Ochrona praw autorskich obywateli polskich poza obszarem Państwa.

DEKRET
PREZYDENTA RZECZYPOSPOLITEJ
z dnia 13 kwietnia 1940 r.
w sprawie ochrony praw autorskich obywateli polskich poza obszarem Państwa.

Na podstawie art. 79 ust. (2) ustawy konstytucyjnej stanowię, co następuje:
Art.  1. 

Upoważnia się Ministra Sprawiedliwości do ustanowienia w porozumieniu z Ministrem Skarbu kuratora dla zastępowania oraz obrony praw i interesów twórców oraz innych osób, którym na podstawie ustawy z dnia 29 marca 1926 r. o prawie autorskim (Dz. U.R.P. z 1935 r. Nr 36, poz. 260) służą prawa autorskie, jak również ich następców prawnych oraz nakładców i agentów, posiadających obywatelstwo polskie, a nie mających możności wykonywania swych praw poza obszarem Państwa.

Art.  2. 
(1) 
Z chwilą doręczenia pisma nominacyjnego kurator może wykonywać wszelkie uprawnienia służące osobom, dla których został ustanowiony, w zakresie objętym ustawą o prawie autorskim z wyjątkiem uprawnienia do pozbywania praw autorskich.
(2) 
Kurator obowiązany jest prowadzić wykaz rozpowszechnianych dzieł, inkasować należności przypadające na rzecz osób, dla których został ustanowiony, baczyć, aby prawa tych osób nie były naruszane, oraz strzec ochrony praw osobistych twórców.
(3) 
Ponadto kurator obowiązany jest zbierać informacje o wysokości wynagrodzeń autorskich w poszczególnych krajach w czasie wojny.
(4) 
Kurator podlega nadzorowi Ministra Sprawiedliwości. Minister Sprawiedliwości może sobie zastrzec zatwierdzanie wszelkich lub niektórych umów zawieranych przez kuratora.
Art.  3. 
(1) 
Kurator lokować będzie inkasowane przez siebie sumy w sposób wskazany przez Ministra Sprawiedliwości w porozumieniu z Ministrem Skarbu.
(2) 
Celem pokrycia kosztów administracyjnych Skarb Państwa pobierać będzie od inkasowanych przez kuratora sum opłaty. Wysokość tych opłat ustali Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z Ministrem Skarbu. Nie mogą one przekraczać 10% inkasowanych sum.
Art.  4. 

Jeżeli osoba, dla której kurator został ustanowiony, uzyska możność wykonywania swych praw poza obszarem Państwa, kurator obowiązany jest złożyć jej sprawozdanie i rozrachunek oraz przekazać przypadające jej należności.

Art.  5. 
(1) 
Jeżeli kurator zawrze umowę o rozpowszechnianie dzieła osoby, dla której został ustanowiony, z urzędem lub instytucją państwową, wynagrodzenie za to rozpowszechnianie będzie ustalone i wypłacone w ciągu sześciu miesięcy po ustaniu wyjątkowych okoliczności wywołanych wojną.
(2) 
Jeżeli jednak uprawniony do wynagrodzenia uzyska możność wykonywania swych praw poza obszarem Państwa przed ustaniem powyższych okoliczności, może żądać natychmiastowej wypłaty wynagrodzenia.
(3) 
Wysokość wynagrodzenia ustali w braku porozumienia między stronami Minister Sprawiedliwości przy uwzględnieniu materiałów zebranych przez kuratora w myśl art. 2 ust. (3) niniejszego dekretu.
Art.  6. 
(1) 
Minister Sprawiedliwości może ze względów wyższej użyteczności publicznej upoważnić do rozpowszechniania wydanego dzieła w jakikolwiek sposób, choćby twórca lub nabywca jego praw mający możność wykonywania swych praw poza obszarem Państwa nie udzielił swego zezwolenia.
(2) 
Orzeczenie Ministra Sprawiedliwości ustali w tym przypadku wysokość słusznego odszkodowania dla uprawnionego; orzeczenie to powinno być doręczone na piśmie twórcy lub nabywcy jego praw.
(3) 
Upoważniony może przystąpić do rozpowszechniania dzieła dopiero po wypłaceniu należnego odszkodowania uprawnionemu lub złożeniu tego odszkodowania na jego rzecz do depozytu w Ministerstwie Skarbu.
Art.  7. 
(1) 
Minister Sprawiedliwości może w porozumieniu z Ministrem Skarbu każdego czasu odwołać kuratora i ustanowić innego. W tym przypadku uprawnienia kuratora gasną z chwilą doręczenia mu pisma odwołującego.
(2) 
W razie odwołania kurator obowiązany jest do złożenia w Ministerstwie Skarbu sprawozdania, rozrachunku i wpłacenia zainkasowanych sum znajdujących się jeszcze w jego posiadaniu. Zarazem obowiązany jest zwrócić bezzwłocznie Ministrowi Sprawiedliwości pismo nominacyjne.
Art.  8. 
(1) 
Po ustaniu wyjątkowych okoliczności wywołanych wojną kurator ogłosi w Monitorze Polskim trzykrotnie w odstępach miesięcznych wezwanie do osób, dla których został ustanowiony, aby w terminie sześciomiesięcznym, licząc od dnia pierwszego ogłoszenia, zgłosiły się celem odebrania sprawozdania i dokonania rozrachunku.
(2) 
Po upływie powyższego sześciomiesięcznego terminu Minister Sprawiedliwości uchyli kuratelę. W tym przypadku ma odpowiednie zastosowanie postanowienie ustępu (2) artykułu poprzedzającego.
(3) 
Jeżeli osoby, dla których kurator został ustanowiony, nie zgłoszą się po odbiór swych należności do Ministerstwa Skarbu w ciągu trzech lat od ustania wyjątkowych okoliczności wywołanych wojną, należności te przechodzą na rzecz Skarbu Państwa i będą przelane na cele ustalone uchwałą Rady Ministrów.
Art.  9. 

Ustanowienie, zmiana osoby kuratora oraz uchylenie kurateli będą ogłaszane w Monitorze Polskim.

Art.  10. 

W ciągu roku od ustania wyjątkowych okoliczności wywołanych wojną osoby, dla których wynagrodzenie (art. 5) lub odszkodowanie (art. 6) zostało ustalone przez Ministra Sprawiedliwości, mogą w drodze powództwa wniesionego do sądu okręgowego właściwego ze względu na ich miejsce zamieszkania żądać jego podwyższenia.

Art.  11. 

Na czas trwania wyjątkowych okoliczności wywołanych wojną zawiesza się moc obowiązującą art. 16 ustawy z dnia 29 marca 1926 r. o prawie autorskim.

Art.  12. 

Rozporządzenie Rady Ministrów określi termin ustania wyjątkowych okoliczności wywołanych wojną.

Art.  13. 

Wykonanie niniejszego dekretu powierza się Ministrowi Sprawiedliwości w porozumieniu z Ministrem Skarbu.

Art.  14. 

Dekret niniejszy wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1940.10.25

Rodzaj: Dekret
Tytuł: Ochrona praw autorskich obywateli polskich poza obszarem Państwa.
Data aktu: 13/04/1940
Data ogłoszenia: 31/05/1940
Data wejścia w życie: 31/05/1940