Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 24 października 2017 r. w sprawie strategii politycznych na rzecz zagwarantowania dochodu minimalnego jako narzędzia walki z ubóstwem (2016/2270(INI)).

Polityka gwarantowanego minimalnego dochodu jako narzędzie do zwalczania ubóstwa

P8_TA(2017)0403

Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 24 października 2017 r. w sprawie strategii politycznych na rzecz zagwarantowania dochodu minimalnego jako narzędzia walki z ubóstwem (2016/2270(INI))

(2018/C 346/22)

(Dz.U.UE C z dnia 27 września 2018 r.)

Parlament Europejski,

mając na uwadze, że ubóstwo i wykluczenie społeczne, których przyczyny i czas trwania nie zależą od woli osoby nimi dotkniętej, stanowią naruszenie ludzkiej godności i podstawowych praw człowieka; mając na uwadze, że w 2010 r. UE i jej państwa członkowskie zobowiązały się do zmniejszenia liczby osób zagrożonych ubóstwem i wykluczeniem społecznym o 20 mln do 2020 r.; mając na uwadze, że ubóstwo i wykluczenie społeczne nie są kwestią odpowiedzialności indywidualnej, lecz muszą być traktowane jako problem o charakterze zbiorowym;

mając na uwadze, że zgodnie z metodologią opracowaną przez Eurostat próg zagrożenia ubóstwem został ustalony na poziomie 60 % krajowej mediany ekwiwalentnego dochodu do dyspozycji (w odniesieniu do gospodarstwa domowego, po uwzględnieniu transferów socjalnych); mając na uwadze, że ze względu na istniejące rozbieżności między państwami członkowskimi i różnice w polityce społecznej prowadzonej w poszczególnych krajach tę wartośćprocentową należy rozpatrywać wraz z innymi wskaźnikami, takimi jak budżety referencyjne; mając na uwadze, że dochód pośrednio wskazuje na poziom życia, a budżet referencyjny odzwierciedla różnorodność struktur konsumpcji i koszty utrzymania w państwach członkowskich;

mając na uwadze, że według Komisji 14 119 mln osób w Unii Europejskiej, czyli około 25 % ogółu mieszkańców, jest zagrożonych ubóstwem i wykluczeniem społecznym po uwzględnieniu świadczeń społecznych; mając na uwadze, że w niektórych państwach członkowskich towarzyszy temu utrzymująca się wciąż na wysokim poziomie stopa bezrobocia, a sytuacja ta w szczególności dotyczy ludzi młodych, wśród których wskaźniki te są jeszcze bardziej niepokojące; mając na uwadze, że choć liczba ta powoli maleje, to ubóstwem wciąż jest zagrożonych więcej ludzi niż w 2008 r.; mając na uwadze, że UE i państwa członkowskie są dalekie od osiągnięcia celu w zakresie ubóstwa i wykluczenia społecznego wyznaczonego w strategii "Europa 2020", gdyż pozostają na poziomie przekraczającym ten cel;

mając na uwadze, że według Komisji Europejskiej wysokie bezrobocie, ubóstwo oraz nierówności nadal stanowią istotny problem w niektórych państwach członkowskich; mając na uwadze, że poważne nierówności dochodowe nie tylko szkodzą spójności społecznej, lecz także - jak zauważyła komisarz Thyssen - hamują zrównoważony wzrost gospodarczy; mając na uwadze, że według Eurofound kryzys, ogólnie rzecz biorąc, okazał się bardziej dotkliwy dla osób o niższych dochodach i przyczynił się do pogłębienia nierówności dochodowych w społeczeństwach europejskich 15 ;

mając na uwadze, że bezdomność stanowi najbardziej ekstremalną formę ubóstwa i deprywacji, a w ostatnich latach wzrosła w niemal wszystkich państwach członkowskich, głównie w tych, które najbardziej ucierpiały w wyniku kryzysu gospodarczego i finansowego; mając na uwadze, że według Europejskiej Federacji Krajowych Organizacji Pracujących na rzecz Bezdomnych (FEANTSA) bezdomność dotyka co roku około 4 mln osób w UE, 10,5 mln gospodarstw domowych doświadcza poważnej deprywacji mieszkaniowej, a 22,3 mln gospodarstw domowych jest przeciążone wydatkami mieszkaniowymi, na które - jak twierdzi - przeznacza ponad 40 % dochodu do dyspozycji;

mając na uwadze, że obecna sytuacja wymaga działań na rzecz krajowych systemów dochodu minimalnego, tak aby wszystkim osobom, które mają niedostateczne dochody, a spełniają określone kryteria kwalifikujące, zapewnić godne warunki życia, zwiększając zarazem integrację społeczną i zawodową oraz gwarantując równe szanse w korzystaniu z praw podstawowych; mając na uwadze, że edukacja, redystrybucyjne transfery i świadczenia socjalne, sprawiedliwa polityka podatkowa i solidna polityka zatrudnienia to ważne elementy pozwalające ograniczyć nierówności dochodowe, obniżyć stopę bezrobocia i ograniczyć ubóstwo; mając na uwadze, że dla niektórych osób godna praca oznacza ochronę przed zagrożeniem ubóstwem i może być uznana za jeden z najważniejszych i niezbędnych sposobów integracji społecznej;

mając na uwadze, że wprowadzenie we wszystkich państwach członkowskich odpowiednich systemów dochodu minimalnego, dysponujących stosownymi zasobami budżetowymi, ludzkimi i materialnymi, wraz z aktywną polityką zatrudnienia osób zdolnych do pracy stanowi istotne i skuteczne narzędzie pozwalające walczyć z ubóstwem i nierównością, przyczyniać się do spójności gospodarczej i terytorialnej, chronić podstawowe prawa obywateli, zapewniać równowagę między celami gospodarczymi a społecznymi oraz wspierać integrację społeczną i dostęp do rynku pracy;

mając na uwadze, że istnieje wiele różnic w podejściu państw członkowskich do strategii politycznych na rzecz dochodu minimalnego, ponieważ prawo do godnego życia nie jest uznawane za powszechne i podmiotowe we wszystkich państwach członkowskich; mając na uwadze, że świadczenia często nie są pobierane, jak również brakuje koordynacji między wsparciem dochodu, aktywną polityką rynku pracy i usługami społecznymi; mając na uwadze, że tylko w niewielu przypadkach systemy dochodu minimalnego pozwalają ludziom wyjść z ubóstwa;

mając na uwadze, że zagwarantowanie świadczeń w postaci odpowiedniego dochodu minimalnego dla osób, które nie posiadają środków wystarczających do godnego życia, wraz z uczestnictwem w działaniach na rzecz integracji lub ponownej integracji na rynku pracy, ochroną dostępu do zatrudnienia oraz motywacją do szukania pracy to przepisy włączone do Europejskiego filaru praw socjalnych 17 ; mając na uwadze, że podczas konferencji wysokiego szczebla, jaka miała miejsce w Brukseli w dniu 23 stycznia 2017 r. po konsultacjach społecznych na ten temat, przewodniczący Komisji Europejskiej Jean-Claude Juncker potwierdził, że środki te powinny przyjąć wszystkie państwa członkowskie;

mając na uwadze, że wniosek Komisji z dnia 2 marca 2015 r. w sprawie wytycznych polityki zatrudnienia państw członkowskich potwierdza znaczenie wsparcia dochodów w walce z ubóstwem (wytyczna 8);

AA. mając na uwadze, że dobrze opracowane, odpowiednie i szeroko dostępne systemy wsparcia dochodu nie powstrzymują przed powrotem na rynek pracy ani do niego nie zniechęcają, a ponadto przyczyniają się do zwiększenia popytu wewnętrznego;

AB. mając na uwadze, że w zaleceniu Komisji z dnia 3 października 2008 r. w sprawie aktywnej integracji słusznie wskazano, że oprócz ułatwiania osobom zdolnym do pracy dostępu do zatrudnienia wysokiej jakości, polityka aktywnej integracji powinna również zapewniać "osobom niezdolnym do pracy [...] środki wystarczające do godnego życia oraz wsparcie na rzecz ich uczestnictwa w społeczeństwie";

AC. mając na uwadze, że w dniu 5 października 2015 r. Rada przyjęła konkluzje dotyczące adekwatności emerytur, uznając za konieczne, by publiczne systemy emerytalne lub inne systemy ochrony socjalnej zawierały stosowne zabezpieczenia dla osób, których możliwości zatrudnienia nie pozwalają lub nie pozwalały na nabycie wystarczających uprawnień emerytalnych, oraz by zabezpieczenia te obejmowały zwłaszcza przepisy dotyczące emerytur minimalnych lub innych dochodów minimalnych dla osób starszych;

AD. mając na uwadze, że w zaleceniu 92/441/EWG Rada wezwała państwa członkowskie do uznania podstawowego prawa każdej osoby do pomocy społecznej i dostatecznych zasobów, aby żyć w sposób nieuwłaczający ludzkiej godności; mając na uwadze, że w zaleceniu 92/442/EWG z dnia 27 lipca 1992 r. Rada zaapelowała do państw członkowskich o budowanie systemów zabezpieczenia społecznego w oparciu o te zasady;

AE. mając na uwadze, że w konkluzjach z dnia 17 grudnia 1999 r. Rada opowiedziała się za wspieraniem integracji społecznej jako jednym z celów w ramach modernizacji i poprawy ochrony socjalnej;

AF. mając na uwadze, że w swoim zaleceniu w sprawie aktywnej integracji wskazała na odpowiednie wsparcie dochodów jako jeden z trzech jednakowo ważnych filarów strategii aktywnej integracji i podkreśliła, że powinien mu towarzyszyć dostęp do wysokiej jakości usług oraz rynek pracy sprzyjający integracji; mając ponadto na uwadze, że wspieranie włączenia społecznego wymaga skoordynowanych środków na rzecz jednostki i osób pozostających na jej utrzymaniu, a jednocześnie działań ukierunkowanych na promowanie stabilnej pracy;

AG. mając na uwadze, że w wielu państwach największe przeszkody w budowaniu skutecznych powiązań między poszczególnymi filarami strategii aktywnej integracji dotyczą braku możliwości, umiejętności i zasobów publicznych służb zatrudnienia i instytucji pomocy społecznej, braku koordynacji i współpracy między służbami oraz tendencji do priorytetowego traktowania różnych grup potrzebujących wsparcia, które łatwiej można przywrócić na rynek pracy 18 ;

AH. mając na uwadze, że w pakiecie dotyczącym inwestycji społecznych przedstawionym przez Komisję w 2013 r. potwierdzono znaczenie podejścia opartego na aktywnej integracji, podkreślając w tym kontekście rolę odpowiedniego wsparcia dochodu minimalnego; mając na uwadze, że stwierdzono możliwość poprawy adekwatności istniejących systemów dochodu minimalnego, aby zapewnić jego odpowiednio wysoki poziom potrzebny do godziwego życia; mając na uwadze, że zaznaczono, że w ramach europejskiego semestru Komisja będzie monitorować adekwatność wsparcia dochodu oraz wykorzystania w tym celu budżetów referencyjnych, które zostaną ustalone wspólnie z państwami członkowskimi;

AI. mając na uwadze, że w zaleceniu MOP nr 202 w sprawie minimum ochrony socjalnej stwierdza się, że państwa powinny jak najszybciej ustanowić, a następnie utrzymać swoje minimum ochrony socjalnej obejmujące podstawowe gwarancje w zakresie zabezpieczenia społecznego oraz że gwarancje te powinny przynajmniej zapewniać wszystkim

potrzebującym, na przestrzeni całego życia, dostęp do niezbędnej opieki zdrowotnej i podstawowe bezpieczeństwo finansowe, co razem daje rzeczywisty dostęp do towarów i usług;

AJ. mając na uwadze, że Rada uznała potrzebę aktywnej integracji wraz z odpowiednim wsparciem dochodu oraz rolę zintegrowanego podejścia do walki z ubóstwem uwzględniającego cykl życia 19 ;

AK. mając na uwadze, że osoby długotrwale bezrobotne, które pod koniec 2015 r. stanowiły 48,1 % ogółu bezrobotnych w UE, czyli 10,9 mln osób, mają dużo większe trudności z powrotem na rynek pracy;

AL. mając na uwadze, że wychowywanie dzieci i poświęcony na to czas często wiążą się ze znaczną utratą dochodu i długotrwałymi stratami finansowymi ("family pay gap");

AM. mając na uwadze, że wychowywanie dzieci przez matki i ojców jest prawdziwą pracą i musi być za taką uznawane;

AN. mając na uwadze, że pod koniec 2015 r. 5,1 % osób biernych zawodowo w UE składało się z osób zniechęconych, które chciałyby pracować, lecz przestały szukać zatrudnienia, i że osoby te nie są systematycznie uwzględniane w statystykach dotyczących bezrobocia;

AO. mając na uwadze, że bezrobocie prowadzi do szybkiego i nieustannego pogarszania się warunków życia pracowników, a także ich stanu psychicznego i emocjonalnego, co niekorzystnie wpływa na ich perspektywy podnoszenia kwalifikacji, a tym samym (ponownego) wejścia na rynek pracy;

AP. mając na uwadze, że niektóre publiczne programy zatrudnienia mogą wraz z systemami dochodu minimalnego stanowić skuteczne narzędzie integracji społecznej i zawodowej pewnych kategorii, takich jak młodzi bezrobotni, osoby długotrwale bezrobotne i inne szczególnie zagrożone grupy; mając na uwadze, że tego rodzaju programy mogą być skuteczne w kontekstach i na dotkniętych kryzysem obszarach, które wymagają przekwalifikowania; mając na uwadze, że osobie pracującej w ramach publicznego programu zatrudnienia będzie również łatwiej znaleźć nową pracę; mając na uwadze, że programy te powinny oferować godziwe wynagrodzenie i spersonalizowaną ścieżkę kariery oraz prowadzić do godnej pracy;

AQ. mając na uwadze, że w konkluzjach Rady z dnia 3 marca 2017 r. w sprawie rocznej analizy wzrostu gospodarczego na 2017 r. i wspólnego sprawozdania o zatrudnieniu przyjętego przez Radę ds. Zatrudnienia, Polityki Społecznej, Zdrowia i Ochrony Konsumentów 20 wzywa się państwa członkowskie do dopilnowania, by systemy zabezpieczenia społecznego zapewniały odpowiednie wsparcie dochodu oraz by reformy nadal koncentrowały się, między innymi, na zapewnianiu odpowiedniego wsparcia dochodu i wysokiej jakości usług aktywizujących i wspierających;

AR. mając na uwadze, że szkolenie zawodowe, zwłaszcza w postaci programu łączącego naukę z pracą, umożliwia zdobycie kompetencji koniecznych do prowadzenia działalności zawodowej i stworzenia sieci kontaktów zawodowych, co przyczynia się do trwałej integracji na rynku pracy i zmniejsza zagrożenie ubóstwem;

AS. mając na uwadze, że systemy dochodu minimalnego stanowią bardzo mały odsetek rządowych wydatków socjalnych, a jednocześnie zapewniają ogromny zwrot inwestycji, natomiast brak inwestycji ma poważny wpływ na zainteresowane osoby i pociąga za sobą długoterminowe koszty dla społeczeństwa;

AT. mając na uwadze, że systemy dochodu minimalnego są korzystne dla całego społeczeństwa, ponieważ są niezbędne dla poprawy równości społecznej, a społeczeństwa, w których panuje większa równość, osiągają lepsze wyniki pod wieloma względami społecznymi i gospodarczymi;

AU. mając na uwadze, że systemy dochodu minimalnego to skuteczna forma pakietu bodźców gospodarczych, gdyż pieniądze są wykorzystywane do zaspokajania pilnych potrzeb i natychmiast wracają do obiegu gospodarki realnej;

AV. mając na uwadze, że prawo do odpowiedniego standardu życia jest uznane w art. 25 Powszechnej deklaracji praw człowieka ONZ i odnosi się do tego, w jakim stopniu poziom świadczeń dostarcza ludziom odpowiednich środków gwarantujących "stopę życiową zapewniającą zdrowie i dobrobyt"; mając na uwadze, że zasięg odnosi się do tego, w jakim stopniu osoby potrzebujące wsparcia spełniają warunki kwalifikujące właściwe dla systemu dochodu minimalnego; mając na uwadze, że wykorzystanie odnosi się do tego, w jakim stopniu osoby kwalifikujące się do świadczenia dochodu minimalnego faktycznie je otrzymują;

AW. mając na uwadze, że często brak należytych płatności, w połączeniu z ograniczonych zasięgiem i niewielkim wykorzystaniem świadczeń spowodowanym m.in. niewłaściwą administracją, nieodpowiednim dostępem do informacji, nadmierną biurokracją i stygmatyzacją, oznacza, że płatności te zdecydowanie nie są w stanie zapewnić godnego życia najbardziej zagrożonym grupom społecznym 21 ;

AX. mając na uwadze, że szereg państw członkowskich musi zmagać się z poważnym deficytem budżetowym i rosnącym zadłużeniem, i dlatego dokonał cięć wydatków socjalnych, co wpłynęło na publiczną opiekę zdrowotną, edukację, systemy zabezpieczenia społecznego i ochrony socjalnej oraz mieszkalnictwo, a w szczególności na dostęp do odpowiednich usług, a także na ich adekwatność, dostępność i jakość, powodując negatywne konsekwencje, zwłaszcza dla najuboższych członków społeczeństw tych państw członkowskich;

AY. mając na uwadze, że systemy minimalnego dochodu mogą stanowić automatyczny stabilizator makroekonomiczny w przypadku wstrząsów gospodarczych;

AZ. mając na uwadze, że skuteczność systemów minimalnego dochodu pod względem ograniczania ubóstwa, stymulowania wchodzenia na rynek pracy, zwłaszcza osób młodych, oraz zapewnienia automatycznych stabilizatorów różni się znacznie w poszczególnych państwach członkowskich;

BA. mając na uwadze, że polityka minimalnego dochodu pełni funkcję automatycznego stabilizatora; mając na uwadze, że kraje dysponujące solidnymi systemami wsparcia dostępnego dochodu gospodarstw domowych doświadczyły recesji w mniejszym stopniu;

BB. mając na uwadze, że unikanie opodatkowania i uchylanie się od opodatkowania powoduje nierówne warunki konkurencji w UE oraz pozbawia państwa członkowskie znacznych dochodów, które mogłyby zostać przeznaczone na finansowanie solidnej polityki społecznej zapewniającej dobrobyt obywatelom, a także zmniejsza dochody sektora instytucji rządowych i samorządowych, podczas gdy taki dochód mógłby finansować lepsze warunki wzrostu gospodarczego, wyższe dochody i politykę społeczną; mając na uwadze, że zjawisko to stanowi poważny problem dla UE;

BC. mając na uwadze, że wiele badań wskazuje na negatywny wpływ ubóstwa na wzrost gospodarczy 22 ;

BD. mając na uwadze, że niektóre państwa członkowskie uruchamiają projekty pilotażowe na potrzeby badania polityki dochodu podstawowego, tak jak w Finlandii, gdzie losowo wybrana próba 2 000 bezrobotnych otrzyma bezwarunkową kwotę 560 EUR miesięcznie, co powinno stanowić odpowiedni bodziec do podjęcia pracy tymczasowej lub pracy w niepełnym wymiarze godzin;

BE. mając na uwadze, że w niektórych państwach członkowskich dyskutuje się na temat wprowadzenia systemów dochodu podstawowego;

Systemy dochodu minimalnego

zwraca się do wszystkich państw członkowskich o wprowadzenie systemów odpowiedniego dochodu minimalnego, wraz ze środkami pomocy w powrocie do zatrudnienia dla tych, którzy mogą pracować, oraz z programami kształcenia i szkolenia dostosowanymi do sytuacji osobistej i rodzinnej beneficjenta, aby pomóc gospodarstwom domowym o nieodpowiednim dochodzie i umożliwić im godne życie; podkreśla, że ten dochód minimalny powinien być siecią ostatecznej ochrony socjalnej i polegać na adekwatnym wsparciu finansowym, oprócz zagwarantowanego dostępu do wysokiej jakości usług i aktywnej polityki zatrudnienia, jako na skutecznym sposobie walki z ubóstwem i zapewnienia godnej egzystencji wszystkim osobom, które nie mają wystarczających środków; w związku z tym podkreśla, że prawo do pomocy społecznej jest prawem podstawowym i że systemy odpowiedniego dochodu minimalnego umożliwiają ludziom godne życie, wspierają ich pełne uczestnictwo w społeczeństwie i zapewniają im niezależność przez całe życie;

podkreśla znaczenie odpowiednich środków publicznych dla finansowania systemów dochodu minimalnego; wzywa Komisję, aby monitorowała w szczególności wykorzystanie 20 % całkowitej alokacji EFS przeznaczonej na walkę z ubóstwem i wykluczeniem społecznym, a także aby w zbliżającym się przeglądzie rozporządzenia ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące funduszy strukturalnych (rozporządzenie (UE) nr 1303/2013), w szczególności w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego i programu na rzecz zatrudnienia i innowacji społecznych (EaSI), zbadała możliwości finansowania, aby pomóc każdemu państwu członkowskiemu w utworzeniu systemów minimalnego dochodu, jeśli takowe nie istnieją, lub w poprawie funkcjonowania i skuteczności istniejących systemów;

podkreśla, że jest kwestią zasadniczą, aby wszyscy potrzebujący - w tym osoby najbardziej dotknięte wykluczeniem społecznym, jak bezdomni - mieli dostęp do systemów wystarczającego dochodu minimalnego, który pozwala im na zaspokojenie podstawowych potrzeb; uważa, że odpowiedni dochód minimalny to dochód, który jest nieodzowny, aby osoby potrzebujące prowadziły godne życie, oraz że należy go postrzegać w połączeniu z prawem do powszechnych usług publicznych i społecznych; uważa, że systemy dochodu minimalnego muszą zapewniać nieutrwalanie zależności społecznej i ułatwiać włączenie społeczne; przypomina, że w zaleceniu w sprawie aktywnej integracji uznaje się potrzebę zintegrowanej strategii we wdrażaniu trzech filarów włączenia społecznego (odpowiedniego wsparcia dochodu, integracyjnych rynków pracy i dostępu do wysokiej jakości usług);

podkreśla znaczenie automatycznych stabilizatorów w systemach zabezpieczenia społecznego dla ochrony przed wstrząsami społecznymi wywołanymi czynnikami zewnętrznymi takimi jak recesja; w związku z tym w kontekście zalecenia MOP nr 202, w którym określono minimalny zakres ochrony socjalnej, wzywa państwa członkowskie do zapewnienia i zwiększenia inwestycji w systemy zabezpieczenia społecznego w celu zagwarantowania ich skuteczności w zakresie zwalczania ubóstwa i nierówności oraz zapobiegania tym zjawiskom, przy jednoczesnym zapewnieniu trwałości tych systemów;

10.

uważa, że zabezpieczenie społeczne - w tym emerytury i usługi takie jak opieka zdrowotna, opieka nad dziećmi i opieka długoterminowa - nadal ma podstawowe znaczenie dla zrównoważonego wzrostu sprzyjającego włączeniu społecznemu, przyczyniając się także do wydłużenia życia zawodowego, tworząc miejsca pracy i zmniejszając nierówności; w związku z tym wzywa Komisję i państwa członkowskie, by wzmocniły strategie polityczne, które zapewniają wystarczalność, adekwatność, skuteczność, a także jakość systemów zabezpieczenia społecznego przez okres życia, zapewniając w ten sposób godne życie, przeciwdziałając nierównościom i wspierając włączenie społeczne w celu eliminacji ubóstwa, zwłaszcza w odniesieniu do osób wykluczonych z rynku pracy i najsłabszych grup społecznych;

21.

przyjmuje z należytą uwagą opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego na temat dyrektywy ramowej w sprawie odpowiedniego dochodu minimalnego w Unii Europejskiej, która ustanowiłaby wspólne normy i wskaźniki, określiła metody monitorowania jej wdrażania i poprawiła dialog między zainteresowanymi podmiotami, państwami członkowskimi i instytucjami UE; zwraca się w związku z tym do Komisji i państw członkowskich o rozważenie zasad i narzędzi służących zagwarantowaniu odpowiedniego dochodu minimalnego we wszystkich państwach członkowskich;

22.

z zadowoleniem przyjmuje oświadczenie Komisji, że w europejskim semestrze kładzie się obecnie większy nacisk na zatrudnienie i sytuację społeczną, jednak uważa, że potrzebne jest wzmożenie wysiłków, by osiągnąć ten cel oraz zapewnić ogólną spójność, szczególnie przez promowanie inwestycji społecznych; wzywa Komisję, aby przez zalecenia dla poszczególnych krajów regularnie monitorowała i oceniała postępy osiągnięte przez państwa członkowskie w zakresie zaleceń dla poszczególnych krajów w postaci świadczenia usług, które są łatwo dostępne, niedrogie i wysokiej jakości, jak również odpowiednich i skutecznych systemów dochodu minimalnego;

25.

uważa, że systemy dochodu minimalnego powinny wpisywać się w strategiczne podejście zorientowane na włączenie społeczne i integrację społeczną, obejmujące zarówno działania ogólne, jak i ukierunkowane strategie polityczne (w zakresie mieszkalnictwa, opieki zdrowotnej, kształcenia i szkoleń oraz świadczeń socjalnych oraz innych usług świadczonych w interesie ogólnym), by pomagać obywatelom w przezwyciężaniu ubóstwa oraz nieść spersonalizowane wsparcie, a także pomoc w uzyskaniu dostępu do rynku pracy osobom, które mogą pracować; jest zdania, że prawdziwym celem systemów dochodu minimalnego powinno być nie tylko pomaganie ich beneficjentom, lecz przede wszystkim wspieranie ich na drodze od wykluczenia społecznego do aktywnego życia, a tym samym uniknięcia długotrwałej zależności;

30.

podkreśla, że ważne jest ustalenie odpowiednich kryteriów kwalifikujących, właściwie dostosowanych do rzeczywistości społeczno-gospodarczej państw członkowskich, aby umożliwić korzystanie z systemu odpowiedniego dochodu minimalnego; uważa, że kryteria te powinny obejmować nieotrzymywanie świadczeń dla bezrobotnych lub warunek, że otrzymywanie świadczeń jest niewystarczające, by uniknąć ubóstwa i wykluczenia społecznego, a także powinny brać pod uwagę liczbę dzieci i innych osób pozostających na utrzymaniu; podkreśla jednak, że kryteria te nie powinny stawiać przed osobami, które już znajdują się w wysoce niekorzystnej sytuacji, barier administracyjnych w dostępie do systemów dochodu minimalnego (np. nie należy wymagać od osób bezdomnych posiadania stałego adresu);

32.

wyraża zaniepokojenie wysokim wskaźnikiem niepobierania świadczeń wśród osób, którym przysługuje prawo do dochodu minimalnego; uważa, że niepobieranie świadczeń jest jedną z głównych przeszkód na drodze do włączenia społecznego zainteresowanych osób; zwraca się do Komisji oraz Komitetu Ochrony Socjalnej o dalsze zbadanie problemu niepobierania świadczeń oraz opracowanie zaleceń i wytycznych, aby go rozwiązać; wzywa państwa członkowskie do przeciwdziałania niepobieraniu świadczeń, między innymi przez podnoszenie powszechnej świadomości na temat istniejących systemów dochodu minimalnego, zapewnianie odpowiednich wytycznych dotyczących dostępu do tych systemów oraz poprawę ich organizacji administracyjnej;

37.

kładzie nacisk na konieczność należytego uwzględniania, przy ustalaniu poziomów dochodu minimalnego, liczby osób pozostających na utrzymaniu, w szczególności dzieci lub osób w dużym stopniu zależnych od innych, żeby przerwać błędne koło ubóstwa, w szczególności ubóstwa dzieci; wzywa Komisję i państwa członkowskie do zapewnienia sprawnego wdrożenia zalecenia z 2013 r. pt. "Inwestowanie w dzieci: przerwanie cyklu marginalizacji"; uważa ponadto, że Komisja powinna sporządzać roczne sprawozdanie na temat postępów w walce z ubóstwem wśród dzieci oraz wdrażania zalecenia przy pomocy zawartych w nim wskaźników;

38.

zauważa, że budżety referencyjne mogą pomóc w ustaleniu poziomu dochodu minimalnego koniecznego do zaspokojenia podstawowych potrzeb ludzi, obejmujących również aspekty niepieniężne, takie jak dostęp do edukacji i uczenia się przez całe życie, godne warunki mieszkaniowe, wysokiej jakości usługi opieki zdrowotnej, aktywności związane z życiem społecznym i aktywność obywatelska, przy uwzględnieniu członków gospodarstwa domowego i ich wiek, a także kontekstu gospodarczego i społecznego poszczególnych państw członkowskich; przypomina, że w komunikacie na temat pakietu dotyczącego inwestycji społecznych Komisja wzywa państwa członkowskie do ustalenia budżetów referencyjnych, aby pomóc w opracowaniu skutecznego i odpowiedniego wsparcia dochodu, które uwzględnia potrzeby społeczne zidentyfikowane na szczeblu lokalnym, regionalnym i krajowym w celu poprawy spójności terytorialnej; wzywa ponadto do wykorzystywania budżetów referencyjnych jako narzędzia oceny adekwatności systemów dochodu minimalnego oferowanych przez państwa członkowskie;

39.

uważa, że w związku z ustanawianiem systemów odpowiedniego dochodu minimalnego państwa członkowskie powinny brać pod uwagę określony przez Eurostat próg zagrożenia ubóstwem, który sytuuje się na poziomie 60 % krajowej mediany ekwiwalentnego dochodu do dyspozycji (po uwzględnieniu transferów socjalnych), wraz z innymi wskaźnikami, takimi jak budżety referencyjne; uważa, że budżety referencyjne można wykorzystać do lepszej walki z ubóstwem oraz sprawdzania stabilności poziomu dochodu minimalnego i wyżej wymienionego progu, przy poszanowaniu zasady pomocniczości;

42.

wzywa Komisję i Komitet Ochrony Socjalnej do dokumentowania i rozpowszechniania przykładów skutecznych strategii oraz promowania wzajemnych ocen i innych metod wymiany dobrych praktyk w zakresie systemów dochodu minimalnego; zaleca, by wysiłki te skupiły się na kluczowych sprawach, takich jak zapewnienie regularnej rewaloryzacji, poprawa zakresu i wykorzystania, rozwiązywanie problemu czynników zniechęcających oraz wzmacnianie związków między poszczególnymi filarami aktywnego włączenia;

43.

zważywszy na wiele wątpliwości, jakie budzą systemy dochodu minimalnego, dotyczących m.in. dostępności, zakresu, finansowania, warunków uprawniających do świadczeń i okresu obowiązywania, uważa, że koncepcja krajowych systemów dochodu minimalnego może przyczynić się do stworzenia równych warunków działania dla państw członkowskich; w związku z tym zwraca się do Komisji o przeprowadzenie oceny skutków systemów dochodu minimalnego w UE, o zażądanie regularnego monitoringu i sprawozdawczości oraz o rozważenie dalszych działań z uwzględnieniem sytuacji gospodarczej i społecznej każdego państwa członkowskiego i potrzeb najbardziej dotkniętych grup, a także z oceną tego, czy systemy te pozwalają gospodarstwom domowym zaspokoić podstawowe indywidualne potrzeby i ograniczyć ubóstwo;

46.

wyraża zaniepokojenie tym, że jak się wydaje, w wielu państwach członkowskich wysokość świadczeń i zakres systemów dochodu minimalnego uległy zmniejszeniu w ostatnich latach; uważa, że państwa członkowskie powinny zwiększyć zakres systemów dochodu minimalnego dla osób potrzebujących wsparcia zgodnie z zaleceniami ESPN 25 :

1 Dz.U. L 245 z 26.8.1992, s. 46.

2 Dz.U. L 245 z 26.8.1992, s. 49.

3 Dz.U. L 59 z 2.3.2013, s. 5.

4 Dz.U. L 307 z 18.11.2008, s. 11.

5 Dz.U. C 212 E z 5.8.2010, s. 11.

6 Dz.U. C 70 E z 8.3.2012, s. 8.

7 Dz.U. C 419 z 16.12.2015, s. 5.

8 Teksty przyjęte, P8_TA(2015)0401.

9 Teksty przyjęte, P8_TA(2016)0136.

10 Teksty przyjęte, P8_TA(2016)0235.

11 Teksty przyjęte, P8_TA(2016)0355.

12 Teksty przyjęte, P8_TA(2017)0010.

13 Teksty przyjęte, P8_TA(2016)0317.

14 "2017 Europejski semestr: Ocena postępów w zakresie reform strukturalnych, zapobiegania zakłóceniom równowagi makroekonomicznej i ich korygowania oraz wyniki szczegółowych ocen sytuacji na mocy rozporządzenia (UE) nr 1176/2011" (COM(2017)0090)

15https://www.eurofound.europa.eu/publications/report/2017/income-inequalities-and-employment-patterns-in-europe-before-and-after-the-great-recession

16 Towards a European minimum income ("W kierunku europejskiego dochodu minimalnego"), listopad 2013 r.: http://www.eesc.europa.eu/resources/docs/revenu-minimum_-etude-ose_-vfinale_en-2.pdf

17 Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów "Rozpoczęcie konsultacji w sprawie europejskiego filaru praw socjalnych", COM(2016)0127 - załącznik 1.

18 Europejska Sieć Polityki Społecznej (ESPN), Minimum Income Schemes in Europe: A study of national policies 2015 ("Systemy dochodu minimalnego w Europie: analiza polityk krajowych 2015"), styczeń 2016 r.

19 Konkluzje Rady w sprawie walki z ubóstwem i wykluczeniem społecznym: podejście zintegrowane, 16 czerwca 2016 r.

20 Dokument Rady 6885/17: Roczna analiza wzrostu gospodarczego na 2017 r. i wspólne sprawozdanie o zatrudnieniu: polityczne wskazówki w zakresie polityki zatrudnienia i polityki społecznej - konkluzje Rady przyjęte w dniu 3 marca 2017 r.; dokument Rady 6887/17: Wspólne sprawozdanie o zatrudnieniu Komisji i Rady towarzyszące komunikatowi Komisji w sprawie rocznej analizy wzrostu gospodarczego na 2017 r. (3 marca 2017 r.).

21 ESPN, Minimum Income Schemes in Europe: A study of national policies 2015 ("Systemy dochodu minimalnego w Europie: analiza polityk krajowych 2015").

22 Zob.: Bank Światowy, "Poverty Reduction and Growth: The Virtuous and Vicious Circle" [Ograniczanie ubóstwa a wzrost: koło sukcesu i błędne koło], 2006 r.; OECD, "Trends in Income Inequality and its Impact on Economic Growth" [Tendencje w obszarze nierówności dochodów oraz jej wpływ na wzrost gospodarczy], 2014 r.

23 "Minimum Income Schemes in Europe: A study of national policies 2015" [Systemy dochodu minimalnego w Europie: analiza polityk krajowych 2015].

24 ESPN, "Social Investment in Europe: A study of national policies 2015" [Inwestycje społeczne w Europie: analiza polityk krajowych 2015], 2015 r.

25 ESPN "Minimum Income Schemes in Europe: A study of national policies 2015" [Systemy dochodu minimalnego w Europie: analiza polityk krajowych 2015].

26 Komisja Europejska: komunikat pt. "Inwestycje społeczne na rzecz wzrostu i spójności, w tym wdrażanie Europejskiego Funduszu Społecznego na lata 2014-2020", COM(2013)0083, 20 lutego 2013 r. i ESPN, "Social Investment in Europe - A study of national policies" [Inwestycje społeczne w Europie - analiza polityk krajowych 2015], 2015 r.

27 ESPN, "Social Investment in Europe: A study of national policies 2015".

Metryka aktu

Identyfikator:	Dz.U.UE.C.2018.346.156
Rodzaj:	rezolucja
Tytuł:	Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 24 października 2017 r. w sprawie strategii politycznych na rzecz zagwarantowania dochodu minimalnego jako narzędzia walki z ubóstwem (2016/2270(INI)).
Data aktu:	2017-10-24
Data ogłoszenia:	2018-09-27

Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 24 października 2017 r. w sprawie strategii politycznych na rzecz zagwarantowania dochodu minimalnego jako narzędzia walki z ubóstwem (2016/2270(INI)).

Polityka gwarantowanego minimalnego dochodu jako narzędzie do zwalczania ubóstwa

Dz.U.UE.C.2018.346.156