Ustalenie wysokości kar umownych przy przewozie przesyłek towarowych kolejami.

UCHWAŁA NR 549
RADY MINISTRÓW
z dnia 14 lipca 1953 r.
ustalająca wysokość kar umownych przy przewozie przesyłek towarowych kolejami.

Na podstawie art. 109 ust. 3 i art. 110 dekretu z dnia 24 grudnia 1952 r. o przewozie przesyłek i osób kolejami (Dz. U. z 1953 r. Nr 4, poz. 7) Rada Ministrów uchwala, co następuje:
§  1.
Powołane w uchwale artykuły oznaczają artykuły dekretu z dnia 24 grudnia 1952 r. o przewozie przesyłek i osób kolejami (Dz. U. z 1953 r. Nr 4, poz. 7).
§  2.
Ustala się następującą wysokość kar umownych przy przewozie przesyłek towarowych:
1.
Za niepodstawienie zamówionego rodzaju wagonu do załadowania według planu pięciodniowego, jeżeli plan ten stanowi równocześnie zamówienie wagonów (art. 106 ust. 1 pkt 1 lit. a) - 10 zł za nie podstawiony wagon.
2.
Za niedotrzymanie terminu podstawienia wagonu na ustalony w planie pięciodniowym dzień lub 6-godzinny okres (w kopalniach), jeżeli plan ten stanowi równocześnie zamówienie wagonów (art. 106 ust. 1 pkt 1 lit. b) - 5 zł od wagonu, niezależnie od czasu opóźnienia.
3.
Za podstawienie wagonu w stanie zanieczyszczonym (art. 106 ust. 1 pkt 1 lit. c) - 30 zł od wagonu.
4.
Za zwłokę w przygotowaniu przesyłki do odbioru powyżej 4 godzin po upływie terminu przygotowania przesyłki do odbioru i zgłoszenia się odbiorcy (art. 106 ust. 1 pkt 2):
1)
za przesyłkę wagonową i godzinę:
a)
od 1 do 4 godzin włącznie - 3 zł,
b)
od 5 do 24 godzin włącznie - 6 zł,
c)
powyżej 24 godzin - 12 zł;
2)
za każde 100 kg przesyłki drobnej i dzień:
a)
za pierwszy dzień - 0,50 zł,
b)
za drugi i trzeci dzień po - 1,00 zł,
c)
za następne dni po - 2,00 zł.
5.
Za niepodstawienie wagonu do przewozu marszrutowego (art. 106 ust. 2) - 200 zł od pociągu.
6.
Za przetrzymanie wagonu na stacji nadania, przeznaczenia i w innych przypadkach przewidzianych w dekrecie za każdy wagon i godzinę przetrzymania:
1)
wagonów o ładowności 50.000 kg i wyżej lub platform z zagłębioną podłogą, podstawionych na żądanie zamawiającego:
a)
od 1 do 4 godzin włącznie - 10 zł,
b)
od 5 do 24 godzin włącznie - 20 zł,
c)
powyżej 24 godzin - 50 zł;
2)
wagonów kolei obcych oprócz wagonów przetrzymanych pod wyładunkiem przesyłek tranzytowych w portach morskich - 12 zł, chyba że Minister Kolei na wniosek Ministra Handlu Zagranicznego w przypadku gospodarczo uzasadnionym obniży karę do 3 zł za każdą wagonogodzinę przetrzymania;
3)
wszelkich innych wagonów:
a)
od 1 do 4 godzin włącznie - 3 zł,
b)
od 5 do 24 godzin włącznie - 6 zł,
c)
powyżej 24 godzin - 12 zł.
6a. 1
Za przetrzymanie wagonów w kopalniach, koksowniach i brykietowniach pod naładunkiem węgla, miału węglowego, koksu i brykietów za każdą godzinę i jednostkę 10-tonnową - 1,50 zł. Jednostki 10-tonnowe oblicza się w drodze sumowania ładowności wagonów przetrzymanych i podzielenia otrzymanej sumy po jej zaokrągleniu do pełnych 10 tonn wzwyż przez 10. Za przetrzymanie wagonów załadowanych bez zamówienia z ilości wcześniej podstawionych (na zapas) i nie nadanych do przewozu do końca okresu, w którym je załadowano, kary umowne w wysokości 1,50 zł za każdą godzinę i jednostkę 10-tonnową pobiera się od każdego wagonu według kontroli numerycznej z przeliczeniem ładowności każdego wagonu na jednostki 10-tonnowe; otrzymane z przeliczenia ułamki jednostek 10-tonnowych zaokrągla się do pełnych jednostek.
7.
Za obciążenie kolei obowiązkiem przechowania przesyłek lub poszczególnych sztuk ponad termin ustalony na stacji nadania, przeznaczenia i w innych przypadkach przewidzianych w dekrecie (art. 107 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2) - za każde 100 kg i dzień:
1)
za pierwszy dzień po - 0,60 zł,
2)
za drugi i trzeci dzień po - 1,20 zł,
3)
za następne dni po - 2,40 zł.
8.
Za obciążenie kolei obowiązkiem przechowania pozostawionych przez odbiorcę na terenach stacyjnych zwierząt żywych i drobiu żywego luzem (art. 107 ust. 2 pkt 2) - za każdą godzinę i sztukę po 0,15 zł.
9.
Za odwołanie przez nadawcę zamówionego wagonu (art. 107 ust. 1 pkt 3):
1)
innego niż określony w pkt 2:
a)
5 zł, jeżeli odwołanie nastąpiło co najmniej na dwa dni przed terminem podstawienia,
b)
10 zł, jeżeli odwołanie nastąpiło w okresie dwóch dni przed terminem podstawienia,
c)
20 zł, jeżeli odwołanie nastąpiło po podstawieniu;
2)
o ładowności 50.000 kg i większej lub platformy z zagłębioną podłogą:
a)
25 zł, jeżeli odwołanie nastąpiło przed otrzymaniem przez stację nadania zawiadomienia o skierowaniu wagonu do tej stacji,
b)
50 zł, jeżeli odwołanie nastąpiło po otrzymaniu przez stację nadania zawiadomienia o skierowaniu wagonu do tej stacji,
c)
100 zł, jeżeli odwołanie nastąpiło po podstawieniu wagonu;
3) 2
pod załadunek węgla, koksu i brykietów w kopalniach węgla, koksowniach i brykietowniach pobiera się za każdą jednostkę 10-tonnową połowę kar umownych przewidzianych w pkt 1, jednostki 10-tonnowe oblicza się w sposób określony w ust. 6a.

Kar powyższych nie pobiera się, jeżeli odwołanie zamówionego wagonu nastąpiło z powodów wymienionych w art. 109 ust. 1 pkt 1 i 2.

10. 3
Za niedoładowanie wagonu do granicy obciążenia lub ładowności - 200 zł od każdej nie doładowanej tony.

Towary, przy których przewozie nadawca jest obowiązany wykorzystać granicę obciążenia lub ładowność wagonu, określa taryfa.

11. 4
Upoważnia się Ministra Komunikacji do:
1)
obniżenia wysokości kary w szczególnie uzasadnionych wypadkach,
2)
zwolnienia w trybie reklamacji od kary, na wniosek Ministra Handlu Zagranicznego, przy przesyłkach eksportowych w wypadkach gospodarczo uzasadnionych,
3)
niepobierania kar za niewykorzystanie wagonu w granicach przewidzianych w taryfie, jeżeli załadowano luzem w porcie morskim ze statku bezpośrednio do wagonu resztę towaru masowego (resztówkę). Zwolnienie od kary stosuje się na podstawie pisemnego oświadczenia nadawcy o załadowaniu do wagonu takiej reszty towaru.
12.
Za niezaładowanie masy towarowej wyrażonej w termach ustalonej w miesięcznym planie przewozowym dla towarów (art. 107 ust. 1 pkt 5): żyta i pszenicy z poz. 1 klasyfikacji towarów (kt), mąki żytniej i pszennej z poz. 19 kt, kamieni z poz. 201 kt, tłucznia, szutru z poz. 202 kt, piasku, żwiru, pospółki żwirowo-piaskowej z poz. 207 kt, rudy żelaznej z poz. 241 lit. a) kt, węgla kamiennego z poz. 250 kt, koksu z poz. 252 kt, cementu z poz. 214 kt, nawozów sztucznych z poz. 643-646 kt, drewna z poz. 904 i 910 kt, cegły i pustaków z poz. 1116 lit. a) kt - po 3 zł od każdej nie załadowanej tonny. Kary powyższej nie pobiera się:
a)
w przypadku gdy kolej nie podstawiła do załadowania w danym miesiącu planowanej ilości i rodzaju wagonów, po potrąceniu jednakże ilości i rodzaju wagonów przetrzymanych pod naładunkiem i wyładunkiem ponad termin wolny od kary za przetrzymanie wagonu,
b)
od przesyłek zboża nadawanych bezpośrednio do przewozu koleją przez punkty skupu nie posiadające magazynów.
13.
Za niezaładowanie ustalonej w planie dla przewozu w pociągu marszrutowym masy towarowej (art. 107 ust. 1 pkt 6) - po 200 zł od pociągu.
14.
Za nieoczyszczenie terenu, na którym odbywało się ładowanie lub wyładowanie (art. 107 ust. 1 pkt 7 i ust. 2 pkt 4) - 10 zł od wagonu.
15.
Za niezgodne z rzeczywistością, nieścisłe lub niedostateczne oznaczenie przedmiotów wyłączonych od przewozu w myśl art. 26 pkt 4 lub wymienionych w przepisach o przedmiotach przyjmowanych do przewozu warunkowo (Dz. U. z 1939 r. Nr 79, poz. 521), a także za niezachowanie środków ostrożności przewidzianych w tych przepisach (art. 107 ust. 1 pkt 8) za kilogram wagi brutto każdej sztuki, w której znaleziono powyższe przedmioty, po:
1)
13,50 zł za przedmioty wyłączone od przewozu na podstawie art. 26 pkt 4;
2)
13,50 zł za przedmioty wymienione w klasach I i II przepisów o przedmiotach przyjmowanych do przewozu warunkowo;
3)
9,00 zł za przedmioty wymienione w klasach III, IV i V przepisów o przedmiotach przyjmowanych do przewozu warunkowo;
4)
1,80 zł za przedmioty wymienione w klasie IV przepisów o przedmiotach przyjmowanych do przewozu warunkowo.
16.
Za wskazanie w liście przewozowym wagi niezgodnej z rzeczywistością, w związku z czym kolej nie sprawdzając tej wagi przyjęła do przewozu wagon przeciążony (art. 107 ust. 1 pkt 8) - równowartość sześciokrotnego przewoźnego za nadwyżkę wagi ponad nośność zaokrągloną do 100 kg wzwyż za odległość taryfową od stacji nadania do stacji przeznaczenia; przy towarach różnie taryfowanych podstawę stanowi taryfa dla towaru najdrożej taryfowanego.
17.
Za podanie w dokumencie przewozowym przy przesyłkach, które załadował nadawca, wagi niższej niż rzeczywista lub ilości sztuk mniejszej niż rzeczywista (art. 107 ust. 1 pkt 8) - równowartość podwójnej różnicy pomiędzy przewoźnem za podaną wagę lub ilość sztuk a przewoźnem za stwierdzoną wagę lub ilość sztuk, za odległość taryfową od stacji nadania do stacji przeznaczenia; karę tę stosuje się także w razie podania niższej wagi poszczególnych sztuk lub części przesyłki.
18.
Za zamieszczenie w liście przewozowym wskazań i oświadczeń niezgodnych z rzeczywistością, nieścisłych lub niedostatecznych, oprócz wymienionych w ust. 15-17, które mogą spowodować zastosowanie niższej opłaty (art. 107 ust. 1 pkt 8) - równowartość podwójnej różnicy pomiędzy przewoźnem, jakie pobrano by przy zamieszczonych wskazaniach i oświadczeniach, a przewoźnem, jakie należałoby pobrać, gdyby te oświadczenia i wskazania były zgodne z rzeczywistością.
19.
Nie pobiera się kar przewidzianych w ust. 15, 16, 17 i 18 w przypadkach:
1)
podania wagi przesyłki niezgodnej z rzeczywistością lub w przypadku przeciążenia wagonu, jeżeli kolej obowiązana była zważyć przesyłkę stosownie do obowiązujących przepisów;
2)
zwiększenia się wagi przesyłki w czasie przewozu, także w przypadku przeciążenia wagonu, jeżeli nadawca udowodni, że zwiększenie się wagi lub przeciążenie wagonu powstało wskutek wpływów atmosferycznych;
3)
podania wagi niezgodnej z rzeczywistością (bez przeciążenia wagonu), jeżeli różnica między wagą wskazaną w liście przewozowym a wagą stwierdzoną nie przewyższa 2% wagi wskazanej.
20.
Za przekroczenie terminu ustalonego dla załatwienia formalności wymaganych przez przepisy (art. 107 ust. 1 pkt 9) - po zł 5 za każdą przesyłkę i godzinę zwłoki w załatwieniu.
21.
Za naruszenie przepisów o zakazie nowego nadania (art. 107 ust. 1 pkt 10) - 200 zł od wagonu. Kary tej nie pobiera się w następujących przypadkach gospodarczo uzasadnionych:
1)
wprowadzenia przez kolej specjalnych warunków przewozu na podstawie art. 9;
2)
przekroczenia przez kolej terminu dostawy;
3)
przy przesyłkach przewożonych w imporcie i eksporcie, określonych przez Ministra Kolei w porozumieniu z Ministrem Handlu Zagranicznego;
4)
przy przesyłkach w eksporcie lub tranzycie, jeżeli ponowne nadanie dotyczy komunikacji między stacjami portowymi, położonymi na obszarze tego samego portu morskiego, a także między stacjami portowymi Gdańska oraz Gdyni i jeżeli zostało ono dokonane w terminie przepisanym dla odbioru przesyłek;
5)
przy przewozie próżnych lub ładownych wagonów wynajętych lub nie należących do kolei;
6)
uszkodzenia zakładu, które powoduje wstrzymanie produkcji, albo uszkodzenia bocznicy, uniemożliwiającego odbiór przesyłki, jeżeli wypadki te powstały bez winy zakładu lub posiadacza bocznicy, a zaistniały nie wcześniej niż na 48 godzin przed nadejściem przesyłki i zostały stwierdzone oświadczeniem na piśmie kierownictwa zakładu i rady zakładowej;
7)
uszkodzenia lub zepsucia się przesyłki w drodze bez winy osoby uprawnionej;
8)
zarazy, padnięcia poszczególnych sztuk itp. przy przewozie zwierząt żywych, jeżeli konieczność nowego nadania została stwierdzona przez organy sanitarne, a nie zachodzi wina osoby uprawnionej.
22.
Za spowodowanie zmiany stacji przeznaczenia przesyłki (art. 107 ust. 1 pkt 11) - 200 zł od przesyłki wagonowej i 60 zł od przesyłki drobnej.
23.
Za zwrócenie wagonu w stanie nienależytej czystości lub z nie pozakładanymi częściami (art. 107 ust. 2 pkt 4) - 30 zł. Kary tej nie pobiera się, jeżeli wagon podlega myciu lub odkażeniu.
24. 5
Przy przesyłkach tranzytowych nadawanych i odbieranych na stacjach portowych oraz na stacjach przylegających do portów rzecznych zamiast kar określonych w ust. 6 i 9 pobiera się następujące kary umowne:
1)
za przetrzymanie wagonu pod naładunkiem i wyładunkiem - za dobę i wagon:
a)
chłodnię (lodownię) oraz cysternę:
za pierwszą dobę 12,00 jednostek taryfowych
za drugą dobę 20,00 " "
za każdą następną dobę 30,00 " "
b)
z zagłębioną podłogą:
za pierwszą dobę 18,00 jednostek taryfowych
za drugą dobę 30,00 " "
za każdą następną dobę 60,00 " "
c)
inny niż wymienione pod lit. a) i b):
za pierwszą dobę 6,00 jednostek taryfowych
za drugą dobę 10,00 " "
za każdą następną dobę 15,00 " "
2)
za odwołanie zamówionego wagonu:
a)
przed podstawieniem:
wagonu chłodni (lodowni) i cysterny 6,00 jednostek taryfowych
wagonu z zagłębioną podłogą 9,00 " "
wagonu innego aniżeli wyżej wymienione 3,00 " "
b)
po podstawieniu - kary określone pod lit. a) podwyższone o 100% oraz opłatę za zabranie wagonu - 8,90 jednostek taryfowych.
25. 6
Jednostka taryfowa w rozumieniu ust. 24 równa się 0,25 dolara USA.
26. 7
Upoważnia się Ministra Komunikacji do zmiany we własnym zakresie w uzgodnieniu z Ministrem Finansów wysokości stawek kar umownych określonych w ust. 24 w zależności od wysokości opłat pobieranych w analogicznych przypadkach w portach światowych.
§  3.
Wykonanie uchwały porucza się Ministrowi Kolei.
§  4.
Uchwała wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1954 r.
1 § 2 ust. 6a dodany przez § 1 pkt 1 uchwały nr 964 z dnia 10 grudnia 1955 r. (M.P.55.123.1602) zmieniającej nin. uchwałę z dniem 23 grudnia 1955 r.
2 § 2 ust. 9 pkt 3 dodany przez § 1 pkt 2 uchwały nr 964 z dnia 10 grudnia 1955 r. (M.P.55.123.1602) zmieniającej nin. uchwałę z dniem 23 grudnia 1955 r.
3 § 2 ust. 10 zmieniony przez § 1 pkt 1 uchwały nr 227 z dnia 8 listopada 1982 r. (M.P.82.29.251) zmieniającej nin. uchwałę z dniem 9 grudnia 1982 r.
4 § 2 ust. 11 zmieniony przez § 1 pkt 2 uchwały nr 227 z dnia 8 listopada 1982 r. (M.P.82.29.251) zmieniającej nin. uchwałę z dniem 9 grudnia 1982 r.
5 § 2 ust. 24:

- dodany przez § 1 uchwały nr 141 z dnia 12 kwietnia 1957 r. (M.P.57.32.216) zmieniającej nin. uchwałę z dniem 1 maja 1957 r.

- zmieniony przez § 1 pkt 1 uchwały nr 306 z dnia 14 września 1960 r. (M.P.60.74.341) zmieniającej nin. uchwałę z dniem 30 września 1960 r.

6 § 2 ust. 25 dodany przez § 1 pkt 2 uchwały nr 306 z dnia 14 września 1960 r. (M.P.60.74.341) zmieniającej nin. uchwałę z dniem 30 września 1960 r.
7 § 2 ust. 26 dodany przez § 1 pkt 2 uchwały nr 306 z dnia 14 września 1960 r. (M.P.60.74.341) zmieniającej nin. uchwałę z dniem 30 września 1960 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

M.P.1953.A-72.864

Rodzaj: Uchwała
Tytuł: Ustalenie wysokości kar umownych przy przewozie przesyłek towarowych kolejami.
Data aktu: 14/07/1953
Data ogłoszenia: 06/08/1953
Data wejścia w życie: 01/01/1954