Samorządy uczniowskie w szkołach specjalnych – jest projekt

Ministerstwo Edukacji Narodowej skierowało do konsultacji publicznych projekt rozporządzenia, który znosi obowiązujące dziś wyłączenie dotyczące tworzenia samorządów uczniowskich w szkołach specjalnych. W szczególności chodzi o szkoły specjalne dla dzieci i młodzieży z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze, specjalne ośrodki wychowawcze oraz ośrodki rewalidacyjno-wychowawcze. Po wejściu w życie projektowanych regulacji szkoły i placówki objęte zmianą będą miały 6 miesięcy na uchwalenie pierwszego regulaminu samorządu uczniowskiego.

Do konsultacji publicznych i opiniowania trafił projekt rozporządzenia ministra edukacji zmieniającego rozporządzenie w sprawie typów szkół i placówek, w których nie tworzy się samorządu uczniowskiego z 30 września br. Projektowane regulacje zakładają, że uczniowie z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym będą mogli mieć swoją reprezentację w samorządzie uczniowskim i tym samym większy wpływ na codzienne życie szkoły.

Obecnie obowiązujące rozporządzenie z 2018 r. nie przewiduje tworzenia samorządów uczniowskich w szkołach specjalnych dla dzieci i młodzieży z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym. Dotyczy to także wskazanych w przepisach specjalnych ośrodków szkolno-wychowawczych i specjalnych ośrodków wychowawczych dla dzieci i młodzieży z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym oraz ośrodków rewalidacyjno-wychowawczych. W ocenie resortu edukacji, osłabia to możliwość angażowania się w życie szkoły lub placówki.

Wybrani uczniowie wybranych placówek

- Do ww. ośrodków uczęszczają zarówno dzieci i młodzież z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu głębokim, jak i dzieci i młodzież z niepełnosprawnościami sprzężonymi, z których jedną z niepełnosprawności jest niepełnosprawność intelektualna (tj. niepełnosprawność intelektualna w stopniu lekkim, umiarkowanym lub znacznym). Tworzenie samorządu uczniowskiego będzie dotyczyło dzieci i młodzieży z niepełnosprawnościami sprzężonymi, z których jedną z niepełnosprawności jest niepełnosprawność intelektualna, uczęszczających do ośrodków rewalidacyjno-wychowawczych, natomiast nie będzie dotyczyło dzieci i młodzieży z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu głębokim, którzy ze względu na specyfikę funkcjonowania wynikającą ze stopnia niepełnosprawności intelektualnej są uczestnikami zajęć rewalidacyjno-wychowawczych organizowanych w tych ośrodkach i nie realizują podstawy programowej kształcenia ogólnego – czytamy w uzasadnieniu projektu.

Ministerstwo Edukacji Narodowej podkreśla, że na skutek wprowadzenia nowych przepisów zostanie wzmocniona reprezentacja uczniów w sprawach, które bezpośrednio ich dotyczą, czyli codziennego życia szkoły lub placówki, do której uczęszczają, a także poczucie ich sprawczości.

Dodatkowo projektowana zmiana jest spójna z postanowieniami Konwencji o prawach dziecka oraz Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych, które nakazują możliwie najsilniej włączać odpowiednio dzieci oraz osoby z niepełnosprawnościami m.in. w życie szkoły lub placówki, do której uczęszczają. Sama zmiana odpowiada na postulaty organizacji pozarządowych działających na rzecz osób z niepełnosprawnościami, a także rzecznika praw dziecka i rzecznika praw obywatelskich.

Pierwsze regulaminy już niedługo

MEN uzasadnia, że wprowadzenie obowiązku tworzenia samorządów uczniowskich w szkołach specjalnych to także jeden z kierunków reformy Kompas Jutra. Wzmacnianie sprawczości uczniów jest jednym z ważnych elementów nowej podstawy programowej obowiązującej od roku szkolnego 2026/2027, również w przypadku uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym. 

- Przewiduje się, że rozporządzenie wejdzie w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, przy czym dodatkowo przewidziano sześciomiesięczny okres przejściowy, w trakcie którego w szkołach specjalnych dla dzieci i młodzieży z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, specjalnych ośrodkach szkolno-wychowawczych i specjalnych ośrodkach wychowawczych dla dzieci i młodzieży z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym oraz ośrodkach rewalidacyjno-wychowawczych (w których dotychczas nie były tworzone samorządy uczniowskie) odpowiednio ogół uczniów lub wychowanków ww. szkół i placówek ma uchwalić pierwszy regulamin samorządu uczniowskiego zgodnie z art. 85 ust. 3 ustawy z 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe – dodaje ministerstwo w uzasadnieniu projektu.

Konsultacje publiczne potrwają 30 dni. Uwagi i opinie do projektu można zgłaszać do 2 listopada br.