Szczegółowy tryb nadawania Krzyża Armii Krajowej i Krzyża Batalionów Chłopskich oraz wzór i szczegółowy tryb nadawania Krzyża Narodowego Czynu Zbrojnego.

ROZPORZĄDZENIE
PREZYDENTA RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
z dnia 10 listopada 1992 r.
w sprawie szczegółowego trybu nadawania Krzyża Armii Krajowej i Krzyża Batalionów Chłopskich oraz w sprawie wzoru i szczegółowego trybu nadawania Krzyża Narodowego Czynu Zbrojnego.

Na podstawie art. 6 ust. 4 ustawy z dnia 16 października 1992 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o orderach i odznaczeniach, uchylające przepisy o tytułach honorowych oraz zmieniające niektóre ustawy (Dz. U. Nr 90, poz. 451) zarządza się, co następuje:

Rozdział  1

Tryb nadawania Krzyża Armii Krajowej, Krzyża Batalionów Chłopskich oraz Krzyża Narodowego Czynu Zbrojnego

§  1.
1.
Wnioski o nadanie Krzyża Armii Krajowej, Krzyża Batalionów Chłopskich oraz Krzyża Narodowego Czynu Zbrojnego, zwanych dalej "odznaczeniami", przedstawiają Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej:
1)
Minister Obrony Narodowej - dla obywateli polskich zamieszkałych w kraju oraz
2)
Minister Spraw Zagranicznych - dla obywateli polskich zamieszkałych za granicą oraz dla cudzoziemców.
2.
Organy wymienione w ust. 1, zwane dalej "wnioskodawcami", przedstawiają wnioski z własnej inicjatywy lub z inicjatywy stowarzyszeń kombatanckich.
§  2.
Organem wykonawczym Prezydenta prowadzącym prace związane z nadawaniem odznaczeń jest Kancelaria Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, zwana dalej "Kancelarią".
§  3.
1.
Wnioski o nadanie odznaczeń sporządza się na formularzach, których wzory stanowią załączniki nr 1, 2 i 3 do rozporządzenia.
2.
Do wniosków wnioskodawca dołącza wykaz, którego wzór stanowi załącznik nr 4 do rozporządzenia. Nazwiska osób umieszcza się w wykazie w porządku alfabetycznym.
3.
Do wniosków o nadanie odznaczeń pośmiertnie sporządza się wykaz odrębny.
§  4.
Wnioski o nadanie odznaczeń przedstawia się Prezydentowi nie później niż na dwa miesiące przed przewidywanym przez wnioskodawcę terminem wręczenia odznak odznaczenia.
§  5.
Wnioski oraz dokumenty, o których mowa w § 3, sporządzone z uchybieniem przepisów rozporządzenia, mogą być przez Kancelarię zwrócone wnioskodawcy do uzupełnienia lub ponownego sporządzenia.
§  6.
1.
Kancelaria przekazuje wnioskodawcy odznaki nadanych odznaczeń oraz legitymacje w celu ich wręczenia - w imieniu Prezydenta - osobom odznaczonym.
2.
Odznaki odznaczeń powinny zostać osobom odznaczonym wręczone w ciągu trzech miesięcy od daty podjęcia przez Prezydenta postanowienia o nadaniu tych odznaczeń.
§  7.
Osoba odznaczona otrzymuje nieodpłatnie odznakę nadanego jej odznaczenia wraz z legitymacją, której wzór stanowi załącznik nr 5 do rozporządzenia.
§  8.
W przypadku podjęcia przez Prezydenta decyzji o pozbawieniu odznaczenia w trybie art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 16 października 1992 r. o orderach i odznaczeniach, Kancelaria wzywa osobę, która została pozbawiona odznaczenia, do zwrotu odznaki tego odznaczenia wraz z legitymacją.
§  9.
W przypadku utraty odznaczeń na skutek prawomocnego orzeczenia przez sąd kary dodatkowej pozbawienia praw publicznych lub orzeczenia przez Trybunał Stanu kary utraty odznaczeń, Kancelaria wzywa osobę, wobec której karę tę orzeczono, do zwrotu odznak utraconych odznaczeń oraz legitymacji.
§  10.
1.
W przypadku zgubienia lub zniszczenia odznak posiadanych odznaczeń, Kancelaria na prośbę osoby odznaczonej może ponownie wydać odznakę nadanego jej odznaczenia. Ponowne wydanie odznaki odznaczenia następuje za zwrotem kosztów jej wytworzenia.
2.
Przepis ust. 1 ma odpowiednie zastosowanie w przypadku zgubienia lub zniszczenia legitymacji posiadanego odznaczenia. Wówczas Kancelaria może wydać wtórnik legitymacji, którego wzór stanowi załącznik nr 6 do rozporządzenia. Wydanie wtórnika legitymacji następuje nieodpłatnie.
3.
O ponowne wydanie odznaki odznaczenia oraz wtórnika legitymacji może wystąpić również członek najbliższej rodziny osoby odznaczonej.

Rozdział  2

Wzór odznaki Krzyża Narodowego Czynu Zbrojnego

§  11.
1.
Odznaką Krzyża Narodowego Czynu Zbrojnego jest krzyż równoramienny o ściętych rogach ramion, srebrzony, oksydowany. Na środku krzyża na tarczy umieszczony jest orzeł według wzoru obowiązującego w Wojsku Polskim w 1939 r. Na ramionach poziomych krzyża umieszczone są daty "1939 - 1945", na ramionach pionowych zaś wypukły miecz skierowany ostrzem w dół. Na pionowym górnym ramieniu krzyża pod rękojeścią miecza umieszczony jest napis "NSZ". Na odwrotnej stronie krzyża na środku umieszczona jest tarcza i na niej napis "NARODOWY CZYN ZBROJNY". Na poziomych ramionach krzyża umieszczone są napisy: "ZJ" i "NOW". Na pionowym dolnym ramieniu krzyża umieszczony jest napis "NZW". Wymiar krzyża wynosi 40 mm.
2.
Krzyż zawieszony jest na wstążce szerokości 36 mm z pionowym paskiem biało-amarantowym szerokości 5 mm pośrodku i pionowymi paskami: czarnym szerokości 4 mm, zielonym szerokości 10 mm i czarnym szerokości 1,5 mm po obu stronach paska biało-amarantowego.
3.
Wzór rysunkowy odznaki krzyża Narodowego Czynu Zbrojnego stanowi załącznik nr 7 do rozporządzenia.

Rozdział  3

Przepis końcowy

§  12.
Rozporządzenie wchodzi w życie w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 16 października 1992 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o orderach i odznaczeniach, uchylające przepisy o tytułach honorowych oraz zmieniające niektóre ustawy.

ZAŁĄCZNIKI

(pominięte)

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1992.90.454

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Szczegółowy tryb nadawania Krzyża Armii Krajowej i Krzyża Batalionów Chłopskich oraz wzór i szczegółowy tryb nadawania Krzyża Narodowego Czynu Zbrojnego.
Data aktu: 10/11/1992
Data ogłoszenia: 08/12/1992
Data wejścia w życie: 23/12/1992