Moratorium dla długów prywatno-prawnych.

DEKRET
PREZYDENTA RZECZYPOSPOLITEJ
z dnia 3 lutego 1940 r.
o moratorium dla długów prywatno-prawnych.

Na podstawie art. 79 ust. (2) ustawy konstytucyjnej stanowi się, co następuje:
Art.  1.

Zapłata wierzytelności pieniężnych, opartych na tytułach prywatno-prawnych powstałych przed dniem 1 października 1939 r., nie może być wymagana przed upływem 6 miesięcy od dnia uwolnienia od okupacji całości obszaru Państwa względnie tej części jego obszaru, na której zamieszkuje wierzyciel i dłużnik. Rozporządzenia Rady Ministrów oznaczać będą daty, w których należy uważać całość obszaru Państwa względnie jego części za uwolnione z pod okupacji.

Art.  2.

Postanowienia art. 1 nie odnoszą się:

1)
do rat czynszu, należnych z mocy umów najmu lokali oraz umów dzierżawy części lub całości nieruchomości, płatnych po dniu 1 października 1939 r.; o ile jednak najemca lub dzierżawca albo członek jego rodziny, na utrzymaniu którego pozostawał, znajdują się w szeregach armii polskiej lub w niewoli, są internowani lub aresztowani, zaginęli bez wieści, zginęli, zostali wysiedleni lub ewakuowani lub w inny sposób zmuszeni do opuszczenia przedmiotu najmu lub dzierżawy albo też utracili wskutek działań wojennych całkowicie lub w znacznej części zdolność do zarobkowania albo też pracę lub źródła swego zwykłego dochodu-postanowienia art. 1 stosuje się do czynszu na czas trwania powyższych okoliczności;
2)
do wierzytelności z tytułu umów o pracę;
3)
do wierzytelności z tytułu umów o dzieło, lecz tylko do kwoty 500 zł. łącznie z wszelkich tego rodzaju zobowiązań danego dłużnika względem danego wierzyciela;
4)
do wierzytelności z obowiązków alimentacyjnych;
5)
do wypadków, w których wierzyciel i dłużnik mają swe miejsce zamieszkania poza obszarem Państwa.
Art.  3.
1)
Zobowiązania banków prywatnych i państwowych, domów bankowych, kantorów wymiany i innych instytucji kredytowych, a w szczególności Pocztowej Kasy Oszczędności i komunalnych kas oszczędności, wynikające z przyjmowania wkładów i lokaty funduszów pod wszelką postacią, jako to z rozrachunków czekowych, wkładów terminowych, listów lokacyjnych, książeczek wkładkowych lub oszczędnościowych, nie podlegają postanowieniom art. 1, jeżeli wkład nie przekraczał w dniu 1 września 1939 r. sumy 2.000 złotych.
(2)
Wypłata wkładów, które w dniu 1 września wynosiły więcej niż 2.000 złotych, będzie na żądanie wkładcy następować w kwotach nie większych niż po 500 złotych w ciągu miesiąca kalendarzowego z każdego wkładu lub rachunku, i to począwszy od dnia 1 października 1939 r.
Art.  4.
(1)
Zawiesza się na obszarze Państwa wykonalność tytułów egzekucyjnych uzyskanych przed dniem 1 października 1939 r. dla wierzytelności, objętych niniejszym moratorium, oraz postępowanie egzekucyjne wszczęte na podstawie takich tytułów.
(2)
Tytuły egzekucyjne, uzyskane na obszarze Państwa dla tychże wierzytelności począwszy od dnia 1 października 1939 r., są nieważne.
Art.  5.

Wdrażanie kroków egzekucyjnych w celu ściągnięcia wierzytelności, objętych niniejszym moratorium, przy pomocy władz okupacyjnych lub uczestniczenie w jakimkolwiek charakterze w tych czynnościach jest niedopuszczalne.

Art.  6.

Zawiesza się prawo żądania i wykonywania eksmisji lokatorów i dzierżawców z powodu niepłacenia czynszu najmu lub dzierżawy.

Art.  7.

Osoby, poszkodowane wskutek aktów i czynności dokonanych wbrew postanowieniom niniejszego dekretu, będą mogły domagać się przywrócenia rzeczy do stanu pierwotnego a nadto odpowiedniego odszkodowania od winnych świadomego przekroczenia tych postanowień.

Art.  8.

Postanowienia niniejszego dekretu nie naruszają mocy obowiązującej dobrowolnych układów, zawartych przez strony od dnia 1 października 1939 r., a dotyczących spraw unormowanych w niniejszym dekrecie.

Art.  9.

Wykonanie niniejszego dekretu powierza się Ministrowi Sprawiedliwości.

Art.  10.

Dekret niniejszy wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1940.2.2

Rodzaj: Dekret
Tytuł: Moratorium dla długów prywatno-prawnych.
Data aktu: 03/02/1940
Data ogłoszenia: 15/02/1940
Data wejścia w życie: 15/02/1940