AI jest, strategie dopiero powstają - MEN o higienie cyfrowej uczniów

Grok, sztuczna inteligencja połączona z portalem X, pozwalał na łatwe tworzenie grafik z rozebranymi ludźmi. Nie jest to oczywiście jedyne narzędzie, które można wykorzystać do tego celu, niedawno UODO interweniował w sprawie dwóch nastolatków, którzy przy pomocy AI stworzyli grafikę z rozebraną koleżanką. Posłowie pytają MEN o to, jak zamierza przeciwdziałać takim praktykom.

- Współczesne dzieciństwo i dorastanie przebiega w środowisku silnie zdominowanym przez nowoczesne technologie. Smartfony, media społecznościowe, stały dostęp do internetu, a ostatnio także AI, nie tylko zmieniły sposoby uczenia się i budowania relacji, lecz także wprowadziły nowe formy zagrożeń psychospołecznych takich jak cyberprzemoc, naruszenia prywatności i danych osobowych, kontakt z niepożądanymi treściami, dezinformacja czy uzależnienie od Internetu - wskazuje wiceministra Katarzyna Lubnauer.

Technologia deepfake wymaga kontroli – czy także karnej?>>

Strategie i moduły tematyczne

Jak wskazuje MEN, wśród kierunków polityki oświatowej państwa w roku szkolnym 2025/2026, które wskazują dla jednostek systemu oświaty główne zadania do realizacji w danym roku, ustalono: Profilaktykę przemocy rówieśniczej. Resort wskazuje również, że „Polityka Cyfrowej Transformacji Edukacji” (PCTE) zakłada:

• opracowanie wytycznych w zakresie stosowania przez uczniów i nauczycieli systemów opartych na sztucznej inteligencji w procesie uczenia;
• opracowanie wytycznych, dotyczących kwestii etycznych związanych z wykorzystaniem sztucznej inteligencji w edukacji;
• przygotowanie i uruchomienie projektów mających na celu współpracę szkół, uczelni, placówek doskonalenia nauczycieli i innych instytucji w zakresie rozwoju aktywizujących metod nauczania w obliczu rozwoju sztucznej inteligencji;
• opracowanie modułów dotyczących sztucznej inteligencji oraz aspektów etycznych i zagrożeń związanych z tą tematyką;
• opracowanie wysokiej jakości modułowych szkoleń online dla nauczycieli w zakresie wykorzystania technologii cyfrowych na lekcjach w szkole, nowych metod nauczania i rozwiązań edukacyjnych wykorzystujących sztuczną inteligencję;
• opracowanie wytycznych dla nauczycieli i ram kompetencji uczniów w zakresie cyberbezpieczeństwa i higieny cyfrowej.

Resort zapowiada również przygotowanie i uruchomienie projektów mających na celu współpracę szkół, uczelni, placówek doskonalenia nauczycieli i innych instytucji w zakresie rozwoju aktywizujących metod nauczania w obliczu rozwoju sztucznej inteligencji. Planowane jest także opracowanie modułów dotyczących AI oraz aspektów etycznych i zagrożeń związanych z tą tematyką.

Higiena cyfrowa na edukacji zdrowotnej

MEN wskazuje, że 1 września 2025 roku w szkołach podstawowych i ponadpodstawowych realizowany jest nowy, nieobowiązkowy przedmiot - edukacja zdrowotna. Umożliwia on uczniom uzyskanie i rozwijanie wiedzy oraz kompetencji społecznych pozwalających na trafne rozpoznanie potrzeb zdrowotnych własnych i otoczenia. W ramach działu "Internet i profilaktyka uzależnień" uczniowie poznają zagadnienia higieny cyfrowej, zagrożenia wynikające z technologii informacyjno-komunikacyjnej, w tym cyberprzemoc, hejt, mowę nienawiści, patostreaming, uzależnienie od gier i Internetu, uwodzenie w sieci oraz korzyści i zagrożenia związane z AI. Przedmiot ten obejmuje również sposoby reagowania w sytuacjach występowania zagrożeń związanych z korzystaniem z Internetu, ochronę prywatności oraz przeciwdziałanie dezinformacji. Treści zawarte w podstawie programowej mają pełnić rolę prewencyjną, szczególnie w przypadku przewidywanego możliwego pojawienia się u dzieci i młodzieży zachowań ryzykownych.

Ministerstwo informuje, że 22 stycznia 2026 roku przekazało do uzgodnień, konsultacji publicznych i opiniowania nową podstawę programową kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej w zakresie informatyki. Jak podkreśla resort, wśród pięciu głównych celów kształcenia tego przedmiotu wskazano rozwijanie umiejętności bezpiecznego i odpowiedzialnego korzystania z technologii cyfrowych, w tym także narzędzi opartych na sztucznej inteligencji, z uwzględnieniem ich ograniczeń oraz wpływu na człowieka i środowisko.

Szkolenia dla nauczycieli i koordynatorzy cyfrowi

MEN zaznacza, że działania na rzecz rozwoju i doskonalenia kompetencji cyfrowych nauczycieli są wspierane z wykorzystaniem środków finansowych Unii Europejskiej. Jak informuje resort, w ramach szkoleń realizowanych ze środków europejskich zarówno Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności, jak i FERS, planowane jest przeszkolenie łącznie ponad stu tysięcy nauczycieli z umiejętności cyfrowych o różnym stopniu zaawansowania.

Ministerstwo podkreśla, że wszystkie szkolenia oparte są na standardach kompetencji cyfrowych nauczycieli wypracowanych przez MEN, obejmujących między innymi kwestie związane z przepisami prawa, ochroną danych osobowych i zasadami bezpieczeństwa dotyczącymi korzystania z zasobów dostępnych w sieci czy korzystania z mediów i informacji. Jak wskazuje resort, istotnym działaniem jest wdrożenie w szkołach koordynatorów cyfrowych, których zadaniem będzie wspieranie innych nauczycieli w procesie cyfrowej transformacji, w tym wsparcie metodyczne w skutecznym wykorzystywaniu w procesie kształcenia nowoczesnych technologii.

Materiały i poradniki dla szkół

MEN informuje, że mając na uwadze potrzebę stałego doskonalenia kompetencji nauczycieli, podległy ministrowi edukacji Ośrodek Rozwoju Edukacji realizuje liczne szkolenia, konferencje i seminaria w zakresie działań wychowawczych i profilaktycznych. Jak podaje ministerstwo, na stronie ORE udostępniane są materiały informacyjne i publikacje dotyczące między innymi zagrożeń związanych z korzystaniem przez uczniów z nowych technologii komunikacyjnych oraz badań tego zagadnienia. Resort zaznacza, że na Zintegrowanej Platformie Edukacyjnej zgromadzono wiele zasobów na temat bezpiecznego korzystania z nowych technologii i Internetu wśród dzieci i młodzieży. Jak wskazuje MEN, materiały przeznaczone są dla nauczycieli w celu wsparcia i uatrakcyjnienia realizowanych przez nich zajęć.

Ministerstwo informuje również, że na stronie internetowej MEN dostępny jest poradnik "Bezpieczna szkoła. Zagrożenia i zalecane działania profilaktyczne w zakresie bezpieczeństwa fizycznego i cyfrowego uczniów". Jak podkreśla resort, materiał stanowi kompendium wiedzy na temat rozpoznawania sytuacji zagrożeń i reagowania na nie. Poradnik - jak zaznacza ministerstwo - przeznaczony jest dla dyrektorów szkół, nauczycieli, rodziców i uczniów i obejmuje również zagadnienia bezpieczeństwa w cyberprzestrzeni.