Włączenie w skład ministerstw centralnych zarządów.

UCHWAŁA
PREZYDIUM RZĄDU
z dnia 23 grudnia 1950 r.
w sprawie włączenia w skład ministerstw centralnych zarządów. *

W celu uzyskania zbliżenia naczelnych władz gospodarczych do przedsiębiorstw państwowych i wzmożenia operatywności jednostek zarządzających oraz mając na względzie realizacją zasady jednoosobowego kierownictwa, likwidację funkcjonalizmu i usprawnienie działalności ministerstw Prezydium Rządu uchwala, co następuje:
§  1.
Z dniem 1 stycznia 1951 r. centralne zarządy stają się organami ministrów i wchodzą w skład właściwych ministerstw jako jednostki budżetowe pod nazwą "centralne zarządy".

Centralne zarządy.

§  2.
1.
Centralne zarządy są jednostkami operatywnego nadzoru, koordynacji, kontroli i ogólnego kierownictwa wszystkich przedsiębiorstw o jednakowym lub pokrewnym rodzaju działalności albo przedmiocie produkcji.
2.
Centralne zarządy mogą być tworzone także dla pewnej grupy przedsiębiorstw o tym samym bądź pokrewnym rodzaju działalności lub przedmiocie produkcji, znajdujących się na określonym terenie.
§  3.
Centralne zarządy posiadają ponadto niektóre uprawnienia jednostek na rozrachunku gospodarczym, np. w zakresie zawierania umów, zaopatrzenia, zbytu itp. Przewodniczący Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego w porozumieniu z Ministrem Finansów określi szczegółowo zakres uprawnień centralnych zarządów w tym przedmiocie.
§  4.
Do zadań centralnych zarządów należy w szczególności:
1)
opracowywanie zbiorczych planów działalności podległych przedsiębiorstw i nadzór nad ich wykonaniem,
2)
opracowywanie procesów technologicznych i organizacja produkcji,
3)
dbanie o stały postąp techniczny i racjonalizację,
4)
ulepszanie i kontrola jakości produkcji,
5)
wzajemna koordynacja działalności przedsiębiorstw, zwłaszcza w zakresie produkcji, zaopatrzenia i zbytu,
6)
nadzór i koordynacja gospodarki finansowej,
7)
regulowanie zagadnień pracy i płac,
8)
opracowywanie norm i instrukcji organizacyjnych,
9)
planowanie inwestycji i nadzór nad ich wykonawstwem,
10)
nadzór nad konserwacją i remontami maszyn, urządzeń, sprzętu i budowli,
11)
nadzór nad eksploatacją majątku, przydzielonego przedsiębiorstwom.
§  5.
1.
W zakresie zasad zarządzania oraz uszczeblowania i nomenklatury komórek organizacyjnych w centralnych zarządach obowiązują wytyczne, ustalone uchwałą Komitetu Ekonomicznego Rady Ministrów z dnia 12 maja 1950 r. w sprawie struktury organizacyjnej uspołecznionych przedsiębiorstw przemysłu kluczowego, centralnych zarządów przemysłu i zjednoczeń.
2.
Szczegółowe wytyczne, mające na celu dostosowanie postanowień wymienionej w ust. 1 uchwały do nowych form organizacyjnych centralnych zarządów (schematy organizacyjne i opis zakresu działania komórek organizacyjnych), ustali Przewodniczący Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego w terminie do dnia 28 lutego 1951 r.
§  6.
Dyrektor centralnego zarządu podlega bezpośrednio ministrowi lub jego zastępcy, od których wyłącznie otrzymała zarządzenia i polecenia służbowe.
§  7.
Tworzenie i likwidowanie centralnych zarządów następuje w drodze uchwały Prezydium Rządu, powziętej na wniosek właściwego ministra zgłoszony w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego.
§  8.
Zasady zaszeregowania i premiowania pracowników centralnych zarządów, ustalone dotychczas obowiązującymi przepisami, pozostają w mocy do czasu opracowania jednolitej tabeli stanowisk i stawek uposażeniowych.

Departamenty.

§  3.
1.
Departamenty ministerstw dzielą się w zasadzie na:
1)
komórki funkcjonalne, tj. opracowujące dla ministra lub jego zastępcy zagadnienia należące do zakresu działania ministra i
2)
komórki usługowe, tj. wykonujące funkcje pomocnicze w stosunku do komórek funkcjonalnych i centralnych zarządów.
2.
Departamenty nie posiadają uprawnień do kierowania przedsiębiorstwami, jak również nie są organami zwierzchnimi w stosunku do centralnych zarządów. Departamenty nie wydają centralnym zarządom i przedsiębiorstwom zarządzeń i poleceń służbowych.
§  10.
Do zadań departamentów funkcjonalnych należy opracowywanie zagadnień z zakresu polityki gospodarczej, finansowej, technicznej, kadr i organizacyjnej resortu, a w szczególności:
1)
opracowywanie zbiorczych planów działalności resortu,
2)
planowanie i inicjowanie postępu technicznego, w szczególności w zakresie procesów technologicznych, wyposażenia technicznego i poprawy jakości produkcji,
3)
opracowywanie zbiorczych planów finansowych, normatywów środków obrotowych i limitów finansowych,
4)
opracowywanie wytycznych w zakresie organizacji rachunkowości i kosztów własnych,
5)
opracowywanie wytycznych w zakresie polityki zatrudnienia, norm pracy i płac w dostosowaniu do potrzeb resortu,
6)
opracowywanie wytycznych w zakresie organizacji i ekonomiki przedsiębiorstw,
7)
polityka inwestycyjna i opracowywanie zbiorczych planów inwestycyjnych i kapitalnych remontów,
8)
inicjowanie i nadzorowanie prac naukowo-badawczych,
9)
prowadzenie polityki personalnej i szkolenia zawodowego,
10)
analizowanie całokształtu działalności i poszczególnych rodzajów działalności (finansowej, produkcyjnej itp.) poszczególnych gałęzi gospodarki danego resortu i opracowywanie wniosków w kierunku jej usprawnienia,
11)
analizowanie i opracowywanie zbiorczych sprawozdań (produkcyjnych, finansowych i innych).
§  11.
Do zadań departamentów usługowych należy w szczególności załatwianie spraw:
1)
personalnych (w odniesieniu do pracowników ministerstwa),
2)
budżetowo-rachunkowych,
3)
gospodarczych,

w stosunku do departamentów funkcjonalnych i centralnych zarządów.

§  12.
1.
Ustala się następującą nomenklaturą szczebli organizacyjnych w odniesieniu do komórek funkcjonalnych i usługowych:
1)
departament lub samodzielny wydział,
2)
wydział lub samodzielny referat.

W przypadku celowości wprowadzenia organizacji bezwydziałowej departament dzieli się na zespoły i stanowiska pracy.

2.
Szczegółowe wytyczne w zakresie organizacji wewnętrznej departamentów (schematy i opis zakresu działania poszczególnych komórek) ustali Przewodniczący Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego w terminie do dnia 31 marca 1951 r.
§  13.
Uchwała wchodzi w życie z dniem ogłoszenia z mocą obowiązującą od dnia 1 stycznia 1951 r.
* Z dniem 15 marca 1958 r. w stosunku do zarządów utworzonych na podstawie zarządzenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 24 marca 1958 r. w sprawie jednostek nadrzędnych nad przedsiębiorstwami budowlano-montażowymi podległymi Ministrowi Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych lub przez niego nadzorowanymi (M.P.58.21.129) tracą moc przepisy niniejszej uchwały, zgodnie z § 17 pkt 2 zarządzenia zmieniającego.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

M.P.1951.A-5.63

Rodzaj: Uchwała
Tytuł: Włączenie w skład ministerstw centralnych zarządów.
Data aktu: 23/12/1950
Data ogłoszenia: 25/01/1951
Data wejścia w życie: 01/01/1951, 25/01/1951