RPO: Potrzebne działania systemowe dla wsparcia zdrowia psychicznego uczniów
Rzeczniczka praw obywatelskich pyta Ministerstwo Edukacji Narodowej o działania systemowe dotyczące bezpieczeństwa uczniów oraz wsparcia zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży. To efekt ostatnich aktów przemocy w szkołach i zwrócenie uwagi na pogarszającą się wśród młodych ludzi kondycję zdrowia psychicznego. Zdaniem RPO, skuteczne przeciwdziałanie przemocy wymaga współpracy szkół z rodzicami, działań interwencyjnych oraz zapewnienia wsparcia zarówno uczniom, rodzicom, jak i nauczycielom.
Sylwia Gregorczyk-Abram, rzecznik praw obywatelskich, w piśmie z 15 października br. zwraca uwagę na odbierane skargi i sygnały dotyczące dopuszczalności przeszukania rzeczy osobistych uczniów przez dyrekcję szkoły czy nauczycieli w przypadku podejrzenia posiadania przez osobę przedmiotów niebezpiecznych.
RPO przypomniała, że niejednokrotnie placówki podnosiły wątpliwości co do rzeczywistych możliwości zapewnienia bezpieczeństwa przy jednoczesnym poszanowaniu wolności osobistej oraz prawa do prywatności uczniów. Tragiczne doniesienia dotyczące aktów przemocy, w ocenie rzeczniczki, wskazują na istniejącą potrzebę zapewnienia szkołom wiedzy i narzędzi umożliwiających skuteczne reagowanie w sytuacji pojawienia się podejrzenia wystąpienia niebezpieczeństwa.
Czy szkoła ma prawo odmówić wydania dziecka rodzicowi, który zgłasza się po nie w trakcie trwania alarmu? - sprawdź w LEX >
Kondycja zdrowia psychicznego nadal słaba
Sylwia Gregorczyk-Abram zwraca uwagę, że w związku z aktami przemocy, które miały miejsce w ostatnim czasie w polskich szkołach, zadeklarowano podjęcie działań służących wzmocnieniu bezpieczeństwa i wsparcia interwencyjnego dla osób poszukujących pomocy w sytuacji zagrożenia lub kryzysu (w tym dla rodziców i nauczycieli). Dostrzega jednocześnie brak propozycji działań mających na celu rozwiązanie problemów systemowych w zakresie ochrony zdrowia psychicznego dzieci, młodzieży i młodych osób dorosłych.
Zapraszamy na szkolenie online w LEX: Nadzór pedagogiczny w praktyce – co kontrolować, co monitorować i w jakim zakresie wspomagać? >
- W tych okolicznościach nie sposób pominąć informacji i danych ukazujących pogarszający się stan psychiczny osób uczących się, wynikający z niskiego poczucia własnej wartości, braku zainteresowania rodziców, braku akceptacji rówieśników lub problemów rodzinnych, brak gwarancji udzielenia osobom uczącym się pomocy psychologa lub pedagoga w szkole i zły stan psychiatrii dziecięcej, a także występujące uzależnienia od substancji psychoaktywnych, internetu i gier – uzasadnia autorka wystąpienia.
Rzeczniczka praw obywatelskich pyta ministerstwo o to, ilu jest teraz w polskich szkołach pedagogów, pedagogów specjalnych oraz psychologów, czy nastąpiła istotna dla dzieci zmiana w dostępności ekspertów, a także czy w ostatnim czasie podejmowane były działania systemowe związane z kształtowaniem umiejętności rozpoznawania symptomów kryzysu zdrowia psychicznego u uczniów oraz pierwszej pomocy emocjonalnej.
Potrzebna systemowa współpraca
W zainteresowaniu rzeczniczki jest również kwestia ewentualnego wdrożenia rozwiązań systemowych, wprowadzających możliwość ścisłej współpracy szkoły z opieką społeczną, policją, sądami, centrami zdrowia psychicznego.
Przewodnik po zmianach w prawie oświatowym i prawie pracy w oświacie 2026 - zobacz w LEX >
- Od czterech lat obowiązują w Polsce przepisy ustawy z 9 czerwca 2022 r. o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich. Czy resort edukacji dysponuje analizami i/lub raportami podsumowującymi w sposób szczególny możliwości, jakie na mocy tej ustawy uzyskały szkoły (np. skierowanie wniosku o wgląd w sytuację rodzinną, zawiadomienie o podejrzeniu demoralizacji nieletniego)? Czy w tym kontekście resort edukacji podejmował lub podejmuje systemowe działania mające na celu emocjonalne (w tym ustawiczne) wsparcie psychologiczne polskich pedagogów? Czy resort planuje wdrożenie lub też podjął już takie działanie, dzięki któremu wprowadzone zostaną skuteczne metody zarówno nawiązywania kontaktu i relacji szkoły oraz rodziców, a także podjęcia systemowej współpracy? – czytamy w treści wystąpienia.
Na marginesie, rzeczniczka praw obywatelskich wskazuje, że ze zrozumieniem przyjęła zapowiedzi MEN dotyczące zmiany obowiązujących przepisów, mających zwiększyć bezpieczeństwo w szkołach. Zapewnia przy tym gotowość do współpracy w przygotowaniu nowych regulacji.
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów LEX jest zależny od posiadanych licencji.
