Zatrzymywanie fałszywych znaków pieniężnych.

ZARZĄDZENIE
MINISTRA FINANSÓW
z dnia 11 listopada 1955 r.
w sprawie zatrzymywania fałszywych znaków pieniężnych.

Na podstawie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 28 października 1950 r. o zmianie systemu pieniężnego (Dz. U. Nr 50, poz. 459) zarządza się, co następuje:
§  1.
1.
W razie przedstawienia w kasie jednostki gospodarki uspołecznionej znaku pieniężnego (banknotu lub monety) sfałszowanego lub budzącego wątpliwości co do autentyczności, osoba działająca z ramienia jednostki gospodarki uspołecznionej obowiązana jest taki znak pieniężny zatrzymać i o zatrzymaniu sporządzić protokół w 5 egzemplarzach.
2.
Jednostką gospodarki uspołecznionej, w rozumieniu zarządzenia, jest jednostka budżetowa, przedsiębiorstwo lub instytucja państwowa, organizacja spółdzielcza, polityczna, społeczna lub zawodowa.
2.
Protokół powinien zawierać:
1)
nazwę i siedzibę jednostki zatrzymującej znak pieniężny, liczbę porządkową protokołu i datę jego sporządzenia;
2)
nazwę i adres jednostki przedstawiającej znak pieniężny, z zaznaczaniem nazwiska, imienia, adresu i charakteru służbowego pracownika działającego w imieniu tej jednostki, a w razie gdy zatrzymany znak pieniężny przedstawiła osoba fizyczna we własnym imieniu - jej nazwisko, imię i adres;
3)
wartość nominalna i data emisji zatrzymanego znaku pieniężnego, a ponadto serie i numery, o ile zatrzymanym znakiem pieniężnym jest banknot;
4)
podpis osoby zatrzymującej znak pieniężny oraz podpis i numer dowodu osobistego lub legitymacji służbowej osoby, która znak ten przedstawiła.

Numerację protokołów rozpoczyna się w każdym roku od liczby 1.

§  2.
W razie ujawnienia przez jednostkę gospodarki uspołecznionej znaku pieniężnego sfałszowanego lub budzącego wątpliwość co do autentyczności i w razie niemożności ustalenia, przez kogo znak został wpłacony, osoba działająca z ramienia tej jednostki obowiązana jest znak zatrzymać i o zatrzymaniu sporządzić protokół w 4 egzemplarzach. Protokół powinien odpowiadać warunkom określonym w § 1.
§  3.
Zatrzymany znak pieniężny jednostka zatrzymująca przesyła niezwłocznie wraz z trzema egzemplarzami protokołu właściwej terytorialnie jednostce Milicji Obywatelskiej. Czwarty egzemplarz protokołu otrzymuje jako pokwitowanie osoba, która przedstawiła zatrzymany znak pieniężny, a piąty egzemplarz pozostaje w aktach jednostki, która sporządziła protokół. W przypadku przewidzianym w § 2 trzy egzemplarze protokołu wraz z zakwestionowanym znakiem pieniężnym przesyła się Milicji Obywatelskiej, a czwarty egzemplarz pozostaje w aktach jednostki, która sporządziła protokół.
§  4.
Jeżeli zachodzi podejrzenie, że zatrzymany znak pieniężny został sfałszowany przez osobę przedstawiającą znak, lub jeżeli nasuwa się przypuszczenie, że osoba ta rozmyślnie puszcza w obieg sfałszowane znaki pieniężne, wówczas jednostka, która zatrzymała znak pieniężny, obowiązana jest niezwłocznie wezwać organy Milicji Obywatelskiej.
§  5.
1.
Do wykonywania ekspertyz zatrzymanych znaków pieniężnych, sporządzania opisów autentycznych i fałszywych znaków pieniężnych, wydawania opinii oraz opracowywania wszelkich materiałów w powyższych sprawach i dostarczania ich właściwym władzom powołany jest Narodowy Bank Polski.
2.
Narodowy Bank Polski uprawniony jest do kasowania fałszywych znaków pieniężnych.
§  6.
1.
Narodowy Bank Polski dokonuje ekspertyzy nadesłanych mu przez organy Milicji Obywatelskiej znaków pieniężnych i w razie stwierdzenia fałszerstwa przesyła orzeczenie Komendzie Głównej Milicji Obywatelskiej.
2.
Sfałszowane znaki pieniężne zatrzymuje Narodowy Bank Polski w zastrzeżonym depozycie, który może być wydany jedynie na pisemne żądanie władz sądowych, prokuratorskich, Komitetu do Spraw Bezpieczeństwa Publicznego i Milicji Obywatelskiej.
3.
W razie stwierdzenia, że nadesłany znak pieniężny jest autentyczny, a został zakwestionowany z powodu uszkodzenia lub usterek graficznych, Narodowy Bank Polski postępuje zgodnie z przepisami zarządzenia Ministra Finansów z dnia 11 listopada 1955 r. w sprawie przyjmowania i wymiany uszkodzonych lub zatartych znaków pieniężnych (Monitor Polski Nr 116, poz. 1523).
§  7.
1.
W razie stwierdzenia nowego typu falsyfikatu znaków pieniężnych Narodowy Bank Polski niezwłocznie powiadamia o tym Komendę Główną Milicji Obywatelskiej, podając charakterystyczne cechy danego typu falsyfikatu.
2.
Narodowy Bank Polski sporządza dokładny opis słowno-graficzny nowego typu falsyfikatu do użytku banków oraz Komendy Głównej Milicji Obywatelskiej.
3.
Narodowy Bank Polski może nie sporządzać opisu słowno-graficznego, jeżeli nowy typ falsyfikatu jest nieudolnie wykonany i łatwy do rozpoznania.
§  8.
Narodowy Bank Polski przechowuje znaki pieniężne i inne dowody rzeczowe przekazane przez sądy, prokuratury, Milicję Obywatelską i inne władze do czasu otrzymania odpisu sentencji prawomocnego wyroku. Po otrzymaniu odpisu sentencji prawomocnego wyroku Narodowy Bank Polski postępuje ze znakami pieniężnymi i innymi dowodami rzeczowymi zgodnie z sentencją wyroku. Przedmioty użytkowe, mające znaczenie naukowe lub poglądowe, mogą być wykorzystane przez Narodowy Bank Polski i Komendę Główną Milicji Obywatelskiej. Sfałszowane znaki pieniężne i inne dowody rzeczowe podlegające zniszczeniu powinny być niszczone komisyjnie.
§  9.
1.
Komisję dokonującą zniszczenia sfałszowanych znaków pieniężnych oraz innych dowodów rzeczowych (§ 8) zwołuje Narodowy Bank Polski.
2.
W skład komisji dokonującej zniszczenia wchodzą przedstawiciele Komendy Głównej Milicji Obywatelskiej oraz Narodowego Banku Polskiego.
3.
Z czynności komisji sporządza się protokół w 2 egzemplarzach, z których jeden otrzymuje Komenda Główna Milicji Obywatelskiej, drugi pozostaje w aktach Narodowego Banku Polskiego.
§  10.
Zarządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

M.P.1955.116.1524

Rodzaj: Zarządzenie
Tytuł: Zatrzymywanie fałszywych znaków pieniężnych.
Data aktu: 11/11/1955
Data ogłoszenia: 07/12/1955
Data wejścia w życie: 07/12/1955