Zniesienie odrębnych systemów emerytalnych dla pracowników b. związków samorządu terytorialnego oraz ich przedsiębiorstw i zakładów.

DEKRET
z dnia 21 września 1950 r.
o zniesieniu odrębnych systemów emerytalnych dla pracowników b. związków samorządu terytorialnego oraz ich przedsiębiorstw i zakładów.

Na podstawie art. 4 Ustawy Konstytucyjnej z dnia 19 lutego 1947 r. o ustroju i zakresie działania najwyższych organów Rzeczypospolitej Polskiej i ustawy z dnia 21 lipca 1950 r. o upoważnieniu Rządu do wydawania dekretów z mocą ustawy (Dz. U. R. P. Nr 29, poz. 271) - Rada Ministrów postanawia, a Rada Państwa zatwierdza, co następuje:
Art.  1.
1.
Znosi się odrębne systemy emerytalne dla pracowników byłych związków samorządu terytorialnego oraz ich przedsiębiorstw i zakładów. Istniejące w tym celu odrębne fundusze emerytalne ulegają likwidacji.
2.
Rada Ministrów określi w drodze rozporządzenia zasady i tryb likwidacji funduszów emerytalnych określonych w ust. 1.
Art.  2.
1.
Pracownicy b. związków samorządu terytorialnego, będący uczestnikami odrębnych systemów emerytalnych, a objęci:
1)
przepisem art. 4 pkt 5 ustawy z dnia 4 lutego 1949 r. o uposażeniu pracowników państwowych i samorządowych oraz przewodniczących organów wykonawczych gmin miejskich i wiejskich (Dz. U. R. P. Nr 7, poz. 39),
2)
przepisami, wydanymi na podstawie art. 24 ustawy z dnia 28 października 1948 r. o zakładach społecznych służby zdrowia i planowej gospodarce w służbie zdrowia (Dz. U. R. P. Nr 55, poz. 434),

stają się uczestnikami Państwowego Zakładu Emerytalnego.

2.
Inni pracownicy b. związków samorządu terytorialnego, będący uczestnikami odrębnych systemów emerytalnych, podlegają ubezpieczeniu w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych.
Art.  3.
1.
Osoby, które przed dniem wejścia w życie niniejszego dekretu nabyły prawo do zaopatrzenia emerytalnego na podstawie odrębnego systemu ubezpieczenia, oraz pozostałe po nim wdowy i sieroty otrzymują zaopatrzenie emerytalne z Państwowego Zakładu Emerytalnego.
2.
Z Państwowego Zakładu Emerytalnego otrzymują zaopatrzenia również osoby, które nabyły prawo do zaopatrzenia emerytalnego z tytułu zatrudnienia:
1)
w b. związkach samorządu terytorialnego na obszarach, należących obecnie do ZSRR,
2)
w b. Związku Rewizyjnym Samorządu Terytorialnego,
3)
w b. Galicyjskim Wydziale Krajowym lub w b. Tymczasowym Wydziale Samorządowym w likwidacji we Lwowie bądź też podległych im urzędach i instytucjach -

oraz wdowy i sieroty pozostałe po tych osobach.

Art.  4.
1.
Do osób, wymienionych w art. 2 ust. 1 i w art. 3 stosuje się przepisy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszów państwowych i zawodowych wojskowych z zastrzeżeniem wynikającym z ust. 2 i 3.
2.
Do wysługi emerytalnej zalicza się okres wysługi emerytalnej samorządowej obliczony według zasad dotychczasowych. W przypadkach, gdy zasady obliczenia wysługi emerytalnej samorządowej nie będą mogły być ustalone, stosuje się w tym względzie odpowiednie przepisy ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszów państwowych i zawodowych wojskowych.
3.
Osoby objęte art. 3 zachowują prawo do pobierania zaopatrzenia emerytalnego nawet w tym przypadku, gdy okres ich wysługi emerytalnej samorządowej jest krótszy od okresu, przewidzianego w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszów państwowych i zawodowych wojskowych.
Art.  5.

Osobom, wymienionym w art. 2 ust. 2, zalicza się dotychczasowy okres ubezpieczenia na podstawie odrębnych systemów emerytalnych. Dotyczy to również okresów służby samorządowej na obszarach należących obecnie do ZSRR.

Art.  6.

Zaliczenie w innych systemach emerytalnych okresów wysługi emerytalnej lub okresów ubezpieczenia w b. związkach samorządu terytorialnego następuje bez obowiązku uiszczania składek lub opłat.

Art.  7.

W stosunku do wdów, pobierających pensję wdowią na podstawie odrębnych systemów emerytalnych, okres 6-miesięczny przewidziany w art. 5 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 1 lipca 1949 r. o zmianie niektórych przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszów państwowych i zawodowych wojskowych (Dz. U. R. P. Nr 42, poz. 304) liczy się od pierwszego dnia najbliższego miesiąca kalendarzowego po wejściu w życie niniejszego dekretu.

Art.  8.
1.
Rada Ministrów określi w drodze rozporządzenia zasady zaszeregowania do odpowiednich grup uposażenia osób, które pobierają lub pobierały uposażenia emerytalne z funduszów samorządowych.
2.
Prezydia rad narodowych ustalą okresy służby, zaliczalne w myśl art. 4 ust. 2 do wysługi emerytalnej osobom, będącym uczestnikami odrębnych systemów emerytalnych.
Art.  9.

Minister Finansów w porozumieniu z zainteresowanymi ministrami może na warunkach i w wysokości, określonych na podstawie art. 8 ustawy z dnia 1 lipca 1949 r. o zmianie niektórych przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszów państwowych i zawodowych wojskowych (Dz. U. R. P. Nr 42, poz. 304) - przyznać zasiłki posiadającym obywatelstwo polskie:

1)
emerytom samorządowym b. Wolnego Miasta Gdańska, emerytom Administracji Krajowej b. Rzeszy Niemieckiej oraz pozostałym po nich wdowom i sierotom,
2)
emerytom samorządowym b. Rzeszy Niemieckiej (autochtonom) oraz pozostałym po nich wdowom i sierotom,
3)
repatriowanym do Polski emerytom samorządowym b. Rzeszy Niemieckiej i innych państw oraz pozostałym po nich wdowom i sierotom,
4)
autochtonom i repatriowanym do Polski b. pracownikom samorządowym b. Rzeszy Niemieckiej i innych państw, jeżeli osoby te są trwale niezdolne do pracy lub przekroczyły 60 lat, oraz pozostałym po nich wdowom i sierotom,
5) 1
(skreślony).
Art.  9a. 2

1.
Minister Finansów w porozumieniu z zainteresowanymi ministrami może przyznać zasiłki osobom pobierającym zaopatrzenie z mocy uchwał rad narodowych, zapadłych przed dniem wejścia w życie niniejszego dekretu.
2.
Rada Ministrów określi w drodze rozporządzenia warunki przyznania i wysokość zasiłków, o których mowa w ust. 1.
Art.  10.
1.
W art. 5 pkt 6 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 listopada 1927 r. o ubezpieczeniu pracowników umysłowych (Dz. U. R. P. Nr 106, poz. 911) skreśla się wyrazy: "pracowników związków komunalnych oraz ich przedsiębiorstw i zakładów, jako też" oraz wyraz "innych".
2.
Tracą moc obowiązującą dotychczasowe przepisy sprzeczne z przepisami niniejszego dekretu, a w szczególności przepis art. 6 b ust. 2 ustawy z dnia 28 marca 1933 r. o ubezpieczeniu społecznym (Dz. U. R. P. Nr 51, poz. 396) z późniejszymi zmianami.
Art.  11.

Wykonanie dekretu porucza się Prezesowi Rady Ministrów w porozumieniu z zainteresowanymi ministrami.

Art.  12.
1.
Dekret wchodzi w życie pierwszego dnia następnego miesiąca po jego ogłoszeniu.
2.
Terminy rozpoczęcia wypłaty świadczeń przez Państwowy Zakład Emerytalny ustala Minister Finansów.
3.
Do terminu przewidzianego w ust. 2 zaopatrzenia emerytalne wypłacają nadal prezydia rad narodowych bądź inne instytucje w dotychczasowej wysokości z tym ograniczeniem, że od następnego miesiąca po dniu wejścia w życie dekretu wypłacane uposażenia emerytalne nie mogą być niższe niż 3.000 zł i wyższe niż 10.000 zł, pensje wdowie niższe niż 2.100 zł i wyższe niż 5.000 zł, pensje sieroce niższe niż 700 zł i wyższe niż 1.200 zł miesięcznie.
4.
Zaopatrzenia emerytalne wypłacone stosownie do ust. 3 przez prezydia rad narodowych bądź inne instytucje do terminu rozpoczęcia wypłat przez Państwowy Zakład Emerytalny uważa się za wypłacone zgodnie z obowiązującymi przepisami z zastrzeżeniem wynikającym z ust. 5.
5.
Jeżeli zaopatrzenie emerytalne wypłacone stosownie do ust. 3 jest niższe od zaopatrzenia obliczonego na podstawie art. 4 i 8, Państwowy Zakład Emerytalny wypłaci różnicę za czas od wejścia w życie niniejszego dekretu.
Art.  12a. 3

Do pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wejścia w życie rozporządzenia, przewidzianego w art. 9a ust. 2, prezydia rad narodowych nadal wypłacają zaopatrzenia, pobierane z mocy uchwał rad narodowych w dotychczasowej wysokości z tym ograniczeniem, że zaopatrzenie nie może być wyższe niż 300 zł.

1 Art. 9 pkt 5 skreślony przez art. 1 pkt 1 dekretu z dnia 29 marca 1951 r. (Dz.U.51.19.150) zmieniającego nin. dekret z dniem 1 listopada 1950 r.
2 Art. 9a dodany przez art. 1 pkt 2 dekretu z dnia 29 marca 1951 r. (Dz.U.51.19.150) zmieniającego nin. dekret z dniem 1 listopada 1950 r.
3 Art. 12a dodany przez art. 1 pkt 3 dekretu z dnia 29 marca 1951 r. (Dz.U.51.19.150) zmieniającego nin. dekret z dniem 1 listopada 1950 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1950.44.407

Rodzaj: Dekret
Tytuł: Zniesienie odrębnych systemów emerytalnych dla pracowników b. związków samorządu terytorialnego oraz ich przedsiębiorstw i zakładów.
Data aktu: 21/09/1950
Data ogłoszenia: 04/10/1950
Data wejścia w życie: 01/11/1950