Amnestja.

USTAWA
z dnia 10 marca 1921 r.
w przedmiocie amnestji.

Art.  1.

Osobom, pochodzącym z plebiscytowego obszaru na Górnym Śląsku lub tam stale mieszkającym, winnym przestępstw, należących do właściwości sądów jakoteż władz administracyjnych (skarbowych), które to przestępstwa popełnione zostały przed dniem ogłoszenia niniejszej ustawy, udziela się amnestji w granicach następujących:

Art.  2.

Odnośnie do przestępstw wojskowych, które nie ulegają karze w myśl przepisów prawa karnego powszechnego (przestępstwa ściśle wojskowe), darowuje się kary prawomocnie orzeczone; postępowanie karne z powodu takich przestępstw nie będzie wdrażane, a wdrożone - będzie umorzone.

Art.  3.

Odnośnie do innych przestępstw, przewidzianych w ustawach karnych wojskowych i w ustawach powszechnych:

a)
umarza się postępowanie karne z powodu przestępstw, zagrożonych niezależnie od kar dodatkowych grzywną i pozbawieniem wolności, nie przenoszącem roku, lub jedną z tych kar; jeżeli postępowania dotychczas nie wdrożono, nie należy go już wdrażać,
b)
darowuje się grzywny oraz kary pozbawienia wolności, prawomocnie orzeczone w rozmiarze, nie przenoszącym roku, choćby wymierzone łącznie, albo w połączeniu z karami dodatkowemi;
c)
darowuje się połowę kary pozbawienia wolności, lub niewykonaną, część połowy tej, gdy kara została orzeczona w rozmiarze, nie-przenoszącym dwóch lat;
d)
darowuje się trzecią część kary pozbawienia wolności lub niewykonany okres tej trzeciej części, gdy kara została orzeczona w rozmiarze, przenoszącym dwa lata;
e)
ogranicza się do piętnastu lat kary dożywotnie pozbawienie wolności;
f)
zamienia się karę śmierci na karę dożywotniego ciężkiego więzienia (domu karnego).

Postanowienia niniejsze nie dotyczą przekupstwa, sprzeniewierzenia w urzędach, tudzież lichwiarskiego wyzysku.

Postanowienia, wymienione pod b), c), d), e), f), stosują się w granicach art. 1 także do kar, które będą orzeczone po wejściu w życie niniejszej ustawy.

Art.  4.

Odnośnie do przestępstw, popełnionych wyłącznie lub w przeważającej mierze z pobudek politycznych, społecznych lub religijnych, darowuje się kary prawomocnie orzeczone, bez względu na ich rodzaj i wymiar; postępowanie karne z powodu tych przestępstw nie będzie wdrażane, a wdrożone - będzie umorzone.

Nie dotyczy to jednak szpiegostwa i zdrady przeciw Polsce, tudzież przestępstw, polegających na pozbawieniu życia lub na trwałem ciężkiem okaleczeniu człowieka, albo takiemże uszkodzeniu zdrowia ludzkiego lub złośliwem zniszczeniu obcej własności w większym rozmiarze.

Art.  5.

Przepisy ustawy niniejszej, dotyczące umorzenia, względnie niewdrażania postępowania karnego nie stosują się do przestępstw, ściganych jedynie z oskarżenia prywatnego, na wniosek lub z upoważnienia; stosują się natomiast ulgi odnośnie do kar za te przestępstwa orzeczone.

Art.  6.

Równocześnie z karą umarza się przy przestępstwach, wymienionych w art. 2, 3 ust. a) i b), dalej w art. 4 skutki karno-sądowego skazania i kary, pozbawiające czci, w szczególności pozbawienie obywatelskich praw honorowych

Kary za przestępstwa, wymienione w art. 4, należy wykreślić z wszelkich rejestrów władz, posiadających dane o ukaraniu, z tym skutkiem, że osoby winne wspomnianych przestępstw nie będą obowiązane na zapytanie sądu lub innej władzy do wyjawienia skazania.

Art.  7.

W sprawach o przestępstwa, wymienione w art. 4 zakończonych prawomocnym wyrokiem, orzeknie sąd, czy kara jest umorzona, a przy zbiegu przestępstw postanowi czy kara ma być złagodzona, lub ze względu na małą wagę zbiegającego się przestępstwa zupełnie darowana.

Orzeczenie nastąpi z urzędu, lub na wniosek skazanego lub prokuratora.

Właściwym będzie sąd okręgowy, który w sprawie wyrokował, lub sąd okręgowy miejsca zamieszkania lub pobytu skazanego, a gdy wyrokował polski sąd wojskowy - odpowiedni sąd okręgu generalnego.

Do postępowania stosuje się odpowiednio art. 10 ustawy z dnia 4 maja 1920 r. (Dz. Ust. № 39, poz. 230) o przywróceniu praw, utraconych wskutek przestępstw politycznych i wojskowych, w sądownictwie zaś wojskowem - przepis ust. 2 i 3 tegoż artykułu.

Art.  8.

Ustawa niniejsza wchodzi w życie z dniem jej ogłoszenia.

Wykonanie niniejszej ustawy porucza się Ministrom: Sprawiedliwości, Spraw Wojskowych, Spraw Wewnętrznych i Skarbu, a w b. dzielnicy pruskiej - Ministrowi b. Dzielnicy Pruskiej w porozumieniu z właściwymi Ministrami.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1921.29.163

Rodzaj: Ustawa
Tytuł: Amnestja.
Data aktu: 10/03/1921
Data ogłoszenia: 31/03/1921
Data wejścia w życie: 31/03/1921