Dodatek wiejski do likwidacji?
Sytuacja nauczycieli uległa odwróceniu - zwraca uwagę nasz Czytelnik. Obecnie to większe miasta, a nie wsie, mają problem ze znalezieniem pracowników i to one powinny pomóc nauczycielom pokryć ich rosnące koszty utrzymania. Stąd, po raz kolejny, pojawia się pomysł likwidacji dodatku wiejskiego, wypłacanego przez gminy liczące do 5000 mieszkańców.
- Wspomniany dodatek to relikt przeszłości niemający w żadnym stopniu odniesienia do pracy nauczyciela na wsi i w mieście. Jest to już w pewnym sensie dyskryminacja pomiędzy nauczycielami pracującymi na tym samym stanowisku, tylko w różnych miejscach. Nauczyciele na wsi obecnie mają nawet lepsze warunki pracy od nauczycieli w mieście, chociażby pod względem liczby uczniów w klasie. Jak wiemy, samorządy borykają się z roku na rok z coraz bardziej rosnącymi kosztami utrzymania szkół. Zniesienie tego dodatku dałoby na pewno ulgę w finansach gmin, którą mógłbym wykorzystać np. na coroczne podwyżki dla nauczycieli - uważa jeden z naszych czytelników, który propozycję likwidacji dodatku zgłosił w ramach akcji "Poprawmy prawo".
Gmina nie może wypłacać nauczycielowi dodatku wiejskiego z góry>>
Dodatek dla nauczycieli w małych miejscowościach
Dodatek - według art. 54 ust. 5 Karty Nauczyciela - otrzymują nauczyciele zatrudnieni w miejscowości liczącej do 5000 mieszkańców - wynosi on 10 proc. wynagrodzenia zasadniczego. - Organ prowadzący szkołę może podnieść wysokość dodatku na swoim terenie - wskazuje Krzysztof Gawroński, ekspert prawa oświatowego. Wskazuje też, że nauczycielom zatrudnionym w wymiarze niższym niż połowa obowiązującego wymiaru zajęć dodatek nie przysługuje.
Zgodnie z artykułem 30 ust. 1 pkt. 4 Karty Nauczyciela, dodatek wiejski nie jest częścią wynagrodzenia nauczycieli, lecz dodatkiem socjalnym. A zatem nie jest uwzględniany przy obliczaniu dodatkowego wynagrodzenia rocznego (tzw. trzynastki). Na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym, wynagrodzenie to wynosi 8,5 proc. sumy wynagrodzenia za pracę otrzymanego w danym roku kalendarzowym, z uwzględnieniem świadczeń wynikających ze stosunku pracy, które brane są pod uwagę przy obliczaniu ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy. Dotyczy to także wynagrodzenia za urlop wypoczynkowy oraz wynagrodzenia za okres pozostawania bez pracy w przypadku przywrócenia do pracy. Dodatek nie jest wymieniony wśród tych składników.
Sprawdź w LEX: Czy nauczycielowi przysługuje dodatek wiejski w kilku szkołach? >
Nauczyciele w miastach mają problem
Nie po raz pierwszy pojawia się opinia, że dodatek wiejski jest reliktem przeszłości i powinien zostać zlikwidowany. Postulat ten co jakiś czas wraca na tapet kolejnych rządów - zastanawiano się nad nim za czasów poprzednich dwóch kadencji rządu PO-PSL, a także za rządów Zjednoczonej Prawicy. Pomysł spotyka się ze zdecydowanym sprzeciwem ze strony związków zawodowych, które argumentują, że nauczycielskim wynagrodzeniom daleko do poziomu, który zapewniałby pozytywną selekcję do tego zawodu, zatem rozmowy o tym, czy jakiś dodatek jest, czy nie jest reliktem przeszłości, należałoby zacząć w momencie doprowadzenia ich do odpowiedniego poziomu. Choćby - jak wskazano w w projekcie noweli Karty Nauczyciela - zakładający powiązanie wynagrodzeń pedagogów ze średnimi wynagrodzeniami w gospodarce.
Zobacz wzór dokumentu w LEX: Decyzja o przyznaniu nauczycielowi dodatku wiejskiego > >
Jednocześnie jednak, jak pokazują co roku dane zebrane przez kuratoria oświaty, to duże miasta mają problem ze znalezieniem nauczycieli do prowadzonych przez siebie szkół. Nie bez wpływu na to są koszty utrzymania, które - przede wszystkim ze względu na ceny wynajmu lub zakupu mieszkania - w dużym mieście są dużo wyższe niż na wsi. Dlatego zdarza się, że nie tylko samorządowcy, ale i sami nauczyciele wychodzą czasem z postulatem zniesienia dodatku wiejskiego.
Sprawdź w LEX: Czy w okresie przebywania nauczyciela na urlopie bezpłatnym przysługuje mu dodatek wiejski? >
Związkowcy wskazują, że zamiast znoszenia dodatku dla pedagogów z mniejszych miejscowości, należy pomyśleć o zachętach finansowych lub dodatkach socjalnych dla nauczycieli, którzy decydują się pracować w dużych miastach. Proponowali, by zamiast rezygnować z dodatku wiejskiego, rząd powinien wprowadzić rekompensaty finansowe. Na przykład, jeśli dodatek wiejski wynosi 500 zł, nauczycielom, którzy go obecnie nie otrzymują, należałoby wypłacić równoważną lub wyższą kwotę, aby zapewnić jednolite wynagrodzenie dla wszystkich nauczycieli.
Sprawdź w LEX: Czy nauczycielowi wspomagającemu należy się dodatek wiejski? >
Przepisy należy doprecyzować
Problematyczne bywają też same przepisy dotyczące wypłaty dodatku wiejskiego - pojawiają się choćby pytania, czy przysługuje on nauczycielom bez przygotowania pedagogicznego, którzy zostali zatrudnieni za zgodą kuratora oświaty. - W tej kwestii pojawiają się rozbieżności - zwracają uwagę posłowie.
Sprawdź w LEX: Czy dodatek wiejski wypłacany nauczycielowi podlega potrąceniu komorniczemu? >
Choć resort na to pytanie jeszcze nie odpowiedział, wydaje się, że w tym wypadku nauczycielowi dodatek nie przysługuje. - Nauczyciel uprawniony jest do dodatku wiejskiego, jeżeli m.in. posiada wymagane kwalifikacje, przez które rozumie się kwalifikacje do nauczania określonego przedmiotu lub prowadzenia określonego rodzaju zajęć w danym typie szkoły lub placówki - wyjaśnia Agnieszka Kosiarz, specjalizująca się w prawie oświatowym.
O posiadaniu uprawnienia do dodatku decyduje:
- miejsce zatrudnienia nauczyciela;
- kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela;
- zatrudnienie w wymiarze co najmniej 1/2 etatu.
Zobacz również wzór dokumentu w LEX: Wniosek nauczyciela o przyznanie dodatku wiejskiego > >
Czytaj również w LEX: Zmiany demograficzne – konieczność działań na terenach wiejskich >
