Utworzenie Komisji Szacunkowej Głównej w Warszawie i Komisji Szacunkowych Miejscowych na terenie b. zaboru rosyjskiego.

ROZPORZĄDZENIE
PREZESA GŁÓWNEGO URZĘDU LIKWIDACYJNEGO W POROZUMIENIU Z MINISTERSTWAMI SKARBU, PRZEMYSŁU I HANDLU, ROLNICTWA I DÓBR PAŃSTWOWYCH ORAZ ROBÓT PUBLICZNYCH
z dnia 1 lutego 1920 r.
w przedmiocie utworzenia Komisji Szacunkowej Głównej w Warszawie i Komisji Szacunkowych Miejscowych na terenie b. zaboru rosyjskiego. *

Na podstawie art. 6 i 27 ustawy z dnia 10 maja 1919 r. "O ustaleniu i oszacowaniu świadczeń i strat wojennych" (Dz. Pr. 1919 r. № 41 poz. 298), zarządza się co następuje:
Art.  1.

W Warszawie zostaje utworzoną Komisja Szacunkowa Główna.

Art.  2.

Komisji tej w myśl ustawy z dn. 10 maja 1919 r. przekazane zostały dotychczas akta poszkodowanych (operaty), opracowane przez społeczne organizacje rejestrujące, a mianowicie:

1. Biuro rejestracji strat wojennych przy Centralnem Towarzystwie Rolniczem,

2. Komisję Szacunkową Przemysłową Główną przy Towarzystwie Przemysłowców Królestwa Polskiego, i

3. Wydział rejestracji strat wojennych przy Radzie Głównej Opiekuńczej.

Organizacjom tym wydane zostały szczegółowe wykazy imienne przejętych od nich akt. Interesowani mogą informować się o stanie tych dokumentów wyłącznie w wyżej wyszczególnionych organizacjach.

Art.  3.

Komisja Szacunkowa Główna w Warszawie jest ostateczną instancją dla ustalenia szacunków strat na terenie b. zaboru rosyjskiego, a więc nie przyjmuje bezpośrednio deklaracji szkód; bada ona przekazane jej akta według listy powiatów, zaś po wydaniu swego orzeczenia, akta te prześle Komisjom Szacunkowym Miejscowym, bądź jako zatwierdzone, bądź też zdyskwalifikowane i wymagające ponownego rozpatrzenia.

Art.  4. 1

Jednocześnie powołane zostały do życia Komisje Szacunkowe Miejscowe w następujących miejscowościach:

W miejscowościach:

Dla powiatów:

Termin prekluzyjny dla składania zgłoszeń

Augustów

Augustowskiego

1

sierpnia

1920 r.

Biała Podlaska

Bialskiego i Konstantynowskiego

"

"

"

Biłgoraj

Biłgorajski

"

"

"

Ciechanów

Ciechanowskiego

"

"

"

Chełm

Chełmskiego

"

"

"

Częstochowa

Częstochowskiego

"

"

"

Garwolin

Garwolińskiego

"

"

"

Grójec

Grójeckiego i Błońskiego

"

"

"

Hrubieszów

Hrubieszowskiego

"

"

"

Janów Lubelski

Janowskiego

"

"

"

Kalisz

Kaliskiego, Słupeckiego, Konińskiego, Kolskiego, Łęczyckiego, Tureckiego, Sieradzkiego i Wieluńskiego

"

"

"

Końskie

Koneckiego i Opoczyńskiego

"

"

"

Lublin

Lubelskiego i Lubartowskiego

"

"

"

Łuków

Łukowskiego

"

"

"

Łowicz

Łowickiego

"

"

Łomża

Łomżyńskiego, Kolneńskiego i Szczuczyńskiego

"

"

Łódź I miasto i środowiska przemysłowe

w pow. Łódzkim, Łaskim i Brzeskim

"

"

"

Łódź II

Łódzkiego, Łaskiego i Brzezińskiego

"

"

"

Mława

Mławskiego

"

"

"

Miechów

Miechowskiego i Olkuskiego

"

"

"

Nowo-Radomsk

Radomskowskiego

"

"

"

Ostrów

Ostrowskiego i Wysoko- Mazowieckiego

"

"

"

Puławy

Puławskiego

"

"

"

Płock

Płockiego

"

"

"

Pińczów

Pińczowskiego i Stopnickiego

"

"

"

Płońsk

Płońskiego

"

"

"

Piotrków

Piotrkowskiego

"

"

"

Pułtusk

Pułtuskiego i Makowskiego

"

"

"

Radom

Radomskiego i Iłżeckiego

"

"

"

Radzyń

Radzyńskiego

"

"

"

Rawa Mazowiecka

Rawskiego

"

"

"

Sierpc

Sierpeckiego, Rypińskiego i Lipnowskiego

"

"

"

Sokółka Groch.

Sokolskiego

"

"

"

Sandomierz

Sandomierskiego i Opatowskiego

"

"

"

Siedlce

Siedleckiego

"

"

"

Sokołów

Sokołowskiego i Węgrowskiego

"

"

"

Skierniewice

Skierniewickiego

"

"

"

Sochaczew wieś Włodzimierzówka

Sochaczewskiego

"

"

"

Sosnowiec

Będzińskiego

"

"

"

Tomaszów Lubelski

Tomaszowskiego

"

"

"

Warszawa I miasto

"

"

"

Włocławek

Włocławskiego, Nieszawskiego, Gostyńskiego i Kutnowskiego

"

"

"

Włodawa

Włodawskiego

"

"

"

Zamość

Zamojskiego

"

"

"

Białystok

Białostockiego

"

"

"

Bielsk Grodz.

Bielskiego

"

"

"

Kozienice

Kozienickiego

"

"

"

Krasnystaw

Krasnystawskiego

"

"

"

Kielce

Kieleckiego, Jędrzejowskiego i Włoszczowskiego

"

"

"

Ostrołęka

Ostrołęckiego

"

"

"

Przasnysz

Przasnyskiego

"

"

"

Suwałki

Suwalskiego i Sejneńskiego

"

"

"

Warszawa II

Warszawskiego, Mińsko- Mazowieckiego i Radzymińskiego

"

"

"

Art.  5.

Zadaniem Komisji Szacunkowych Miejscowych jest przyjmowanie zgłoszeń od poszkodowanych oraz ustalenie i oszacowanie strat wojennych, które w swoim czasie nie były zgłoszone do organizacji społecznych lub instytucji państwowych do tego upoważnionych, względnie ponowne rozpatrywanie akt poszkodowanych, opracowanych przez społeczne organizacje rejestrujące, a zdyskwalifikowanych przez Komisję Szacunkową Główną w Warszawie.

Tem samem dalsza rejestracja z jakichkolwiek tytułów przez wyżej wymienione organizacje społeczne żadnych skutków prawnych dla poszkodowanych za sobą nie pociąga.

Art.  6.

Poszkodowani zgłaszać winni swe straty do tej Komisji Szacunkowej Miejscowej, w której okręgu straty rzeczowe zostały wyrządzone.

Straty osobiste mogą być zgłaszane do tej Komisji Szacunkowej Miejscowej, w okręgu której stale zamieszkuje poszkodowany lecz tylko w wypadkach, kiedy określenie miejsca strat, wynikłych wskutek internowania poszkodowanego, dalej miejsca pracy, nareszcie miejsce choroby, która nie spowodowała zmniejszenia zdolności do pracy nastręcza trudności, lub gdy miejsce to położone jest poza granicami Państwa Polskiego.

Art.  7.

Do zgłaszania strat uprawnieni są poszkodowani obywatele polscy, osoby fizyczne lub prawne, którzy ponieśli straty spowodowane przez wypadki wojenne z następujących tytułów:

I. Z tytułu rekwizycji za kwitami lub bez nich, kwaterunku i t. p.

II. Z tytułu strat ogólnych, spowodowanych przez władze państw zaborczych, b. władze okupacyjne lub polskie, a więc z tytułu zarządzeń tych władz, konfiskat, sprzedaży przymusowej, administracji przymusowej, eksploatacji przymusowej, wywiezienia lub zabrania papierów wartościowych, wkładów bankowych, wkładów kas oszczędnościowych oraz gotowizny, kontrybucji i t. p.

III. Z tytułu strat, spowodowanych przez bezpośrednie działania wojenne armji niemieckiej, austro-węgierskiej lub rosyjskiej w strefie bojowej, jak również z tytułu tych samych strat, spowodowanych przez wojsko, którego przynależności państwowej ustalić niepodobna.

IV. Z tytułu strat rzeczowych bezpośrednich, poniesionych wskutek kradzieży, rabunku i t. p. o ile stwierdzony zostanie bezpośrednio związek z wydarzeniami wojennemi, wskutek ucieczki z obszarów przez nieprzyjaciela zajętych lub przez niego zagrożonych: wreszcie wskutek wydalenia lub uprowadzenia osób oraz usunięcia rzeczy tych osób z obszarów przez nieprzyjaciela zajętych lub przez niego zagrożonych, a to na zasadzie zarządzenia władz wojennych i cywilnych, obcych lub polskich.

V. Z tytułu strat, spowodowanych wskutek niewypłacenia wierzytelności, roszczeń, opartych na umowie lub obowiązujących przepisach:

1. przez państwo rosyjskie z wszelkich tytułów. (Wyjątek stanowią i zgłoszeniu w Komisjach Miejscowych nie podlegają roszczenia:

a) rezerwistek, oparte na ustawie z dn. 25 czerwca 1912 r. i uzupełnieniach do tej ustawy,

b) z tytułu niewypłaconych emerytur i wszelkich należności służbowych).

2. Przez państwa: niemieckie i b. austro-węgierskie z następujących tytułów:

roszczeń za niewypłacone pobory i inne należytości, wypływające ze stosunku służbowego do b. władz okupacyjnych;

nadpłaconych podatków, opłat celnych i akcyzowych, pobranych a niewypłaconych należytości i podatków na rzecz sejmików powiatowych lub innych ciał samorządowych, należności szpitali za leczenie osób, przyjętych na zlecenie b. władz okupacyjnych; należności opartych na szczegółowych przepisach (jak za tępienie zwierząt stosownie do przepisów weterynaryjnych, wynagrodzeń na szczególne świadczenia i t. p.);

wierzytelności do b. władz okupacyjnych lub przedsiębiorstw przez nie prowadzonych, wynikłe:

a) z umowy pracy,

b) z kontraktów dostawy, najmu i t. p. z niemi zawartych.

VI. Z tytułu strat osobistych, a więc strat, wynikłych ze stosunku pracy, t. j. zbyt niskich zarobków, narzucanych przez władze okupacyjne, niewypłaconych zarobków z tytułu pracy przymusowej, niewypłaconych kosztów podróży z miejsca pracy przymusowej do miejsca zamieszkania, niewypłaconego odszkodowania przy wymówieniu pracy, z tytułu szkód, wyrządzonych na zdrowiu, o ile szkody te nie zmniejszyły zdolności poszkodowanego do pracy, z tytułu strat wynikłych z internowania, w tym ostatnim wypadku z wykluczeniem takich strat wynikłych z internowania, które spowodowały zmniejszenie zdolności do pracy lub śmierć.

Art.  8.

Wyjątek stanowią i zgłoszeniu w Komisjach Miejscowych nie podlegają:

1. straty, które spowodowały zmniejszenie zdolności do pracy lub śmierć,

2. straty z tytułu zbyt niskich zarobków, niewypłaconych zarobków z tytułu pracy przymusowej, niewypłacenia kosztów podróży powrotnej do kraju, niewypłaconego odszkodowania przy wymówieniu pracy, jeżeli straty te wyrządzone zostały, na terytorjum państwa niemieckiego.

Straty te na podstawie porozumienia z Głównym Urzędem Likwidacyjnym rejestruje Ministerjum Pracy i Opieki Społecznej.

Art.  9.

Kancelarje Komisji Szacunkowych Miejscowych wydają poszkodowanym blankiety zgłoszeń. Kancelarje Komisji Szacunkowych Miejscowych obowiązane są na żądanie poszkodowanych wypełniać blankiety zgłoszeń (deklaracji). Poszkodowani winni przedstawić Komisji dowody swych deklaracji, Komisje sprawdzają przedstawione dowody.

Warszawa, dnia 1 lutego 1920 r.

* Z dniem 15 czerwca 1923 r. zakres działania Komisji Szacunkowej Głównej w Warszawie rozciąga się na całą Rzeczpospolitą Polską, z wyjątkiem Woj. Śląskiego, poznańskiego i pomorskiego, zgodnie z paragrafem 1 rozporządzenia z dnia 30 maja 1923 r. w przedmiocie zmiany właściwości terytorjalnej Komisji Szacunkowej Głównej w Warszawie (Dz.U.23.59.429).
1 Art. 4:

- zmieniony przez art. 1-4 rozporządzenia z dnia 24 marca 1920 r. w przedmiocie Komisji Szacunkowej Głównej w Warszawie i Komisji Szacunkowej Miejscowej na terenie b. zaboru rosyjskiego. (Dz.U.20.32.188) z dniem 30 kwietnia 1920 r.

- zmieniony przez art. 1 rozporządzenia z dnia 5 czerwca 1920 r. w przedmiocie Komisji Szacunkowej Głównej w Warszawie i Komisji Szacunkowej Miejscowej na terenie b. zaboru rosyjskiego (Dz.U.20.47.294) z dniem 1 lipca 1920 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1920.21.118

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Utworzenie Komisji Szacunkowej Głównej w Warszawie i Komisji Szacunkowych Miejscowych na terenie b. zaboru rosyjskiego.
Data aktu: 01/02/1920
Data ogłoszenia: 11/03/1920
Data wejścia w życie: 26/03/1920