Kataster gruntowy i budynkowy.

DEKRET
z dnia 24 września 1947 r.
o katastrze gruntowym i budynkowym.

Na podstawie art. 4 Ustawy Konstytucyjnej z dnia 19 lutego 1947 r. o ustroju i zakresie działania najwyższych organów Rzeczypospolitej Polskiej i ustawy z dnia 4 lipca 1947 r. o upoważnieniu Rządu do wydawania dekretów z mocą ustawy (Dz. U. R. P. Nr 49, poz. 252) - Rada Ministrów postanawia, a Rada Państwa zatwierdza, co następuje:
Art.  1.
1.
Wprowadza się jednolity kataster gruntowy i budynkowy na całym obszarze Państwa.
2.
Kataster jest to oparty na mapie spis i opis gruntów i budynków, mogących być oddzielnym przedmiotem własności.
Art.  2.

Kataster gruntowy i budynkowy służy:

a)
za podstawę opisów i planów dla oznaczania nieruchomości przy zakładaniu i prowadzeniu ksiąg wieczystych,
b)
do zakładania i prowadzenia ksiąg górniczych, wodnych i innych,
c)
do wymiaru danin, podatków i innych świadczeń publicznych,
d)
do dostarczania danych w zakresie objętym katastrem dla różnych dziedzin techniki oraz życia społecznego i gospodarczego.
Art.  3.
1.
Terytorialną jednostką katastralną jest obszar gromady wiejskiej lub gminy miejskiej.
2.
Dla każdej jednostki katastralnej sporządza się operat katastralny.
3.
Operat katastralny składa się z map (planów), rejestrów i akt.
Art.  4.

Operat katastralny zawiera dane:

a)
co do gruntu - położenie, granice, obszar, sposób korzystania i klasę,
b)
co do budynków - położenie, przeznaczenie, materiał, z jakiego zostały wykonane, datę wystawienia oraz szczegółowy opis,
c)
co do osoby właściciela - nazwisko i imię, imiona rodziców oraz miejsce zamieszkania.
Art.  5.
1.
Operaty katastralne, urzędowe wyciągi z nich oraz odpisy i odrysy z map mają charakter dokumentów publicznych.
2.
Operaty katastralne są jawne. Każdy może je przeglądać i za opłatą otrzymywać odpisy, wyciągi i odrysy.
Art.  6.

Władze miernicze utrzymują operat katastralny w zgodności ze stanem na gruncie i poddają go w tym celu stałym okresowym rewizjom.

Art.  7.
1.
Operat katastralny będzie utrzymywany w stałej zgodności z wpisami w księgach wieczystych oraz z treścią ksiąg górniczych, wodnych i innych.
2.
Władze sądowe, górnicze, wodne i inne z jednej, a władze miernicze z drugiej strony obowiązane są z urzędu w ciągu 30 dni podawać sobie do wiadomości zmiany powstałe w aktach i dokumentach dotyczące danych wymienionych w art. 4. Zmiany te z urzędu powinny być wpisywane do ksiąg i operatów.
Art.  8.
1.
Właściciele (posiadacze, użytkownicy) nieruchomości lub ich przedstawiciele obowiązani są w ciągu 6 tygodni zawiadomić powiatową władzę mierniczą o dokonaniu lub powstaniu takich zmian, dotyczących ich nieruchomości, które nie zostały ujawnione w księgach wieczystych, a podlegają wniesieniu do operatu katastralnego w myśl art. 4.
2.
Kto nie dopełni obowiązku ustalonego w poprzedzającym ustępie podlega karze grzywny do 5.000 zł. Do orzekania powołane są powiatowe władze administracji ogólnej.
3.
Przepis ust. 1 odnosi się również do urzędów państwowych i samorządowych oraz instytucji publicznych, o ile w wyniku ich działalności powstaną zmiany w nieruchomościach nie będących ich własnością.
Art.  9.
1.
Rozporządzenia wydane przez Ministra Odbudowy w porozumieniu z Ministrami: Skarbu i Sprawiedliwości oraz innymi zainteresowanymi ministrami określą postępowanie przy organizacji, zakładaniu i prowadzeniu katastru gruntowego i budynkowego oraz przy uzgadnianiu katastru z wpisami i dokumentami w księgach wieczystych, a nadto wpisów i dokumentów z tym katastrem.
2.
Rozporządzenia Ministra Odbudowy wydane w porozumieniu z Ministrami: Skarbu, Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych oraz innymi zainteresowanymi ministrami - ustalą zakres i rodzaj świadczeń gmin miejskich i wiejskich oraz stron przy czynnościach związanych z założeniem i prowadzeniem katastru.
Art.  10.

Urzędy państwowe i samorządowe oraz instytucje publiczne, jak również i osoby prywatne obowiązane są znajdujące się w ich posiadaniu wszelkie dokumenty pomiarowe udostępnić lub - o ile szczególne przepisy nie stanowią inaczej - wydać na określony przeciąg czasu władzom mierniczym dla celów związanych z założeniem katastru gruntowego i budynkowego lub jego odnowieniem.

Art.  11.

Terminy założenia katastru gruntowego i budynkowego na poszczególnych obszarach Państwa, dotychczas nie objętych katastrem, ustali Minister Odbudowy w porozumieniu z Ministrem Skarbu i innymi zainteresowanymi ministrami.

Art.  12.
1.
Do czasu zaprowadzenia jednolitego katastru gruntowego i budynkowego, na poszczególnych obszarach Państwa zachowują moc prawną przepisy dotychczasowe - w zakresie niezbędnym do prowadzenia katastru istniejącego na tych obszarach.
2.
W odniesieniu do postępowania w zakresie wzajemnego uzgadniania dotychczasowego katastru z wpisami i dokumentami w księgach wieczystych - Minister Odbudowy w porozumieniu z Ministrem Sprawiedliwości i innymi zainteresowanymi ministrami wyda oddzielne rozporządzenie.
Art.  13.

Wykonanie niniejszego dekretu porucza się Ministrowi Odbudowy oraz Ministrom: Administracji Publicznej, Ziem Odzyskanych, Skarbu i Sprawiedliwości.

Art.  14.
1.
Dekret niniejszy wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.
2.
Jednocześnie tracą moc obowiązującą dotychczasowe przepisy w sprawach uregulowanych niniejszym dekretem, a w szczególności:
1)
ustawa z dnia 24 maja 1869 r. o regulacji podatku państwowego (Dz. u. p. austr. Nr 88),
2)
ustawa z dnia 23 maja 1883 r. o częściowej zmianie §§ 74 i 76 powszechnej ustawy o księgach gruntowych (Dz. u. p. austr. Nr 82),
3)
ustawa z dnia 23 maja 1883 r. o ewidencji katastru podatku gruntowego (Dz. u. p. austr. Nr 83),
4)
ustawa z dnia 12 lipca 1896 r. o rewizji katastru podatku gruntowego (Dz. u. p. austr. Nr 121),
5)
rozporządzenie ces. z dnia 1 czerwca 1914 r. o dzieleniu parcel katastralnych i wpisywaniu do ksiąg gruntowych nabycia nieruchomości mających małą wartość (Dz. u. p. austr. Nr 116),
6)
ustawa z dnia 21 maja 1861 r. o odmiennym regulowaniu podatku gruntowego (Zb. u. prusk. str. 253),
7)
ustawa z dnia 8 lutego 1867 r. o ostatecznym rozliczeniu i pobieraniu podatku gruntowego w sześciu prowincjach Państwa i o zażaleniu co do nadmiernego obciążenia podatkiem gruntowym (Zb. u. prusk. str. 185),
8)
ustawa z dnia 26 czerwca 1875 r. o sprostowaniu katastru gruntowego oraz ksiąg gruntowych przed potwierdzeniem recesów przy podziałach (Zb. u. prusk. str. 325),
9)
ustawa z dnia 26 marca 1935 r. o klasyfikacji gruntów dla podatku gruntowego (Dz. U. R. P. z 1935 r. Nr 27, poz. 203).

Zmiany w prawie

Jaką darowiznę można otrzymać bez podatku w 2026 roku

Obdarowanym i spadkobiercom łatwiej jest uniknąć podatku od spadków i darowizn niż w latach poprzednich. Wynika to ze znacznego podniesienia kwot wolnych w połowie 2023 roku. Preferencje obejmują przede wszystkim nabycia od bliższej i dalszej rodziny, m.in. od ciotki, wujka czy od teściów. Członkowie najbliższej rodziny nadal będą zwolnieni z daniny, jeśli zgłoszą nabycie do urzędu, a pieniądze otrzymają przelewem. Co ważne, na początku 2026 r. wchodzą w życie zmiany, które pozwolą przywrócić sześciomiesięczny termin zgłoszenia w niezawinionych przez podatnika przypadkach.

Monika Pogroszewska 02.01.2026
Od 2 stycznia zakaz polowań na pięć gatunków ptaków

Ministerstwo Klimatu i Środowiska przypomniało w piątek, że od 2 stycznia 2026 roku obowiązuje zakaz polowań na pięć gatunków ptaków. Chodzi tu o: głowienkę, czernicę, łyskę, jarząbka oraz słonkę. W piątek weszła w życie zaktualizowana lista gatunków zwierząt łownych, nie ma na niej tych gatunków ptaków.

kk/pap 02.01.2026
Do pięciu lat za zaatakowanie lekarza - przepisy już obowiązują

Od 2 stycznia 2026 r. obowiązuje nowelizacja kodeksu karnego, zwiększająca ochronę funkcjonariuszy publicznych – policjantów, strażaków czy ratowników medycznych – a także osób, które narażają swoje życie i zdrowie, pomagając innym: lekarze, pielęgniarki, ratownicy górscy i wodni oraz zwykli obywatele, którzy reagują na przemoc lub ratują ofiary wypadków. Kary za naruszenie nietykalności tych osób wzrosły z trzech do pięciu lat.

Patrycja Rojek-Socha 02.01.2026
Czy kasowy PIT w 2026 roku będzie bardziej dostępny

Kasowy PIT to rozwiązanie, które zaczęło obowiązywać od 1 stycznia 2025 roku. Chociaż założenia były słuszne, jednak rzeczywistość pokazała, że przedsiębiorcy niezbyt chętnie z niego korzystają. W niektórych przypadkach jednak, mimo że podatnicy chcieli skorzystać z nowego rozwiązania, przeszkodziło niespełnienie warunków uprawniających do korzystania z tej metody. Wychodząc temu naprzeciw, od 1 stycznia 2026 roku ustawodawca postanowił wprowadzić zmiany w kasowym PIT, dzięki którym większa ilość przedsiębiorców będzie mogła z niego skorzystać.

Urszula Sałacińska-Matwiejczyk 02.01.2026
Adwokat i radca udzielą nieodpłatnej pomocy prawnej w sposób zdalny

Od 1 stycznia 2026 r. obowiązują przepisy umożliwiające świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej m.in. przez adwokatów i radców w sposób zdalny. Równocześnie prawnik będzie mógł uzależnić udzielenie takiej porady od jej stacjonarnej formy, jeśli w jego ocenie sprawa nie może być rozwiązana zdalnie z uwagi np. na konieczność analizy dokumentów. Zmiany od początku krytycznie oceniały samorządy prawnicze.

Patrycja Rojek-Socha 02.01.2026
Sołtys z ubezpieczeniem, a jednostki pomocnicze z nowymi kompetencjami

Od 1 stycznia 2026 r. gminy mogą tworzyć młodzieżowe rady jednostek pomocniczych, np. w sołectwach, a wójt powołać konwent sołtysów. Nowelizacja ustawy o samorządzie gminnym oraz ustawy o funduszu sołeckim wprowadza też obowiązkowe diety oraz ubezpieczenia OC i NNW dla sołtysów, a także upraszcza procedurę składania wniosków o fundusz sołecki oraz zmiany w ich ocenie.

Robert Horbaczewski 02.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1947.61.344

Rodzaj: Dekret
Tytuł: Kataster gruntowy i budynkowy.
Data aktu: 24/09/1947
Data ogłoszenia: 29/09/1947
Data wejścia w życie: 29/09/1947