Zasady udzielania urlopu wypoczynkowego nauczycielom

Niniejszy komentarz przedstawia zasady udzielania urlopów nauczycielom. Przepisy Karty Nauczyciela zawierają odrębne przepisy uzależniające sposób wykorzystania urlopu wypoczynkowego przez zatrudnionych w szkołach i placówkach, w których organizacji pracy przewidziano ferie szkolne. Nauczyciele Ci, mają obowiązek wykorzystania urlopu wyłącznie w okresie feryjnym. Zatrudnieni w placówkach, w których nie są przewidziane ferie korzystają z urlopów na zasadach ogólnych, przy czym ich wymiar urlopu jest wyższy od ogólnego wynosi 35 dni roboczych rocznie.

Nabycie prawa do urlopu

Nauczycielowi, podobnie jak każdemu innemu pracownikowi przysługuje prawo do corocznego urlopu wypoczynkowego. Jednak, w przeciwieństwie do pracowników zatrudnionych na zasadach ogólnych (tj. na podstawie Kodeksu pracy), nauczyciele posiadają samodzielną regulację urlopową, zawartą w przepisach art. 64-67 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674, z późn. zm. – dalej K.N.).
Konieczność wprowadzenia odrębnych przepisów jest spowodowana głównie odmiennym systemem pracy w oświacie. Praktycznie wszystkie szkoły, wskazane w art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572, z późn. zm. – dalej u.s.o.) pracują w tzw. systemie feryjnym. Oznacza to, że prowadzone w nich zajęcia dydaktyczno-wychowawcze (i tym samym praca nauczycieli i wychowawców) występują nie przez cały rok, ale w pewnych okresach, wyznaczonych przepisami dotyczącymi organizacji roku szkolnego. Zgodnie bowiem z art. 22 ust. 2 pkt 7 u.s.o., organizację roku szkolnego, uwzględniającą w szczególności terminy rozpoczynania i kończenia zajęć dydaktyczno-wychowawczych, przerw świątecznych i ferii szkolnych ustala – w zależności od typu szkoły – minister właściwy ds. oświaty i wychowania w drodze rozporządzenia lub inny właściwy minister, wskazany w odrębnych przepisach.

Obecnie obowiązują następujące przepisy o organizacji roku szkolnego:

• rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 18 kwietnia 2002 r. w sprawie organizacji roku szkolnego (Dz. U. Nr 46, poz. 432, z późn. zm. – dalej r.o.r.s.),
• rozporządzenie Ministra Kultury z dnia 6 kwietnia 2004 r. w sprawie organizacji roku szkolnego w publicznych szkołach i placówkach artystycznych (Dz. U. Nr 82, poz. 761 z późn. zm.),
• rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 26 sierpnia 2004 r. w sprawie organizacji roku szkolnego w szkołach w zakładach poprawczych i w schroniskach dla nieletnich (Dz. U. Nr 188 poz. 1947).

Według schematu pracy, określonego w wyżej wymienionych przepisach, nauczyciele zatrudnieni w szkołach publicznych oraz szkołach i placówkach artystycznych lub funkcjonujących w zakładach poprawczych i schroniskach dla nieletnich mają obowiązek wykonywać swoją pracę (tj. przede wszystkim przygotowywać i prowadzić zajęcia z uczniami oraz wykonywać inne zadania na rzecz szkoły) w okresach, które odpowiednie rozporządzenie wskazało jako okresy prowadzenia przez szkoły zajęć. Tylko w tych okresach nauczyciel faktycznie wykonuje swoją pracę.
Jeżeli zatem szkoła pracuje w powyższym systemie, wówczas – co do zasady – nauczyciel nie ma prawa do urlopu wypoczynkowego w okresach, w których prowadzone są zajęcia szkolne.

Zgodnie bowiem z art. 64 ust. 1 Karty Nauczyciela, nauczycielowi zatrudnionemu w szkole, w której w organizacji pracy przewidziano ferie letnie i zimowe, przysługuje urlop wypoczynkowy w wymiarze odpowiadającym okresowi ferii i w czasie ich trwania.

W efekcie inaczej też uregulowana jest kwestia nabycia prawa do urlopu wypoczynkowego. Nauczyciel przystępujący po raz pierwszy do pracy w szkole, uzyskuje prawo do pierwszego urlopu w ostatnim dniu poprzedzającym ferie szkolne (art. 65 K.N.). Jako ferie należy tu rozumieć pierwszą tego typu przerwę, wskazaną w przepisach o organizacji roku szkolnego.

Przykład
Martyna D., nauczycielka matematyki w szkole podstawowej znajdującej się w mieście P. (województwo mazowieckie) rozpoczęła pracę nauczycielską w roku szkolnym 2007/2008, bezpośrednio po ukończeniu studiów. Jest to jej pierwsza praca w szkole, wraz z zatrudnieniem otrzymała, zgodnie z art. 9 ust. 2 K.N., stopień nauczyciela-stażysty.
Zgodnie z § 3 ust. 1 r.o.r.s. ferie zimowe trwają dwa tygodnie w okresie od połowy stycznia do końca lutego, a terminy rozpoczęcia i zakończenia ferii zimowych w szkołach na obszarze poszczególnych województw ogłasza - po zasięgnięciu opinii wojewodów i kuratorów oświaty - minister właściwy do spraw oświaty i wychowania, nie później niż do końca czerwca każdego roku poprzedzającego rok, w którym będą trwały ferie zimowe. Oznacza to, że Martyna D. nabędzie prawo do pierwszego urlopu jako nauczycielka w ostatni dzień poprzedzający rozpoczęcie ferii zimowych.
W 2008 r. dla województwa mazowieckiego ogłoszono ferie zimowe w okresie 11-23 luty. Oznacza to, że Martyna D. nabyła prawo do urlopu w dniu 10 lutego 2008 r. i ma obowiązek wykorzystać urlop wypoczynkowy w okresie ferii zimowych.