Zm.: ustawa o ubezpieczeniu społecznym rzemieślników i niektórych innych osób prowadzących działalność zarobkową na własny rachunek oraz ich rodzin.

USTAWA
z dnia 24 maja 1989 r.
o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rzemieślników i niektórych innych osób prowadzących działalność zarobkową na własny rachunek oraz ich rodzin.

Art.  1.

W ustawie z dnia 18 grudnia 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym rzemieślników i niektórych innych osób prowadzących działalność zarobkową na własny rachunek oraz ich rodzin (Dz. U. z 1983 r. Nr 31, poz. 147 i z 1986 r. Nr 42, poz. 202) wprowadza się następujące zmiany:

1)
tytuł ustawy otrzymuje brzmienie:

"o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność gospodarczą oraz ich rodzin";

2)
w art. 1 ust. 1 i 2 otrzymują brzmienie:

"1. Obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu określonemu ustawą, zwanemu dalej "ubezpieczeniem", podlegają osoby fizyczne mające obywatelstwo polskie, prowadzące na własny rachunek działalność gospodarczą na podstawie:

1) wpisu do ewidencji działalności gospodarczej lub koncesji, określonych w przepisach o działalności gospodarczej,

2) uprawnień określonych w przepisach szczególnych

zwane dalej "ubezpieczonymi".

2. Jeżeli działalność, o której mowa w ust. 1, jest prowadzona przez dwie lub więcej osób, w ramach jednostki organizacyjnej nie mającej osobowości prawnej, ubezpieczeniu podlega każda z tych osób.";

3)
w art. 2:
a)
w ust. 1 pkt 1 skreśla się,
b)
ust. 2 skreśla się,
c)
ust. 3 otrzymuje brzmienie:

"3. Osoby spełniające równocześnie warunki do objęcia ubezpieczeniem społecznym określonym ustawą i ubezpieczeniem społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin podlegają ubezpieczeniu określonemu ustawą.";

4)
w art. 7 dodaje się ust. 6 w brzmieniu:

"6. Do orzekania i wydawania zwolnień lekarskich oraz kontroli orzecznictwa lekarskiego w sprawach czasowej niezdolności do pracy osób objętych ubezpieczeniem stosuje się przepisy w sprawach orzekania o czasowej niezdolności do pracy pracowników.";

5)
w art. 8 w ust. 2 wyrazy "Minister Pracy, Płac i Spraw Socjalnych" zastępuje się wyrazami "Minister Pracy i Polityki Socjalnej";
6)
w art. 9 w ust. 7 wyrazy "Minister Pracy, Płac i Spraw Socjalnych w porozumieniu z Ministrem Handlu Wewnętrznego i Usług" zastępuje się wyrazami "Minister Pracy i Polityki Socjalnej";
7)
w art. 15 w ust. 3 w pkt 1 wyrazy "na podstawie przepisów dotychczasowych" skreśla się;
8)
art. 19 otrzymuje brzmienie:

"Art. 19. Podstawę wymiaru świadczeń, określonych w art. 5 pkt 2, 4, 5 i 7, stanowią kwoty, od których ustalono składki na ubezpieczenie.";

9)
art. 20 otrzymuje brzmienie:

"Art. 20. Minister Pracy i Polityki Socjalnej, w drodze rozporządzenia, określa zasady obliczania podstawy wymiaru świadczeń, szczegółowe zasady i tryb ustalania okoliczności i przyczyn wypadków przy prowadzeniu działalności określonej w art. 1, prawa do świadczeń z tego tytułu oraz wypłaty tych świadczeń.";

10)
w art. 22 ust. 3 otrzymuje brzmienie:

"3. Terenowe organy administracji państwowej o właściwości szczególnej do spraw ewidencji działalności gospodarczej stopnia podstawowego oraz naczelne lub centralne organy administracji państwowej właściwe do udzielania koncesji na działalność gospodarczą przekazują Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych z urzędu kopie zaświadczeń o wpisie do ewidencji oraz kopie koncesji udzielonych osobom fizycznym i jednostkom organizacyjnym nie mającym osobowości prawnej, jak również kopie decyzji o wykreśleniu z ewidencji lub o cofnięciu koncesji.";

11)
w art. 23 w ust. 2 wyrazy "Minister Pracy, Płac i Spraw Socjalnych w porozumieniu z Ministrem Handlu Wewnętrznego i Usług" zastępuje się wyrazami "Minister Pracy i Polityki Socjalnej";
12)
art. 24 otrzymuje brzmienie:

"Art. 24. Minister Pracy i Polityki Socjalnej, w drodze rozporządzenia, określa wysokość i podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie, szczegółowe zasady i tryb postępowania w zakresie ustalania istnienia obowiązku ubezpieczenia oraz poboru składek za okres kontynuowania ubezpieczenia.";

13)
w art. 25:
a)
w ust. 1 wyrazy "w zakładach rzemieślniczych" zastępuje się wyrazami "w nie uspołecznionych zakładach pracy",
b)
w ust. 2 po wyrazach "zaległe składki" dodaje się wyrazy "oraz należności z tytułu odsetek za zwłokę i dodatkowe opłaty za nieopłacenie składek lub opłacenie ich w niewłaściwej wysokości";
14)
w art. 29 wyrazy "na podstawie przepisów dotychczasowych" skreśla się.
Art.  2.

W ustawie z dnia 19 grudnia 1975 r. o ubezpieczeniu społecznym osób wykonujących pracę na rzecz jednostek gospodarki uspołecznionej na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia (Dz. U. z 1983 r. Nr 31, poz. 146) wprowadza się następujące zmiany:

1)
w art. 2 ust. 2 otrzymuje brzmienie:

"2. Osoby spełniające równocześnie warunki do objęcia ubezpieczeniem społecznym określonym ustawą i ubezpieczeniem społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin podlegają ubezpieczeniu określonemu ustawą.";

2)
w art. 3 wyrazy "ubezpieczeniem społecznym rzemieślników" zastępuje się wyrazami "ubezpieczeniem społecznym osób prowadzących działalność gospodarczą";
3)
w art. 6 dodaje się ust. 5 w brzmieniu:

"5. Do orzekania i wydawania zwolnień lekarskich oraz kontroli orzecznictwa lekarskiego w sprawach czasowej niezdolności do pracy osób objętych ubezpieczeniem stosuje się przepisy w sprawach orzekania o czasowej niezdolności do pracy pracowników.";

4)
w art. 12 wyrazy "Minister Pracy, Płac i Spraw Socjalnych" zastępuje się wyrazami "Minister Pracy i Polityki Socjalnej";
5)
art. 19 skreśla się;
6)
w art. 38:
a)
w ust. 1 i 2 wyrazy "Minister Pracy, Płac i Spraw Socjalnych" zastępuje się wyrazami "Minister Pracy i Polityki Socjalnej",
b)
ust. 3 skreśla się.
Art.  3.

Osoby, które prowadzą działalność gospodarczą na podstawie uprawnień uzyskanych przed dniem 1 stycznia 1989 r. i podlegały przed tym dniem ubezpieczeniu z tytułu prowadzonej działalności, zachowują prawo do ubezpieczenia do czasu dokonania wpisu tej działalności do ewidencji działalności gospodarczej lub uzyskania koncesji przewidzianych w przepisach o działalności gospodarczej.

Art.  4.

Osoby, które rozpoczęły działalność gospodarczą po dniu 31 grudnia 1988 r. i z tytułu jej prowadzenia zostały objęte ubezpieczeniem z mocy niniejszej ustawy, mogą być, na swój wniosek, objęte ubezpieczeniem za okres przed dniem wejścia w życie ustawy od dnia rozpoczęcia działalności gospodarczej.

Art.  5.

Minister Pracy i Polityki Socjalnej ogłosi w Dzienniku Ustaw jednolity tekst ustawy z dnia 18 grudnia 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność gospodarczą oraz ich rodzin, z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów ogłoszonych przed dniem wydania jednolitego tekstu i z zastosowaniem ciągłej numeracji artykułów, ustępów, punktów oraz porządku alfabetycznego liter.

Art.  6.

Ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1989.32.169

Rodzaj: Ustawa
Tytuł: Zm.: ustawa o ubezpieczeniu społecznym rzemieślników i niektórych innych osób prowadzących działalność zarobkową na własny rachunek oraz ich rodzin.
Data aktu: 24/05/1989
Data ogłoszenia: 31/05/1989
Data wejścia w życie: 31/05/1989