Sprawa miała następujący przebieg. Prezydent miasta po uzyskaniu pozytywnej opinii kuratora oświaty, odwołał Edwarda K. ze stanowiska dyrektora szkoły podstawowej. Jako przyczyny wskazał niedostateczną współpracę z kadrą, konflikty z rodzicami uczniów oraz ogólny chaos w placówce. Od zarządzenia Edward K. odwołał się do sądu administracyjnego. W skardze podkreślił, że organ zarządzający szkołą nie wykazał związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy stwierdzonymi i zarzucanymi mu uchybieniami, a działalnością szkoły. Zauważył, że żadne z nich nie wywołało szkody w majątku szkoły, która miałaby wpływ na realizację zadań oświatowych i wychowawczych. Skarżący nie podważał co prawda przedstawionej w zarządzeniu negatywnej oceny jego pracy, ale podkreślał, że nie może ona stanowić odwołania z zajmowanego stanowiska bez wypowiedzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyznał mu rację.
WSA: Nieudolnego dyrektora szkoły należy odwołać bez zbędnej zwłoki>>
WSA: Wąskie rozumienie "przypadków szczególnie uzasadnionych"
Sąd zwrócił uwagę, że art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o., który miał zastosowanie w sprawie, dotyczy odwołania dyrektora szkoły w "przypadkach szczególnie uzasadnionych". Przypadki te są ujmowane wąsko - jako sytuacje, w których doszło do rażących uchybień, tj. takich, które nie pozwalają na dalsze zajmowanie stanowiska, a jednocześnie wymuszają na organie prowadzącym szkołę natychmiastowe odsunięcie kierownika szkoły od pracy na tym stanowisku w trakcie roku szkolnego bez wypowiedzenia. Chodzić może zatem o zdarzenia (działania lub zaniechania) o charakterze nagłym, wyjątkowym i nadzwyczajnym. Sądy uznają ten tryb za uzasadniony np. w razie stwierdzenia kradzieży przez dyrektora; błędów organizacyjnych dyrektora, które postawiły placówkę w stan zagrożenia likwidacją; poniżania, upokarzania i ignorowania pracowników szkoły; nieregulowania zobowiązań finansowych szkoły. Przyczyną mogą być też zdarzenia niezawinione np. długotrwała choroba uniemożliwiająca wykonywanie funkcji kierowniczej, a w efekcie dezorganizację pracy szkoły. Negatywna ocena działalności dyrektora w zakresie gospodarki finansowej szkoły lub innych zaniedbań dotyczących organizacji pracy szkoły, a zwłaszcza odmienna wizja prowadzenia placówki oświatowej, czy też konflikt z organem prowadzącym szkołę lub ze współpracownikami, nie mieszczą się w pojęciu szczególnie uzasadnionych przypadków. Sprawa trafiła do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Powołanie i odwołanie ze stanowiska dyrektora szkoły i przedszkola - czytaj w LEX >
NSA: Uznanie administracyjne wymaga wyczerpującego uzasadnienia
Sąd wyjaśnił na wstępie, że w treści art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o. ustawodawca posłużył się słowem "może", co oznacza, że orzeczenie o odwołaniu ze stanowiska, oparte jest na uznaniu administracyjnym, ale musi zostać wyczerpująco uzasadnione. Oznacza to, iż ocena i uznanie organu, który powierzył nauczycielowi stanowisko kierownicze, a następnie zamierza odwołać go z tej funkcji, nie mogą mieć charakteru dowolnego lub arbitralnego. Powinny być szczegółowo wywiedzione i umotywowane w uzasadnieniu podjętego zarządzenia. Zdaniem NSA trafnie sąd pierwszej instancji stwierdził, że pojęcie "szczególnie uzasadnionych przypadków" winno być rozumiane wąsko i oznaczać takie sytuacje, w których nie jest możliwe spełnianie przez nauczyciela funkcji kierowniczej, a konieczność natychmiastowego przerwania jego czynności zachodzi ze względu na zagrożenie interesu publicznego. Co ważne, tryb wynikający z treści art. 66 ust. 1 pkt 2 p.o. dotyczy szczególnych i nadzwyczajnych okoliczności i nie może on zastępować innych trybów pozwalających na odwołanie dyrektora szkoły. Nie można więc uznać, że tryb ten jest tożsamy z trybem wynikającym z art. 66 ust. 1 pkt 2 p.o. Nie mogą być więc stosowane zamienne, jak tego oczekiwałby organ gminy. Tym samym, to nie organ prowadzący daną szkołę publiczną ocenia, który z tych trybów zastosować przy tym samym lub bardzo podobnym stanie faktycznym sprawy. Wybór właściwego trybu odwołania osoby pełniącej funkcję kierowniczą w szkole publicznej podlega zawsze kontroli sądu administracyjnego. Analizując treść uzasadnienia dołączonego do zarządzenia prezydenta miasta, NSA doszedł do wniosku, że nie można na jego podstawie stwierdzić, które okoliczności organ uznał za "przypadki szczególnie uzasadnione". Organ posłużył się ogólnymi stwierdzeniami o wadliwym zarządzaniu szkołą przez Edwarda K. Złej organizacji pracy oraz brakiem umiejętności komunikacyjnych. Nie wykazał jednak na czym konkretnie polegały naruszenia przepisów Prawo oświatowego, na które się powoływał.
Dyrektora nie można odwołać od razu
Dyrektora placówki nie można odwołać z dnia na dzień wyłącznie z powodu negatywnej oceny pracy i wykonywanych przez nauczyciela - dyrektora zadań i pełnionej funkcji. Jeżeli dyrektor nie sprawdza się - w ocenie organu prowadzącego - na tym stanowisku, czy też nie potrafi ułożyć relacji m.in. z podwładnymi, czy radą rodziców, to należy wdrożyć tryb "zwykłego" odwołania dyrektora ze stanowiska. Organ szeroko przedstawił konflikty w szkole, ale z uzasadnienia zarządzenia nie wynikało, co było przyczyną tego konfliktu ani też w jaki sposób konflikt ten zagrażał prawidłowemu wykonywaniu zadań szkoły. Także pozostałe okoliczności nie mogły być uznane za "szczególnie uzasadnione przypadki". Dotyczyły one wyłącznie tworzenia niewłaściwej atmosfery pracy, niewłaściwej współpracy z rodzicami, delegowania uprawnień w sposób niezgodny z przyjętą organizacją pracy szkoły i złej współpracy z wicedyrektorkami. NSA doszedł zatem do przekonania, że Edward K. doświadczał trudności w kierowaniu szkołą. Sam ten fakt nie wyczerpywał jednak przesłanek natychmiastowego odwołania z zajmowanego stanowiska. Dlatego skargę kasacyjną oddalił.
Wyrok NSA z 12 listopada 2025 r., sygn. akt III OSK 2617/22
Sprawdź też w LEX:
W jaki sposób dokonać zastępstwa nieobecnego wicedyrektora szkoły? >
Czy rada gminy jest właściwa do rozpatrzenia skargi na zaniechania ze strony dyrektora szkoły? >
Cena promocyjna: 129.5 zł
Cena regularna: 259 zł
Najniższa cena w ostatnich 30 dniach: 129.5 zł
