Postępowanie ze zwierzętami rzeźnymi w obrocie.

ZARZĄDZENIE
MINISTRA PRZEMYSŁU MIĘSNEGO I MLECZARSKIEGO ORAZ PREZESA CENTRALNEGO URZĘDU SKUPU I KONTRAKTACJI
z dnia 23 października 1952 r.
w sprawie postępowania ze zwierzętami rzeźnymi w obrocie.

Na podstawie art. 4 ust. 1 i 3 pkt 1 ustawy z dnia 10 lutego 1949 r. o obrocie zwierzętami gospodarskimi i produktami uboju oraz o ich przetwórstwie (Dz. U. Nr 21, poz. 135) zarządza się, co następuje:
§  1.
Za zwierzęta rzeźne w rozumieniu niniejszego zarządzenia uważa się zwierzęta gospodarskie jak: trzoda chlewna, prosięta, bydło, cielęta, konie, owce i kozy, których ubój nie jest zakazany przepisami o ochronie hodowli.
§  2.
1.
Przepisy zarządzenia regulują zasady, na jakich powinny się odbywać gromadzenie, transport i żywienie zwierząt rzeźnych w obrocie. Przez pojęcie "transport" rozumie się załadowanie, przewożenie, wyładowanie, przeładowanie oraz przepęd.
2.
Przepisy art. 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o ochronie zwierząt (Dz. U. z 1932 r. Nr 42, poz. 417) mają odpowiednie zastosowanie.
§  3.
Zwierzęta rzeźne powinny być należycie pielęgnowane, żywione, pojone i znajdować się pod stałą opieką dozorcy wyznaczonego przez dostawcę, nadawcę lub odbiorcę.
§  4.
Zwierzęta rzeźne należy dostarczać do miejsca ich odbioru możliwie czyste, nie przekarmione, bez zadrapań i uszkodzeń mechanicznych skóry, a świnie bez drutu w ryjach.
§  5.
1.
Miejsce gromadzenia zwierząt rzeźnych oraz środki transportu powinny być urządzone w sposób zapewniający wypełnienie warunków określonych w §§ 3 i 4.
2.
W pomieszczeniach przeznaczonych do gromadzenia zwierząt, w środkach transportu i w urządzeniach technicznych używanych w obrocie zwierzętami nie mogą znajdować się wystające na zewnątrz ostre przedmioty (druty, gwoździe sterczące, deski z drzazgami), a ogrodzenia nie mogą być wykonane z drutu kolczastego.
3.
Miejsca gromadzenia zwierząt powinny posiadać dostateczną powierzchnię, oświetlenie, wentylację i temperaturę, a ponadto powinny być ogrodzone, osłonięte od wiatru, zacienione, suche, zabezpieczone przed opadami oraz zaopatrzone w urządzenia do karmienia i pojenia zwierząt.
4.
Rampy załadowcze ł wyładowcze oraz wagi powinny być zaopatrzone w poręcze boczne i posiadać powierzchnię szczelną, gładką, lecz nie śliską,
5.
Środki transportu powinny być dostosowane do przewozu zwierząt i zabezpieczać je przed uszkodzeniami i działaniem ujemnych wpływów atmosferycznych.
§  6.
Przy gromadzeniu i transporcie zwierząt rzeźnych należy przestrzegać następujących zasad:

1)

zwierzęta rzeźne powinny mieć zapewnioną w pomieszczeniach i środkach transportu powierzchnię według następujących norm przestrzennych na 1 sztukę:

bydła dorosłego i koni średnich – 1,6 m2

cieląt, owiec i kóz – 0,4 m2

świń powyżej 150 kg – 0,6 m2

świń od 100 do 150 kg – 0,5 m2

świń od 80 do 100 kg – 0,4 m2

świń poniżej 80 kg – 0,3 m2

prosiąt, jagniąt – 0,25 m2

2)

zwierzęta jednego gatunku powinny być grupowane razem, jednakże bez mieszania sztuk dużych z małymi;

3)

sztuki złośliwe, samce, późne kastraty i grzejące się samice powinny być oddzielone od pozostałych zwierząt;

4)

zwierzęta duże, jak bydło i konie, nie mogą być gromadzone i przewożone luzem, lecz powinny być krótko uwiązane w sposób umożliwiający im położenie się;

5)

pętanie zwierząt jest niedozwolone;

6)

załadowywanie i wyładowywanie zwierząt powinno być dokonywane pojedynczo lub małymi grupami, przy użyciu ramp stałych lub ruchomych; prosięta i jagnięta należy wnosić na rękach;

7)

zwierzęta, które w czasie transportu zachorowały, z konieczności zostały poddane ubojowi lub padły, powinny być odładowane przez służbę P.K.P. na koszt nadawcy na najbliższym punkcie odładowczym;

8)

zwierzęta, dotknięte chorobą zaraźliwą lub podejrzane o taką chorobę, powinny być przetrzymywane w oddzielnych pomieszczeniach, wyłączających zetknięcie się tych zwierząt ze zwierzętami zdrowymi; transport tych zwierząt – zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Rolnictwa z dnia 9 stycznia 1928 r. w sprawie wykonania rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 sierpnia 1927 r o zwalczaniu zaraźliwych chorób zwierzęcych (Dz. U. Nr 19, poz. 167 z późniejszymi zmianami) – może odbywać się jedynie za zezwoleniem prezydium powiatowej rady narodowej;

9)

pomieszczenia przeznaczone do gromadzenia zwierząt oraz urządzenia techniczne używane w obrocie zwierzętami, jak środki transportu, rampy, wagi itp., powinny być oczyszczane i odkażane stosownie do obowiązujących w tym zakresie przepisów sanitarno-weterynaryjnych.

§  7.
1.
Zwierzęta chore, charłacze i zwierzęta, co do których istnieje obawa, iż transport wpłynie na nie w sposób wybitnie szkodliwy, oraz zwierzęta uciążliwe w transporcie należy pozostawić na miejscu.
2.
Transport samic w pierwszych dziesięciu dniach po porodzie jest niedozwolony.
3.
Prosiąt i jagniąt nie wolno przewozić w wagonach kratkowych.
§  8.
1.
Z uwzględnieniem koniecznych odpoczynków zezwala się na przepęd zwierząt rzeźnych w ciągu doby na następujące odległości:

świnie ciężkie wagi powyżej 120 kg do 300 m

świnie lekkie wagi poniżej 120 kg do 500 m

cielęta do 500 m

owce do 5 km

bydło dorosłe i jałowizna do 5 km

konie do 15 km

2.
Zwierzęta z trudem poruszające się z powodu znacznego stopnia utuczenia, słabe i chore należy do miejsca przeznaczenia przewozić.
3.
Szybkość pędzenia powinna być dostosowana do normalnego chodu zwierzęcia.
4.
Drogę przepędu należy wybierać miękką.
5.
W lecie należy unikać przepędu w godzinach południowych, a w dni upalne stosować przepęd w nocy.
6.
Śliska trasa przepędu powinna być posypana piaskiem, popiołem itp.
§  9.
Żywienie zwierząt w obrocie powinno się odbywać według następujących zasad:
1)
zwierzęta należy karmić paszami zdrowymi; nie wolno dawać pasz stęchłych, spleśniałych, przewiędniętych czy też zaparzonych;
2)
dzienną porcję karmy należy dawać sztukom dorosłym w dwóch, a młodzieży w trzech dawkach;
3)
poić należy zwierzęta rzeźne czystą wodą – w zimie wystałą, raz dziennie, a w lecie przynajmniej dwa razy dziennie do woli;
4)
zabrania się przekarmiania zwierząt oraz stosowania zabiegów, powodujących picie nadmiernej ilości wody;
5)
zwierzęta przeznaczone do transportu powinny być nakarmione na 3–4 godziny przed drogą.
§  10.
1.
Zezwala się na nie karmienie zwierząt w czasie transportu trwającego krócej niż 24 godziny. Przepis powyższy nie ma zastosowania przy transporcie cieląt, jagniąt i prosiąt.
2.
Zwierzęta nie karmione w czasie transportu (ust. 1) należy poić.
§  11.
1.
Zwierzętom rzeźnym należy zapewnić przed ubojem odpoczynek, który powinien trwać minimum 12 godzin.
2.
Przepis ust. 1 nie dotyczy cieląt i prosiąt, które powinny być poddane ubojowi w ciągu 12 godzin od wyładunku.
3.
Zwierzęta rzeźne powinny być przed ubojem poddane głodzeniu przez okres nie krótszy niż 12 godzin i nie dłuższy niż 18 godzin.
4.
W czasie głodzenia zwierzęta powinny być pojone, przy czym ostatnie pojenie powinno być dokonane nie później niż na 5 godzin przed ubojem.
§  12.
1.
Ustala się następujące normy paszy dla poszczególnych rodzajów zwierząt dla jednej sztuki na dobę:
1)
w transporcie oraz przy gromadzeniu przez czas nie dłuższy niż dwie doby:

dla koni – 8 kg siana,

dla bydła dorosłego – 6–8 kg siana ewentualnie słomy jarej,

dla jałowizny – 3 kg siana,

dla owiec i kóz – 1 kg siana,

dla świń – 1,5 kg śruty jęczmiennej lub otrąb pszennych albo 2–3 kg surowych ziemniaków lub 4–5 kg siekanych (szarpanych) baraków surowych,

dla cieląt – poidło z 0,5 kg otrąb pszennych lub mąki i 5 l wody,

dla prosiąt – papka o składzie: 0,5 kg razówki pszenno-jęczmiennej + woda albo 0,5 kg razówki pszenno-owsianej + woda, albo 0,5–0,7 kg otrąb pszennych + 1 kg mleka, albo 0,5–0,7 kg śruty kukurydzianej + 1 kg mleka;

2)
przy przetrzymywaniu zwierząt rzeźnych przez dłuższy czas niż dwie doby zwierzęta należy żywić według norm stosowanych dla zwierząt użytkowych (zwierzęta powinny wykazać przyrost wagi);
3)
przy przetrzymywaniu zwierząt w rzeźniach przez czas nie dłuższy niż dwie doby norma paszowa dzienna wynosi:

dla bydła dorosłego i koni – 5–6 kg siana,

dla jałowizny – 2–3 kg siana,

dla cieląt – 2 l mleka odtłuszczonego w stanie ciepłym lub 0,25 kg mąki pszennej w 2 l wody o temp.+40°C,

dla owiec i kóz – 1–2 kg siana,

dla świń – 1–1,5 kg otrąb lub śruty w 2–5 l wody o temperaturze +40°C,

dla prosiąt – jak w pkt 1.

W razie konieczności przetrzymywania zwierząt rzeźnych w rzeźniach dłużej niż dwie doby normy żywienia należy podwyższyć o 50% i karmić zwierzęta dwa razy na dobę.

2.
Podane w ust. 1 pasze mogą być zastępowane innymi paszami, jednak przy zachowaniu stosunku pasz objętościowych do treściwych i takiej samej wartości odżywczej.
§  13.
1.
Ustala się następujące minimalne normy ściółki na dobę dla jednej sztuki poszczególnych rodzajów zwierząt:
w okresie letnim w okresie zimowym
dla bydła i koni 1 kg słomy 2 kg słomy
dla jałowizny 0 5 kg słomy 1 kg słomy
dla cieląt, owiec, kóz 0 25 kg słomy 0 5 kg słomy
dla świń dorosłych i prosiąt 0 25 kg słomy 0 5 kg słomy

Ściółkę dla bydła, koni, jałowizny, cieląt, owiec i kóz należy podawać po ich nakarmieniu, a dla świń i prosiąt przed wpędzeniem ich do chlewów.

2.
Słoma może być zastąpiona piaskiem, trocinami lub torfem w takiej ilości, aby na podłodze powstała warstwa grubości co najmniej 10 cm.
3.
Używanie słomy i torfu w okresie od 1 kwietnia do 31 października w wagonach kratkowych oraz w wagonach, których drzwi pozostają otwarte w czasie przewozu zwierząt, jest niedozwolone.
4.
Przepis ust. 2 nie ma zastosowania przy transporcie i gromadzeniu prosiąt i jagniąt.
§  14.
Zarządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

M.P.1952.A-93.1447

Rodzaj: Zarządzenie
Tytuł: Postępowanie ze zwierzętami rzeźnymi w obrocie.
Data aktu: 23/10/1952
Data ogłoszenia: 11/11/1952
Data wejścia w życie: 11/11/1952