Sporządzanie spisów wyborców dla wyborów do rad narodowych.

ZARZĄDZENIE
MINISTRA SPRAW WEWNĘTRZNYCH
z dnia 29 września 1973 r.
w sprawie sporządzania spisów wyborców dla wyborów do rad narodowych.

Na podstawie art. 35 ust. 1 i art. 38 ust. 3 Ordynacji wyborczej do rad narodowych (Dz. U. z 1973 r. Nr 38, poz. 226) zarządza się, co następuje:
§  1.
1.
Spisy wyborców sporządzają:
1)
dla wyborów w miastach nie podzielonych na dzielnice - prezydia miejskich rad narodowych,
2)
dla wyborów w miastach podzielonych na dzielnice - prezydia dzielnicowych rad narodowych,
3)
dla wyborów w gminach - naczelnicy gmin,
4)
dla wyborów w miastach i w gminach, dla których przed dniem wyborów działa wspólna rada narodowa - naczelnicy miast i gmin.
2.
Spisy wyborców sporządza się wyłącznie na formularzach, których wzór ustala załącznik nr 1 do zarządzenia.
3.
Formularz spisowy zapisuje się dwustronnie.
§  2.
1.
W spisach wyborców wykazuje się obywateli polskich mających w dniu wyborów ukończonych 18 lat.
2.
Spisami wyborców obejmuje się również osoby, których obywatelstwo polskie nie zostało stwierdzone, jeżeli stale zamieszkują w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej i nie są obywatelami innego państwa.
§  3.
1.
W spisach wyborców nie wykazuje się osób:
1)
pozbawionych zdolności do czynności prawnych lub w niej ograniczonych z powodu choroby umysłowej,
2)
pozbawionych praw publicznych prawomocnym orzeczeniem sądu, w czasie trwania pozbawienia praw.
2.
W spisach wyborców nie umieszcza się również osób, które nie mogą brać udziału w głosowaniu wskutek:
1)
odbywania kary pozbawiania wolności,
2)
tymczasowego aresztowania,
3)
przebywania w zakładach dla psychicznie chorych.
§  4.
1.
Spisy wyborców sporządza się na podstawie rejestrów mieszkańców i ewidencji osób przebywających czasowo na danym terenie.
2.
W spisach wyborców wykazuje się osoby:
1)
zameldowane na pobyt stały w danej gminie, mieście lub dzielnicy,
2)
zameldowane na pobyt czasowy w danej gminie, mieście lub dzielnicy, jeżeli pobyt ten ma trwać do dnia wyborów włącznie; o objęciu tych osób spisami wyborców zawiadamia się prezydium rady narodowej lub naczelnika gminy w ich stałym miejscu zamieszkania. Wzór zawiadomienia ustala załącznik nr 2 do zarządzenia,
3)
nigdzie nie zameldowane, o których wiadomo jest organowi ewidencji, że faktycznie przebywają i w dniu wyborów będą przebywały w danej miejscowości.
§  5.
1 Spisami wyborców nie obejmuje się osób, które wprawdzie nie zostały wymeldowane ze swego miejsca zamieszkania, lecz faktycznie tam nie przebywają w związku z odbywaniem zasadniczej służby wojskowej lub ćwiczeń wojskowych, oraz osób zakwaterowanych lub zamieszkałych na terenie zamkniętym jednostek wojskowych.
2.
W spisach wyborców nie wykazuje się również osób zamieszkałych w wojskowych lokalach mieszkalnych poza terenem zamkniętym jednostek wojskowych, jeżeli władze wojskowe tworzące obwody głosowania dla składu jednostek wojskowych powiadomią właściwe prezydia rad narodowych lub naczelników gmin o zamieszczeniu tych osób w spisach wyborców sporządzonych dla tych obwodów.
§  6.
Dla każdego obwodu głosowania sporządza się oddzielny spis wyborców. Jeżeli obwód obejmuje więcej niż jeden okręg wyborczy dla wyboru gminnej, miasta i gminy oraz miejskiej rady narodowej sporządza się oddzielny spis wyborców dla każdego z tych okręgów.
§  7.
1.
Spisy wyborców w miastach sporządza się według ulic wymienionych w porządku alfabetycznym, w obrębie ulicy - według kolejnych numerów domów, a w obrębie domu - według kolejnych numerów mieszkań.
2.
Spisy wyborców w gminach sporządza się według poszczególnych miejscowości (wsi, przysiółków, kolonii itp.) wymienionych w porządku alfabetycznym, a w obrębie miejscowości - według kolejnych numerów domów; jeżeli w miejscowości są ulice - także według ulic wymienionych w porządku alfabetycznym i kolejnych numerów domów.
§  8.
Dla obwodów głosowania utworzonych w szpitalach, sanatoriach i w innych zakładach służby zdrowia oraz w zakładach pomocy społecznej i zakładach inwalidzkich prezydia rad narodowych lub naczelnicy gmin sporządzają spisy wyborców na podstawie wykazów dostarczonych przez kierowników tych zakładów.
§  9.
1.
Spisy sporządza się pismem maszynowym, sposobem mechanicznym "ADREMA" lub pismem ręcznym, zależnie od miejscowych możliwości.
2.
W razie sporządzania spisu sposobem mechanicznym "ADREMA" można przyjąć układ formularza odmienny od określonego we wzorze, pod warunkiem zachowania wszystkich rubryk w tym wzorze przewidzianych.
§  10.
1.
Spisy sporządza się w trzech egzemplarzach.
2.
Każdy egzemplarz spisu wyborców podpisuje przewodniczący i sekretarz prezydium rady narodowej lub naczelnik gminy, po czym spis zaopatruje się w urzędową pieczęć prezydium rady narodowej lub naczelnika gminy. Ponadto każdy arkusz spisu powinien być zaopatrzony w pieczęć prezydium lub naczelnika gminy i parafowany przez pracownika przygotowującego spis.
§  11.
1.
Spisy wyborców należy sporządzić na 41 dni przed dniem wyborów, tj. w dniu 29 października 1973 r.
2.
Prezydia rad narodowych lub naczelnicy gmin powinni doręczyć dwa egzemplarze spisów wyborców przewodniczącym obwodowych komisji wyborczych najpóźniej 38 dnia przed dniem wyborów, tj. do dnia 1 listopada 1973 r.; trzeci egzemplarz prezydium rady narodowej lub naczelnik gminy zachowuje u siebie.
§  12.
Do spisu wyborców w okresie wyłożenia ich do publicznego wglądu właściwe prezydia rad narodowych lub naczelnicy gmin wprowadzają poprawki i uzupełnienia, wynikające w szczególności z:
1)
zmian spowodowanych ruchem ludności,
2)
wydania "zaświadczenia o prawie głosowania",
3)
orzeczeń sądowych o pozbawieniu praw publicznych, o pozbawieniu zdolności do czynności prawnych lub ograniczeniu w tej zdolności z powodu choroby umysłowej,
4)
decyzji podjętej w wyniku rozpatrzenia reklamacji co do pominięcia osób uprawnionych do głosowania lub zamieszczenia osób nieuprawnionych,
5)
objęcia wyborcy innym spisem wyborców (np. dla osób przebywających w szpitalu),
6)
ujawnienia błędów i nieścisłości popełnionych w toku sporządzania spisu.
§  13.
Prezydia rad narodowych lub naczelnicy gmin wykazują zmiany w spisach wyborców wynikające z okoliczności, o których mowa w § 12 pkt 1-5, w dodatkowych spisach wyborców albo w wykazach osób, które należy w spisach skreślić.
§  14.
1.
W dodatkowych spisach wyborców wykazuje się w szczególności osoby, które:
1)
zameldowały się na pobyt stały lub na pobyt czasowy mający trwać po dzień wyborów,
2)
w wyniku zgłoszonej reklamacji co do pominięcia w spisie uzyskały decyzję o zamieszczeniu w spisie wyborców.
2.
W dodatkowych spisach wyborców wykazuje się także osoby zwolnione z czynnej służby wojskowej w okresie między sporządzeniem spisów a dniem wyborów, choćby nie posiadały "zaświadczeń o prawie głosowania" wydanych przez dowódców jednostek wojskowych. Dane dotyczące osób nie mających "zaświadczenia" należy ustalić w porozumieniu z właściwymi sztabami wojskowymi.
3.
Dodatkowe spisy wyborców sporządza się w trzech egzemplarzach, z których jeden prezydia rad narodowych lub naczelnicy gmin zachowują dla siebie, a dwa doręczają przewodniczącym obwodowych komisji wyborczych; dodatkowe spisy wyborców doręcza się:
1)
w dniu 20 listopada 1973 r. (za okres od przesłania spisów do dnia 19 listopada 1973 r.),
2)
w dniu 8 grudnia 1973 r. (za okres od dnia 20 listopada do dnia 8 grudnia 1973 r.).
§  15.
1.
W wykazach osób, które należy w spisach skreślić, ujmuje się osoby:
1)
które wymeldowały się z miejsca zamieszkania,
2)
w odniesieniu do których sądy nadesłały zawiadomienia o pozbawieniu praw publicznych, o pozbawieniu z powodu choroby umysłowej zdolności do czynności prawnych lub ograniczeniu w tej zdolności,
3)
którym wydano "zaświadczenia o prawie głosowania",
4)
co do których podjęto decyzje o skreśleniu ze spisu w wyniku reklamacji,
5)
co do których otrzymano zawiadomienia o umieszczeniu w spisie wyborców w innej miejscowości,
6)
co do których zachodzą inne prawnie uzasadnione podstawy skreślenia.
2.
Wykazy osób, które należy w spisach skreślić, sporządza się w 2 egzemplarzach, z których jeden prezydia rad narodowych lub naczelnicy gmin zachowują dla siebie, a drugi doręczają przewodniczącym obwodowych komisji wyborczych; wykazy doręcza się:
1)
w dniu 20 listopada 1973 r. (za okres od przesłania spisów do dnia 19 listopada 1973 r.),
2)
w dniu 30 listopada 1973 r. (za okres od dnia 20 listopada do dnia 29 listopada 1973 r.),
3)
w dniu 8 grudnia 1973 r. (za okres od dnia 30 listopada do dnia 8 grudnia 1973 r.).
§  16.
1.
Jeżeli wyborca po sporządzeniu spisu wyborców zmienia miejsce pobytu, otrzymuje na swoje żądanie z prezydium rady narodowej lub od naczelnika gminy, który sporządził spis, "zaświadczenie o prawie głosowania". Wydając "zaświadczenie" prezydium lub naczelnik gminy skreśla wyborcę ze spisu z adnotacją "zaświadczenie". Wzór zaświadczenia ustala załącznik nr 3 do zarządzenia.
2.
Za okazaniem "zaświadczenia o prawie głosowania" wyborca zostaje przez obwodową komisję wyborczą nowego miejsca pobytu wpisany do spisu wyborców i dopuszczony do głosowania. Wpisując wyborcę do spisu komisja odbiera od niego zaświadczenie i załącza je do akt.
§  17.
"Zaświadczenie o prawe głosowania" przysługuje również wyborcom, którzy ze względu na wykonywanie prac wyborczych w innym obwodzie głosowania nie mogą oddać głosu w swoim obwodzie głosowania (np. dlatego, że wchodzą w skład komisji wyborczej w innym obwodzie).
§  18.
Zasady sporządzania spisów wyborców w jednostkach wojskowych oraz na statkach określają odrębne przepisy.
§  19.
Przepisy zarządzenia dotyczące naczelników gmin stosuje się odpowiednio do naczelników miast i gmin.
§  20.
Traci moc zarządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 19 lutego 1965 r. (Monitor Polski Nr 10, poz. 34).
§  21.
Zarządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

ZAŁĄCZNIKI

ZAŁĄCZNIK Nr 1

Prezydium ........ Rady Narodowej*)

Naczelnik Gminy (Miasta i Gminy) Obwód głosowania nr .....

w ............................ w .......................

Okręg wyborczy nr ....**)

SPIS WYBORCÓW

Lp. Nazwisko Imię Imię ojca Data urodzenia Miejsce zamieszkania Uwagi
(dzień, miesiąc, rok) wieś, przysiółek, kolonia, itp., ulica nr domu nr mieszkania

_________

*) Niepotrzebne skreślić.

**) Rubrykę te wypełnia się tylko w gminach, miastach i gminach oraz miasteczkach, jeżeli obwód głosowania obejmuje więcej niż jeden okręg wyborczy dla wyboru gminnej, miasta i gminy oraz miejskiej rady narodowej.

ZAŁĄCZNIK Nr 2

(m.p.) ............ dnia .........

Do ........................

w .........................

Zawiadamia się, że ujęty w Waszej ewidencji mieszkańców pod

adresem .......................................................

(miejscowość) (ulica, nr domu, nr lokalu)

Ob. ......................................... został wpisany do

(imię i nazwisko, imię ojca, rok urodzenia)

spisu wyborców w miejscowości ................ pow. ...........

(m.p.) .........................................

(podpis pracownika organu ewidencji

i kontroli ruchu ludności)

ZAŁĄCZNIK Nr 3

..........., dnia ........ 1973 r.

Zaświadczenie o prawie głosowania

Obywatel(ka) ................. ... syn (córka) ................

(nazwisko i imię) (imię ojca)

urodzony(a) ................................. zamieszkały(a)

(dzień, miesiąc, rok)

w .............................................................

(podać dokładny adres)

był(a) zamieszczony(a) w spisie wyborców w ....................

(miejscowość)

i w związku ze zmianą miejsca pobytu (w związku z zatrudnieniem

w innej komisji wyborczej) otrzymuje niniejsze zaświadczenie na

podstawie art. 38 Ordynacji wyborczej do rad narodowych.

.................................

(m.p.) (podpis i stanowisko służbowe)

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

M.P.1973.42.254

Rodzaj: Zarządzenie
Tytuł: Sporządzanie spisów wyborców dla wyborów do rad narodowych.
Data aktu: 29/09/1973
Data ogłoszenia: 05/10/1973
Data wejścia w życie: 05/10/1973