Zasady organizacji finansowej i systemu finansowego państwowych przedsiębiorstw podlegających władzom terenowym.

UCHWAŁA
RADY MINISTRÓW
z dnia 6 września 1950 r.
w sprawie zasad organizacji finansowej i systemu finansowego państwowych przedsiębiorstw podlegających władzom terenowym. *

I.

Przepisy ogólne.

§  1.
Przez państwowe przedsiębiorstwa podlegające władzom terenowym, zwane w dalszym ciągu niniejszej uchwały "przedsiębiorstwami", rozumie się:
a)
dotychczasowe przedsiębiorstwa samorządowe, które stały się majątkiem Państwa na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. R. P. Nr 14, poz. 130),
b)
przedsiębiorstwa, przekazane radom narodowym w trybie art. 42 tejże ustawy,
c)
przedsiębiorstwa, powstałe z połączenia, podziału lub przekształcenia przedsiębiorstw, wymienionych pod a) i b),
d)
inne przedsiębiorstwa, których tryb utworzenia ustalony zostanie odrębnymi przepisami.
§  2.
Przedsiębiorstwa podlegają w zależności od rodzaju i zasięgu swej działalności właściwym radom narodowym - wojewódzkim, powiatowym, miejskim, dzielnicowym lub gminnym.

Przepisy wykonawcze, wydane na podstawie art. 42 ustawy o terenowych organach jednolitej władzy państwowej, ustalą, jakim radom narodowym podlegać będą poszczególne przedsiębiorstwa względnie kategorie tych przedsiębiorstw.

§  3.
Przedsiębiorstwa dzielą się na:
a)
przedsiębiorstwa budżetowe,
b)
przedsiębiorstwa na rozrachunku gospodarczym.

II.

Przedsiębiorstwa budżetowe.

§  4.
Przedsiębiorstwa budżetowe objęte są budżetem terenowym dochodami i wydatkami brutto. Do nich należą przedsiębiorstwa, których zorganizowanie na zasadach rozrachunku gospodarczego ze względu na charakter ich działalności gospodarczej lub stopień wykształcenia organizacyjnego jest niemożliwe lub niecelowe.

III.

Przedsiębiorstwa na rozrachunku gospodarczym.

§  5.
Przedsiębiorstwa prócz wymienionych w § 4 zarówno jednozakładowe jak i wielozakładowe (t.j. obejmujące dwa lub więcej zakładów pracy, nie będących samodzielnymi przedsiębiorstwami) działają na zasadach pełnego rozrachunku gospodarczego, zgodnie z § 11 uchwały Rady Ministrów z dnia 17 kwietnia 1950 r. w sprawie zasad organizacji finansowej i systemu finansowego przedsiębiorstw państwowych, objętych budżetem centralnym (Monitor Polski Nr A-55, poz. 630).
§  6.
Poszczególne zakłady pracy wchodzące w skład przedsiębiorstw wielozakładowych winny sukcesywnie przechodzić na wewnętrzny rozrachunek gospodarczy - pełny lub ograniczony.
§  7.
Koszty utrzymania zarządów (dyrekcyj) przedsiębiorstw wielozakładowych, o ile podległe im zakłady przeszły na pełny rozrachunek gospodarczy, obciążają te zakłady w formie narzutu na koszty własne.
§  8.
W razie utworzenia w przepisanym trybie zespołów przedsiębiorstw (zjednoczeń) o charakterze terenowym lub branżowym, koszty utrzymania tych zjednoczeń obciążają objęte nimi przedsiębiorstwa w formie narzutu na koszty własne tych przedsiębiorstw.
§  9.
Koszty utrzymania zjednoczeń, zarządów (dyrekcyj) przedsiębiorstw i zakładów objęte będą preliminarzem budżetowym podlegającym zatwierdzeniu w ramach planów finansowych przedsiębiorstw - w trybie ustalonym w przepisach szczegółowych.
§  10.
Przepisy szczegółowe, wydane na podstawie § 19 niniejszej uchwały, określą dla przedsiębiorstw zasady systemu cen i marż. Przepisy te będą dostosowane do przepisów §§ 16-26 uchwały Rady Ministrów, wymienionej w § 5 niniejszej uchwały.
§  11.
Do przedsiębiorstw stosuje się w zakresie akumulacji funduszu amortyzacyjnego przepisy obowiązujące przedsiębiorstwa objęte budżetem centralnym.
§  12.
Finansowanie kapitalnych remontów w przedsiębiorstwach dokonywane będzie zgodnie z przepisami §§ 55-57 powołanej w § 5 uchwały oraz postanowieniami uchwały Komitetu Ekonomicznego Rady Ministrów z dnia 12 maja 1950 r. w sprawie zasad finansowania kapitalnych remontów przedsiębiorstw na rozrachunku gospodarczym na rok 1951.

Uprawnienia wynikające z postanowień pkt. 3) i 4) wymienionej w ust. 1 uchwały Komitetu Ekonomicznego Rady Ministrów przysługują:

a)
zjednoczeniom terenowym lub branżowym w stosunku do podległych przedsiębiorstw,
b)
właściwym wydziałom prezydiów terenowych rad narodowych w stosunku do podległych im zjednoczeń i przedsiębiorstw,
c)
prezydiom terenowych rad narodowych w zakresie redystrybucji w odniesieniu do przedsiębiorstw, podległych różnym wydziałom.
§  13.
Finansowanie inwestycji przedsiębiorstw dokonywane będzie zgodnie z przepisami §§ 58 i 59 powołanej w § 5 uchwały oraz przepisami w sprawie systemu sfinansowania inwestycji w r. 1951.
§  14.
Zysk przedsiębiorstw działających na zasadzie rozrachunku gospodarczego dzielony będzie w następujący sposób:
a)
na wpłatę do budżetu terenowego w wysokości 10% zysku bilansowego,
b)
na uzupełnienie środków obrotowych do wysokości normatywów,
c)
na inne cele przewidziane w odrębnych przepisach.

Pozostały zysk będzie wpłacony do budżetu terenowego.

§  15.
W wyjątkowych przypadkach, w których plany przedsiębiorstw przewidują deficyt, pokrycie deficytu następuje z dotacji budżetu terenowego.
§  16.
Środki obrotowe przedsiębiorstw winny być pokryte - w całości lub częściowo - funduszami własnymi oraz stałymi zobowiązaniami (stałe pasywa) w granicach normatywów środków obrotowych, zgodnie z postanowieniami uchwały Komitetu Ekonomicznego Rady Ministrów z dnia 12 maja 1950 roku w sprawie zasad normowania i finansowania środków obrotowych przedsiębiorstw państwowych.
§  17.
Zasady opodatkowania przedsiębiorstw ustalą akty ustawodawcze, których projekty wniesie Minister Finansów.

IV.

Przepisy wykonawcze.

§  18.
Terenowe rady narodowe w oparciu o zasady, o których mowa w §§ 1-8 niniejszej uchwały oraz w ramach wytycznych właściwego ministra, wydanych w porozumieniu z Ministrem Finansów:
a)
zaliczą poszczególne przedsiębiorstwa do jedno lub wielozakładowych,
b)
ustalą, które zakłady pracy działać będą na zasadzie pełnego lub ograniczonego rozrachunku gospodarczego,
c)
zaliczą poszczególne przedsiębiorstwa do przedsiębiorstw budżetowych,
d)
zorganizują powołane w przepisanym trybie zjednoczenia przedsiębiorstw.
§  19.
Przewodniczący Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego wyda w porozumieniu z Ministrem Finansów przepisy dotyczące systemu i trybu ustalania cen i marż w zakresie gospodarki przedsiębiorstw.
§  20.
Minister Finansów w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego i właściwym ministrem może ustalić w drodze zarządzeń szczegółowe zasady organizacji finansowej i systemu finansowego dla poszczególnych działów gospodarki terenowej.
§  21.
Uchwała podlega ogłoszeniu w Monitorze Polskim i wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1951 r.
* Z dniem 1 stycznia 1951 r. nin. uchwała traci moc w zakresie uregulowanym uchwałą nr 246 z dnia 31 marca 1951 r. w sprawie rozliczenia z budżetami terenowymi z tytułu wpłat z zysku i pokrywania strat państwowych przedsiębiorstw podlegających władzom terenowym (M.P.51.A-31.388), zgodnie z § 23 uchwały zmieniającej.

Z dniem 1 stycznia 1951 r. nin. uchwała traci moc w zakresie unormowanym uchwałą nr 308 z dnia 28 kwietnia 1951 r. w sprawie rozliczenia terenowych przedsiębiorstw państwowych z tytułu środków obrotowych z budżetami terenowymi (M.P.51.A-39.469), zgodnie z § 16 uchwały zmieniającej.

Z dniem 1 stycznia 1952 r. nin. uchwała traci moc w zakresie unormowanym uchwałą nr 206 z dnia 29 marca 1952 r. w sprawie rozliczenia z budżetami terenowymi z tytułu wpłat z zysku i pokrywania strat państwowych przedsiębiorstw podlegających władzom terenowym (M.P.52.A-29.423), zgodnie z § 26 uchwały zmieniającej.

Z dniem 1 stycznia 1953 r. tracą moc przepisy nin. uchwały, które są w sprzeczności z uchwałą nr 244 z dnia 4 kwietnia 1953 r. w sprawie rozliczenia przedsiębiorstw państwowych z budżetem centralnym i budżetami terenowymi z tytułu wpłat z zysku i pokrywania strat oraz z tytułu środków obrotowych (M.P.53.A-36.451), zgodnie z 50 pkt 2 uchwały zmieniającej.

Z dniem 1 stycznia 1954 r. w stosunku do państwowego przemysłu terenowego uchyla się moc obowiązującą przepisów nin. uchwały, zgodnie z § 8 uchwały nr 1012 z dnia 23 grudnia 1953 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich funduszów rozwoju przemysłu terenowego (M.P.54.A-45.637).

Z dniem 1 stycznia 1958 r. nin. uchwała traci moc w zakresie unormowanym uchwałą nr 28 z dnia 28 stycznia 1958 r. w sprawie zasad podziału zysku i finansowania środków obrotowych w państwowych przedsiębiorstwach podległych Ministrowi Handlu Wewnętrznego lub przez niego nadzorowanych (M.P.58.36.199), zgodnie z § 13 pkt 2 lit. b) uchwały zmieniającej.

Z dniem 1 stycznia 1959 r. tracą moc przepisy nin. uchwały, które są w sprzeczności z uchwałą nr 150 z dnia 13 kwietnia 1959 r. w sprawie zasad podziału zysku oraz finansowania środków obrotowych państwowych przedsiębiorstw wykonawstwa inwestycyjnego podległych prezydiom rad narodowych (M.P.59.42.192), zgodnie z § 17 uchwały zmieniającej.

Z dniem 1 stycznia 1961 r. tracą moc przepisy nin. uchwały w stosunku do przedsiębiorstw objętych przepisami uchwały nr 232 z dnia 20 lipca 1960 r. w sprawie zasad organizacji finansowej i systemu finansowego zarządów budynków mieszkalnych (M.P.60.65.307), zgodnie z § 30 pkt 2 uchwały zmieniającej.

Z dniem 1 stycznia 1961 r. nin. uchwała traci moc w zakresie unormowanym uchwałą nr 281 z dnia 10 sierpnia 1960 r. w sprawie systemu finansowego przedsiębiorstw gospodarki komunalnej (M.P.60.65.310), zgodnie z § 16 uchwały zmieniającej.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

M.P.1950.A-102.1284

Rodzaj: Uchwała
Tytuł: Zasady organizacji finansowej i systemu finansowego państwowych przedsiębiorstw podlegających władzom terenowym.
Data aktu: 06/09/1950
Data ogłoszenia: 27/09/1950
Data wejścia w życie: 01/01/1951