<p><strong>Nowelizacja Kodeksu Pracy z 6 grudnia 2008r. wprowadziła istotne zmiany w kwestii urlopów macierzyńskich, a także dodała nową instytucję w art. 182 z indeksem 2 i 3, jaką jest urlop ojcowski. Dodatkowe uprawnienia przysługują osobom, które w dniu 1 stycznia 2010 roku przebywały na urlopie macierzyńskim oraz tym, które nabędą do nich prawo od wskazanej daty. </strong><br /><br />Kodeks Pracy nadaje szczególne uprawnienia pracownicom w ciąży. Objawia się to szczególną ochroną, jaka jest im przyznana w artykułach od 176 – 179 K.P. Jest to między innymi zakaz wypowiadania umowy o pracę, zakaz zatrudniania w godzinach nadliczbowych czy też obowiązek zmiany warunków pracy, gdy dotychczasowe stanowisko może zagrażać życiu bądź zdrowiu pracownicy. Jednak najważniejszym prawem jakie przysługuje pracownicy będącej w ciąży jest prawo do urlopu macierzyńskiego. <strong>Artykuł 180 KP stanowi o tym, że ciężarnej pracownicy przysługuje urlop w wymiarze odpowiednio: 20, 31, 33, 35, 37 tygodni, która to liczba odpowiada ilości urodzonych dzieci. </strong>Najniższy wymiar urlopu (20 tygodni) przypada pracownicy, która urodziła jedno dziecko. Dodatkowo, o czym świadczy treść paragrafu drugiego, wspomnianego wyżej artykułu, pracownicy tej przysługiwać może także co najmniej dwutygodniowy urlop przed planowaną datą porodu. <br /><br />Novum, które wprowadziła ustawa nowelizująca Kodeks Pracy z dn. 6 grudnia 2008 roku, jest dodatkowy urlop macierzyński, którego wymiar został określony w artykule 182 z indeksem 1, ustawodawca przyjął, iż jego wartość będzie wzrastała w kolejnych latach. I tak:</p><ul><li>W 2010 i 2011 roku przysługiwał on będzie w wymiarze 2 tygodni, gdy pracownica urodziła jedno dziecko i 3 tygodnie, gdy urodziła więcej niż jedno dziecko;</li><li>W 2012 i 2013 będzie on już wynosił odpowiednio, do 3 tygodni w przypadku urodzenia jednego dziecka oraz 6 tygodni, gdy urodziło się więcej niż jedno dziecko;</li><li>W 2014 roku pracownicy będzie przysługiwał dodatkowy urlop macierzyński w wymiarze 6 tygodni bądź 8 tygodni, gdy urodzi ona więcej niż jedno dziecko.</li></ul><p>Urlop ten będzie przyznawany wyłącznie na wniosek, po wykorzystaniu urlopu macierzyńskiego. Wniosek ten powinien być sporządzony pisemnie i przekazany pracodawcy w terminie nie krótszym niż 7 dni przed korzystaniem przez pracownicę z urlopu wskazanego w przepisie. Po złożeniu takiego wniosku przez pracownicę, pracodawca zobowiązany jest go jej udzielić. Art. 182 z indeksem 1 paragraf 2 stanowi, iż „Dodatkowy urlop macierzyński jest udzielany jednorazowo, w wymiarze tygodnia lub jego wielokrotności, bezpośrednio po wykorzystaniu urlopu macierzyńskiego”. <br /><br />Istotną zmianą jest także fakt, iż z tego urlopu skorzystać może również ojciec, zarówno po wykorzystaniu pełnego urlopu macierzyńskiego, jak i po tym, gdy pracownica wróci do pracy po 14 tygodniach. Pracownik – ojciec musi złożyć odpowiedni wniosek u swojego pracodawcy, z określeniem, kiedy matka planuje zakończyć korzystanie z prawa do urlopu macierzyńskiego. Pracodawca, nie ma prawa odmówić pracownikowi – ojcu jego udzielenia. <br /><br />Kolejną zmianą, która znalazła się w dodanym artykule Kodeksu Pracy, jest fakt, iż pracownicy, która zdecyduje się na dodatkowy urlop macierzyński, przysługuje prawo do pracy u dotychczasowego pracodawcy, jednak w wymiarze nie wyższym niż połowa pełnego wymiaru pracy. To także od pracownicy zależy wymiar czasu pracy oraz okres przez który praca będzie świadczona. Pracodawca jest obowiązany uwzględnić taki wniosek. <br /><br />Zupełnie nową instytucją dodaną przez nowelizację jest tzw. urlop ojcowski. Jest on niezależny od urlopu przysługującego matce. W artykule 182 z indeksem 3 ustawodawca wskazał, iż prawo do jego wykorzystania przysługuje pracownikowi – ojcu, który wychowuje dziecko, jednakże tylko do ukończenia przez nie 12 miesięcy życia. Wymiar tego urlopu został, podobnie jak w przypadku dodatkowego urlopu macierzyńskiego, określony w zależności od roku, w którym będzie przysługiwał:</p><ul><li>W 2010 i 2011 roku jego wymiar został określony na jeden tydzień;</li><li>W kolejnych latach będzie wynosił 2 tygodnie.</li></ul><p>Urlop ten nie ma charakteru obligatoryjnego, co wiąże się z koniecznością złożenia przez pracownika – ojca odpowiedniego wniosku, w terminie nie krótszym niż 7 dni, przed planowanym przejściem na urlop, a pracodawca zobowiązany jest wniosek ten uwzględnić. <br /><br />Jak więc widać, zmiany, które obowiązują od 1 stycznia 2010 roku są znaczne. Przyznano bowiem dodatkowego prawa, pracownicy wychowującej dziecko po porodzie, a także udzielono pracownikowi – ojcu dodatkowego urlopu, który niezależny jest od tego przysługującego matce. Z jednej strony, zmiany wprowadzone nowelizacją, poprawiają sytuację pracowników wychowujących dzieci, z drugiej obciążają pracodawców, którzy zobowiązani są do wypłacania wynagrodzenia, za okres, gdy pracownik faktycznie nie świadczy pracy. Czas pokaże jak przyjęte zostaną w praktyce owe zmiany. <br /><br />Michał Nowakowski<br />Ambasador portalu student.lex.pl na Uniwersytecie im. Mikołaja Kopernika w Toruniu</p><p> </p>
