Opłacanie składek na ubezpieczenia społeczne oraz rozliczanie zasiłków wypłacanych przez zakłady pracy.

ROZPORZĄDZENIE
RADY MINISTRÓW
z dnia 23 stycznia 1959 r.
w sprawie opłacania składek na ubezpieczenia społeczne oraz rozliczania zasiłków wypłacanych przez zakłady pracy.

Na podstawie art. 21 ust. 4 i art. 218 ust. 1 ustawy z dnia 28 marca 1933 r. o ubezpieczeniu społecznym (Dz. U. Nr 51, poz. 396 z późniejszymi zmianami) w związku z art. 2 ust. 1 pkt 1 dekretu z dnia 2 lutego 1955 r. o przekazaniu wykonywania ubezpieczeń społecznych związkom zawodowym (Dz. U. Nr 6, poz. 31) zarządza się, co następuje:
§  1.
Przepisy rozporządzenia stosuje się do wszystkich zakładów pracy zatrudniających osoby, które podlegają obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, z wyjątkiem zakładów pracy opłacających składki na ubezpieczenia społeczne w formie ryczałtów.
§  2.
Każdy zakład pracy jest obowiązany w ciągu 10 dni od daty przyjęcia do pracy pierwszego pracownika zarejestrować się we właściwym zarządzie ubezpieczeń społecznych.
§  3.
1.
Podstawę do obliczania składek na ubezpieczenia społeczne stanowi suma należnych wynagrodzeń pracowniczych z uwzględnieniem przepisów w sprawie najniższej podstawy wymiaru tych składek.
2.
W uspołecznionych zakładach pracy podstawę do obliczania składek na ubezpieczenia społeczne stanowią te składniki funduszu płac, które określa w drodze zarządzenia Minister Finansów w porozumieniu z Centralną Radą Związków Zawodowych.
§  4.
1.
Zakłady pracy wypłacające pracownikom zasiłki z ubezpieczeń społecznych, zwane dalej "zasiłkami", zaliczają wypłacone kwoty na poczet składek na ubezpieczenia społeczne.
2.
Nieprawnie wypłacone zasiłki obciążają zakład pracy i nie mogą być potrącane ze składek na ubezpieczenia społeczne.
§  5.
1.
Zakłady pracy obowiązane są przesyłać co miesiąc do właściwego zarządu ubezpieczeń społecznych deklarację rozliczeniową według wzoru ustalonego przez Centralny Zarząd Ubezpieczeń Społecznych.
2.
Deklaracja rozliczeniowa powinna zawierać:
1)
obliczenie składek na ubezpieczenia społeczne,
2)
liczbę pracowników,
3)
zestawienie wypłaconych przez zakład pracy zasiłków z ubezpieczeń społecznych,
4)
liczbę pracowników uprawnionych do pobierania wynagrodzenia w czasie niezdolności do pracy,
5)
liczbę dni niezdolności do pracy pracowników wymienionych w pkt 4 oraz kwotę wynagrodzeń wypłaconych im za te dni.
3.
Nie uspołecznione zakłady pracy dołączają do deklaracji rozliczeniowej imienną listę wypłaconych zasiłków.
§  6.
1.
Państwowe i spółdzielcze zakłady pracy przesyłają - za pośrednictwem banków finansujących - deklarację rozliczeniową do właściwych zarządów ubezpieczeń społecznych w dniu, w którym pobierają środki pieniężne na wypłatę ostatecznie rozliczonych za dany miesiąc wynagrodzeń.
2.
Zakłady pracy wypłacające zasiłki obowiązane są dołączyć do deklaracji polecenie przelewu na rachunek właściwego zarządu ubezpieczeń społecznych kwoty, stanowiącej różnicę między należnymi składkami na ubezpieczenia społeczne a wypłaconymi zasiłkami.
§  7.
1.
Zakłady pracy, z wyjątkiem państwowych i spółdzielczych, przesyłają deklaracje rozliczeniowe do właściwego zarządu ubezpieczeń społecznych w terminie do 10 dnia miesiąca kalendarzowego za miesiąc ubiegły.
2.
Zakłady pracy, o których mowa w ust. 1, nie wypłacające zasiłków, są zwolnione od comiesięcznego przesyłania deklaracji rozliczeniowych, jeżeli skład osobowy pracowników oraz wysokość ich zarobków nie uległy w danym miesiącu żadnym zmianom w porównaniu ze stanem wykazanym w deklaracji przesłanej zarządowi ubezpieczeń społecznych poprzednio, a należne za ten miesiąc składki na ubezpieczenia społeczne zostaną wpłacone w terminie obowiązującym. W każdym jednak przypadku obowiązuje nadesłanie deklaracji rozliczeniowej za miesiąc grudzień każdego roku.
§  8.
1.
Terminem płatności składek na ubezpieczenia społeczne za dany miesiąc jest dla państwowych i spółdzielczych zakładów pracy termin, w którym zakład pracy jest obowiązany do złożenia deklaracji rozliczeniowej za ten miesiąc (§ 6 ust. 1), a dla pozostałych zakładów pracy 10 dzień miesiąca kalendarzowego za mieniąc ubiegły.
2.
Wniesienie odwołania nie zwalnia zakładu pracy od opłacania składek na ubezpieczenia społeczne w obowiązującym terminie.
§  9.
Jeżeli kwota zasiłków wypłaconych przez zakład pracy jest wyższa od kwoty należnych składek na ubezpieczenia społeczne, właściwy zarząd ubezpieczeń społecznych obowiązany jest zwrócić zakładowi pracy przypadającą na jego dobro kwotę w ciągu 2 tygodni od daty otrzymania deklaracji rozliczeniowej.
§  10.
Od kwot składek na ubezpieczenia społeczne nie uregulowanych w obowiązującym terminie zakłady pracy, z wyjątkiem jednostek budżetu Państwa, opłacają odsetki lub dodatki za zwłokę na podstawie obowiązujących przepisów.
§  11.
1.
Jeżeli zakład pracy nie nadesłał w obowiązującym terminie deklaracji rozliczeniowej lub obliczył błędnie kwotę składek na ubezpieczenia społeczne albo gdy wyniki kontroli zarządu ubezpieczeń społecznych dają podstawę do zmiany obliczenia dokonanego przez zakład pracy, składki na ubezpieczenia społeczne wymierza zarząd ubezpieczeń społecznych.
2.
W ciągu miesiąca od otrzymania zawiadomienia o wymiarze składek na ubezpieczenia społeczne zakład pracy może żądać sprostowania tego wymiaru, podając uzasadnienie swego żądania.
§  12.
Jeżeli zarząd ubezpieczeń społecznych odmawia sprostowania wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne (§ 11 ust. 2), obowiązany jest wydać orzeczenie z pouczeniem o przysługujących środkach odwoławczych.
§  13.
1.
Kontrolę nad prawidłowością wykonywania przez zakłady pracy wszelkich czynności w zakresie ich obowiązków ustalonych rozporządzeniem przeprowadza właściwy zarząd ubezpieczeń społecznych.
2.
Zakład pracy obowiązany jest okazywać osobom przeprowadzającym kontrolę wszelkie dokumenty i materiały potrzebne do przeprowadzenia kontroli.
3.
Jeżeli zarząd ubezpieczeń społecznych nie ustalił innego terminu zapłaty należności wymierzonych w wyniku kontroli, zakład pracy obowiązany jest uregulować je w terminie płatności składek na ubezpieczenia społeczne za ten miesiąc, w którym dokonano wymiaru.
§  14.
Za prawidłowość i terminowość opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, wypłacania zasiłków z ubezpieczeń społecznych oraz dokonywania rozliczeń z właściwym zarządem ubezpieczeń społecznych odpowiedzialny jest kierownik oraz główny (starszy) księgowy zakładu pracy.
§  15.
W uzasadnionych przypadkach Centralny Zarząd Ubezpieczeń Społecznych może ustalać dla poszczególnych zakładów pracy, na ich wniosek, inne terminy i tryb wykonywania czynności przewidzianych w rozporządzeniu.
§  16.
Traci moc rozporządzenie Ministra Pracy i Opieki Społecznej z dnia 19 stycznia 1951 r. w sprawie sposobu dokonywania zgłoszeń w zakresie ubezpieczeń społecznych, uiszczania składek i kontroli czynności zakładów pracy (Dz. U. Nr 7, poz. 60).
§  17.
Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia z mocą od dnia 1 stycznia 1959 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1959.9.46

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Opłacanie składek na ubezpieczenia społeczne oraz rozliczanie zasiłków wypłacanych przez zakłady pracy.
Data aktu: 23/01/1959
Data ogłoszenia: 10/02/1959
Data wejścia w życie: 01/01/1959, 10/02/1959