Protokół do konwencji z 1979 roku w sprawie transgranicznego zanieczyszczania powietrza na dalekie odległości, dotyczący dalszej redukcji emisji siarki. Oslo.1994.06.13.

PROTOKÓŁ DO KONWENCJI Z 1979 ROKU W SPRAWIE TRANSGRANICZNEGO ZANIECZYSZCZANIA POWIETRZA NA DALEKIE ODLEGŁOŚCI, DOTYCZĄCY DALSZEJ REDUKCJI EMISJI SIARKI

STRONY,

ZDECYDOWANE wprowadzić w życie Konwencję w sprawie transgranicznego zanieczyszczania powietrza na dalekie odległości,

ŚWIADOME, iż emisje siarki i inne zanieczyszczenia powietrza nadal przenoszone są bez względu na granice międzynarodowe, a w narażonych częściach Europy i Ameryki Północnej wywołują rozległe zniszczenia zasobów naturalnych o żywotnym znaczeniu dla gospodarki i środowiska, takich jak lasy, gleby i wody, oraz materiałów, w tym zabytków, a w określonych okolicznościach mają szkodliwy wpływ na zdrowie ludzkie,

ZDECYDOWANE podjąć środki ostrożności w celu przewidywania lub minimalizowania emisji zanieczyszczeń powietrza, zapobiegania im i łagodzenia ich negatywnych skutków,

PRZEKONANE, iż w przypadku gdy istnieją zagrożenia poważnych lub nieodwracalnych szkód, brak pełnej naukowej pewności nie może być przyczyną odraczania takich środków, biorąc pod uwagę fakt, iż takie środki ostrożności w celu zwalczania emisji zanieczyszczeń powietrza powinny być efektywne pod względem kosztów,

W TROSCE, aby środki kontroli emisji siarki i innych zanieczyszczeń powietrza przyczyniały się do ochrony wrażliwego środowiska naturalnego Arktyki,

ZWAŻYWSZY, że dominujące źródła zanieczyszczenia powietrza przyczyniające się do zakwaszania środowiska naturalnego pochodzą ze spalania paliw kopalnych przy wytwarzaniu energii oraz z głównych procesów technologicznych w różnych sektorach przemysłu, a także transportu, które prowadzą do emisji siarki, tlenków azotu i innych zanieczyszczeń,

ŚWIADOME potrzeby efektywnego pod względem kosztów regionalnego podejścia wobec zwalczania zanieczyszczenia powietrza, które uwzględnia różnice w skutkach i kosztach zwalczania w poszczególnych krajach,

PRAGNĄC podejmować dalsze bardziej skuteczne działania w celu kontroli i redukcji emisji siarki,

ŚWIADOME, iż każda polityka kontroli siarki, jakkolwiek efektywna pod względem kosztów na poziomie regionalnym, będzie skutkować stosunkowo dużym ekonomicznym obciążeniem dla krajów, których gospodarki są w fazie przejścia do gospodarki rynkowej,

MAJĄC NA UWADZE, że środki podejmowane w celu ograniczenia emisji siarki nie powinny stanowić środków arbitralnej i nieuzasadnionej dyskryminacji ani ukrytego ograniczenia w międzynarodowej konkurencji i handlu,

BIORĄC POD UWAGĘ istniejące dane naukowo-techniczne w sprawie emisji, procesów atmosferycznych i wpływu na środowisko naturalne tlenków siarki, jak również na koszty zwalczania,

ŚWIADOME, iż oprócz emisji siarki, emisje tlenków azotu i amoniaku także powodują zakwaszenie środowiska,

STWIERDZAJĄC, że na mocy Konwencji ramowej Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu, przyjętej w Nowym Jorku dnia 9 maja 1992 roku, istnieje porozumienie aby ustanowić polityki krajowe i podjąć odpowiednie środki zwalczania zmian klimatu, co, zgodnie z oczekiwaniami, powinno prowadzić do redukcji emisji siarki,

POTWIERDZAJĄC potrzebę zapewnienia przyjaznego dla środowiska i stałego rozwoju,

UZNAJĄC potrzebę kontynuacji współpracy naukowo-technicznej w celu dalszego opracowania podejścia opartego na ładunkach krytycznych i poziomach krytycznych, włączając w to próby oceny poszczególnych rodzajów zanieczyszczeń powietrza i różnych skutków dla środowiska, materiałów i zdrowia ludzkiego,

PODKREŚLAJĄC, iż wiedza naukowo-techniczna rozwija się oraz że będzie konieczne uwzględnienie tego rozwoju przy dokonywaniu przeglądu stosowności zobowiązań podjętych na mocy niniejszego Protokołu oraz decydując o dalszych działaniach,

UZNAJĄC Protokół w sprawie redukcji emisji siarki lub ich przepływów transgranicznych przynajmniej o 30 procent, przyjęty w Helsinkach dnia 8 lipca 1985 roku, oraz środki już podjęte przez wiele krajów, które przyczyniły się do redukcji emisji siarki,

UZGODNIŁY, CO NASTĘPUJE:

Artykuł  1

DEFINICJE

Do celów niniejszego Protokołu,

1) "Konwencja" oznacza Konwencję w sprawie transgranicznego zanieczyszczenia powietrza na dalekie odległości, przyjętą w Genewie dnia 13 listopada 1979 roku;

2) "EMEP" oznacza program współpracy w celu monitoringu i oceny przenoszenia zanieczyszczeń powietrza na dalekie odległości w Europie;

3) "organ wykonawczy" oznacza organ wykonawczy Konwencji ustanowiony na mocy artykułu 10 ustęp 1 Konwencji;

4) "Komisja" oznacza Europejską Komisję Gospodarczą Narodów Zjednoczonych;

5) "Strony", o ile z kontekstu nie wynika inaczej, oznaczają Strony niniejszego Protokołu;

6) "zasięg geograficzny EMEP" oznacza obszar określony w artykule 1 ustęp 4 Protokołu do Konwencji z 1979 roku w sprawie transgranicznego zanieczyszczania powietrza na dalekie odległości, dotyczący długofalowego finansowania wspólnego programu monitoringu i oceny przenoszenia zanieczyszczeń powietrza na dalekie odległości w Europie (EMEP), przyjętego w Genewie dnia 28 września 1984 roku;

7) "SOMA" oznacza obszar zarządzania tlenkami siarki określony w załączniku III na warunkach określonych w artykule 2 ustęp 3;

8) "ładunek krytyczny" oznacza ilościowy szacunek wielkości oddziaływania jednego lub więcej rodzajów zanieczyszczeń, poniżej którego, zgodnie z obecnym stanem wiedzy, nie występują znaczące szkodliwe skutki dla wrażliwych elementów środowiska;

9) "poziomy krytyczne" oznaczają stężenie zanieczyszczeń w atmosferze, powyżej którego, zgodnie z obecnym stanem wiedzy, mogą występować bezpośrednie negatywne skutki dla receptorów, takich jak ludzie, rośliny, ekosystemy lub materiały;

10) "krytyczna depozycja siarki" oznacza ilościowy szacunek narażenia na utlenione związki siarki, uwzględniając skutki podstawowej absorpcji kationów i podstawowej depozycji kationów, poniżej której, zgodnie z obecnym stanem wiedzy, nie występują znaczące szkodliwe skutki dla wrażliwych elementów środowiska;

11) "emisja" oznacza uwalnianie substancji do atmosfery;

12) "emisje siarki" oznaczają wszelkie emisje związków siarki do atmosfery wyrażane w kilotonach ditlenku siarki (kt SO₂), pochodzące ze źródeł antropogenicznych, wyłączając pochodzące ze statków w ruchu międzynarodowym poza wodami terytorialnymi;

13) "paliwo" oznacza każdy stały, płynny lub gazowy materiał zapalny z wyjątkiem odpadów z gospodarstw domowych oraz odpadów toksycznych lub niebezpiecznych;

14) "stałe źródło spalania" oznacza każde urządzenie techniczne lub zestaw urządzeń technicznych znajdujących się w miejscu publicznym i uwalniające lub mogące uwalniać gazy odlotowe poprzez wspólny komin, w którym paliwa są utleniane w celu wykorzystania wytworzonego ciepła;

15) "nowe główne stacjonarne źródło spalania" oznacza stacjonarne stałe źródło spalania, którego konstrukcja lub znacząca modyfikacja została zatwierdzona po dniu 31 grudnia 1995 roku oraz którego moc cieplna w czasie pracy przy wydajności znamionowej wynosi co najmniej 50 MW_th. Do kompetencji właściwych organów krajowych należy decyzja, czy modyfikacja jest znacząca, czy nie, uwzględniając czynniki, takie jak korzyści dla środowiska wynikające z modyfikacji;

16) "główne istniejące stacjonarne źródło spalania" oznacza każde istniejące stacjonarne źródło spalania, którego moc cieplna, w czasie pracy przy wydajności znamionowej, wynosi co najmniej 50 MW_th;

17) "olej napędowy" oznacza każdy produkt ropopochodny w zakresie HS 2710, lub każdy produkt ropopochodny, który, ze względu na własne granice destylacji, znajduje się w kategorii destylatów średnich przeznaczonych do stosowania jako paliwo oraz którego co najmniej 85 % objętości, włączając straty powstałe w procesie destylacji, destyluje się w temperaturze 350 °C;

18) "dopuszczalna wielkość emisji" oznacza dopuszczalne stężenie związków siarki wyrażone jako ditlenek siarki w gazach odlotowych ze stacjonarnego źródła spalania, wyrażone stosunkiem masy do objętości gazów odlotowych w mg SO₂/Nm³, przyjmując objętościową zawartość tlenu w gazach odlotowych w wysokości 3 % w przypadku paliw płynnych i gazowych oraz 6 % w przypadku paliw stałych;

19) "ograniczenie emisji" oznacza dopuszczalną całkowitą ilość związków siarki wyrażonych jako ditlenek siarki zrzucany ze źródła spalania lub grupy źródeł spalania, położonych w miejscu publicznym lub w obrębie określonego geograficznie obszaru, wyrażoną w kilotonach na rok;

20) "stopień odsiarczania" oznacza stosunek ilości siarki, która w ciągu określonego czasu nie jest emitowana, do ilości siarki zawartej w paliwie, które jest wprowadzane do urządzeń obiektów źródła spalania oraz które jest wykorzystywane w tym samym okresie;

21) "budżet siarki" oznacza macierz obliczonych wkładów do depozycji utlenionych związków siarki na obszarach będących receptorami, pochodzących z emisji z określonych obszarów.

Artykuł  2

Podstawowe zobowiązania

1. Strony kontrolują i redukują swoje emisje siarki w celu ochrony zdrowia ludzkiego i środowiska naturalnego przed niekorzystnymi skutkami, w szczególności przed skutkami zakwaszającymi, oraz aby zapewnić, w stopniu w jakim to możliwe, bez nadmiernych kosztów, że depozycje utlenionych związków siarki w długim okresie nie przekraczają ładunków krytycznych siarki określonych, w załączniku I, jako krytyczne depozycje siarki, zgodnie z obecnym stanem wiedzy.

2. Jako pierwszy krok Strony, jako minimum, redukują i utrzymują roczne emisje siarki zgodnie z terminami i na poziomach określonych w załączniku II.

3. Dodatkowo każda Strona:

a) której całkowity obszar lądowy jest większy niż 2 miliony kilometrów kwadratowych;

b) która zobowiązała się, na mocy ustępu 2 powyżej, utrzymać krajowy pułap emisji siarki na poziomie nie większym niż jej niższe emisje w 1990 roku lub jej zobowiązanie wynikające z Protokołu helsińskiego z 1985 roku dotyczącego redukcji emisji siarki lub jej przepływów transgranicznych przynajmniej o 30 %, jak określono w załączniku II;

c) której roczne emisje siarki przyczyniające się do zakwaszania obszarów podlegających jurysdykcji jednej lub więcej innych Stron pochodzą wyłącznie z obszarów podlegających jej jurysdykcji, wymienionych jako SOMA w załączniku III, oraz która przedstawiła w tym celu dokumentację; oraz

d) która w momencie podpisywania lub przystępowania do niniejszego Protokołu określiła zamiar postępowania zgodnie z niniejszym ustępem,

redukuje i utrzymuje, jako minimum, swoje roczne emisje siarki na obszarach wymienionych, zgodnie z terminami i na poziomach określonych w załączniku II.

4. Ponadto Strony stosują w stosunku do nowych i już istniejących źródeł najskuteczniejsze środki redukcji emisji siarki, właściwe dla ich specyficznych warunków, obejmujące między innymi:

– środki zwiększenia efektywności energetycznej,

– środki zwiększenia wykorzystania energii odnawialnej,

– środki redukcji zawartości siarki w określonych paliwach i wspierania wykorzystania paliwa o niskiej zawartości siarki, łącznie z łączonym wykorzystaniem paliwa o wysokiej zawartości siarki z paliwem o niskiej zawartości siarki lub paliwem bezsiarkowym;

– środki stosowania najlepszych dostępnych technologii kontroli niepowodujących nadmiernych kosztów, stosując wytyczne w załączniku IV.

5. Każda Strona, z wyjątkiem Stron, które podlegają Porozumieniu między Stanami Zjednoczonymi a Kanadą o jakości powietrza z 1991 roku, jako minimum:

a) stosuje dopuszczalne wielkości emisji co najmniej tak rygorystyczne, jak te określone w załączniku V do wszystkich nowych głównych stacjonarnych źródeł spalania;

b) stosuje nie później niż dnia 1 lipca 2004 r., w zakresie w jakim to możliwe, bez powodowania nadmiernych kosztów, dopuszczalne wielkości emisji co najmniej tak rygorystyczne, jak te określone w załączniku V do głównych istniejących stacjonarnych źródeł spalania, których moc cieplna wynosi powyżej 500 MW_th, biorąc pod uwagę pozostający okres działania zakładu, obliczany od daty wejścia w życie niniejszego Protokołu, lub stosuje równoważne ograniczenia emisji lub inne właściwe przepisy, pod warunkiem że osiągają one pułapy emisji siarki wyszczególnione w załączniku II, a następnie zbliżają się do ładunków krytycznych określonych w załączniku I; oraz nie później niż dnia 1 lipca 2004 roku stosuje dopuszczalne wielkości emisji lub ograniczenia emisji w odniesieniu do głównych istniejących stacjonarnych źródeł spalania, których moc cieplna wynosi między 50 a 500 MW_th, stosując jako wytyczne załącznik V;

c) nie później niż dwa lata po dacie wejścia w życie niniejszego Protokołu stosuje krajowe normy zawartości siarki w oleju napędowym co najmniej tak rygorystyczne, jak wyszczególnione w załączniku V. W przypadkach gdy nie można w inny sposób zapewnić dostawy oleju napędowego, państwo może przedłużyć termin określony w niniejszym akapicie do 10 lat. W takim przypadku państwo określa w deklaracji składanej wraz z dokumentem ratyfikacyjnym, przyjęcia, zatwierdzenia lub przystąpienia swój zamiar przedłużenia tego terminu.

6. Strony mogą ponadto stosować instrumenty ekonomiczne w celu wspierania przyjęcia podejścia efektywności kosztowej do redukcji emisji siarki.

7. Strony niniejszego Protokołu, na posiedzeniu organu wykonawczego, zgodnie z zasadami i warunkami, które organ wykonawczy opracowuje i przyjmuje, mogą decydować o tym, czy dwie lub więcej Stron może wspólnie wykonywać zobowiązania wymienione w załączniku II. Zasady te i warunki zapewniają wykonanie zobowiązań wymienionych w ustępie 2 powyżej, a także wspierają osiąganie celów ekologicznych wymienionych w ustępie 1 powyżej.

8. Strony, z zastrzeżeniem wyniku pierwszego przeglądu przewidzianego na mocy artykułu 8 i nie później niż w terminie jednego roku po zakończeniu tego przeglądu, rozpoczynają negocjacje w sprawie dalszych zobowiązań dotyczących redukcji emisji.

Artykuł  3

Wymiana technologii

1. Strony, zgodnie z ich krajowymi przepisami ustawowymi, wykonawczymi i praktyką, ułatwiają wymianę technologii i technik, łącznie z tymi, które zwiększają efektywność energetyczną, wykorzystanie energii odnawialnej i przetwarzanie paliw o niskiej zawartości siarki, aby zredukować emisje siarki, w szczególności, w drodze wspierania:

a) wymiany handlowej dostępnej technologii;

b) bezpośrednich kontaktów i współpracy przemysłowej, obejmujących wspólne przedsiębiorstwa;

c) wymiany informacji i doświadczeń;

d) zapewnienia pomocy technicznej.

2. Wspierając działania wyszczególnione w ustępie 1 powyżej, Strony stwarzają sprzyjające warunki poprzez ułatwiane kontaktów i współpracy między właściwymi organizacjami i jednostkami w sektorze prywatnym i publicznym, które są zdolne zapewnić usługi techniczne, projektowe i inżynieryjne, wyposażenie lub finansowanie.

3. Strony, nie później niż w terminie sześciu miesięcy od daty wejścia w życie niniejszego Protokołu, rozpoczynają rozpatrywanie procedur w celu stworzenia bardziej sprzyjających warunków dla wymiany technologii redukcji emisji siarki.

Artykuł  4

Krajowe strategie, polityki, programy, środki i informacje

1. Każda Strona, w celu wykonania swoich zobowiązań na mocy artykułu 2:

a) przyjmuje krajowe strategie, polityki i programy, nie później niż sześć miesięcy po wejściu w życie niniejszego Protokołu; oraz

b) podejmuje i stosuje krajowe środki,

w celu kontroli i redukcji emisji siarki.

2. Każda Strona zbiera i zachowuje informacje w sprawie:

a) aktualnych poziomów emisji siarki oraz stężeń w otoczeniu i depozycji utlenionych związków siarki oraz innych związków zakwaszających, uwzględniając plan pracy EMEP dla tych Stron, które znajdują się w obrębie zasięgu geograficznego EMEP; oraz

b) skutków depozycji utlenionej siarki i innych związków zakwaszających.

Artykuł  5

Sprawozdawczość

1. Każda Strona przedkłada sprawozdanie, za pośrednictwem sekretarza wykonawczego Komisji, organowi wykonawczemu okresowo w terminach ustalonych przez organ wykonawczy, zawierające informacje dotyczące:

a) wykonania krajowych strategii, polityk, programów i środków określonych w artykule 4 ustęp 1;

b) poziomów rocznych krajowych emisji siarki, zgodnie wytycznymi przyjętymi przez organ wykonawczy, zawierające dane dotyczące emisji odpowiednio dla wszystkich kategorii źródeł; oraz

c) wykonania innych zobowiązań, które podjęła na mocy niniejszego Protokołu,

zgodnie z decyzją dotyczącą formy i treści, jaka ma zostać przyjęta przez Strony podczas posiedzenia organu wykonawczego. Warunki tej decyzji są poddawane przeglądowi w razie konieczności zidentyfikowania dodatkowych elementów dotyczących formy i/lub treści informacji, które należy zawrzeć w sprawozdaniach.

2. Każda ze Stron w zasięgu geograficznym EMEP przekazuje, za pośrednictwem sekretarza wykonawczego Komisji, do EMEP, okresowo w terminach ustalonych przez organ sterujący EMEP i zatwierdzonych przez Strony podczas posiedzenia organu wykonawczego, informacje na temat poziomów emisji siarki oraz rozkład czasowy i przestrzenny określony przez organ sterujący EMEP.

3. W odpowiednim terminie przed corocznym posiedzeniem organu wykonawczego EMEP przekazuje informacje w sprawie:

a) stężeń w otoczeniu i depozycji utlenionych związków siarki; oraz

b) obliczenia budżetów siarki.

Strony na obszarach poza zasięgiem geograficznym EMEP udostępniają podobne informacje na żądanie organu wykonawczego.

4. Organ wykonawczy, zgodnie z artykułem 10 ustęp 2 litera b) Konwencji, organizuje przygotowanie informacji w sprawie skutków depozycji utlenionej siarki i innych związków zakwaszających.

5. Strony, na posiedzeniach organu wykonawczego, organizują przygotowanie, w regularnych odstępach czasu, poddanych przeglądowi informacji w sprawie obliczonych i zoptymalizowanych w wymiarze międzynarodowym przydziałów redukcji emisji dla państw znajdujących się w zasięgu geograficznym EMEP, w oparciu o zintegrowane modele oceny, w związku z dalszą redukcją, do celów artykułu 2 ustęp 1 niniejszego Protokołu, różnicy między faktycznymi depozycjami utlenionych związków siarki a wartościami ładunku krytycznego.

Artykuł  6

Badania, rozwój i monitoring

Strony wspierają badania, rozwój, monitoring i współpracę związaną z:

a) międzynarodową harmonizacją metod ustalania ładunków krytycznych i poziomów krytycznych oraz wypracowaniem procedur takiej harmonizacji;

b) poprawą technik i systemów monitoringu oraz modelowania przenoszenia, stężeń i depozycji związków siarki;

c) strategiami dalszej redukcji emisji siarki opartymi na ładunkach krytycznych i poziomach krytycznych, a także na rozwoju technicznym, oraz poprawą zintegrowanego modelowania oceny w celu obliczania zoptymalizowanych w wymiarze międzynarodowym przydziałów redukcji emisji, uwzględniając równomierny podział kosztów zwalczania;

d) zrozumieniem szerszych skutków emisji siarki dla zdrowia ludzkiego, środowiska naturalnego, w szczególności dla zakwaszenia i materiałów, włączając zabytki kulturowe i historyczne, uwzględniając związek między tlenkami siarki, tlenkami azotu, amoniakiem, lotnymi związkami organicznymi i ozonem troposferycznym;

e) technologiami zwalczania emisji oraz technologiami i technikami zwiększenia efektywności energetycznej, oszczędzania energii i wykorzystania energii odnawialnej;

f) ekonomiczną oceną korzyści dla środowiska naturalnego i zdrowia ludzkiego wynikających z redukcji emisji siarki.

Artykuł  7

Zgodność

1. Niniejszym ustanawia się komitet wdrażający w celu dokonywania przeglądu wykonania niniejszego Protokołu oraz przestrzegania przez Strony ich zobowiązań. Komitet przedkłada sprawozdania Stronom podczas posiedzeń organu wykonawczego oraz może przedstawiać im takie zalecenia, jakie uznaje za właściwe.

2. Po rozpatrzeniu sprawozdania i zaleceń komitetu wdrażającego Strony, uwzględniając okoliczności sprawy i zgodnie z procedurami Konwencji, mogą zadecydować i wezwać do działania w celu doprowadzenia do pełnej zgodności z niniejszym Protokołem, włączając środki mające na celu udzielenie pomocy Stronie w osiągnięciu zgodności z Protokołem oraz realizację celów Protokołu.

3. Strony, na pierwszym posiedzeniu organu wykonawczego po wejściu w życie niniejszego Protokołu, podejmują decyzję określającą strukturę i funkcje komitetu wdrażającego, jak również jego procedury przeglądu zgodności.

4. Procedurę zgodności stosuje się bez uszczerbku dla postanowień artykułu 9 niniejszego Protokołu.

Artykuł  8

Przeglądy dokonywane przez Strony na posiedzeniach organu wykonawczego

1. Strony, na posiedzeniach organu wykonawczego, na mocy artykułu 10 ustęp 2 litera a) Konwencji, dokonują przeglądu informacji dostarczonych przez Strony i EMEP, danych dotyczących skutków depozycji siarki i innych związków zakwaszających oraz sprawozdań komitetu wdrażającego określonego w artykule 7 ustęp 1 niniejszego Protokołu.

2. a) Strony, na posiedzeniach organu wykonawczego, poddają przeglądowi zobowiązania wymienione w niniejszym Protokole, włączając:

i) ich zobowiązania w odniesieniu do obliczonych i zoptymalizowanych w wymiarze międzynarodowym przydziałów redukcji emisji określonych w artykule 5 ustęp 5; oraz

ii) adekwatność zobowiązań oraz postęp dokonany w kierunku osiągnięcia celów niniejszego Protokołu.

b) W przeglądach uwzględnia się najlepsze dostępne informacje naukowe dotyczące zakwaszenia, włączając ocenę ładunków krytycznych, rozwój technologiczny, zmieniające się warunki ekonomiczne oraz wypełnienie zobowiązań dotyczących poziomów emisji.

c) W kontekście takich przeglądów każda Strona, której zobowiązania w sprawie pułapów emisji siarki na mocy załącznika II do niniejszego Protokołu nie są zgodne z obliczonymi i zoptymalizowanymi w wymiarze międzynarodowym przydziałami redukcji emisji dla danej Strony, zobowiązana jest do zmniejszenia różnicy między depozycjami siarki w 1990 roku i krytycznymi depozycjami siarki w obszarze zasięgu geograficznego EMEP o co najmniej 60 % i podjęcia wszelkich wysiłków, aby wykonać skorygowane zobowiązania.

d) Procedury, metody i terminy dla dokonywania takich przeglądów określane są przez Strony na posiedzeniu organu wykonawczego. Pierwszy taki przegląd ukończony jest w 1997 roku.

Artykuł  9

Rozstrzyganie sporów

1. W razie powstania sporu między dwiema lub więcej Stronami dotyczącego interpretacji lub stosowania niniejszego Protokołu, zainteresowane Strony poszukują rozwiązania sporu w drodze negocjacji lub stosując jakąkolwiek inną wybraną przez nie metodę rozstrzygania sporu. Strony sporu informują organ wykonawczy o ich sporze.

2. W czasie ratyfikowania, przyjmowania, zatwierdzania lub przystępowania do niniejszego Protokołu, lub w okresie późniejszym, Strona, która nie jest regionalną organizacją integracji gospodarczej może deklarować w formie dokumentu pisemnego przedstawionego depozytariuszowi, że, w odniesieniu do sporu dotyczącego interpretacji lub stosowania niniejszego Protokołu, uznaje jeden lub obydwa z następujących środków rozstrzygania sporów jako obligatoryjny ipso facto i bez specjalnego porozumienia, w odniesieniu do Strony przyjmującej takie samo zobowiązanie:

a) przekazanie sporu do Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości;

b) postępowanie arbitrażowe zgodnie z procedurami przyjętymi jak najszybciej przez Strony na sesji organu wykonawczego w Załączniku dotyczącym postępowania arbitrażowego.

Strona, która jest regionalną organizacją integracji gospodarczej, może złożyć deklarację z podobnym skutkiem w odniesieniu do postępowania arbitrażowego zgodnie z procedurami określonymi w literze b) powyżej.

3. Deklaracja złożona na mocy ustępu 2 powyżej pozostaje w mocy do momentu jej wygaśnięcia zgodnie z jej warunkami lub do trzech miesięcy po złożeniu u depozytariusza pisemnego zawiadomienia o jej odwołaniu.

4. Nowa deklaracja, zawiadomienie o odwołaniu lub wygaśnięciu deklaracji w żaden sposób nie wpływają na procedury sądowe będące w toku przed Międzynarodowym Trybunałem Sprawiedliwości lub sądem arbitrażowym, chyba że strony sporu postanowią inaczej.

5. Z wyjątkiem przypadku gdy strony pozostające w sporze przyjęły te same środki rozstrzygania sporów na mocy ustępu 2, jeśli po upływie 12 miesięcy następujących po zawiadomieniu drugiej Strony przez jedną ze Stron, że istnieje między nimi spór, zainteresowane Strony nie były w stanie rozstrzygnąć sporu przy pomocy środków wymienionych w ustępie 1 powyżej, spór zostaje przekazany, na żądanie każdej ze stron sporu, do koncyliacji.

6. Do celów ustępu 5 zostaje utworzona komisja koncyliacyjna. Komisja składa się z jednakowej liczby członków wyznaczonych przez każdą z zainteresowanych stron lub, w przypadku gdy Strony biorące udział w koncyliacji posiadają wspólny interes, przez grupę posiadającą ten sam interes oraz z przewodniczącego wybranego wspólnie przez tak wyznaczonych członków. Komisja przedstawia orzeczenie zalecające, które Strony przyjmują w dobrej wierze.

Artykuł  10

Załączniki

Załączniki do niniejszego Protokołu stanowią integralną część Protokołu. Załączniki I i IV mają charakter zalecenia.

Artykuł  11

Poprawki i dostosowania

1. Każda ze Stron może zaproponować zmiany do to niniejszego Protokołu. Każda Strona Konwencji może zaproponować dostosowanie do załącznika II do niniejszego Protokołu polegające na dodaniu jej nazwy wraz z poziomami emisji, pułapami emisji siarki i wartościami procentowymi redukcji emisji.

2. Takie proponowane zmiany i dostosowania przedkładane są na piśmie sekretarzowi wykonawczemu Komisji, który powiadamia o nich wszystkie Strony. Strony poddają dyskusji proponowane zmiany i dostosowania na następnym posiedzeniu organu wykonawczego, pod warunkiem że propozycje te zostały wysłane do Stron przez sekretarza wykonawczego co najmniej z 90-dniowym wyprzedzeniem.

3. Zmiany do niniejszego Protokołu i do jego załączników II, III i V przyjmowane są w drodze konsensusu Stron obecnych na posiedzeniu organu wykonawczego i wchodzą w życie w odniesieniu do Stron, które je przyjęły 90. dnia po dacie złożenia depozytariuszowi dokumentów ich przyjęcia przez dwie trzecie Stron. W odniesieniu do każdej innej Strony zmiany wchodzą w życie 90. dnia po dniu, w którym ta Strona złożyła swój dokument ich przyjęcia.

4. Zmiany do załączników do niniejszego Protokołu, innych niż do załączników określonych w ustępie 3 powyżej, przyjmowane są w drodze konsensusu Stron obecnych na posiedzeniu organu wykonawczego. Po upływie 90 dni od daty zawiadomienia przez sekretarza wykonawczego Komisji, zmiana do każdego takiego załącznika wchodzi w życie w odniesieniu do tych Stron, które nie przedłożyły depozytariuszowi notyfikacji zgodnie z postanowieniami ustępu 5 poniżej, pod warunkiem że co najmniej 16 Stron nie przedłożyło takiej notyfikacji.

5. Każda Strona, która nie jest zdolna zatwierdzić zmiany do załącznika innego niż załącznik określony w ustępie 3 powyżej, notyfikuje depozytariuszowi na piśmie w terminie 90 dni od daty zawiadomienia o jej przyjęciu. Depozytariusz bezzwłocznie powiadamia wszystkie Strony o każdej takiej otrzymanej notyfikacji. Strona może w każdej chwili zastąpić jej uprzednią notyfikację przyjęciem oraz, po złożeniu dokumentu przyjęcia u depozytariusza, zmiana do takiego załącznika staje się obowiązująca dla tej Strony.

6. Dostosowania do załącznika II przyjmowane są w drodze konsensusu Stron obecnych na posiedzeniu organu wykonawczego i stają się obowiązujące dla wszystkich Stron niniejszego Protokołu 90. dnia po dacie notyfikacji Stron na piśmie przez sekretarza wykonawczego Komisji o przyjęciu dostosowania.

Artykuł  12

Podpisanie

1. Niniejszy Protokół jest otwarty do podpisu w Oslo od dnia 13 czerwca 1994 roku do dnia 14 czerwca 1994 roku włącznie, następnie w siedzibie głównej Narodów Zjednoczonych w Nowym Jorku do dnia 12 grudnia 1994 roku przez państwa będące członkami Komisji, jak również przez państwa posiadające status doradczy przy Komisji na podstawie ustępu 8 rezolucji Rady Społeczno-Gospodarczej 36(IV) z dnia 28 marca 1947 roku, oraz dla regionalnych organizacji integracji gospodarczej, utworzonych przez suwerenne państwa będące członkami Komisji, które mają uprawnienia w odniesieniu do prowadzenia negocjacji, zawierania i stosowania międzynarodowych umów w sprawach objętych niniejszym Protokołem, pod warunkiem że zainteresowane państwa i organizacje są Stronami Konwencji i są wymienione w załączniku II.

2. W sprawach należących do ich kompetencji takie regionalne organizacje integracji gospodarczej we własnym imieniu korzystają z praw i wypełniają obowiązki, które niniejszy Protokół przyznaje ich Państwom Członkowskim. W takich wypadkach Państwa Członkowskie tych organizacji nie są uprawnione do korzystania z takich praw indywidualnie.

Artykuł  13

Ratyfikacja, przyjęcie, zatwierdzenie i przystąpienie

1. Niniejszy Protokół podlega ratyfikacji, przyjęciu lub zatwierdzeniu przez sygnatariuszy.

2. Niniejszy Protokół jest otwarty do przystąpienia od dnia 12 grudnia 1994 roku dla państw i organizacji, które spełniają wymogi artykułu 12 ustęp 1.

Artykuł  14

Depozytariusz

Dokumenty ratyfikacyjne, przyjęcia, zatwierdzenia lub przystąpienia składane są Sekretarzowi Generalnemu Narodów Zjednoczonych, który pełni funkcje depozytariusza.

Artykuł  15

Wejście w życie

1. Niniejszy Protokół wchodzi w życie 90. dnia następującego po dniu, w którym u depozytariusza został złożony szesnasty dokument ratyfikacyjny, przyjęcia, zatwierdzenia lub przystąpienia.

2. Dla każdego państwa i organizacji, określonych w artykule 12 ustęp 1, które ratyfikuje, przyjmuje lub zatwierdza niniejszy Protokół lub przystępuje do niego po złożeniu szesnastego dokumentu ratyfikacyjnego, przyjęcia, zatwierdzenia lub przystąpienia, Protokół wchodzi w życie 90. dnia następującego po dniu złożenia przez tę Stronę jej dokumentu ratyfikacyjnego, przyjęcia, zatwierdzenia lub przystąpienia.

Artykuł  16

Wypowiedzenie

W każdej chwili po upływie pięciu lat od daty wejścia w życie niniejszego Protokołu w odniesieniu do Strony, Strona ta może, w drodze złożenia pisemnej notyfikacji depozytariuszowi, złożyć wypowiedzenie. Wypowiedzenie takie nabiera mocy 90. dnia następującego po dniu jego otrzymania przez depozytariusza lub w późniejszym terminie jaki może zostać określony w notyfikacji wypowiedzenia.

Artykuł  17

Teksty autentyczne

Oryginał niniejszego Protokołu, którego teksty angielski, francuski i rosyjski są na równi autentyczne, złożony jest Sekretarzowi Generalnemu Narodów Zjednoczonych.

Na dowód czego niżej podpisani, należycie w tym celu umocowani, podpisali niniejszy Protokół.

Sporządzono w Oslo, dnia trzynastego czerwca tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiątego czwartego roku.

ZAŁĄCZNIKI

..................................................

Notka Wydawnictwa Prawniczego "Lex"

Grafiki zostały zamieszczone wyłącznie w Internecie. Obejrzenie grafik podczas pracy z programem Lex wymaga dostępu do Internetu.

..................................................

ZAŁĄCZNIK  I

KRYTYCZNA DEPOZYCJA SIARKI

(5-promili w centygramach siarki na metr kwadratowy rocznie)

grafika

ZAŁĄCZNIK  II

PUŁAPY EMISJI SIARKI I WARTOŚCI PROCENTOWE REDUKCJI EMISJI

Pułapy emisji siarki wymienione w tabeli poniżej stanowią zobowiązania określone w artykule 2 ustęp 2 i 3 niniejszego Protokołu. Poziomy emisji w latach 1980 i 1990 oraz wymienione wartości procentowe redukcji emisji podaje się jedynie w celach informacyjnych.

	Poziomy emisji kt SO2 rocznie		Pułapy emisji siarki(a) kt SO2 rocznie			Wartości procentowe redukcji emisji (rok bazowy 1980)(b)
	1980	1990	2000	2005	2010	2000	2005	2010
Austria	397	90	78			80
Białoruś	740		456	400	370	38	46	50
Belgia	828	443	248	232	215	70	72	74
Bułgaria	2.050	2.020	1.374	1.230	1.127	33	40	45
Kanada - krajowy	4.614	3.700	3.200			30
- SOMA	3.245		1.750			46
Chorwacja	150	160	133	125	117	11	17	22
Republika Czeska	2.257	1.876	1.128	902	632	50	60	72
Dania	451	180	90			80
Finlandia	584	260	116	80
Francja	3.348	1.202	868	770	737	74	77	78
Niemcy	7.494	5.803	1.300	990		83	87
Grecja	400	510	595	580	570	0	3	4
Węgry	1.632	1.010	898	816	653	45	50	60
Irlandia	222	168	155			30
Włochy	3.800		1.330	1.042		65	73
Liechtenstein	0,4	0,1	0,1			75
Luksemburg	24		10			58
Niderlandy	466	207	106			77
Norwegia	142	54	34			76
Polska	4.100	3.210	2.583	2.173	1.397	37	47	66
Portugalia	266	284	304	294		0	3
Federacja Rosyjska(c)	7.161	4.460	4.440	4.297	4.297	38	40	40
Słowacja	843	539	337	295	240	60	65	72
Słowenia	235	195	130	94	71	45	60	70
Hiszpania	3.319	2.316	2.143			35
Szwecja	507	130	100			80
Szwajcaria	126	62	60			52
Ukraina	3.850		2.310	2.118	1.696	40	45	56
Zjednoczone Królestwo	4.898	3.780	2.449	1.470	980	50	70	80
Wspólnota Europejska	25.513		9.598			62

Uwagi

(a) Jeśli, w danym roku przed rokiem 2005, Strona uznaje, że na skutek szczególnie zimnej zimy, szczególnie suchego lata i nieprzewidzianej krótkoterminowej utraty zdolności w systemie dostaw energii, lokalnie lub w państwie ościennym, nie może wykonać swoich zobowiązań na mocy niniejszego załącznika, może wypełnić te zobowiązania poprzez uśrednienie swoich krajowych rocznych emisji siarki dla przedmiotowego roku, roku poprzedzającego ten rok i roku po nim następującego, pod warunkiem że poziom emisji w każdym roku jest nie większy niż 20 % powyżej pułapu emisji siarki.

Powód przekroczenia w przedmiotowym roku i metoda, za pomocą której zostanie obliczona trzyletnia średnia wartość, zgłaszane są Komitetowi Wdrażającemu.

(b) Wartości procentowe redukcji emisji w odniesieniu do Grecji i Portugalii oparte są na pułapach emisji siarki wskazanych na rok 2000.

(c) Część europejska w obszarze EMEP.

ZAŁĄCZNIK  III

WYZNACZENIE OBSZARÓW ZARZĄDZANIA TLENKAMI SIARKI (SOMA)

Do celów niniejszego Protokołu wymienia się następujący obszar SOMA:

SOMA Południowo-Wschodniej Kanady

Jest to obszar o powierzchni 1 miliona km², który obejmuje całe terytorium prowincji Wyspy Księcia Edwarda, Nowej Szkocji i Nowego Brunszwiku, całe terytorium prowincji Quebec na południe od prostej między Havre-St. Pierre na północnym wybrzeżu Zatoki Świętego Wawrzyńca i miejscem, w którym granica Quebec-Ontario przecina linię brzegową zatoki James Bay, oraz całe terytorium prowincji Ontario na południe od prostej między miejscem, gdzie granica Ontario-Quebec przecina linię brzegową James Bay i rzekę Nipigon blisko północnego brzegu jeziora Górnego.

ZAŁĄCZNIK  IV

TECHNOLOGIE KONTROLI EMISJI SIARKI ZE ŹRÓDEŁ STACJONARNYCH

I. WPROWADZENIE

1. Celem niniejszego załącznika jest zapewnienie wytycznych dla identyfikacji opcji i technologii kontroli siarki w celu wykonania zobowiązań wynikających z niniejszego Protokołu.

2. Załącznik oparty jest na informacjach dotyczących ogólnych opcji redukcji emisji siarki oraz w szczególności dotyczących działania i kosztów technologii kontroli emisji ujętych w urzędowej dokumentacji organu wykonawczego i jego organów podporządkowanych.

3. O ile nie postanowiono inaczej, wymienione środki redukcji uważa się, w większości przypadków na podstawie kilkuletnich doświadczeń, za najlepsze oraz realne ekonomicznie najbardziej dostępne technologie. Jednakże stałe poszerzanie doświadczeń w zakresie środków niskich emisji i technologii w nowych zakładach, jak również uzdatnianie istniejących zakładów, będzie wymagało regularnych przeglądów niniejszego załącznika.

4. Chociaż w załączniku wymienia się kilka środków i technologii obejmujących szeroki zakres kosztów i wydajności, nie można go uważać za wyczerpujące zestawienie opcji kontroli. Ponadto wybór środków i technologii kontroli dla jakiegokolwiek szczególnego przypadku będzie zależeć od kilku czynników, włącznie z obecnym prawodawstwem i przepisami wykonawczymi, oraz, w szczególności, od wymogów technologii kontroli, pierwotnych źródeł energii, infrastruktury przemysłowej, okoliczności gospodarczych i szczególnych warunków wewnątrz zakładu.

5. Załącznik dotyczy głównie kontroli emisji utlenionej siarki, którą uważa się za sumę ditlenku siarki (SO₂) i tritlenku siarki (SO₃), wyrażoną jako SO₂. Udział wyemitowanej siarki w postaci tlenków siarki lub innych związków siarki pochodzącej z procesów bez spalania i innych źródeł jest niewielki w porównaniu z emisjami siarki pochodzącymi ze spalania.

6. W przypadku gdy planowane są środki i technologie dla źródeł siarki emitujących inne składniki, w szczególności tlenki azotu (N_x), pyły, metale ciężkie i lotne związki organiczne (VOCs), warto rozpatrywać je w związku z opcjami kontroli specyficznych zanieczyszczeń w celu maksymalizowania całkowitego efektu zwalczania i zminimalizowania wpływu na środowisko naturalne oraz szczególnie w celu uniknięcia przenoszenia problemów zanieczyszczenia powietrza na inne media (takie jak ścieki i odpady stałe).

II. GŁÓWNE STACJONARNE ŹRÓDŁA EMISJI SIARKI

7. Procesy spalania paliwa kopalnego są głównym źródłem antropogenicznych emisji siarki ze źródeł stacjonarnych. Dodatkowo niektóre procesy bez spalania mogą się znacznie przyczyniać do emisji.

Kategorie głównych źródeł stacjonarnych oparte na EMEP/CORINAIR'90, obejmują:

i) energetykę publiczną, współwytwarzanie i lokalne elektrociepłownie:

a) kotły grzewcze;

b) stacjonarne turbiny spalania i silniki wewnętrznego spalania;

ii) komercyjne, instytucjonalne i miejscowe obiekty energetycznego spalania:

a) komercyjne kotły grzewcze;

b) domowe ogrzewanie;

iii) przemysłowe obiekty energetycznego spalania i procesy obejmujące spalanie:

a) kotły grzewcze i urządzenia grzewcze;

b) procesy, na przykład metalurgiczne operacje, takie jak prażenie i spiekanie, koksownie, przetwarzanie ditleneku tytanu (TiO₂) itd.;

c) produkcję miazgi;

iv) procesy bez spalania, na przykład produkcję kwasu siarkowego, specyficzne procesy syntezy organicznej, obróbkę powierzchni metalicznych;

v) wydobycie, przetwarzanie i dystrybucję paliw kopalnych;

vi) obróbkę i usuwanie odpadów, na przykład obróbkę cieplną odpadów komunalnych i przemysłowych.

8. Całkowite dane (1990) dla regionu EKG wskazują, że około 88 % wszystkich emisji siarki pochodzi z wszelkich procesów spalania (20 % ze spalania przemysłowego), 5 % z procesów produkcyjnych i 7 % z rafinerii ropy. Sektor elektrowni w wielu krajach jest głównym pojedynczym źródłem emisji siarki. W niektórych krajach sektor przemysłu (włączając rafinerie) jest również istotnym źródłem emisji SO₂. Chociaż emisje z rafinerii w regionie EKG są stosunkowo niewielkie, ich wpływ na emisje siarki z innych źródeł jest duży z powodu zawartości siarki w produktach ropopochodnych. Zwykle 60 % zużycia siarki obecnej w ropie naftowej pozostaje w produktach, 30 % jest odzyskiwane jako siarka elementarna, a 10 % jest emitowanych z kominów rafinerii.

III. OGÓLNE OPCJE REDUKCJI EMISJI SIARKI ZE SPALANIA

9. Ogólne opcje redukcji emisji siarki to:

i) Środki zarządzania energią⁽¹⁾

a) Oszczędność energii

Racjonalne wykorzystanie energii (lepsza efektywność energetyczna/udoskonalony proces, współwytwarzanie i/lub zarządzanie podażą) zwykle powoduje redukcję emisji siarki.

b) Energia pochodząca z różnych źródeł

W zasadzie emisje siarki mogą zostać zredukowane przez zwiększenie udziału źródeł energii niepochodzącej ze spalania (tzn. wodnej, jądrowej, wiatrowej itd.) w stosunku do energii pochodzącej z różnych źródeł. Jednakże należy wziąć pod uwagę wpływ na środowisko naturalne.

ii) Opcje technologiczne

a) Zamiana paliwa

Emisje SO₂ podczas spalania są bezpośrednio związane z zawartością siarki w wykorzystywanym paliwie.

Zamiana paliwa (na przykład z wysoko- na niskosiarkowy węgiel i/lub paliwa płynne lub z węgla na gaz) prowadzi do niższych emisji siarki, ale mogą istnieć pewne ograniczenia, takie jak dostępność paliw niskosiarkowych i możliwość dostosowania istniejących systemów spalania do różnych paliw. W wielu krajach EKG niektóre obiekty energetycznego spalania węgla lub ropy zastępuje się obiektami energetycznego spalania gazu. Zakłady dwupaliwowe mogą ułatwiać zamianę paliwa.

b) Oczyszczanie paliw

Oczyszczanie gazu ziemnego jest nowoczesną i szeroko stosowaną ze względów operacyjnych technologią.

Oczyszczanie przetwarzanego gazu (kwaśnego gazu rafineryjnego, gazu koksowniczego, biogazu itd.) jest również nowoczesną technologią.

Odsiarczanie paliw płynnych (małych i średnich frakcji) jest nowoczesną technologią.

Odsiarczanie ciężkich frakcji jest technicznie wykonalne; pomimo to należy mieć na uwadze właściwości surowca.

Odsiarczanie atmosferycznych pozostałości (pozostałości z jednostek destylacji surowca atmosferycznego) do produkcji niskosiarkowego oleju opałowego nie jest jednakże powszechnie praktykowane; zwykle preferuje się przetwarzanie niskosiarkowego surowca. Hydrokrakowanie i technologia całkowitej konwersji rozwinęły się i łączą wysoką retencję siarki z lepszą wydajnością produktów lekkich. Liczba rafinerii całkowitej konwersji jest jeszcze ograniczona. Takie rafinerie odzyskują zwykle od 80 do 90 % zużycia siarki i przekształcają wszystkie pozostałości w produkty lekkie lub inne produkty nadające się do wprowadzenia do obrotu. Dla takiego rodzaju rafinerii zużycie energii i koszty inwestycyjne są podwyższone. Typowa zawartość siarki dla produktów rafineryjnych podana jest w tabeli 1 poniżej.

Tabela 1

Zwartość siarki w produktach rafineryjnych

[Zawartość siarki (w %)]

	Typowe wartości obecne	Przewidywane wartości przyszłe
Benzyna	0,1	0,05
Paliwo do silników odrzutowych	0,1	0,01
Olej napędowy	0,05-0,3	< 0,05
Olej opałowy	0,1-0,2	< 0,1
Paliwo olejowe	0,2-3,5	< 1
Olej napędowy dla jednostek pływających	0,5-1,0	< 0,5
Olej bunkrowy	3,0-5,0	< 1 (obszary przybrzeżne) < 2 (pełne morze)

Obecne technologie oczyszczania węgla kamiennego mogą usunąć w przybliżeniu 50 % siarki nieorganicznej (w zależności od właściwości węgla), ale żadnej siarki organicznej. Bardziej skuteczne technologie są opracowywane, jednakże wymagają one wyższych szczególnych inwestycji i kosztów. Tak więc skuteczność usuwania siarki poprzez oczyszczanie węgla jest ograniczona w porównaniu z odsiarczaniem gazów spalinowych. Możliwe jest istnienie potencjału optymalizacji specyficznego dla danego kraju dla najlepszego połączenia oczyszczania paliwa i oczyszczania gazów spalinowych.

c) Zawansowane technologie spalania

Technologie spalania z lepszą sprawnością cieplną i zredukowanymi emisjami siarki obejmują: spalanie ze złożem fluidalnym (FBC): kipienie (BFBC), cyrkulację (CFBC) i ciśnieniowe (PFBC); zintegrowany złożony cykl gazyfikacji (IGCC); oraz turbiny gazowe o złożonym cyklu (CCGT).

Stacjonarne turbiny spalania mogą być zintegrowane z systemami spalania w istniejących konwencjonalnych elektrowniach, co może zwiększyć całkowitą wydajność o 5 do 7 %, prowadzącą na przykład do znacznej redukcji emisji SO₂. Jednakże konieczne stają się poważniejsze zamiany w istniejących systemach piecowych.

Spalanie ze złożem fluidalnym jest technologią spalania węgla kamiennego i węgla brunatnego, ale może to być spalanie także innych paliw stałych, takich jak koks naftowy i paliwa niskiej jakości, takie jak odpady, torf i drewno. Emisje mogą być dodatkowo redukowane poprzez zintegrowany system kontroli spalania dzięki dodaniu wapna/kamienia wapiennego do surowca ze złoża. Całkowita moc zainstalowana FBC osiąga w przybliżeniu 30.000 MW_th (250-350 zakładów), włączając 8.000 MW_th w zakresie zdolności większych niż 50 MW_th. Produkty uboczne tego procesu mogą stwarzać problemy w kwestii wykorzystania i/lub usuwania, dlatego wymagany jest dalszy rozwój procesu.

Proces IGCC obejmuje gazyfikację węgla i złożony cykl wytwarzania mocy w turbinie gazowej i parowej. Zgazowany węgiel spalany jest w komorze spalania turbiny gazowej. Emisje siarki kontroluje się wykorzystując najnowszą technologię urządzeń oczyszczania surowego gazu w turbinie gazowej. Taka technologia istnieje również dla pozostałości olei ciężkich i emulsji bitumowych. Moc zainstalowana wynosi obecnie około 1.000 MW_el (5 zakładów).

Obecnie planuje się elektrownie z gazowymi turbinami o złożonym cyklu wykorzystujące gaz ziemny jako paliwo z efektywnością energetyczną w przybliżeniu 48 do 52 %.

d) Proces i zmiany spalania

Zmiany spalania porównywalne do środków stosowanych do kontroli emisji NO_x nie istnieją, ponieważ w czasie spalania organicznie lub nieorganicznie wiązana siarka zostaje prawie całkowicie utleniona (pewien procent w zależności od właściwości paliwa i technologii spalania pozostaje w popiele).

W niniejszym załączniku procesy suchego osiadania dla konwencjonalnych kotłów grzewczych uważa się za zmiany procesu z powodu wtrysku środków do jednostki spalania. Jednakże doświadczenie wykazuje, iż zastosowanie tych procesów powoduje obniżenie pojemności cieplnej, wysoką wartość stosunku Ca/S oraz niewielkie usuwanie siarki. Należy mieć na uwadze problemy z dalszą utylizacją produktów ubocznych, tak więc to rozwiązanie powinno być zwykle stosowane jako środek pośredni i dla mniejszych jednostek (tabela 2).

Tabela 2

Emisje tlenków siarki uzyskane w wyniku zastosowania opcji technologicznych do kotłów grzewczych na paliwo kopalne

	Emisje niekontrolowane		Wtrysk dodatku		Mokre wymywanie(a)		Absorpcja suchego aerozolu(b)
Skuteczność redukcji (%)			do 60		95		do 90
Efektywność energetyczna (kWel/103 m3/h)			0,1-1		6-10		3-6
Całkowita moc zainstalowana (EKG Eur) (MWth)			194 000		16 000
Rodzaj produktu ubocznego			Mieszanina soli Ca i popiołów lotnych		Gips (ścieki/wody odciekowe)		Mieszanina CaSO3 x 1/2 H2O i popiołów lotnych
Inwestycje szczególne (koszt ECU (1990)/kWel)			20-50		60-250		50-220
	mg/m3(c)	g/kWhel	mg/m3(c)	g/kWhel	mg/m3c(c)	g/kWhel	mg/m3(c)	g/kWhel
Węgiel kamienny(d)	1.000-10.000	3,5-35	400-4.000	1,4-14	< 400 (< 200, 1 % S)	< 1,4 < 0,7	< 400 (< 200, 1 % S)	< 1,4 < 0,7
Węgiel brunatny(d)	1.000-20.000	4,2-84	400-8.000	1,7-33,6	< 400 (< 200, 1 % S)	< 1,7 < 0,8	< 400 (< 200, 1 % S)	< 0,8 < 1,7
Olej ciężki(d)	1.000-10.000	2,8-28	400-4.000	1,1-11	< 400 (< 200, 1 % S)	< 1,1 < 0,6	< 400 (< 200, 1 % S)	< 1,1 < 0,6
	Zmywanie amoniakiem(b)		Proces Wellmana Lorda(a)		Węgiel aktywny(a)		Złożone usuwanie katalityczne(a)
Skuteczność redukcji (%)	do 90		95		95		95
Efektywność energetyczna (kWel/103 m3/h)	3-10		10-15		4-8		2
Całkowita moc zainstalowana (EKG Eur) (MWth)	200		2.000		700		1.300
Rodzaj produktu ubocznego	Nawóz amonowy		Elementarna S Kwas siarkowy (99 % objętościowo)		Elementarna S Kwas siarkowy (99 % wagowo)		Kwas siarkowy (70 % wagowo)
Inwestycje szczególne (koszt ECU (1990)/kWel)	230-270(c)		200-300(e)		280-320(e)(f)		320-350(e)(f)
	mg/m3(c)	g/kWhel	mg/m3(c)	g/kWhel	mg/m3(c)	g/kWhel	mg/m3(c)	g/kWhel
Węgiel kamienny(d)	< 400 (< 200, 1 % S)	< 1,4 < 0,7	< 400 (< 200, 1 % S)	< 1,4 < 0,7	< 400 (< 200, 1 % S)	< 1,4 < 0,7	< 400 (< 200, 1 % S)	< 1,4 < 0,7
Węgiel brunatny(d)	< 400 (< 200, 1 % S)	< 1,7 < 0,8	< 400 (< 200, 1 % S)	< 1,7 < 0,8	< 400 (< 200, 1 % S)	< 1,7 < 0,8	< 400 (< 200, 1 % S)	< 1,7 < 0,8
Olej ciężki(d)	< 400 (< 200, 1 % S)	< 1,1 < 0,6	< 400 (< 200, 1 % S)	< 1,1 < 0,6	< 400 (< 200, 1 % S)	< 1,1 < 0,6	< 400 (< 200, 1 % S)	< 1,1 < 0,6
(a) Dla wysokiej zawartości siarki w paliwie wydajność usuwania musi zostać dostosowana. Jednakże zakres takiego działania może zależeć od specyfiki procesu. Dostępność tych procesów wynosi zwykle 95 %.
(b) Stosowanie płynu dla paliw o wysokiej zawartości siarki.
(c) Emisja w mg/m3 (STP), sucha, 6 % tlen dla paliw stałych, 3 % tlen dla paliw płynnych.
(d) Współczynnik przeliczeniowy zależy od właściwości paliwa, objętości gazu opałowego i sprawności cieplnej kotła grzewczego (współczynniki przeliczeniowe (m3/kWhel, sprawność cieplna: 36 %), którego użyto: węgiel kamienny 3,50; węgiel brunatny: 4,20; olej ciężki: 2,80).
(e) Szczególne koszty inwestycyjne odnoszą się do niewielkiej próbki instalacji.
(f) Szczególne koszty inwestycyjne obejmują proces denitryfikacji.
Tabela została opracowana głównie dla dużych instalacji energetycznego spalania w sektorze publicznym. Jednakże opcje kontroli ważne są także dla innych sektorów, które wytwarzają podobne gazy spalinowe.

e) Procesy odsiarczania gazu spalinowego (FGD)

Celem tych procesów jest usuwanie już powstałych tlenków siarki i są one określane także jako środki wtórne. Wszystkie nowoczesne technologie procesów obróbki gazów spalinowych oparte są na usuwaniu siarki w mokrych, suchych lub półsuchych i katalitycznych procesach chemicznych.

W celu uzyskania najbardziej skutecznego programu redukcji emisji siarki poza środkami zarządzania energią wymienionymi w punkcie i) powyżej, należy brać pod uwagę kombinację opcji technologicznych wymienionych w punkcie ii) powyżej.

W niektórych przypadkach opcje redukcji emisji siarki mogą także powodować redukcję emisji CO₂, NO_x oraz innych zanieczyszczeń.

Stosowane w energetyce publicznej, współwytwarzaniu i lokalnych elektrociepłowniach procesy obróbki gazów spalinowych obejmują: mokre wymywanie wapna/kamienia wapiennego (LWS); absorpcję suchego aerozolu (SDA); proces Wellmana Lorda (WL); zmywanie amoniakiem (AS); i złożony NO_x/SO_x proces usuwania (proces aktywnym węglem (AC) oraz złożone usuwanie katalityczne NO_x/SO_x).

W sektorze wytwarzania mocy, LWS i SDA pokrywają odpowiednio 85 % i 10 % mocy zainstalowanej FGD.

Kilka nowych procesów odsiarczania gazów spalinowych, takich jak suche wymywanie wiązką elektronów (EBDS) i Mark 13A, nie przeszły jeszcze etapu doświadczalnego.

W tabeli 2 powyżej przedstawiono efektywność wyżej wymienionych środków wtórnych opartych na praktycznych doświadczeniach zebranych w wielu zakładach, w których je wprowadzono. Wymienione zostały także moc zainstalowana oraz zakres wydajności. Pomimo porównywalnych cech kilku technologii zwalczania siarki, lokalne lub specyficzne dla danego zakładu wpływy mogą prowadzić do wykluczenia danej technologii.

Tabela 2 obejmuje także zwykłe zakresy kosztów dla technologii zwalczania siarki wymienionych w punkcie ii) litery c), d) i e). Jednakże w przypadku zastosowania tych technologii w poszczególnych przypadkach należy pamiętać, iż koszty inwestycyjne środków redukcji emisji będą zależały miedzy innymi od szczególnych zastosowanych technologii, wymaganych systemów kontroli, wielkości zakładu, rozmiarów wymaganej redukcji i harmonogramu planowanych cykli konserwacji. W tabeli podano zatem jedynie zakres kosztów inwestycyjnych. Koszty inwestycyjne dotyczące dostosowania zwykle przewyższają koszty dla nowych zakładów.

IV. TECHNIKI KONTROLI DLA INNYCH SEKTORÓW

10. Techniki kontroli wymienione w punkcie 9 punkt ii) litery a)-e) są ważne nie tylko w sektorze elektrowni, ale także w wielu innych sektorach przemysłu. Kilkuletnie doświadczenia operacyjne zostały zebrane, w większości przypadków, w sektorze elektrowni.

11. Zastosowanie technologii zwalczania siarki w sektorze przemysłu zależy jedynie od szczególnych ograniczeń dotyczących procesu w odpowiednich sektorach. Ważne czynniki przyczyniające się do emisji siarki i odpowiednie środki redukcji przedstawione są w tabeli 3 poniżej.

Tabela 3

Źródło	Środki redukcji
Prażenie siarczków nieżelaznych	Katalityczny proces mokrego kwasu siarkowego (WSA)
Produkcja wiskozy	Proces podwójnego kontaktu
Produkcja kwasu siarkowego	Proces podwójnego kontaktu, większa wydajność
Produkcja masy celulozowej siarczanowej	Różnorodność środków zintegrowanego procesu

12. W sektorach wymienionych w tabeli 3 środki zintegrowanego procesu, włączając zmiany surowca (jeśli konieczne połączone z charakterystyczną dla sektora obróbką gazu spalinowego), mogą być stosowane w celu osiągnięcia najbardziej efektywnej redukcji emisji siarki.

13. Odnotowano następujące przykłady:

a) w nowych celulozowniach można uzyskać emisję siarki niższą niż 1 kg siarki na tonę masy AD (suszonej powietrzem)⁽²⁾;

b) w celulozowniach siarczynowych można uzyskać od 1 do 1,5 kg siarki na tonę masy AD;

c) w przypadku prażenia siarczków odnotowano (w zależności od procesu) efektywność usuwania od 80 do 99 % na 10.000-200.000 m³/h jednostek;

d) dla jednej spiekalni rudy żelaza jednostka FGD o wydajności 320.000 m³/h osiąga wartość czystego gazu poniżej 100 mg SO_x/Nm³ przy 6 % O₂;

e) piece koksownicze osiągają mniej niż 400 mg SO_x/Nm³ przy 6 % O₂;

f) zakłady kwasu siarkowego osiągają współczynnik przeliczeniowy wyższy niż 99 %;

g) zaawansowane zakłady Clausa osiągają odzysk siarki wyższy niż 99 %.

V. PRODUKTY UBOCZNE I SKUTKI UBOCZNE

14. Ponieważ wysiłki w celu zredukowania emisji siarki ze źródeł stacjonarnych zostały zwiększone w państwach regionu EKG, ilości produktów ubocznych także będą wzrastać.

15. Należy wybrać opcje, które prowadziłyby do powstawania produktów ubocznych nadających się do wykorzystania. Ponadto należy wybrać opcje takie, które powodują zwiększoną sprawność cieplną i minimalizują usuwanie odpadów w każdym przypadku, gdy będzie możliwe. Chociaż większość produktów ubocznych jest wykorzystywana lub poddawana recyklingowi, tak jak gips, sole amoniaku, kwas siarkowy lub siarka, należy brać pod uwagę czynniki takie, jak warunki rynkowe oraz normy jakości. Należy usprawnić i kontrolować dalszą utylizację produktów ubocznych FBC i SDA, gdyż miejsca usuwania i kryteria usuwania ograniczają usuwanie w niektórych państwach.

16. Następujące skutki uboczne nie zapobiegną wprowadzaniu technologii lub metody, ale należy je brać pod uwagę w przypadku istnienia kilku opcji zwalczania siarki:

a) wymogi energetyczne w procesach obróbki gazu;

b) atak korozji wywołany powstaniem kwasu siarkowego w reakcji tlenków siarki z parą wodną;

c) zwiększone zużycie wody i oczyszczanie ścieków;

d) wymogi odczynnika;

e) usuwanie odpadów stałych.

VI. MONITORING I SPRAWOZDAWCZOŚĆ

17. Środki podjęte w celu przeprowadzenia krajowych strategii i polityk zwalczania zanieczyszczenia powietrza obejmują: przepisy ustawowe i wykonawcze, ekonomiczne zachęty i czynniki zniechęcające; jak również wymogi technologiczne (najlepsza dostępna technologia).

18. Ogólnie normy ustalane są w odniesieniu do źródła emisji, zgodnie z wielkością zakładu, trybem operacyjnym, technologią spalania, rodzajem paliwa oraz w zależności od tego, czy dany zakład jest nowy, czy już istniejący. Alternatywnym podejściem, także wykorzystywanym, jest wyznaczenie celu dla redukcji całkowitych emisji siarki z grupy źródeł, dając możliwość wyboru miejsca podjęcia działań dla osiągnięcia tego celu (koncepcja "bubble").

19. Wysiłki w celu ograniczenia emisji siarki do poziomów wymienionych w ramowych przepisach krajowych muszą być kontrolowane za pomocą stałego monitoringu i systemu sprawozdawczości oraz zgłaszane organom nadzoru.

20. Dostępnych jest kilka systemów monitoringu z zastosowaniem stałych i okresowych metod pomiaru. Jednakże wymogi jakości ulegają zmianie. Pomiary mają być prowadzone przez odpowiednie instytuty stosujące układy pomiarowe i systemy monitoringu. W tym celu najlepsze zabezpieczenie może zapewnić system certyfikacji.

21. W ramach nowoczesnych zautomatyzowanych systemów monitoringu i urządzeń procesu kontroli sprawozdania nie stwarzają problemu. Zbieranie danych dla dalszego użytku jest nowoczesną techniką; jednakże dane do przekazania właściwym organom różnią się w zależności od przypadku. Aby uzyskać lepszą porównywalność, zestawy danych i określające przepisy powinny być zharmonizowane. Harmonizacja jest także pożądana dla zapewnienia jakości pomiaru i systemów monitoringu. Należy wziąć to pod uwagę podczas porównywania danych.

22. Aby uniknąć niezgodności i braku spójności, kwestie kluczowe i parametry, włączając następujące, muszą być szczegółowo określone:

a) zdefiniowanie norm wyrażone jako ppmv, mg/Nm³, g/GJ, kg/h lub kg/tonę produktu. Większość tych jednostek musi być obliczona i wymaga specyfikacji w kategoriach temperatury gazu, wilgotności, ciśnienia, zawartości tlenu lub wartości wkładu cieplnego;

b) zdefiniowanie okresu, po którym normy mają być uśrednione, wyrażonego jako godziny, miesiące lub rok;

c) zdefiniowanie nieudanych prób i odpowiednich przepisów w sprawie sytuacji zagrożeń dotyczących obejścia systemów monitoringu lub zamknięcia instalacji;

d) zdefiniowanie metod odzyskiwania danych pominiętych lub zagubionych z powodu uszkodzenia urządzeń;

e) zdefiniowanie parametru dokonywania pomiarów. W zależności od procesu przemysłowego niezbędne rodzaje informacji mogą się różnić. To dotyczy również umiejscowienia punktu pomiaru w systemie.

23. Należy zapewnić kontrolę jakości pomiarów.

______

⁽¹⁾ Opcje i) litery a) i b) są zintegrowane ze strukturami energii i polityką Strony. Status realizacji, wydajność i koszty w przeliczeniu na sektor nie są tu uwzględniane.

⁽²⁾ Wymagana jest kontrola stosunku siarki do sodu, tj. usuwanie siarki w postaci obojętnych soli oraz stosowanie bezsiarkowych związków sodu.

ZAŁĄCZNIK  V

WARTOŚCI DOPUSZCZALNE EMISJI I ZAWARTOŚCI SIARKI

A.

Dopuszczalne wielkości emisji dla głównych stacjonarnych źródeł spalania (a)

	i) (MWth)	ii) Dopuszczalna wielkość emisji (mg SO2/Nm3)(b)	iii) Stopień odsiarczania (%)
1. PALIWA STAŁE (oparte na 6 % tlenu w gazie spalinowym)	50-100	2.000
	100-500	2.000-400 (spadek liniowy)	40 (dla 100-167 MWth) 40-90 (wzrost liniowy dla 167-500 MWth)
	> 500	400	90
2. PALIWA PŁYNNE (oparte na 3 % tlenu w gazie spalinowym)	50-300	1.700
	300-500	1.700-400 (spadek liniowy)	90
	> 500	400	90
3. PALIWA GAZOWE (oparte na 3 % tlenu w gazie spalinowym)
Paliwa gazowe ogólnie		35
Gaz skroplony		5
Niskokaloryczne gazy z gazyfikacji pozostałości rafineryjnych, gazu koksowniczego, gazu wielkopiecowego		800

B.

Olej napędowy

	Zawartość siarki (%)
Olej napędowy do pojazdów poruszających się po drogach	0,05
Pozostałe rodzaje	0,2

Uwagi

(a) Jako wytyczna, dla zakładów z jednostką spalania wielopaliwowego umożliwiającą jednoczesne użycie dwóch lub więcej rodzajów paliw, właściwe organy określają dopuszczalne wielkości emisji biorąc pod uwagę dopuszczalne wielkości emisji z kolumny ii) odpowiadające każdemu poszczególnemu paliwu, współczynnik mocy cieplnej dostarczanej przez każde paliwo oraz, dla rafinerii, odpowiednie cechy charakterystyczne zakładu. Dla rafinerii taka złożona wielkość dopuszczalna nie może w żadnym przypadku przewyższać 1.700 mg SO₂/Nm³.

W szczególności wielkości dopuszczalne nie mają zastosowania do następujących obiektów:

- obiektów, w których produkty spalania wykorzystuje się do bezpośredniego ogrzewania, suszenia lub innej obróbki przedmiotów lub materiałów, np. pieców wtórnego ogrzewania, pieców wykorzystywanych w obróbce cieplnej,

- obiektów wtórnego spalania, tj. wszelkich urządzeń technicznych przeznaczonych do oczyszczania gazów odlotowych przez spalanie, które nie działają jako niezależny obiekt energetycznego spalania,

- urządzeń do regeneracji w krakowaniu katalitycznym katalizatorów,

- urządzenia do konwersji siarkowodoru w siarkę,

- reaktorów wykorzystywanych w przemyśle chemicznym,

- pieców baterii koksowniczych,

- nagrzewnic Cowpera,

- spalarni odpadów,

- obiektów zasilanych silnikami Diesla, silnikami benzynowymi i gazowymi lub turbinami gazowymi, bez względu stosowane paliwo.

W przypadku gdy Strona, z powodu wysokiej zawartości siarki w miejscowych stałych lub płynnych paliwach, nie może spełnić dopuszczalnych wielkości emisji określonych w kolumnie ii), może zastosować stopnie odsiarczania określone w kolumnie iii) lub maksymalną wielkość dopuszczalną 800 mg SO₂/Nm³ (jednak najlepiej nie więcej niż 650 mg SO₂/Nm³). Strona powiadamia komitet wykonawczy o każdym takim zastosowaniu w roku kalendarzowym, w którym jest ono dokonane.

W przypadku gdy dwa oddzielne nowe obiekty lub więcej są instalowane w taki sposób, że, uwzględniając czynniki techniczne i ekonomiczne, ich gazy odlotowe mogłyby być, w ocenie właściwych organów, odprowadzane przez wspólny komin, to połączenie uformowane przez takie obiekty uważa się za pojedynczą jednostkę.

(b) mg SO₂/Nm³ określa się w temperaturze 273 ºK i ciśnieniu 101,3 kPa, po korekcie dla zawartości pary wodnej.

• Identyfikator: Dz.U.UE.L.1998.326.35
• Rodzaj: Umowa międzynarodowa
• Tytuł: Protokół do konwencji z 1979 roku w sprawie transgranicznego zanieczyszczania powietrza na dalekie odległości, dotyczący dalszej redukcji emisji siarki. Oslo.1994.06.13.
• Data aktu: 13/06/1994
• Data ogłoszenia: 03/12/1998
• Data wejścia w życie: 01/05/2004, 24/04/1998