Nowelizacja ustawy zakłada, że referenda będą mogły być przeprowadzane również dla wyrażenia stanowiska w istotnych sprawach dotyczących społecznych, gospodarczych lub kulturowych więzi łączących daną wspólnotę. Zachowana zostaje także możliwość przeprowadzenia referendum w sprawie samoopodatkowania.

Nowelizacja ta jest realizacją orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z 2003 roku.

Podczas wtorkowej dyskusji nad nowelą posłowie podkreślali, że proponowane zmiany "pozostają w zgodzie z istotą ustroju samorządu terytorialnego", a mieszkańcy gmin mają prawo do wyrażania swojej woli w drodze referendum we wszystkich zasadniczych dla tej wspólnoty sprawach.

Dotychczas ustawa o referendum lokalnym stanowi, że mieszkańcy mogą wyrażać w referendum swoją wolę co do sposobu rozstrzygania sprawy dotyczącej tej wspólnoty, mieszczącej się w zakresie zadań i kompetencji organów danej jednostki samorządu lub w sprawie odwołania władz danego samorządu, a w przypadku gminy także wójta (burmistrza, prezydenta miasta).

W trakcie prac sejmowych nad nowelizacją negatywnie zaopiniowana została propozycja podwyższenie z 10 do 15 proc. progu uprawnionych do głosowania, na wniosek których przeprowadza się referendum ws. odwołania organów gmin, nie będących miastami na prawach powiatu.