Jakie są obecnie możliwości przejścia nauczyciela na emeryturę?
Czy na dzień 31 sierpnia 2010 r. lub na dzień 31 sierpnia 2011 r. nauczyciel mający trzydziestoletni okres zatrudnienia, w tym 20 lat wykonywania pracy w szczególnym charakterze, może przejść na emeryturę na podstawie art. 88 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (tekst jedn.: Dz. U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674, z późn. zm.) - dalej KN, odpowiednio z dniem 1 września 2010 r. lub 1 września 2011 r.?
Jeżeli nie, to jaka jest alternatywa dla tych osób i kto obecnie (po 31 grudnia 2008 r.) może skorzystać z art. 88 KN?
Zgodnie z treścią art. 88 ust. 2a KN nauczyciele urodzeni po dniu 31 grudnia 1948 r., a przed dniem 1 stycznia 1969 r. zachowali prawo do przejścia na emeryturę bez względu na wiek, jeżeli posiadali trzydziestoletni okres zatrudnienia, w tym 20 lat wykonywania pracy w szczególnym charakterze, zaś nauczyciele szkół, placówek, zakładów specjalnych oraz zakładów poprawczych i schronisk dla nieletnich - dwudziestopięcioletni okres zatrudnienia, w tym 20 lat wykonywania pracy w szczególnym charakterze w szkolnictwie specjalnym. Nauczyciele ci nie mogli przystępować do otwartych funduszy emerytalnych. Wymogi dotyczące okresów pracy nauczyciele, aby skorzystać z emerytury z art. 88 KN, musieli spełnić na dzień 31 grudnia 2008 r. Jeżeli spełnili je później, z emerytury tej nie mogą już skorzystać.
Jeżeli nie, to jaka jest alternatywa dla tych osób i kto obecnie (po 31 grudnia 2008 r.) może skorzystać z art. 88 KN?
Zgodnie z treścią art. 88 ust. 2a KN nauczyciele urodzeni po dniu 31 grudnia 1948 r., a przed dniem 1 stycznia 1969 r. zachowali prawo do przejścia na emeryturę bez względu na wiek, jeżeli posiadali trzydziestoletni okres zatrudnienia, w tym 20 lat wykonywania pracy w szczególnym charakterze, zaś nauczyciele szkół, placówek, zakładów specjalnych oraz zakładów poprawczych i schronisk dla nieletnich - dwudziestopięcioletni okres zatrudnienia, w tym 20 lat wykonywania pracy w szczególnym charakterze w szkolnictwie specjalnym. Nauczyciele ci nie mogli przystępować do otwartych funduszy emerytalnych. Wymogi dotyczące okresów pracy nauczyciele, aby skorzystać z emerytury z art. 88 KN, musieli spełnić na dzień 31 grudnia 2008 r. Jeżeli spełnili je później, z emerytury tej nie mogą już skorzystać.
Tak więc obecnie z emerytury określonej w art. 88 KN mogą skorzystać nauczyciele zatrudnieni w szkole, którzy na dzień 31 grudnia 2008 r. spełnili wszystkie przesłanki określone w treści przepisu, z wyjątkiem rozwiązania stosunku pracy (art. 88 ust. 2a ust. 1 in fine KN). Nauczyciele ci w dniu 31 grudnia 2008 r. nie musieli rozwiązywać swoich stosunków pracy, żeby skorzystać z nauczycielskiej emerytury w przyszłości. Muszą jednak te stosunki rozwiązać, jeżeli zdecydują się przejść na emeryturę, gdyż taki jest wymóg określony w treści art. 88 ust. 1 KN.
Nauczyciele, którzy nie spełnili przesłanek nabycia prawa do nauczycielskiej emerytury na dzień 31 grudnia 2008 r., obecnie nie mogą skorzystać z emerytury, o której mowa w art. 88 KN. Uzyskują oni uprawnienia emerytalne na zasadach ogólnych, a więc na podstawie ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227, z późn. zm.).
Część nauczycieli została objęta treścią ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. Nr 237, poz. 1656) - dalej u.e.p. Zgodnie z treścią art. 4 u.e.p. prawo do emerytury pomostowej przysługuje pracownikowi, który spełnia łącznie wskazane w treści przepisu warunki, wśród których znajduje się przesłanka wykonywania pracy po dniu 31 grudnia 2008 r. w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Wykaz określony w załączniku nr 2 do u.e.p. pod pozycją 21 stwierdza, że pracą w szczególnym charakterze jest (w przypadku nauczycieli) włącznie praca w ośrodkach zgodnie z przepisami ustawy z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich (tekst jedn.: Dz. U. z 2002 r. Nr 11, poz. 109 z późn. zm.).
Nauczyciele mogą skorzystać również z uprawnień określonych w treści ustawy z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych (Dz. U. Nr 97, poz. 800) - dalej u.n.ś.k. Nie jest to emerytura, lecz sui generis świadczenie przedemerytalne, dające nauczycielom możliwość wcześniejszego zakończenia aktywności zawodowej, które jednocześnie gaśnie z dniem poprzedzającym dzień nabycia prawa do emerytury (art. 8 pkt 1 u.n.ś.k.). Na podstawie art. 4 ust. 1 u.n.ś.k. - świadczenie kompensacyjne przysługuje nauczycielom, którzy osiągnęli określony ustawą wiek (o którym mowa w art. 4 ust. 3 u.n.ś.k.), mają okres składkowy i nieskładkowy, wynoszący 30 lat, w tym 20 lat wykonywania pracy, w wymiarze co najmniej 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć a także rozwiązali stosunek pracy. Warunki te muszą być spełnione łącznie.
Krzysztof Lisowski
Nauczyciele, którzy nie spełnili przesłanek nabycia prawa do nauczycielskiej emerytury na dzień 31 grudnia 2008 r., obecnie nie mogą skorzystać z emerytury, o której mowa w art. 88 KN. Uzyskują oni uprawnienia emerytalne na zasadach ogólnych, a więc na podstawie ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227, z późn. zm.).
Część nauczycieli została objęta treścią ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. Nr 237, poz. 1656) - dalej u.e.p. Zgodnie z treścią art. 4 u.e.p. prawo do emerytury pomostowej przysługuje pracownikowi, który spełnia łącznie wskazane w treści przepisu warunki, wśród których znajduje się przesłanka wykonywania pracy po dniu 31 grudnia 2008 r. w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Wykaz określony w załączniku nr 2 do u.e.p. pod pozycją 21 stwierdza, że pracą w szczególnym charakterze jest (w przypadku nauczycieli) włącznie praca w ośrodkach zgodnie z przepisami ustawy z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich (tekst jedn.: Dz. U. z 2002 r. Nr 11, poz. 109 z późn. zm.).
Nauczyciele mogą skorzystać również z uprawnień określonych w treści ustawy z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych (Dz. U. Nr 97, poz. 800) - dalej u.n.ś.k. Nie jest to emerytura, lecz sui generis świadczenie przedemerytalne, dające nauczycielom możliwość wcześniejszego zakończenia aktywności zawodowej, które jednocześnie gaśnie z dniem poprzedzającym dzień nabycia prawa do emerytury (art. 8 pkt 1 u.n.ś.k.). Na podstawie art. 4 ust. 1 u.n.ś.k. - świadczenie kompensacyjne przysługuje nauczycielom, którzy osiągnęli określony ustawą wiek (o którym mowa w art. 4 ust. 3 u.n.ś.k.), mają okres składkowy i nieskładkowy, wynoszący 30 lat, w tym 20 lat wykonywania pracy, w wymiarze co najmniej 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć a także rozwiązali stosunek pracy. Warunki te muszą być spełnione łącznie.
Krzysztof Lisowski
Autor:
