznesu oraz administracji publicznej, a w toku prac zespół prowadził liczne rozmowy z przedstawicielami m.in. administracji rządowej, agencji finansujących badania i innowacje, uczelni, instytutów Polskiej Akademii Nauk, instytutów badawczych, Sieci Badawczej Łukasiewicz, organizacji przedsiębiorców, doktorantów, studentów oraz ekspertów systemowych. W proces zaangażowane były także środowiska związane m.in. z MNiSW, Ministerstwem Finansów, Ministerstwem Rozwoju i Technologii, Ministerstwem Obrony Narodowej, Ministerstwem Zdrowia, NCN, NCBR, PAN oraz Urzędem Patentowym RP.

Jak zwiększyć wpływ badań naukowych na rozwój Polski?

Główna teza raportu to stwierdzenie, że wyzwaniem jest nie tylko poziom finansowania nauki, lecz organizacja systemu wokół wiedzy. Zdaniem zespołu ds. wzmocnienia transferu, wyniki badań zbyt często nie przechodzą przez kolejne etapy tworzenia wartości, dlatego potrzebna jest zmiana adaptacyjna obejmująca reguły, bodźce, standardy, finansowanie, dane i kulturę współpracy między nauką, gospodarką i państwem.

- Potencjał środowiska naukowego nie jest w Polsce w pełni dostrzegany ani odpowiednio wykorzystywany. Transfer wiedzy i technologii pozostaje w polskim systemie nauki stosunkowo nową, wciąż niedostatecznie docenianą ścieżką rozwoju. Naukowcy potrzebują zarówno narzędzi, aby móc nią podążać, jak i bezpiecznej przestrzeni do zmiany sposobu myślenia o roli nauki w relacji ze społeczeństwem i gospodarką - wyjaśniła Natalia Osica, przewodnicząca zespołu.

Zespół ds. wzmocnienia transferu wyników badań naukowych zwraca uwagę, że oprócz wysokości budżetu równie istotna jest strategia jego podziału i powiązanie systemu ewaluacji działalności naukowej ze skutecznością wdrażania wyników badań, aby sektor nauki, społeczeństwo i gospodarka miały jeden wspólny cel. Zespół zaprezentował trzy inicjatywy ponadresortowe: 

• uporządkowanie finansowania badań i technologii w jeden cykl od idei do wdrożenia,
• budowę globalnie konkurencyjnego ośrodka badawczego,
• wsparcie dla start-upów naukowych (finansowanie na start oraz profesjonalne wsparcie dla akademickich spółek spin-off).

Ponadto przedstawił pakiet rekomendacji operacyjnych dotyczących zmian w sektorze nauki i szkolnictwa wyższego, w zakresie m.in. rozwoju przedsiębiorczości akademickiej, powiązania ewaluacji z wdrożeniami, urlopu przedsiębiorczego dla naukowców, standaryzacji umów i zasad komercjalizacji, budowy systemu danych o transferze wiedzy i technologii, uporządkowania pojęć dotyczących transferu oraz wsparcia międzynarodowej ochrony najbardziej rokujących wynalazków.

Budowa prestiżu działań naukowców i pomoc samorządów

Zespół zarekomendował wdrożenie prestiżowych nagród (grant dla najlepszego podmiotu), rozwój społeczności liderów współpracy nauki z otoczeniem społeczno-gospodarczym, a także budowanie międzynarodowej pozycji Polski poprzez rozwój sieci współpracy z globalnymi liderami nauki i technologii oraz organizację międzynarodowego forum aktywnie włączającego naukowców w dyskusje o rozwoju kraju.  

- Raport wskazuje również rolę uczelni i instytutów, agencji finansujących, samorządów, spółek Skarbu Państwa, inwestorów i przedsiębiorstw jako współtwórców systemu transferu wiedzy i technologii. Dla wzmocnienia wspólnej odpowiedzialności za transfer wiedzy i technologii zespół opracował rekomendację działań w formie Paktu dla rozwoju wiedzy i technologii - czytamy w komunikacie.

Wypracowane rozwiązania mają stać się punktem wyjścia do dalszych prac wdrożeniowych, konsultacji i pilotaży, a same mechanizmy mają pomóc rozwijać przyszłe technologie, firmy, polityki publiczne i idee o znaczeniu dla rozwoju Polski.