Większe koszty działalności komisji egzaminacyjnych, MEN proponuje zmiany

Resort edukacji proponuje zmiany w finansowaniu zadań wykonywanych przez komisje egzaminacyjne. Zapewnienie odpowiedniej wysokości maksymalnych limitów wydatków na egzaminy oraz środków Funduszu Pracy z założenia ma umożliwić Centralnej Komisji Egzaminacyjnej i okręgowym komisjom egzaminacyjnym właściwe wykonanie zadań w zakresie przygotowania i przeprowadzenia egzaminów dla poszczególnych grup zdających każdego roku.

W wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów opublikowano projekt ustawy zmieniającej ustawę o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw oraz ustawę o rynku pracy i służbach zatrudnienia. Ministerstwo Edukacji Narodowej wyjaśnia, że celem proponowanych regulacji jest zapewnienie odpowiedniego poziomu finansowania zadań wykonywanych przez Centralną Komisję Egzaminacyjną i okręgowe komisje egzaminacyjne. W szczególności chodzi o zadania związane z przygotowaniem i przeprowadzaniem egzaminu ósmoklasisty, egzaminu maturalnego, egzaminu potwierdzającego kwalifikacje w zawodzie, egzaminu zawodowego i egzaminów eksternistycznych.

Maksymalne limity wydatków na egzaminy

- Bezpośrednią przyczyną wprowadzenia rozwiązań planowanych w projekcie ustawy są zbyt niskie maksymalne limity wydatków z budżetu państwa przeznaczonych na zadania związane z przeprowadzaniem egzaminów, w tym limit przewidziany na rok 2026, o którym mowa w art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 listopada 2024 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw, przy jednoczesnym braku realnej możliwości wdrożenia mechanizmu korygującego przewidzianego w ww. ustawie – czytamy w uzasadnieniu projektu.

Ministerstwo dodaje, że dotychczas określony maksymalny limit wydatków na egzaminy pozwalał na realizację zadań ustawowych i statutowych wszystkich komisji egzaminacyjnych (zarówno centralnej, jak i okręgowych). Natomiast w 2026 r. po raz pierwszy określony maksymalny limit wydatków na egzaminy okazał się niewystarczający, przede wszystkim ze względu na znaczny wzrost liczby osób przystępujących do egzaminu maturalnego i zawodowego, jak również ze względu na realizację przedsięwzięcia „Wsparcie cyfryzacji systemu egzaminacyjnego” w ramach Krajowego Planu Odbudowy.

W ocenie resortu, niezbędne jest ponowne oszacowanie maksymalnych limitów wydatków na przeprowadzenie egzaminów w bieżącym roku, a na skutek analizy wskazującej na brak zabezpieczenia wystarczających środków na przeprowadzenie egzaminów w kolejnych latach – zachodzi konieczność ponownego przygotowania analogicznych szacunków w stosunku do lat 2027–2034. Dodatkowo resort proponuje uwzględnienie w maksymalnych limitach wydatków na egzaminy środków umożliwiających utworzenie oraz finansowanie działalności Okręgowej Komisji Egzaminacyjnej w Szczecinie.

Zmiany w aktualnych przepisach

Projekt ustawy przewiduje zmianę art. 25 ustawy z dnia 21 listopada 2024 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw, polegającą na zwiększeniu maksymalnych limitów wydatków na egzaminy, ustalonych na lata 2026–2034. Nowe limity mają uwzględniać zwiększone wydatki w stosunku do pierwotnych limitów (szacowanych w 2024 r.).

Kolejnym rozwiązaniem przewidzianym w projekcie ustawy jest zwiększenie od 2028 r. wysokości rocznych maksymalnych środków Funduszu Pracy przeznaczonych na pokrycie kosztów przygotowania i przeprowadzenia egzaminu zawodowego oraz egzaminu potwierdzającego kwalifikacje w zawodzie w związku z przewidywanym w latach 2027–2034 wzrostem liczby przystępujących do ww. egzaminów. Zmianie ulec ma art. 290 w ust. 1 ustawy z 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia (tj. z 50 mln zł na 65 mln zł) w zakresie, o którym mowa w art. 9fa ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty.

Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w Szczecinie ma zostać wydzielona z aktualnie funkcjonującej OKE w Poznaniu. Zapewnienie w budżecie państwa środków na utworzenie oraz finansowanie działalności nowej komisji umożliwi ministrowi właściwemu do spraw oświaty i wychowania nowelizację rozporządzenia z 18 lutego 1999 r. w sprawie utworzenia okręgowych komisji egzaminacyjnych oraz określenia ich zasięgu terytorialnego.

- Utworzenie OKE w Szczecinie usprawni proces przygotowywania i przeprowadzania egzaminów na terenie obecnej OKE w Poznaniu, która obejmuje swoim zasięgiem aż trzy województwa, tj. województwo wielkopolskie, zachodniopomorskie i lubuskie. Zasięg terytorialny obecnej OKE w Poznaniu obejmuje ok. 21,3 proc. powierzchni Polski, co stanowi szczególne wyzwanie organizacyjne zarówno w zakresie dystrybucji i redystrybucji materiałów egzaminacyjnych, zapewnienia odpowiedniej liczby ośrodków sprawdzania, jak również – przede wszystkim w odniesieniu do zdających – utrudnienie w sprawnym przeprowadzaniu procesu wglądów do sprawdzonej i ocenionej pracy egzaminacyjnej oraz weryfikacji sumy punktów – tłumaczy resort.

Na marginesie, ministerstwo wskazuje, że proces utworzenia OKE w Szczecinie i przejmowania zadań obecnie realizowanych przez OKE w Poznaniu jest zaplanowany na 3 lata. Przejęcie wszystkich ustawowych zadań przez Komisję w Szczecinie ma nastąpić w 2030 r. MEN szacuje, że w OKE w Poznaniu i OKE w Szczecinie do poszczególnych egzaminów będą docelowo przystępować – w odniesieniu do całej populacji zdających przystępujących każdego kolejnego roku do danego egzaminu – w zaproponowany niżej sposób:

• w przypadku egzaminu ósmoklasisty: ok. 10 proc. zdających w OKE w Poznaniu i ok. 7 proc. zdających w OKE w Szczecinie,
• w przypadku egzaminu maturalnego: ok. 9 proc. zdających w OKE w Poznaniu i ok. 6 proc. zdających w OKE w Szczecinie,
• w przypadku egzaminu zawodowego: ok. 10 proc. zdających w OKE w Poznaniu i ok. 7 proc. zdających w OKE w Szczecinie,
• w przypadku egzaminów eksternistycznych: ok. 9 proc. zdających w OKE w Poznaniu i ok. 7 proc. zdających w OKE w Szczecinie.