Szkoła może stosować ujemną punktację, ale regulamin nie jest dany raz na zawsze

Dwie odpowiedzi prawidłowe, dwie złe - razem zero punktów i jedynka. Uczniowie i ich rodzice skarżą się, że wiele szkół stosuje tzw. punkty ujemne przy ocenianiu testów lub innych sprawdzianów. Przepisy nie wykluczają jednak takiej możliwości, dając szkołom swobodę przy tworzeniu wewnątrzszkolnych zasad oceniania - tak tę kwestię ocenia resort edukacji.

O kwestię ujemnych punktów zapytali posłowie, wskazując, że zgodnie z art. 44b ust. 5 ustawy o systemie oświaty (u.s.o.) ocenianie ma na celu m.in. informowanie osoby uczącej się o osiąganych postępach czy motywowaniu osoby uczącej się do dalszej pracy, co jest problematyczne w przypadku stosowania tzw. ujemnych punktów. - Wiele osób uczących się zgłasza problem w zakresie szczegółowego rozumienia dowolnego ustalania zasad oceniania form sprawdzania wiedzy i umiejętności osób uczących się oraz sposobów określania sprawdzania wiedzy i umiejętności osób uczących się. Często podnoszony jest wątek przyznawania ujemnych punktów za wskazanie błędnej odpowiedzi w formach sprawdzania wiedzy i umiejętności, np. poprzez zaznaczenie błędnej odpowiedzi w testach jednokrotnego lub wielokrotnego wyboru lub poprzez wskazanie błędnej odpowiedzi w pytaniach wymagających dłuższej odpowiedzi - wskazano w interpelacji.

Nauczyciel nie może ocenić pracy domowej zadanej przed świętami>>

Zakaz zadawania prac domowych w szkole podstawowej>>

Stopnie konieczne tylko na koniec roku - z reszty szkoła może zrezygnować>>

MEN: To sprawa szkoły

Resort większego problemu nie dostrzega - wskazuje, że ocenianie osiągnięć edukacyjnych ucznia polega na rozpoznawaniu przez nauczycieli poziomu i postępów w opanowaniu przez ucznia wiadomości i umiejętności w stosunku do wymagań określonych w podstawie programowej kształcenia ogólnego oraz wymagań edukacyjnych wynikających z realizowanych w szkole programów nauczania.

Ocenianie osiągnięć edukacyjnych i zachowania ucznia odbywa się w ramach oceniania wewnątrzszkolnego, które ma na celu:

1. informowanie ucznia o poziomie jego osiągnięć edukacyjnych i jego zachowaniu oraz o postępach w tym zakresie;
2. udzielanie uczniowi pomocy w nauce poprzez przekazanie uczniowi informacji o tym, co zrobił dobrze i jak powinien się dalej uczyć;
3. udzielanie wskazówek do samodzielnego planowania własnego rozwoju;
4. motywowanie ucznia do dalszych postępów w nauce i zachowaniu;
5. dostarczanie rodzicom i nauczycielom informacji o postępach i trudnościach w nauce i zachowaniu ucznia oraz o szczególnych uzdolnieniach ucznia;
6. umożliwienie nauczycielom doskonalenia organizacji i metod pracy dydaktyczno-wychowawczej.

Szczegółowe warunki i sposób oceniania wewnątrzszkolnego określa statut szkoły. -  Szkoła autonomicznie ustala i wpisuje do swojego statutu szczegółowe warunki i sposób oceniania. Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty nie określa szczegółowo warunków, jakie musi zachować szkoła ustalając oceny bieżące, obowiązujące w danej szkole podczas oceniania np. sprawdzianów - wyjaśnia MEN.

Zmiana regulaminu w trakcie roku tylko wyjątkowo

Oczywiście regulamin można zmienić - jak wskazuje MEN w odpowiedzi - organy społeczne działające w szkole, takie jak rada rodziców i samorząd uczniowski, mogą wnioskować o zmianę zapisów statutowych dotyczących oceniania wewnątrzszkolnego. Niemniej w rzeczywistości rodzice uczniów mają znikomy wpływ na postanowienia statutu w tym zakresie - przepisy nie przewidują opiniowania ani wyrażania zgody na zmiany przez rodziców w wewnątrzszkolnych zasadach oceniania - za treść szczegółowych warunków i sposób oceniania wewnątrzszkolnego odpowiada rada pedagogiczna. Rada przygotowuje projekt zmian w statucie i w sytuacji, gdy nie funkcjonuje rada szkoły, podejmuje uchwałę o ich wprowadzeniu.

W dodatku takich zmian - nawet, jeżeli się je przeforsuje - na ogół szkoła nie wdroży od razu, chyba że postanowienia statutu są sprzeczne z aktami wyższego rzędu. - Przepisy prawa oświatowego określają, kto i w jaki sposób dokonuje zmian w statucie, ale nie określają terminu wprowadzania tych zmian - wskazuje Bogusława Wojtczak, specjalistka od prawa oświatowego. - Jednak z reguły zmiany w wewnątrzszkolnym ocenianiu wprowadza się w taki sposób, aby obowiązywały one od nowego roku szkolnego, czyli aby uczniowie, rodzice i nauczyciele mieli jasno określony sposób oceniania wewnątrzszkolnego przez cały rok szkolny - dodaje.

Ma to związek z treścią art. 44b ust. 8 u.s.o., według którego nauczyciele na początku każdego roku szkolnego informują uczniów oraz ich rodziców o:

1. wymaganiach edukacyjnych niezbędnych do otrzymania przez ucznia poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych z zajęć edukacyjnych, wynikających z realizowanego przez siebie programu nauczania;
2. sposobach sprawdzania osiągnięć edukacyjnych uczniów;
3. warunkach i trybie otrzymania wyższej niż przewidywana rocznej oceny klasyfikacyjnej z zajęć edukacyjnych.

- Wprowadzanie w trakcie roku szkolnego zmian w zasadach wewnątrzszkolnego oceniania określonego w statucie uniemożliwiłoby w pewien sposób wywiązanie się nauczycieli z terminu podania uczniom informacji wskazanych w tych przepisach. Jednak w mojej ocenie, jeśli szczegółowe warunki i sposób oceniania wewnątrzszkolnego określone w statucie szkoły są niezgodne z przepisami prawa, to wszelkie zmiany w tym zakresie należy wprowadzić niezwłocznie, czyli także w trakcie roku szkolnego, np. w listopadzie - podkreśla Bogusława Wojtczak.