Usprawnienie gospodarki uspołecznionej w dziedzinie żywienia zbiorowego.

UCHWAŁA
PREZYDIUM RZĄDU
z dnia 8 listopada 1950 r.
w sprawie usprawnienia gospodarki uspołecznionej w dziedzinie żywienia zbiorowego.

Zagadnienie żywienia zbiorowego nabiera specjalnego znaczenia w okresie budowy fundamentów socjalizmu w Polsce.
Wielki wzrost zatrudnienia, włączenie kobiet do pracy produkcyjnej, masowe szkolenie młodzieży - wszystko to powoduje i powodować będzie stały wzrost ilości konsumentów w zakładach żywienia zbiorowego. W roku 1955 będzie 11.000 zakładów żywienia zbiorowego, a liczba żywionych dziennie osiągnie cyfrę 2.200.000.

Dotychczasowy rozwój żywienia zbiorowego wskazuje wyraźnie na szybki proces uspołeczniania zakładów gastronomicznych.

Obecnie udział uspołecznionych zakładów żywienia zbiorowego w istniejącej obecnie sieci zakładów wynosi w miastach 56,3%, obsługując ponad 78% konsumentów, korzystających z obecnie istniejącej sieci zakładów zbiorowego żywienia.

Jakkolwiek rozbudowa sieci zakładów żywienia zbiorowego podjęta była z uwzględnieniem elementów uprzemysłowienia i przebudowy struktury gospodarczej kraju, to jednak stan żywienia zbiorowego na obecnym etapie nie zadowala zwiększonych potrzeb mas pracujących.

Plan 6-letni, zakładając wysokie podniesienie dochodu narodowego i wzrost dobrobytu mas pracujących spowoduje w efekcie wzrost realnych płac pracowniczych i stałe podnoszenie ich stopy życiowej, a co za tym idzie zmiany w poziomie odżywiania się i w strukturze wydatków na żywienie. Zmiany te będą wpływać zasadniczo przede wszystkim na jakość posiłków, potrzebę ich różnorodności i wyboru asortymentowego w dostosowaniu do wymagań i zwiększonych możliwości płatniczych konsumentów.

Z drugiej strony jakość odżywiania, szczególnie jakość posiłków w zakładach żywienia zbiorowego, ich wysoki poziom - stanowi warunek nieodzowny wzrostu wydajności pracy i gotowości do pracy mas pracujących. Wynikające stąd zadania żywienia zbiorowego są niezwykle ważne.

Dla realizacji zadań w zakresie żywienia zbiorowego należy:

1)
wzmocnić organizację aparatu żywienia zbiorowego w centralach spółdzielni przez wyodrębnienie komórek żywienia zbiorowego i ustalenie zasady jednolitego kierownictwa i osobistej odpowiedzialności,
2)
rozbudować szeroką sieć zakładów żywienia zbiorowego w nowobudujących się osiedlach,
3)
ustalić właściwą obsługę miejscowości uzdrowiskowych i wypoczynkowych przez rozbudowę sieci zakładów gastronomicznych i usługowych,
4)
zapewnić dostawę nowoczesnych maszyn i sprzętu dla zakładów żywienia zbiorowego dla osiągnięcia mechanizacji i automatyzacji pracy,
5)
usprawnić system zaopatrywania zakładów w surowce żywnościowe przez wprowadzenie zakupów zdecentralizowanych i rozbudowę zakładów pomocniczych,
6)
podnieść jakość posiłków przez wprowadzenie obowiązujących receptur, opartych na zasadach naukowych,
7)
wzmóc kontrolę sanitarną zakładów dla podniesienia stanu higienicznego,
8)
podnieść kwalifikacje personelu zatrudnionego i zapewnić dopływ nowych przeszkolonych kadr.

W związku z powyższym Prezydium Rządu uchwala, co następuje:

I.

Organizacja aparatu żywienia zbiorowego.

§  1.
1.
Związek Spółdzielni Spożywców i Centrala Rolnicza Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" dokonają pod nadzorem Ministra Handlu Wewnętrznego w terminie do dnia 1 stycznia 1951 r. zmian w swej strukturze organizacyjnej na zasadach, określonych w niniejszej uchwale.
2.
Reorganizacja organizacji spółdzielczych, o których mowa w ust. 1, polegać ma na wyodrębnieniu w strukturze organizacyjnej central i jednostek terenowych - komórek żywienia zbiorowego.
3.
Do określonej w ust. 2 struktury dostosowane będą zasady finansowania i sprawozdawczości, które powinny dawać obraz działalności gospodarczej na odcinku żywienia zbiorowego.
§  2.
Do zakresu działania zorganizowanych stosownie do § 1 komórek żywienia zbiorowego należeć będzie:
a)
opracowywanie planów technicznych, zatrudnienia, produkcji i obrotów oraz kontrola wykonania tych planów,
b)
opracowywanie planów inwestycji, modernizacji i kapitalnych remontów oraz kontrola wykonania tych planów,
c)
opracowywanie zbiorczych planów finansowych i kontrola ich wykonania,
d)
sprawy zaopatrzenia i zbytu,
e)
nadzór techniczny, technologiczny i kontrola jakości produkcji,
f)
sprawy racjonalizacji.

II.

Sieć lokali.

§  3.
Dla zapewnienia wykonania planu sieci i uniknięcia dewastacji urządzeń lokali gastronomicznych istniejące lokale gastronomiczne nie mogą być użyte na inne cele bez zgody Ministra Handlu Wewnętrznego.
§  4.
1.
Zleca się Ministrowi Handlu Wewnętrznego ustalenie w terminie do dnia 1 grudnia 1950 r. wykazu przedsiębiorstw gastronomicznych, przejętych po r. 1945 na cele nie związane z prowadzeniem otwartych zakładów żywienia zbiorowego, z podaniem jednostek organizacyjnych, użytkujących te lokale.
2.
Na wniosek Ministra Handlu Wewnętrznego nastąpi w trybie i na zasadach, określonych obowiązującymi przepisami, przekazanie lokali, o których mowa w ust. 1, na potrzeby zakładów żywienia zbiorowego.
3.
Ewentualne spory między zainteresowanymi ministrami odnośnie do przekazania lokali rozstrzyga Przewodniczący Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego.
§  5.
Prezydia właściwych rad narodowych udzielą pomocy przy realizacji planu sieci zakładów żywienia zbiorowego w szczególności przez przydzielanie lokali sąsiadujących z zakładami gastronomicznymi celem umożliwienia rozszerzenia placówki żywienia zbiorowego.

III.

Zaopatrzenie materiałowe.

§  6.
Zobowiązuje się Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego do włączenia do planu importu na 1951 r. importu maszyn i urządzeń dla zakładów żywienia zbiorowego w oparciu o zapotrzebowania, wynikające z planów importu na r. 1950 przedsiębiorstw podległych Ministrowi Handlu Wewnętrznego i złożone przez Ministra Handlu Wewnętrznego w terminie do dnia 15 grudnia 1950 r.
§  7.
Dla realizacji zapotrzebowania zakładów żywienia zbiorowego na maszyny i urządzenia w latach 1951-1955:
1)
Minister Handlu Wewnętrznego w terminie do dnia 15 listopada 1950 r. zgłosi zapotrzebowanie Ministrom: Przemysłu Ciężkiego i Przemysłu Lekkiego oraz Prezesowi Centralnego Urzędu Drobnej Wytwórczości, przedstawiając odpis tego zapotrzebowania Przewodniczącemu Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego.
2)
W ciągu miesiąca od dnia otrzymania zapotrzebowania Ministrowie: Przemysłu Ciężkiego i Przemysłu Lekkiego oraz Prezes Centralnego Urzędu Drobnej Wytwórczości przedstawią Przewodniczącemu Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego, w jakim zakresie podległe im przedsiębiorstwa mogą pokryć zgłoszone zapotrzebowania, a w przypadku konieczności wykonania prototypów ustalą terminy ich wykonania.
3)
Przewodniczący Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego ustali, w jakim zakresie zapotrzebowanie zakładów żywienia zbiorowego będzie włączone do planów produkcyjnych przedsiębiorstw przemysłu kluczowego i drobnej wytwórczości oraz ewentualnie w jakim zakresie zapotrzebowanie to będzie pokryte z importu.
§  8.
Państwowa Komisja Planowania Gospodarczego uwzględni w rozdzielniku samochodów ciężarowych potrzeby przedsiębiorstw, podległych Centralnemu Zarządowi Przemysłu Gastronomicznego, w terminie do dnia 1 stycznia 1951 r.

IV.

Zaopatrzenie surowcowe.

§  9.
1.
Zleca się Ministrowi Handlu Wewnętrznego i Centralnemu Związkowi Spółdzielczemu wydanie do dnia 1 grudnia 1950 r. przepisów, określających źródła zakupów surowców (artykułów żywnościowych) dla zakładów żywienia zbiorowego, jak również upoważniających te zakłady do dokonywania zakupów od osób fizycznych i przedsiębiorstw nieuspołecznionych.
2.
Przepisy, o których mowa w ust. 1, określą w szczególności uprawnienia zakładów żywienia zbiorowego, sposób dokonywania zakupów, dopuszczalną wysokość cen oraz zasady rozliczeń i ich kontroli.

V.

Stołówki akademickie i bufety.

§  10.
Wydatki administracyjno-rzeczowe, związane z prowadzeniem stołówek akademickich, pokrywane będą od dnia 1 stycznia 1951 r. z budżetu Ministerstwa Handlu Wewnętrznego, w którym kredyty na stołówki akademickie zostaną wyodrębnione i ustalone przez Ministra Finansów na wniosek Ministra Szkół Wyższych j Nauki w porozumieniu z Ministrem Handlu Wewnętrznego.
§  11.
Ministrowie: Szkół Wyższych i Nauki, Zdrowia i Oświaty uwzględnią w planach inwestycyjnych i remontowych podległych zakładów naukowych potrzeby stołówek akademickich w oparciu o zryczałtowane kwoty, przewidziane dla poszczególnych stołówek.
§  12.
Związek Spółdzielni Spożywców zorganizuje szeroką akcję zakładania bufetów w kinach i teatrach.
§  13.
1.
Bufety przyzakładowe zarówno prowadzone przez spółdzielnie, jak i przez zakłady pracy powinny być całkowicie samowystarczalne.
2.
Należy w terminie do dnia 1 stycznia 1951 r. ustalić ceny i marże dla bufetów przyzakładowych.
§  14.
1.
Bufety szkolne będą zakładane i prowadzone przez komitety rodzicielskie.
2.
Ministerstwo Handlu Wewnętrznego przeprowadzi w terminie do dnia 1 marca 1951 r. ewidencję tych bufetów i zapewni ich zaopatrzenie towarowe.

VI.

Racjonalizacja.

§  15.
1.
Zakłady żywienia zbiorowego obowiązane są przyrządzać posiłki według planowych jadłospisów i na podstawie receptur, ustalonych przez Ministerstwo Handlu Wewnętrznego.
2.
Jadłospisy powinny być ułożone i zróżniczkowane w sposób dostosowany do siły nabywczej poszczególnych grup konsumentów oraz w oparciu o dostępny w danym okresie asortyment surowców żywnościowych.

VII.

Stan sanitarny.

§  16.
Minister Zdrowia zorganizuje przez podległe sobie organy sanitarne wzmożoną kontrolę sanitarną w zakładach żywienia zbiorowego w zakresie warunków sanitarnych i higieny oraz zdrowotności wydawanych posiłków.
§  17.
Zobowiązuje się Ministra Handlu Wewnętrznego do wydania zarządzeń w porozumieniu z Ministrem Zdrowia co do przestrzegania zasad higieny osobistej zatrudnionego personelu i czystości w zakładach żywienia zbiorowego.

VIII.

Szkolenie.

§  18.
1.
Minister Handlu Wewnętrznego zorganizuje w terminie do dnia 1 kwietnia 1951 r. 5 ośrodków doszkalania kadr, które będą miały za zadanie podnoszenie fachowych kwalifikacji nowowstępujących i zatrudnionych już osób w aparacie żywienia zbiorowego i przeszkolą do końca 1951 roku - 3.000 osób.
2.
Minister Finansów uruchomi do dnia 15 listopada 1950 r. na poczet dodatkowych kredytów inwestycyjnych kwotę 2.700.000 zł, niezbędną na adaptację i wyposażenie ośrodków doszkalania kadr.

IX.

Postanowienia ogólne.

§  19.
Zobowiązuje się Ministra Handlu Wewnętrznego w porozumieniu z właściwym związkiem zawodowym do opracowania projektu jednolitego układu zbiorowego pracy dla pracowników, zatrudnionych w przemyśle gastronomicznym, w terminie do dnia 1 stycznia 1951 r. i przedłożenia go do zatwierdzenia Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego w porozumieniu z Centralną Radą Związków Zawodowych.
§  20.
Zobowiązuje się Ministra Handlu Wewnętrznego do ustalenia w terminie do dnia 1 grudnia 1950 r. zasad i trybu ustalania cen w zakładach przemysłu gastronomicznego.
§  21.
Zleca się Ministrowi Finansów zwolnienie z dniem 1 listopada 1950 r. od podatku konsumcyjnego dań obiadowych, których cena nie przekracza zł 3. Odnośne zarządzenie będzie wydane w porozumieniu z Ministrem Handlu Wewnętrznego.

X.

Postanowienia końcowe.

§  22.
Uchwała niniejsza nie dotyczy stołówek pracowniczych prowadzonych przy zakładach pracy.
§  23.
Wykonanie uchwały porucza się Przewodniczącemu Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego, Ministrowi Handlu Wewnętrznego i innym zainteresowanym ministrom.
§  24.
Uchwała wchodzi w życie z dniem ogłoszenia w Monitorze Polskim.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

M.P.1950.A-123.1527

Rodzaj: Uchwała
Tytuł: Usprawnienie gospodarki uspołecznionej w dziedzinie żywienia zbiorowego.
Data aktu: 08/11/1950
Data ogłoszenia: 17/11/1950
Data wejścia w życie: 17/11/1950