Pytanie pochodzi z programu Prawo Ochrony Środowiska.

Jakie działania powinien podjąć burmistrz w przypadku skargi sąsiada na podwyższenie gruntu na działce sąsiedniej (nawiezienie ziemi ok. 1 m).

W miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego są zapisy o zakazie radykalnego podwyższania gruntu. W jaki sposób burmistrz może je wyegzekwować?

Odpowiedź:
Przepisy prawa nie regulują kwestii nawiezienia ziemi na grunt jako takiej. Sankcje prawne za takie postępowanie grożą jedynie w przypadku wystąpienia niekorzystnych skutków nawiezienia ziemi na grunt. W chwili obecnej kwestia niekorzystnego przekształcenia naturalnego ukształtowania terenu nie podlega reglamentacji prawnej.

Jeżeli podwyższenie gruntu poprzez nawiezienie ziemi nie miało związku z prowadzonymi robotami budowlanymi i nie poprzedzało realizacji inwestycji (budowy), to właściciel nieruchomości nie musiał uzyskiwać żadnego zezwolenia. Jeśli jednak podwyższenie gruntu spowodowało zmianę stanu wody doprowadzając do zmiany kierunku odpływu wód opadowych, co szkodzi to gruntom sąsiednim, to burmistrz powinien wydać decyzję na podstawie art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 145, z późn. zm.) – dalej pr. wod.

Pojęcie "radykalne podwyższenie terenu" jest pojęciem nieostrym, chyba że w planie miejscowym określono jakieś progi. Jeśli progi te zostały przekroczone, to burmistrz może skorzystać z dyspozycji art. 362 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 1232) - dalej p.o.ś., nakazując przywrócenie stanu poprzedniego.

Uzasadnienie:

Właściciel gruntu może dysponować przedmiotem swojej własności zgodnie z zasadami współżycia społecznego oraz społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swojego prawa. Nie może on poprzez swoje działanie negatywnie oddziaływać na grunty sąsiednie (prawo sąsiedzkie) ani negatywnie oddziaływać na środowisko - przepisy p.o.ś. i przepisy pr. wod. Zgodnie z art. 29 ust. 1 pr. wod., nie może on samodzielnie zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich. W przypadku gdy takie działanie zostanie stwierdzone, właściciel gruntu ma obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie. Ewentualne negatywne oddziaływanie na grunty sąsiednie może zostać stwierdzone po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta). W razie stwierdzenia zmiany stanu wody na gruncie i wykazania, że zmiany te szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, burmistrz może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.

Jeśli jednak właściciel nieruchomości dopuścił się jedynie zakłócenia estetyki terenu, nie zakłócając stanu wód na gruncie, to nie ma podstaw prawnych, aby wszczynać przeciwko niemu jakiekolwiek postępowanie w oparciu o przepisy p.o.ś. Natomiast sąsiad właściciela terenu może zwrócić się do sądu powszechnego, powołując się na zasady prawa sąsiedzkiego i domagać się przywrócenia stanu poprzedniego. Gdyby podniesienie ternu spowodowało z jakichś względów zmianę przeznaczenia gruntu, to mogłaby zostać wydana przez burmistrza decyzja z art. 362 ust. 1 p.o.ś., nakazująca przywrócenia stanu poprzedniego. Warunkiem wszczęcia postępowania jest naruszenie przepisów ochrony środowiska.

Pytanie pochodzi z programu Prawo Ochrony Środowiska.