Szkolnictwo wyższe. Grupa ekspertów uporządkuje zasady
Od 15 kwietnia 2026 r. w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego działa nowa grupa ekspertów w zakresie nauk humanistycznych. Przedstawiciele polskiej nauki, prowadzący badania w obszarze humanistyki cyfrowej, utworzyli Zespół do spraw identyfikacji i klasyfikacji osiągnięć naukowych w zakresie humanistyki utrwalonych w postaci cyfrowej oraz osiągnięć naukowych humanistyki cyfrowej w procesie oceny działalności naukowej.
- Powołanie Zespołu wiąże się z potrzebą rozszerzenia zakresu prac nad nowym modelem ewaluacji jakości działalności naukowej. Zadaniem nowo powstałego ciała jest ponowne przeanalizowanie dotychczasowych definicji osiągnięć naukowych, z większym uwzględnieniem dynamicznego rozwoju humanistyki cyfrowej oraz rosnącego znaczenia narzędzi cyfrowych w badaniach humanistycznych - wskazuje resort nauki.
Najważniejsze cele
Do zadań Zespołu należeć będzie m.in. dokonanie przeglądu form utrwalania osiągnięć naukowych w postaci cyfrowej. Ponadto eksperci podejmą próbę ich uporządkowania i skatalogowania. W dalszej kolejności Zespół zaopiniuje dla Ministra planowane zmiany w przepisach regulujących ewaluację jakości działalności naukowej, tak aby osiągnięcia humanistyki cyfrowej zostały w niej właściwie uwzględnione Zespół przygotuje również katalog dobrych praktyk w zakresie archiwizacji osiągnięć naukowych utrwalonych w formie cyfrowej, zgodnie z zasadą FAIR (Findable, Accessible, Interoperable, Reusable), tak aby mogły być efektywnie wykorzystywane w dalszych badaniach.
Humanistyka w nowym kształcie
- Chcemy pokazać, że humanistyka cyfrowa nie tylko istnieje, ale rozwija się w sposób krytyczny i odpowiedzialny, wykorzystując nowe narzędzia badawcze, które mogą zwiększać trwałość i dostępność dorobku naukowego - podkreśliła podczas wręczania powołań członkom Zespołu wiceministra nauki i szkolnictwa wyższego, Karolina Zioło-Pużuk.
W trakcie pierwszego spotkania Zespołu podkreślano, że jego powołanie jest elementem działań na rzecz przygotowania kompleksowej – uwzględniającej zmieniający się charakter badań, metod oraz narzędzi badawczych – oceny działalności naukowej.
- W obszarze zainteresowań Zespołu znajdują się nie tylko efekty badań w zakresie humanistyki cyfrowej i stosowanych w niej narzędzi, ale również cyfrowe dziedzictwo naukowe, które wymaga dostrzeżenia i odpowiedniego uwzględnienia w procesie ewaluacji działalności naukowej - wskazywała przewodnicząca Zespołu, dr Beata Koper.
W skład Zespołu do spraw humanistyki cyfrowej weszli:
- dr Beata Koper – Uniwersytet Opolski, literaturoznawczyni, dokumentalistka, współpracowniczka Centrum Humanistyki Cyfrowej IBL PAN, współautorka Polskiej Bibliografii Literackiej. Zainteresowania badawcze: polska literatura najnowsza, bibliografia literacka, współczesne życie literackie;
- dr Radosław Bomba – dyrektor Centrum Badań Gier Wideo UMCS w Lublinie, kulturoznawca, członek zarządu Polskiego Towarzystwa Kulturoznawczego. Zainteresowania badawcze: ludologia, cyberkultura, kultura cyfrowa, nowe media i ich wpływ na społeczeństwo;
- prof. dr hab. Maciej Eder – Instytut Języka Polskiego PAN, historyk literatury, językoznawca, przewodniczący Komitetu Językoznawstwa PAN. Zainteresowania badawcze: stylistyka komputerowa (stylometria), edytorstwo naukowe, literatura polska XVI i XVII wieku;
- dr hab. Agata Kwaśnicka-Janowicz – prof. Uniwersytetu Jagiellońskiego, wicedyrektorka Jagiellońskiego Centrum Humanistyki Cyfrowej, językoznawczyni, redaktorka Cyfrowej Bibliografii Dialektologii Polskiej, współautorka przewodnika po elektronicznych zasobach językowych dla polonistów, członkini Polskiego Towarzystwa Językoznawczego. Zainteresowania badawcze: historia języka, językoznawstwo historyczno-porównawcze, lingwistyka komputerowa i korpusowa;
- dr Maciej Maryl – dyrektor Centrum Humanistyki Cyfrowej Instytutu Badań Literackich PAN, polonista, socjolog, współpracuje z OPERAS jako członek zgromadzenia zarządzającego, specjalista od infrastruktur badawczych. Zainteresowania badawcze: kultura cyfrowa, socjologia życia literackiego, komunikacja naukowa i praktyki cyfrowe;
- dr Magdalena Wnuk – Centrum Humanistyki Cyfrowej Instytutu Badań Literackich PAN, kierowniczka sekcji Otwartej Nauki, etnolożka, dr nauk humanistycznych w zakresie historii; koordynuje działania OPERAS-PL, autorka licznych raportów, w tym raportów o otwartych monografiach naukowych, rzeczniczka otwartej nauki;
- dr Aneta Wysztygiel – Uniwersytet Warszawski, koordynatorka Laboratorium Cyfrowej Humanistyki w ramach Centrum Kompetencji Cyfrowych UW, kulturoznawczyni, slawistka, uczestniczy m.in. w projektach DARIAH-LAB, gdzie współtworzyła projekt #Cyfrowa Bukowina – dokumentacja cyfrowa dziedzictwa kultury Polaków żyjących na Bukowinie Karpackiej, nauczycielka akademicka – prowadzi zajęcia z zakresu humanistyki cyfrowej.
