Gospodarowanie złotem i platyną.

ROZPORZĄDZENIE
MINISTRA FINANSÓW
z dnia 16 marca 1983 r.
w sprawie gospodarowania złotem i platyną.

Na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 dekretu z dnia 29 października 1952 r. o gospodarowaniu artykułami obrotu towarowego i zaopatrzenia (Dz. U. z 1952 r. Nr 44, poz. 301, z 1956 r. Nr 54, poz. 244 i Nr 58, poz. 270 oraz z 1971 r. Nr 12, poz. 115) w związku z § 1 ust. 3 uchwały nr 92 Rady Ministrów z dnia 12 kwietnia 1974 r. w sprawie gospodarowania surowcami wtórnymi metali (Monitor Polski z 1974 r. Nr 17, poz. 104, z 1977 r. Nr 35, poz. 172 i z 1981 r. Nr 21, poz. 197) oraz § 3 zarządzenia Przewodniczącego Komisji Planowania przy Radzie Ministrów z dnia 14 lutego 1957 r. w sprawie przekazania uprawnień do wydawania przepisów o gospodarowaniu: stalą, metalami nieżelaznymi oraz niektórymi metalami szlachetnymi (Monitor Polski z 1957 r. Nr 15, poz. 115 i z 1965 r. Nr 41, poz. 233) zarządza się, co następuje:

Rozdział  1

Przepisy ogólne.

§  1.
1.
Rozporządzenie określa:
1)
jednostki organizacyjne uprawnione do obrotu złotem i platyną, przerobu i skupu złota i platyny oraz do produkcji i dokonywania napraw wyrobów z tych metali,
2)
zasady zaopatrzenia w złoto i platynę,
3)
tryb zgłaszania zapotrzebowania na złoto i platynę, danych dotyczących skupu, zapasów tych metali oraz ich złomu i odpadów,
4)
zasady gospodarowania odpadami oraz złomem złota i platyny.
2.
Rozporządzenie nie dotyczy gospodarowania:
1)
złotem i platyną, przeznaczonymi na rezerwy państwowe i rezerwy dewizowe,
2)
złotem i platyną, znajdującymi się w posiadaniu osób fizycznych.
§  2.
Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa:
1)
o platynie lub wyrobach z platyny - rozumie się przez to również pallad, rod, iryd, osm i ruten oraz wyroby z tych metali,
2)
o złomie złota lub platyny - rozumie się przez to zniszczone lub uszkodzone wyroby, półfabrykaty lub ich części ze złota i platyny w postaci metalicznej oraz ich stopy i mieszaniny z innymi pierwiastkami, które wskutek używania lub z innych przyczyn utraciły cechy warunkujące dalsze ich używanie,
3)
o odpadach - rozumie się przez to wszelkiego rodzaju przemysłowe uboczne produkty procesu technologicznego zawierające złoto lub platynę (popłuczyny, szlamy, wyroby z usterkami, elementy pozłocone itp.), nie będące złomem złota lub platyny w rozumieniu pkt 2.

Rozdział  2

Jednostki organizacyjne uprawnione do obrotu złotem i platyną, przerobu i skupu złota i platyny oraz do produkcji i napraw wyrobów z tych metali.

§  3.
Do produkcji wyrobów ze złota i platyny oraz obrotu tymi wyrobami są uprawnione wyłącznie jednostki wymienione w niniejszym rozporządzeniu oraz jednostki, które uzyskały na to zezwolenie Prezesa Narodowego Banku Polskiego.
§  4.
Mennica Państwowa jest uprawniona do:
1)
przerobu złota i platyny na półfabrykaty i wyroby oraz rafinacji złomu tych metali,
2)
sprzedaży złota i platyny w postaci stopów, półfabrykatów i wyrobów,
3)
zakupu złota i platyny w postaci kruszcu,
4)
zakupu złota i platyny uzyskanych ze złomu tych metali,
5)
zakupu i sprzedaży złota i platyny pochodzących z importu.
§  5.
Kombinat Wyrobów z Metali Szlachetnych i Platerów "Polsrebro" jest uprawniony do:
1)
przerobu złota na wyroby jubilerskie, dentystyczne i półfabrykaty tych wyrobów oraz wykonywania usług przemysłowych, np. złocenia,
2)
sprzedaży wyrobów jubilerskich i dentystycznych oraz półfabrykatów tych wyrobów na zaopatrzenie rynku i na eksport,
3)
skupu i napraw wyrobów ze złota i platyny oraz złomu tych metali, monet i sztabek złotych, będących w posiadaniu osób fizycznych, jak również wykonywania wyrobów jubilerskich z powierzonego materiału.
§  6.
Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe "Jubiler" i placówki handlowo-usługowe branży jubilerskiej wojewódzkich przedsiębiorstw handlu wewnętrznego są uprawnione do:
1)
skupu i napraw wyrobów ze złota i platyny oraz złomu tych metali, monet i sztabek złotych, będących w posiadaniu osób fizycznych, jak również wykonywania wyrobów jubilerskich z powierzonego materiału,
2)
sprzedaży detalicznej wyrobów ze złota i platyny.
§  7.
Zjednoczone Zespoły Gospodarcze sp. z o.o. - Zespół Handlu "Veritas" i Centrala Wytwórczości i Handlu Dewocyjnego "Ars Christiana" są uprawnione do:
1)
skupu i napraw wyrobów ze złota oraz skupu złomu złota, monet i sztabek złotych, będących w posiadaniu osób fizycznych, jak również wykonywania wyrobów jubilerskich z powierzonego materiału,
2)
sprzedaży detalicznej wyrobów ze złota.
§  8.
Do przerobu i napraw wyrobów ze złota, posiadanych przez osoby fizyczne, z wyjątkiem przerobu na wyroby dentystyczne oraz ich półfabrykaty, są uprawnieni:
1)
spółdzielnie pracy zrzeszone w Centralnym Związku Spółdzielczości Pracy, które zarejestrowane zostały zgodnie z przepisami prawa probierczego i zatrudniają w każdym zakładzie co najmniej jednego mistrza złotnika ze specjalnością w zakresie wyrobu i naprawy przedmiotów z metali szlachetnych,
2)
rzemieślnicy mający dyplom mistrza złotnika ze specjalnością w zakresie wyrobu i naprawy przedmiotów z metali szlachetnych oraz uprawnienia do wykonywania tego zawodu.

Rozdział  3

Tryb zgłaszania zapotrzebowania na złoto i platynę, danych dotyczących skupu, zapasów tych metali oraz ich złomu i odpadów.

§  9.
1.
Jednostki zużywające złoto lub platynę obowiązane są do zgłaszania Mennicy Państwowej do dnia 31 lipca każdego roku zapotrzebowania na złoto i platynę na rok następny.
2.
Jednostki zużywające złoto i platynę, łącznie z zapotrzebowaniem na te metale, obowiązane są zgłaszać ilości złomu i odpadów tych metali planowane do pozyskania w roku następnym w przeliczeniu na ilości czystego kruszcu.
3.
Narodowy Bank Polski udostępnia Mennicy Państwowej dane niezbędne do sporządzenia bilansu materiałowego złota.
4.
Zakłady produkcyjne przerabiające złoto i platynę oraz odpady tych metali w większych ilościach, a w szczególności: Przedsiębiorstwo Przemysłowo-Handlowe "Polskie Odczynniki Chemiczne", Zakłady Metalowe "Trzebinia" oraz - na wniosek Mennicy Państwowej - inne jednostki obowiązane są przekazać Mennicy Państwowej do dnia 31 lipca każdego roku dane dotyczące zapasów i stanu zagospodarowania złota i platyny, jak również inne dane niezbędne do sporządzenia bilansów materiałowych złota i platyny.
5.
Na podstawie danych, o których mowa w ust. 1-4, Mennica Państwowa sporządza projekty bilansów materiałowych złota i platyny.
§  10.
1.
Nadzór nad prawidłowością rozdziału złota i platyny sprawuje zespół nadzorczy, powołany przez Ministra Gospodarki Materiałowej.
2.
Zespół, o którym mowa w ust. 1, aprobuje wstępnie projekty bilansów materiałowych złota i platyny.
3.
Bilanse materiałowe złota i platyny zatwierdza Prezes Narodowego Banku Polskiego.
§  11.
Prezes Narodowego Banku Polskiego na wniosek dyrektora Mennicy Państwowej może wprowadzić obowiązek opracowywania kwartalnych bilansów materiałowych złota i platyny, z zachowaniem zasad przewidzianych w § 9.

Rozdział  4

Zasady zaopatrzenia w złoto i platynę.

§  12.
Jednostki zużywające złoto lub platynę do wytwarzania lub napraw wyrobów z tych metali albo też w innych procesach produkcyjnych obowiązane są do nabywania stopów, półfabrykatów i wyrobów ze złota i platyny za pośrednictwem Mennicy Państwowej.
§  13.
Jednostki zużywające złoto i platynę obowiązane są sprzedać Mennicy Państwowej posiadane nieprzydatne zapasy tych metali w celu odpowiedniego zagospodarowania - zgodnie z ustaleniami bilansów złota i platyny.
§  14.
1.
Jednostki zużywające złoto i platynę składają w Mennicy Państwowej zamówienia roczne wraz z uzasadnieniem zużycia na rok następny oraz deklarację ilości złomu planowanego do sprzedaży Mennicy Państwowej w roku następnym w terminie do dnia 31 października.
2.
Zamówienia doraźne (jednorazowe) zainteresowane jednostki zużywające złoto i platynę składają wraz z uzasadnieniem w Mennicy Państwowej w terminie 45 dni przed kwartałem dostawy. W wypadkach technicznie uzasadnionych Mennica Państwowa określi ilości złomu, który jednostki zamawiające doraźnie wyroby z metali szlachetnych będą obowiązane odprzedać dostawcy - po zakończeniu odpowiedniego procesu produkcyjnego.
3.
Mennica Państwowa dokonuje sprzedaży złota i platyny jednostkom zużywającym te metale zgodnie z ustaleniami zespołu nadzorczego powołanego przez Ministra Gospodarki Materiałowej na podstawie zatwierdzonych przez Prezesa Narodowego Banku Polskiego bilansów materiałowych tych metali.

Rozdział  5

Postępowanie ze złotem i platyną skupionymi od osób fizycznych.

§  15.
1.
Jednostki uprawnione do dokonywania skupu złota i platyny od osób fizycznych:
1)
mogą przekazywać do sprzedaży detalicznej wyroby ze złota i platyny nowe lub o niskim stopniu zużycia, nie stanowiące dóbr kultury, wydzielone na podstawie komisyjnej selekcji i zaopatrzone w cechy wymagane dla wyrobów nowych,
2)
przekazują, według zasad ustalonych w odrębnych przepisach, wyroby ze złota i platyny stanowiące dobra kultury,
3)
odprzedają Narodowemu Bankowi Polskiemu monety i sztabki złote,
4)
odprzedają Mennicy Państwowej pozostałą część złota i platyny skupionych od osób fizycznych.
2.
Narodowy Bank Polski odprzedaje Mennicy Państwowej na potrzeby określone w bilansach materiałowych złoto w postaci sztab, stanowiące równowartość wagową monet i sztab złotych, skupionych zgodnie z ust. 1 pkt 3.
3.
Mennica Państwowa przeznacza na potrzeby określone w bilansach materiałowych złoto i platynę otrzymane z przetopu złota i platyny zakupionych zgodnie z ust. 1 pkt 4 oraz złoto w sztabach otrzymane z Narodowego Banku Polskiego zgodnie z ust. 2.
§  16.
Jednostki uprawnione do dokonywania skupu złota i platyny obowiązane są prowadzić rejestr skupu tych metali.

Rozdział  6

Zasady postępowania ze złotem i platyną w procesach produkcyjnych.

§  17.
1.
Jednostki gospodarki uspołecznionej planujące uruchomienie nowych technologii produkcji, wymagających zużycia złota lub platyny bądź zastosowania w procesach produkcyjnych wyrobów z tych metali, obowiązane są uzgodnić każdorazowo z Mennicą Państwową przydziały złota lub platyny oraz sposób zagospodarowania powstających w procesach produkcyjnych odpadów złota i platyny.
2.
Jednostki gospodarki uspołecznionej, które planują uruchomienie nowych technologii na podstawie zagranicznych licencji lub dokonywanie zakupu urządzeń ze złota i platyny za granicą, obowiązane są dokonać uzgodnień przewidzianych w ust. 1 przed zawarciem umowy z kontrahentem zagranicznym.
§  18.
1.
Jednostki uprawnione do przerobu i napraw powierzonych wyrobów ze złota i platyny mogą dodawać do przerabianych i naprawianych wyrobów złoto i platynę w ilościach do 30% ciężaru tych wyrobów liczonych w czystym kruszcu.
2.
Jednostki, o których mowa w ust. 1, obowiązane są prowadzić rejestr przerobu złota i platyny wraz z księgą podatkową według odrębnie ustalonych wzorów.

Rozdział  7

Zasady gospodarowania odpadami oraz złomem złota i platyny.

§  19.
1.
Jednostki zużywające złoto i platynę są obowiązane dostarczać Mennicy Państwowej posiadany złom złota i platyny w celu rafinacji.
2.
Obowiązek określony w ust. 1 nie dotyczy Kombinatu Wyrobów z Metali Szlachetnych i Platerów "Polsrebro" w zakresie złomu złota i platyny powstającego w jego zakładach produkcyjnych, który nadaje się do ponownego wykorzystania do produkcji w tych zakładach.
3.
Jednostki zużywające złoto i platynę są obowiązane sprzedać Mennicy Państwowej złoto i platynę uzyskane ze złomu w drodze rafinacji, a Mennica Państwowa jest obowiązana zakupić je w terminie 14 dni od dnia zakończenia rafinacji.
4.
W razie niedostarczenia Mennicy Państwowej przez jednostkę zużywającą złoto i platynę złomu w ilości zgłoszonej na dany rok zgodnie z § 9 Mennica Państwowa może odmówić sprzedania tej jednostce złota lub platyny w ilości, w jakiej nie dostarczyła ona złomu tych metali.
5.
Jednostki gospodarki uspołecznionej obowiązane są dostarczać Mennicy Państwowej złom złota i platyny w opakowaniu zabezpieczającym przed uszkodzeniem lub utratą wraz ze specyfikacją określającą rodzaj złomu, jego wagę oraz w miarę możliwości ilość złota lub platyny zawartą w złomie.
6.
Mennica Państwowa dokonuje rafinacji złomu złota i platyny w ciągu trzech miesięcy od dnia przyjęcia złomu.
7.
Ilość złota i platyny odzyskaną w wyniku rafinacji określa się na podstawie badania wykonanego przez Mennicę Państwową.
8.
Warunki dostarczania Mennicy Państwowej złomu ze stopów nietypowych nie objętych katalogiem wyrobów z metali szlachetnych oraz warunki rafinacji tego złomu uzgadniane są przez jednostki dostarczające złom z Mennicą Państwową.
§  20.
1.
Jednostki zużywające złoto lub platynę w procesach produkcyjnych obowiązane są do gromadzenia odpadów zawierających te metale oraz do ich zagospodarowania przez:
1)
wykorzystanie odpadów do produkcji,
2)
odzyskiwanie złota i platyny w postaci koncentratów we własnym zakresie,
3)
przekazywanie odpadów uprawnionym jednostkom specjalizującym się w odzyskiwaniu złota i platyny z odpadów.
2.
Odpady zawierające złoto lub platynę można przeznaczyć na cele nie wymienione w ust. 1 tylko wtedy, gdy odzyskanie z nich złota lub platyny byłoby nieopłacalne.
3.
Jednostki będące w posiadaniu nie zagospodarowanych odpadów złota i platyny obowiązane są do informowania Mennicy Państwowej o posiadanych zapasach tych odpadów według stanu na dzień 31 grudnia każdego roku.
4.
Mennica Państwowa prowadzi centralny rejestr nie zagospodarowanych odpadów zawierających złoto i platynę oraz współdziała w organizowaniu ich zagospodarowania.

Rozdział  8

Przepisy przejściowe i końcowe

§  21.
Do zapasów złota i platyny nie mają zastosowania przepisy § 4 ust. 6 i 9 uchwały nr 226 Rady Ministrów z dnia 8 listopada 1982 r. w sprawie zasad zaopatrzenia materiałowo-technicznego w 1983 r. (Monitor Polski Nr 28, poz. 248).
§  22.
Traci moc rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 1978 r. w sprawie gospodarowania złotem i platyną (Dz. U. z 1978 r. Nr 21, poz. 93 i z 1979 r. Nr 26, poz. 154).
§  23.
Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia z mocą od dnia 1 stycznia 1983 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1983.15.73

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Gospodarowanie złotem i platyną.
Data aktu: 16/03/1983
Data ogłoszenia: 29/03/1983
Data wejścia w życie: 29/03/1983, 01/01/1983