Samorządy nie powinny ponosić większych kosztów funkcjonowania dzienników elektronicznych

Zaniechanie poboru opłat od rodziców i uczniów za korzystanie z dzienników elektronicznych może skutkować podwyższeniem opłat w cenniku za samo udostępnienie narzędzia. Związek Powiatów Polskich ostrzega przed przerzuceniem kosztów dzienników elektronicznych na organy prowadzące szkoły, które zawierają umowy licencyjne. Ryzyko przeniesienia wydatków to nie jedyne zagrożenie, na które zwracają uwagę samorządowcy – problemem jest także ingerencja w ustawową zasadę swobody umów oraz swobodę działalności gospodarczej.

Związek Powiatów Polskich skierował do Kancelarii Sejmu opinię dotyczącą poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy – Prawo oświatowe (RPW/29815/2026). Celem projektowanej ustawy jest uregulowanie zakazu pobierania od ucznia i rodzica jakichkolwiek opłat za dostęp do dziennika elektronicznego i za korzystanie z jego funkcjonalności w zakresie dotyczącym danego ucznia – niezależnie od tego, kto opłatę pobiera i niezależnie od kanału dostępu.

Wcześniejsza propozycja była najlepsza

W opinii związkowców, istota proponowanej nowelizacji odpowiada na jeden z wielu sygnalizowanych problemów dotyczących funkcjonowania komercyjnych dzienników elektronicznych. Natomiast, co bardzo ważne, projekt nie realizuje postulatu szkół i organów prowadzących, jakim jest bezpłatność samego narzędzia.

- Organizacja wskazuje, że z punktu widzenia interesu całego środowiska oświatowego za najbardziej celowe uważa utworzenie państwowego eDziennika, odpowiadającego na rzeczywistą potrzebę zapewnienia szkołom trwałego, powszechnie dostępnego i bezpłatnego narzędzia służącego prowadzeniu dokumentacji oraz komunikacji z uczniami i rodzicami – podkreśla.

Przypomina jednocześnie o pozytywnym ustosunkowaniu się do poprzedniego, zawetowanego przez prezydenta projektu, którego celem było utworzenie i wdrożenie centralnego systemu teleinformatycznego, wspierającego prowadzenie przez szkoły dokumentacji przebiegu nauczania oraz działalności wychowawczej i opiekuńczej, zawierającego usługę dziennika lekcyjnego w postaci elektronicznej.

- Organizacja uważa, że prace nad tą ustawą powinny być kontynuowane, podkreślając jako szczególną zaletę planowanego rozwiązania połączenie z innymi systemami publicznymi, co usprawniłoby przepływ informacji i ograniczyło konieczność wielokrotnego przekazywania tych samych danych – czytamy w opinii związku.

Projekt do zmiany

Organizacja wskazuje jako zdecydowanie najistotniejsze z punktu widzenia administracji publicznej ryzyko, że w sytuacji zobligowania prywatnych dostawców dzienników elektronicznych do zaniechania poboru opłat od rodziców i uczniów rekompensatą stanie się podwyższenie opłat w cenniku za samo udostępnienie narzędzia. Skutek finansowy proponowanych rozwiązań mógłby wówczas zostać przeniesiony na organy prowadzące szkoły, które zawierają umowy licencyjne. - ZPP wskazuje, że choć projektodawcy sami zwracają uwagę na takie zagrożenie, w ocenie skutków regulacji nie dokonano żadnych szczegółowych wyliczeń w tym zakresie, co organizacja uznaje za niedopełnienie obowiązku wynikającego z art. 34 ust. 2 pkt 5 Regulaminu Sejmu RP.

Ponadto związek podkreśla, że zapisy projektu ingerują w ustawową zasadę swobody umów oraz w swobodę działalności gospodarczej – nakładając na komercyjnych przedsiębiorców obowiązki związane z korektą zawieranych umów i zakazem pobierania opłat.

Ponadto ZPP nie zgadza się ze stanowiskiem projektodawców, zgodnie z którym projekt nie nakłada na jednostki samorządu terytorialnego nowego zadania, a jedynie doprecyzowuje standard realizacji zadania już wykonywanego. W opinii autorów projektu, nie zachodzi przesłanka z art. 167 ust. 4 Konstytucji RP, zgodnie z którą zmiany w zakresie zadań i kompetencji jednostek samorządu terytorialnego następują wraz z odpowiednimi zmianami w podziale dochodów publicznych.

Związek wskazuje, że przepis ten dotyczy każdej zmiany w zakresie zadań i kompetencji jednostek samorządu terytorialnego. To oznacza, że znajduje zastosowanie zarówno w przypadku nałożenia na JST nowych zadań, jak i modyfikacji zadań dotychczasowych – jeżeli zakres zmian pociąga za sobą dodatkowe wydatki z budżetów jednostek. ZPP ocenia, że taka sytuacja występuje również w przypadku przedłożonego projektu ustawy.