WSA: Niepubliczne szkoły podstawowe mają prawo wystąpić o dotację oświatową
Dopóki niepubliczna szkoła podstawowa w domu wczasów dziecięcych pozostaje odrębnie zarejestrowaną placówką o statusie szkoły niepublicznej, to w razie przyjęcia uczniów ma prawo do wystąpienia o dotację. Natomiast nie jest dopuszczalne udzielenie dotacji oświatowej dwóm szkołom na tego samego ucznia spełniającego obowiązek szkolny za ten sam okres. Po stronie organu dotującego leży kontrola, czy taka sytuacja nie ma miejsca – wyjaśnił w jednym z ostatnich wyroków Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu.
W ostatnim czasie głośno zrobiło się na temat sprawy likwidacji domów wczasów dziecięcych, które dla dzieci z mniejszych miejscowości i z rodzin o niższych dochodach są często jedyną szansą na udział w edukacji poza szkołą. Z powodu małego zainteresowania prowadzeniem domów, Ministerstwo Edukacji Narodowej pracowało nad ich likwidacją od 2027 r. Rolę domów wczasów dziecięcych miały przejąć bursy. Zdaniem ministerstwa, DWD mogą jedynie wspierać naukę, jednakże nie mają możliwości jej efektywnego prowadzenia. Na skutek apeli i interwencji m.in. nauczycielskich związków zawodowych oraz samorządowców, minister edukacji wstrzymała decyzję o zamknięciu domów wczasów dziecięcych.
Przypomnijmy, że niepubliczne szkoły, w których jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, otrzymują na każdego ucznia dotację z budżetu JST. Zasadą jest, że podstawą obliczania dotacji jest rzeczywista i aktualna, nie zaś deklarowana liczba uczniów. Przyjęcie modelu wypłaty w miesięcznych ratach ma na celu umożliwienie organowi samorządowemu bieżącą weryfikację rzeczywistych potrzeb finansowych poszczególnych placówek oświatowych. Właściwa jednostka samorządu terytorialnego, z której budżetu wypłacane są dotacje ma prawo, a nawet obowiązek bieżącego kontrolowania prawidłowości korzystania z dopłat przez uprawnione podmioty.
Czytaj też w LEX: Wdrażanie kompleksowej reformy programowej do szkół i przedszkoli od roku szk. 2026/2027 >
Problemem podwójne przypisanie uczniów
W 2024 r. spółka z o.o. prowadząca niepubliczną szkołę podstawową w domu wczasów dziecięcych zwróciła się do organu dotującego – burmistrza Miasta Polanicy Zdrój - z wnioskiem o udzielenie dotacji dla szkoły na ubiegły rok. Na podstawie obowiązującego wówczas aktu prawa miejscowego dotyczącego wypłacania dotacji na rzecz niepublicznych szkół, dotacja obliczana była w poszczególnych miesiącach w przeliczeniu na każdego ucznia wykazanego w informacji miesięcznej o aktualnej liczbie uczniów, składanej przez osobę prowadzącą według stanu na pierwszy dzień danego miesiąca. Tym samym w sierpniu ubiegłego roku spółka złożyła comiesięczną informację o aktualnej liczbie uczniów wskazując 34 uczniów na dzień 1 sierpnia, kilka dni później korygując informację i wskazując 66 uczniów.
Pomimo poinformowania organu dotującego o aktualnej liczbie uczniów, burmistrz nie wypłacił należnej dotacji na rzecz prowadzonej szkoły. Jako przyczynę odmowy udzielenia dotacji organ wskazał ustalenie podwójnego przypisania do dwóch szkół (dotowania) uczniów wskazanych w informacji o faktycznej liczbie uczniów. Mianowicie, na podstawie raportu pobranego z Systemu Informacji Oświatowej organ ustalił, że uczniowie zgłoszeni przez spółkę są przypisani do innych szkół.
Polecamy szkolenie online w LEX: Zmiany w prawie oświatowym 2026/2027 - jakie nowe wyzwania i obowiązki czekają dyrektorów szkół? >
Wystarczy wpis w ewidencji i złożona informacja
Spółka wniosła skargę na czynność burmistrza odmawiającego przyznania i wypłaty dotacji za sierpień 2025 r., wnosząc o stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności i uznanie uprawnienia do wypłaty nieprzyznanej dotacji wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.
W uzasadnieniu skargi zwróciła uwagę, że szkoła posiada zarówno wpis do ewidencji szkół i placówek niepublicznych prowadzonej przez Gminę Polanica Zdrój, odrębny numer REGON, jak również w rejestrze szkół i placówek oświatowych widnieje jako samodzielna niepubliczna szkoła podstawowa w domu wczasów dziecięcych, nie działając w strukturach domu wczasów dziecięcych.
Spółka wspomniała, że w poprzednich latach nie było problemów z wypłacaniem dotacji, jednakże w innych postępowaniach sądowych w zakresie m.in. dotacji za marzec, maj, czerwiec i kolejne burmistrz powołał się na okoliczność, że prowadzonej niepublicznej szkole nie należy się dotacja na uczniów oraz że prowadzona szkoła stanowi szkołę funkcjonującą w domu wczasów dziecięcych. Taka argumentacja została oparta na stanowisku przedstawionym w piśmie MEN, z którego wynika, że dotacja przyznawana na wychowanka dla domu wczasów dziecięcych w zupełności wyczerpuje potrzeby do ponoszenia wydatków na uczniów szkoły.
Zdaniem spółki, podstawową przesłanką uzyskania dotacji jest wpis szkoły do ewidencji prowadzonej przez właściwy organ samorządowy i przedstawienie informacji o planowanej liczbie uczniów. Ponadto ustawa nie zakazuje przypisania ucznia do więcej niż jednego oddziału podstawowego, a wyklucza pobieranie dotacji przez dwie lub więcej szkół podstawowych jedynie wtedy, gdy są prowadzone przez tę sama jednostkę samorządu terytorialnego.
Dieta planetarna - nowe przepisy od września 2026 r. - zobacz szkolenie online w LEX >
Burmistrz ma swoje argumenty
W odpowiedzi na skargę burmistrz wniósł o jej oddalenie, wskazując w pierwszej kolejności na niedochowanie zobowiązania do złożenia informacji o faktycznej liczbie uczniów w placówce oświatowej poprzez złożenie nieprawidłowego formularza.
- Organ dokonał weryfikacji, czy uczniowie zgłoszeni przez szkołę skarżącej w okresie objętym wnioskiem nie spełniali obowiązku szkolnego w innej szkole. Wystąpił do MEN oraz uzyskał raport z danych SIO, że na dzień 1 sierpnia 2025 r. 66 uczniów zgłoszonych przez szkołę skarżącej do SIO zostało równocześnie przypisanych do innych szkół - wyjaśnił.
Zdaniem burmistrza, niedopuszczalna jest sytuacja, w której dany uczeń wykazany jest w dwóch szkołach jednocześnie w tym samym okresie pobierania nauki. Dyrektor ma obowiązek prawidłowego wykazania danych ucznia, w tym rozpoczęcia i zakończenia nauki, a w przypadku stwierdzenia nieprawdziwych danych obowiązany jest przekazać zmodyfikowane dane odzwierciedlające stan faktyczny. W przypadku wystąpienia sytuacji przypisania ucznia do więcej niż dwóch szkół, dyrektor szkoły dokonujący wpisu do SIO obowiązany jest dokonać ustalenia, czy uczeń zakończył naukę w poprzedniej szkole i na tej podstawie dokonać modyfikacji przekazanych danych w porozumieniu z rodzicami ucznia oraz dyrektorem szkoły.
Czytaj też w LEX: Nowe funkcje szkół i nowe zasady ich likwidacji i przekształcania >
- Funkcjonalność systemu SIO w przypadku przekazania do SIO danych identyfikujących ucznia generuje komunikat informujący o tym, że uczeń w takich danych osobowych został już zgłoszony do SIO w innej szkole oraz wyświetla numer RSPO tej szkoły. Oznacza to, że dyrektor szkoły skarżącej dokonując zgłoszenia 66 uczniów w sierpniu 2025 r. zignorował informację o podwójnym przypisaniu tych uczniów i pomimo stwierdzenia tej okoliczności skarżąca wystąpiła o udzielenie dotacji oświatowej na tych uczniów – uzasadniał burmistrz.
Czytaj też w LEX: Przegląd projektów rozporządzeń i ustaw z zakresu prawa oświatowego 2026 >
Zabrakło ustaleń
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził wystąpienie podstawy do stwierdzenia bezskuteczności zaskarżonej czynności. - Warunkiem nieprzyznania dotacji za sierpień 2025 r. jest dokonanie przez organ w sposób niebudzący wątpliwości i znajdujący odzwierciedlenie w materiale dowodowym niezbędnych ustaleń i zajęcie jednoznacznego stanowiska, co do przyczyn nieprzyznania dotacji w tym konkretnym miesiącu. W sprawie organ tego nie uczynił. Przede wszystkim organ powinien ustalić, czy uczniowie byli faktycznie uczniami szkoły. Dopóki niepubliczna szkoła podstawowa w domu wczasów dziecięcych pozostaje odrębnie zarejestrowaną placówką o statusie szkoły niepublicznej, to w razie przyjęcia uczniów, ma prawo do wystąpienia o dotację – argumentował sąd pierwszej instancji. Kwestionowanie zgodnego z prawem funkcjonowania szkoły czy prawidłowości jej zarejestrowania to zakres innego postępowania.
Zdaniem sądu, organ dotujący jest zobowiązany ustalić, czy przebywający w DWD w danym czasie wychowankowie są faktycznie uczniami szkoły, czy też bezpodstawnie dochodzi do zgłoszenia ucznia w SIO w sposób stwarzający zagrożenie nieuzasadnionego podwójnego finansowania. - Szkoła podstawowa niepubliczna nie może otrzymać dotacji na ucznia, który nie jest jej uczniem w tym sensie, że nie realizuje w niej obowiązku szkolnego. Po stronie organu dotującego leży kontrola, czy taka sytuacja nie ma miejsca – wyjaśnił sąd.
Polecamy szkolenie online w LEX: Aneks do arkusza organizacyjnego – najczęstsze pytania i trudne przypadki w praktyce >
WSA nadmienił, że przepisy ustawy o systemie informacji oświatowej nie wiążą jednak skutku w postaci utraty prawa do dotacji z brakiem aktualizacji danych w SIO. Jeśli jednak niezgodność dotyczyłaby danych w systemie informacji oświatowej, to należy mieć na uwadze, że karze grzywny podlega ten, kto wbrew obowiązkowi nie przekazuje danych do bazy danych SIO lub przekazuje dane niezgodne z prawdą. W takiej sytuacji administrator bazy danych SIO (czyli minister edukacji) oraz podmiot zobowiązany do przekazywania danych do RSPO, którym w tym przypadku jest jednostka samorządu terytorialnego w związku z prowadzeniem ewidencji szkół niepublicznych winien zawiadomić właściwe organy o uzasadnionym podejrzeniu popełnienia czynów.
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów LEX jest zależny od posiadanych licencji.
